بر چسبی به نام وهابیّت

نحمد الله تبارک و تعالی و نصلّی و نسلّم علی نبیّنا محمّد و علی آله و اصحابه و من دعا بدعوته و جاهد فی سبیل شریعته إلی یوم الدّین .

واقعیت این است که ما مسلمانان اهل سنت در احکام و مسائل فقهی از یکی از چهار مذهب حنفی ، مالکی ، شافعی و یا حنبلی پیروی می کنیم و اساساً مذهب پنجمی به نام وهابی یا هر اسم دیگری وجود ندارد . ولی با این وصف چرا چنین نامی بر سر زبان ها افتاده . پاسخ این است که :

درمیان مذاهب اربعه ی اهل سنت مذهب حنبلی از نظر روش ، رفتاری شدید تر از دیگر مذاهب نسبت به زدودن خرافات دارد. از سویی در زمان محمد بن عبدالوهاب بیشتر مردم عوام با عقیده ی توحیدی نا آشنا و با شرک و خرافات مأنوس بودند ، از سویی دیگر وی که از دانشمندان اهل سنت و پیرو مذهب حنبلی بود بسیار شدید با خرافات و انحرافات فکری و عملی مقابله نمود .

دشمنان اسلام طبق سیاست شوم خود : « فَرِّق تَسُد = تفرقه بیندازید و آقایی کن » برای دامن زدن بیشتر به تفرق میان مسلمانان اقدامات محمد بن عبدالوهاب را مذهبی تازه نامیدند و مسلمانان نا آگاه نیز با تکرار شعار و برچسب دشمنان از ظهور مذهبی تازه سخن گفتند که البته این تسمیه اصولاً نادرست است زیرا :

اولاً ،سخن از تبلیغ برای ایجاد مذهب تازه بیش از بیش میان مسلمانان فاصله می اندازد و بر تفرّق موجود می افزاید . درحالی که همه ی ما مکلف هستیم برای هموار نمودن راه رسیدن به وحدت تلاش کنیم و از دامن زدن به تفرّق اجتناب نماییم .

ثانیاً ، بر فرض صحیح بودن این تسمیه چون عبدالوهاب ( پدر شیخ محمد ) صوفی بود و با آراء و نظرات فرزندش مخالفت می کرد بنابراین لفظ وهابی ( منسوب به عبدالوهاب ) برای مخالفان شیخ محمد نامی با مسمّی خواهد بود .

ثالثاً ، نه شیخ محمد و نه پیروانش هیچکدام از ارائه ی مذهبی نو سخن نگفته اند .

رابعاً ، و مهمتر اینکه اصل مسائلی که شیخ محمد بیان کرده است بدیع و نوآور نیست ، به عبارت دیگر موضوعاتی که امروزه تحت نام وهابیت تازه جلوه داده می شود جدید نیستند بلکه همان مسائل و مطالب در قرآن به صراحت ذکر شده و در کتاب های معتبر شیعه و سنّی وجود دارند اینک به چند نمونه اشاره می کنیم « تا سیه روی شود هر که در او غش باشد »

1-اگر اعتقاد به « شرک بودنِ استغاثه ( فریاد رسی ) از غیر خدا » دلیل وهابی بودن باشد باید پذیرفت که پیغمبر ( ص ) و حضرت زین العابدین( ع ) و امام غزالی ( رح ) و ... و نیز پیروانشان وهابی باشند زیرا :

الف ) خداوند متعال می فرماید : « إِذْ تَسْتَغِیثُونَ رَبَّکُمْ فَاسْتَجَابَ لَکُمْ » یعنی :« هنگامی که پروردگارتان را به فریاد رسی خواستید پس برای شما استجابت نمود » ( انفال / 9 ) .

ملاحظه می فرمایید پیغمبر ( ص ) و صحابه ی مهاجر و انصار مستقیماً به درگاه خدا استغاثه کردند و خدا ملائک را به یاری آن ها فرستاد . پس پیرو راستین پیغمبر ( ص ) نیز باید فقط خدا را فریاد رس بداند .

