ان الحسین مصباح الهدی و سفینهٌ النجات

 

                                        همانا امام حسین (ع) چراغ برای گمراهان اســت که می خواهند راه را پیدا کنند.

                                  و کشتی نجات برای کسانی که داخل گمراهی رفتن و می خواهند نجات پیدا کنند.

 

چکیده :

زکوشش به هر چیز خواهی رسید، به هر چیز که خواهی کمائی رسید.

هدف بنده از تهیه و گردآوری این مطالب در غالب یک مقاله، نشان دادن درجه و اهمیت و محترم شوردن و نگاه داشتن این عقاید، یعنی " شعائر حسینی " که در ماه های محرم و صفر انجام می گیرد، برای آیندگان است .

 

مقدمه :

عاشورا ؛ دژ نگهبانی تعالیم روحی است، در آفاق زمان ها .

در این مقاله، چون فرصت نیست که به بررسی تمام رفتارها و اعمالی که در عاشورا از مسلمانان شیعه مذهب، سر می زند توضیح داده شود، و درجه و مقام و اهمیت های آن ذکر شود، به برسی چند مورد بیشتر نمی پردازیم . مثل : گریستن ، تباکی ، لباس سیاه پوشیدن و فمه زنی .

 

 

 

به نام او . ابتدا تعریفی از عزاداری می کنیم، و بعد به هریک از اعمالی که به هنگام خواندن مصیبت انجام میدهیم اشاره میکنیم .

عزاداری : مجلسی است که در آن مصیبت های انسانی خوانده می شود .

 

گفتار نخست : گریستن 

گریستن : طبیعت گریستن مباح است، بلکه از برخی آیات و روایات، نیکو و پسندیده بودن آن به دست می آید. چرا که حکایت از رقــّت قلب دارد .

اکنون آنان باید کم بخندند