در سوره ی اعراف آیه ی 194 نیز می خوانیم : « انّ الّذین تدعون من دون الله عباد امثالکم » یعنی : « کسانی را که به غیر از خدا می خوانید (آن ها نیز) بندگانی مثل خودتان هستند » یعنی هم چنان که شما مخلوق و نیازمند هستید و قادر نیستید به فریاد کسی برسید ، آنها ( بندگان صالحی را که از ماورا ی عالم شهاده می خوانید ) نیز نمی توانند به فریاد شما برسند . زیرا تمامی أولیاء خدا اگرچه از مقرّبان خداوند متعال می باشند خودشان سراپا نیازمند هستند و به هیچ وجه قادر به مدد و یاری رساندن به دیگران نیستند . این کار تنها در توان الله تعالی است که بی نهایت دانا و توانا است چنان که خداوند متعال می فرماید : « وَالَّذِینَ تَدْعُونَ مِن دُونِهِ لاَ یَسْتَطِیعُونَ نَصْرَکُمْ»یعنی : « کسانی را که به غیر از خدا می خوانید نمی توانند شما را یاری دهند » ( اعراف / 197)

اساساً بندگان صالحی که از این دنیا رفته اند و یا اینکه زنده اند ولی با ما فاصله ی مکانی زیادی دارند از احوال ما بی خبرند و به فرض اینکه خدا آن ها را مطلع سازد باز نمی توانند دعای ما را استجابت کنند چنان که در قرآن کریم می خوانیم : « إِن تَدْعُوهُمْ لَا یَسْمَعُوا دُعَاءکُمْ وَلَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجَابُوا لَکُمْ» ( فاطر / 14 ) . یعنی : « اگر آن ها ( غیر خدا ) را بخوانند دعای شما را نمی شنوند اگر هم بشنوند ( هرگز نمی توانند دعای شما را ) استجابت کنند »

به علاوه تنها کسی می تواند به فریاد آدمیان برسد که قدرت خلق و آفرینش داشته باشد زیرا خداوند متعال می فرماید : « وَالَّذِینَ یَدْعُونَ مِن دُونِ اللّهِ لاَ یَخْلُقُونَ شَیْئاً وَهُمْ یُخْلَقُونَ » یعنی : « کسانی را که غیر از خدا می خوانند چیزی را خلق نکرده اند آنها خودشان هم مخلوق ( سراپا نیازمند ) هستند »(نحل آیه 30)

شگفتا ! برخی افراد ناآگاه « الّذین » را بجای ( اشخاصی که ) به ( اشیائی که ) ترجمه می کنند و « من دون الله » را در « بت های چوبی و سنگی » منحصر می دانند و لذا بدون دلیل ادعا می کنند که خواندن صالحان و نیکوکاران عین توحید است در حالی که اظهر من الشمس است « من دون الله » یعنی : « هر کس و هر چیزی غیر از خدا »

ب ) حضرت انس – رضی الله عنه – که 9 سال از نزدیک در خدمت پیغمبر ( ص ) بوده است نقل می کند که : پیغمبر ( ص ) هر گاه با سختی و ناراحتی مواجه می شد می فرمود : « ای زنده ی پاینده با رحمتت به فریادم برس! » چنان که امام ترمذی روایت کرده است : « عن انس رضی الله عن النبی ( صلّی الله علیه و سلّم ) انّه کان اذا کربه امر قال یا حیّ و یا قیّوم برحمتک استغیثُ » ( قال الحاکم : هذا حدیث صحیح الاسناد ) . پس پیرو راستین پیغمبر ( ص ) کسی است که مانند رسول الله ( ص ) دعا کند و فقط خدا را فریادرس بداند.

ج ) حضرت علی – کرّم الله و جهه - طبق هدایت نبوی و آموزه های قرآن کریم از جمله آیات ذیل : « وَلاَ تَدْعُ مِن دُونِ اللّهِ مَا لاَ یَنفَعُکَ وَلاَ یَضُرُّکَ فَإِن فَعَلْتَ فَإِنَّکَ إِذاً مِّنَ الظَّالِمِینَ * وَإِن یَمْسَسْکَ اللّهُ بِضُرٍّ فَلاَ کَاشِفَ لَهُ إِلاَّ هُوَ وَإِن یُرِدْکَ بِخَیْرٍ فَلاَ رَآدَّ لِفَضْلِهِ... » یعنی : « بغیر از خدا چیزی یا کسی را که سود و زیانی به تو نمی رسانند؛ مخوان که اگر چنین کنی از ستمکارانی و اگر خدا زیانی به تو برساند آن را برطرف کننده ای جز او نیست و اگر برای تو خیری بخواهد بخشش او را رد کننده ای نیست ... ) (107 / یونس )

ونیز آیه ی :«أَمَّن یُجِیبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَیَکْشِفُ السُّوءَ »یعنی :« یا کیست – جز خدا – درمانده را اجابت می کند آنگاه که وی را می خواند و گرفتاری را برطرف می کند » ( 62 / نمل ) و آیات متعدد دیگر چنین دعا کرده است : « فیا غایه الطالبین و أمان الخائفین و عماد الملهوفین و غیاث المستغیثین و جار المستجیرین و کاشف ضرّ المکروبین ... » ( صحیفه ی علویه ص 636 ) یعنی : « ای منتهای آرزوی خواستاران و ایمنی بخش ترسناکان و تکیه گاه دلسوختگان و فریادرس فریادرس طلبان و پناه پناهجویان و برطرف کننده ی گرفتاری گرفتاران »

پس شایسته است مدعیان پیروی از حضرت علی ( رضی ) درس توحید را از آن امام همام بیاموزند و از شرک و خرافات دست بردارند و - نعوذ بالله - او را بجای خدا فریادرس ندانند .

د ) حضرت زین العابدین ( رضی الله عنه ) در دعای خود می فرماید : « فلا ادعو سواک و لا ارجو غیرک ... » یعنی : « جز تو را نمی خوانم و به جز تو امید ندارم » ( صحیفه سجادیه دعای 51 ) اما مدعیان پیروی از حضرت سجاد معنی سخن وی را تحریف می کنند و - نعوذ بالله – بجای خدا خود آن حضرت را می خوانند مثلا آقای مهندس محمّد علی سادات مؤلف کتاب های معارف اسلامی از خدا شرم نکرده و عمداً دعا را غلط ترجمه نموده است. آری او عبارت ( فلا ادعو سواک ) را به « جز تو را نمی خواهم » معنی کرده است. شاید هم از ترس اینکه مبادا افکار وهابیت ؟! به ذهن دانش آموزان راه یابد چنین خدمتی صادقانه را عرضه نموده است. ( بینش اسلامی سال اول نظری ص آخر چاپ 1361 را نگاه کنید )

هم چنین حضرت زین العابدین ( رضی ) در دعای 28 صحیفه ی سجادیه می فرماید : « و رایت ان طلب المحتاج الی المحتاج سفه من رأیه و ضلّه عن عقله » یعنی : « و دانستم که به حقیقت درخواست نیازمند از نیازمند از سبکی اندیشه و گمراهی خرد اوست »

راستی آیا این سخن حکیمانه و خردمندانه در اثبات توحید و ابطال شرک و خرافه بسیار قاطعانه و قوی نیست ؟ پس چرا مدعیان پیروی از آن حضرت عقیده ی خود را تصحیح نمی نمایند و از شرک و خرافه دست بر نمی دارند . و آیا همین سخن حضرت زین العابدین کافی نیست تا مسؤولین صدا و سیما از خدا شرم کنند و از پخش گفتن هزاران مورد – نعوذ بالله - « یا علی مدد » و امثال آن در شبانه روز از طریق صدا و سیما دست بردارند ؟

ه ) امام غزالی – رحمه الله تعالی – ضمن قصیده ی منفرجه ی خود می فرماید :

« من للملهوف سواک یغیث أو للمضطر سواک نجی »

یعنی :« جز تو کیست فریاد رس دلسوختگان یا کیست جز تو نجات دهنده ی درماندگان ؟ »

2-اگر کسی معتقد باشد « قرار دادن وسیله و واسطه در عالم غیر شهاده میان خود و خدا باطل است » و بهمین دلیل کسانی او را وهابی بنامند باید قبول نمایند که همه ی مسلمانان پیرو قرآن وهابی باشند . زیرا خدای متعال می فرماید : « فاستقیموا الیه و استغفروه و ویل للمشرکین » ( فصلت /6 ) یعنی : « به سوی خدا مستقیما روی آورید و از او آمرزش بخواهید و وای بر مشرکان » ( علامه زمخشری صاحب تفسیر کشاف با توجه به عبارت « فاستقیموا الیه » و تفاوت آن با عبارت « فاستقیموا له » در تفسیر آیه ی مذکور می فرماید : « فاستووا الیه بالتوحید و اخلاص العباده و غیر ذاهبین یمیناً و لاشمالا ملتفتین الی ما یسوّل لکم الشیطان من اتخاذ الاولیاء و الشفعاء و توبوا الیه مما سبق لکم من الشرک » یعنی : « با توحید اخلاص در بندگی مستقیماً به سوی خدا روی آورید و به چپ و راست نروید و به فریب های شیطان که شما را به گرفتن اولیاء و شفیعان تشویق می کند توجه نکنید و از شرک گذشته ی خود به سوی خدا توبه کنید » ) .

برخی می گویند : ما خود را لایق نمی دانیم که مستقیماً حاجت خود را با خدا درمیان بگذاریم به همین دلیل به پاکان و صالحان متوسّل می شویم و آن ها را باب الحوائج می دانیم هم چنان که اگر کسی بخواهد عرض حال خود را به سمع پادشاهی برساند باید از مقربان او مدد جوید و آن ها را واسطه قرار دهد . در پاسخ می گوییم :

اولاً ، چون ادعای فوق با نصوص قرآن از جمله با آیه ی « فاستقیموا الیه و استغفروه ... » ( که ترجمه و تفسیر آن گذشت ) مخالفت دارد، مردود و باطل است . به علاوه سخن مذکور بی دلیل ارائه شده است در حالی که ما مسلمانان برای مسائل اعتقادی حتماً باید از قرآن و احادیث متواتر دلیل داشته باشیم و هیچ مسلمانی حق ندارد در مسائل دینی به خلاف آیات قرآن و احادیث مسلّم نبوی سخنی بگوید و نظری داشته باشد .

ثانیاً ، خدا را به پادشاه تشبیه نمودن غلط و بلکه شرک و کفر محض است و بسیار مایه ی تأسّف و تعجّب است کسانی به خود اجازه داده و جرأت می کنند – نعوذ بالله - خدای بی نهایت بزرگ و مقتدر و سمیع و بصیر و بخشنده و مهربان و بی نیاز و ... و از رگ گردن به آدمی نزدیک تر را به انسان سراپا نیازمند و ناتوانی تشبیه نمایند ؟! این ها نمی دانند که خداوند متعال از این گونه مثال زدن های نادرست نهی فرموده است چنان که در قرآن می خوانیم :

« ‏ فَلاَ تَضْرِبُواْ لِلّهِ الأَمْثَالَ إِنَّ اللّهَ یَعْلَمُ وَأَنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ ‏ تعلمون » یعنی : « برای خدا مثل نزنید براستی خدا می داند و شما نمی دانید » ( نحل / 74 )

ثالثاً ، ما موظف هستیم برای پاکان و نیکان گذشته از خدا مغفرت بطلبیم نه اینکه از آنان چیزی بخواهیم و یا ایشان را واسطه قرار دهیم چنانکه در آیه ی 11 سوره ی حشر می خوانیم :

« رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِینَ سَبَقُونَا بِالْإِیمَانِ... » یعنی : « پروردگارا ما و برادران ایمانی ما را که در ایمانداری سبقت برده اند ( قبل از ما بوده اند ) مورد مغفرت قرار بده » اما برخی از مردم به خلاف آیه ی مذکور از بزرگواران مدد و فریادرسی می طلبند و به ایشان متوسّل می شوند در حالی که به دلیل همین آیه باید نخست برای خود و سپس برای آن ها مغفرت بخواهند .

رابعاً ، شایسته است از این افراد پرسیده شود : چگونه شما خود را لایق نمی دانید چیزی جزئی را بدون واسطه از خدا بخواهید ولی در نماز ( در حضور خدا ) مستقیماً و بلا واسطه بزرگترین نعمت ( هدایت و در مسیر انبیا و صدیقین و شهدا و صالحین قرار گرفتن ) را برای خود و سایر مسلمانان طلب می کنید ؟ مگر نه اینکه همین حقیقت ( بدون واسطه با خدا سخن گفتن آن هم بعد از بیان « ایّاک نستعین » ) خود قوی ترین دلیل برای ابطال « توسّل منفی » است ؟

خامساً ، در کتب حدیث آمده است که حضرت عمر – رضی الله عنه – هنگام خشکسالی در اقامه ی نماز استسقاء به حضرت عباس عموی پیغمبر( ص ) متوسّل شد اما چرا او به پیغمبر ( ص ) و دیگر انبیا و یا به ابوبکر صدیق که بنا به فرموده ی حضرت ( ص ) بعد از انبیا از همه ی انسان ها افضل است متوسّل نشد ؟ پاسخ این است که نحوه ی عمل حضرت عمر نیز دلیل قاطعی است بر صحیح بودن توسّل به انسان صالح زنده و لا غیر .

3-اگر اعتقاد به « عدم وصول ثواب قرائت قرآن به اموات » دلیل وهابی بودن باشد، باید گفت حضرت شافعی – رضی الله عنه – و جمهور شافعیه وهابی می باشند . زیرا امام نووی – رح – می فرماید : « و امّا قرائه القرآن و جعل ثوابها للمیّت و الصلاه عنه و نحو هما فمذهب الشافعی و الجمهور انّها لا تلحق المیّت » یعنی : « و اما در باره ی قرائت قرآن و قرار دادن ثواب آن برای مرده و نیز اقامه ی نماز به جای او و مانند آن دو ، مذهب شافعی و جمهور شافعیه این است که آن ثواب به مرده نمی رسد » ( شرح مسلم ج 11 ص 85 )

آنچه که مانع وحدت واقعی میشه عقاید ضاله و ویرانگر تشیع  است وگرنه انگلیس هیچ غلطی نمیتونه بکنه

همین حکم عیناً برای فعل جملة «یؤتون الزکوة» نیز جاری است؛ یعنی در مورد کسانی استعمال میشود که در صورت واجب‌شدن زکات بر ایشان همواره زکات می‌پردازند، به همین سبب اگر معنای آیه را مطابق دلخواه تیجانی و سایر مدعیان بدانیم، در این صورت اولیاء و امامان مؤمنین باید زکات شان را دائماً در حال رکوع بپردازند، در حالیکه حتی بنا به این روایت جعلی نیز این کار بیش از یک بار انجام نگرفته، و لذا می‌پرسیم: چرا علی (رضی الله عنه) این کار را تنها یک بار انجام داد و بر آن استمرار و دوام نداشت؟!.

ثانیاً! اضافه بر این همانگونه که می‌بینیم دادن‌زکات در حال رکوع در آیه به عنوان عمل نیک و یک امتیاز مثبت ذکر شده، اما اگر منظور از آن را مطابق ادعای تیجانی بدانیم، این کار اگر واجب نباشد قطعاً مستحب است! پس چرا ائمه، علماء و مراجع مذهب لااقل از باب تأسی به تنها ولی مؤمنین، علی (رضی الله عنه) که تنها و تنها او بوده که این شرط را به جا آورده، هیچگاه هنگام رکوع نمازشان، زکات خود را به مستمندان پرداخت نکرده و نمی‌کنند؟!.

ثالثاً: آیا علی (رضی الله عنه) نمی‌توانست زکات خود را قبل یا بعد از نماز بپردازد؟.

رابعاً:ً گدایی که نه تنها در نماز جماعت شرکت ننموده، بلکه رعایت حال مسلمانان نمازگزار را هم نکرده و با گدایی در مسجد آن هم با اصرار مزاحم نمازگزاران شده، چه خصوصیتی داشت که علی (رضی الله عنه) ترجیحاً زکات خود را به او پرداخت نماید و صبر نکرد تا نمازش را به پایان برساند، و برای پرداخت زکات خویش فرد مستحق دیگری را بیابد، آیا چنین کسی در مدینه یافت نمی‌شد؟!

در هیچ آیه و حدیثی و حتی هیچ کتب فقهی نیامده که می‌توان در نماز عقودی همچون: زکات، صدقه، هدیه، انفاق، عتق، اجاره، نکاح، طلاق و... را چه واجب باشد یا مستحب انجام داد، این کار نه تنها واجب یا مستحب نیست، بلکه به اجماع تمامی فقهای شیعه و سنی نماز را باطل می‌کند!.

از طرف دیگر زکات را خود اشخاص و به تشخیص خود نمی‌پردازند، بلکه باید آن را به عاملین زکات پرداخت نمایند تا توسط آنان جمع‌آوری شود، و سپس با رعایت مصالح و ضوابط آن میان مستحقین تقسیم و توزیع شود(خداوند بزرگ می‌فرماید: (البقرة: ٢٧٣)«بخشش‌ها برای فقرایی است که در راه خدا به تنگنا افتاده اند.... کسانی که (چیزی) را از مردم با اصرار و الحاح نمی‌خواهند»)؛ همانگونه که در زمان پیامبر (صلی الله علیه وسلم) خود گروهی را برای گردآوری زکات تعیین و گاهی شخصاً آن را تقسیم می‌فرمود!.

اولاً: زکات بر کسی واجب است که لااقل مالک حد نصاب باشد و یک سال هم بر آن بگذرد، در حالی که آشنایان به احوال حضرت علی (رضی الله عنه) می‌دانند که او در آن زمان اموالی نداشت و جزو مهاجرین مستمندی بود که زکات بر او واجب نبود!.

ثانیاً:ً از نظر تمامی فقهاء استفاده از انگشتر طلا برای مرد مسلمان حرام است!.

ثالثاً! نمی‌توان برای بخشش انگشتر لفظ «زکات» را به کار برد، بلکه بایستی کلمه «هدیه» را به کار گرفت، تمام فقهاء برآنند که دادن انگشتر به عنوان زکات جایز نمی‌باشد، و اگر حتی زکات زیور و زینت‌های مثل انگشتر نیز جایز باشد در حال نماز جایز نیست! اگر دادن زکات در نماز مشروع و یا مستحب می‌بود، چرا خداوند آن را فقط به حالت رکوع اختصاص داده است، در حالیکه نمازگزار در حالت «قیام» و یا «تشهد» بهتر می‌تواند این کار را انجام دهد!.

حالت رکوع از حالاتی است که ایما و اشاره در آن ممکن نیست، زیرا دست‌ها بایستی بر زانوها قرار بگیرند و سر نیز کاملاً خم شده و رو به پایین باشد؛ از این رو با استفاده از سر و صورت یا حرکت دستان در حال رکوع نمی‌توان اشاره کرد و زکات داد، در غیر این صورت نمازگزار از حالت رکوع خارج خواهد شد!.

اینکه گفته شده: علی (رضی الله عنه) در حال رکوع با انگشت میانی به گدا اشاره کرده صحیح نیست، زیرا به اتفاق تمامی فقهاء اشاره و یا تکلم در حال نماز کاری اضافی است و موجب بطلان نماز می‌شود، گذشته از آن هرگونه حرکت اضافی که خارج از حرکاتی دست‌جمعی و منسجم و مشخص امام جماعت و سایر نمازگزاران باشد باطل است، اگر چنین چیزی مستحب و یا واجب بود، پیامبر (صلی الله علیه وسلم) نیز که در آنجا حضور داشت و با آنان نماز می‌گزارد، خود آن را انجام می‌داد و یا اصحابش را بدان تشویق می‌فرمود، و یا علی (رضی الله عنه) بارها این کار مستحب یا واجب را انجام می‌داد و به فرزندان خود و دیگران آن را توصیه می‌نمود؛ زیرا خداوند بنا به زعم تیجانی و مدعیان آیه را در همین مورد نازل نموده و مؤمنان را آنگونه ستوده است!

در بسیار از آیات قران كریم، صلوه همراه زكوه و حتی كلمه راكعون و ركوع آمده است كه منظور خشوع و خضوع بوده نه این كه كسی باید در حال ركوع زكوه بدهد!

شهادت احادیث و مفسران و مورّخان مبنی بر زکات دادن حضرت علی در حال نماز

همان طور که اشاره کردیم در  بسیارى از کتب اسلامى و منابع اهل
تسنن، روایات متعددى دائر بر این که آیه  فوق در شان على(علیه السلام) نازل شده نقل
گردیده که در بعضى از آنها اشاره به مسأله بخشیدن انگشترى در حال رکوع نیز شده و در
بعضى نشده، و تنها به  نزول آیه درباره على(علیه السلام) قناعت گردیده
است.

این روایت را «ابن
عباس»، «عمار یاسر»،
«عبداللّه بن سلام»، «سلمة
بن کهیل»، «انس بن مالک»،
«عتبة بن حکیم»، «عبداللّه أُبَىّ»، «عبداللّه بن
غالب»، «جابر بن عبداللّه انصارى» و «ابوذر غفارى» نقل
کرده اند.(2)

علاوه بر ده نفر که در بالا ذکر شده، از خود على(علیه السلام)
نیز این روایت در کتب اهل تسنن نقل شده است.(3)

جالب این که: در کتاب «غایة
المرام»، تعداد 24 حدیث در این باره از طرق اهل تسنن و 19 حدیث از
طرق شیعه نقل کرده است.

کتاب هاى معروفى که این حدیث در آنها نقل شده از
سى کتاب تجاوز مى کند که همه از
منابع اهل تسنن است، از جمله «محبّ الدین طبرى»
در «ذخائر العقبى»، صفحه
88 و «علامه قاضى شوکانى» در تفسیر
«فتح القدیر»، جلد دوم، صفحه 50 و در
«جامع الاصول»، جلد نهم، صفحه 478 و در
«اسباب النزول» واحدى، صفحه 148 و در
«لباب النقول» سیوطى، صفحه 90 و در
«تذکرة» سبط بن جوزى، صفحه 18 و در
«نور الابصار» شبلنجى، صفحه 105 و در
تفسیر «طبرى»، صفحه 165 و در کتاب
«الکافى الشاف» ابن حجر عسقلانى، صفحه
56 و در «مفاتیح الغیب» رازى، جلد سوم،
صفحه 431 و در تفسیر «درّ المنثور»، جلد
2، صفحه 393 و در کتاب «کنز العمال»،
جلد 6، صفحه 391 و «مسند ابن مردویه»
و «مسند ابن
الشیخ».

اضافه بر اینها در «صحیح نسائى»
و کتاب «الجمع بین الصحاح الستّه»
و کتاب هاى متعدد دیگرى این احادیث آمده
است.

ادامه دارد....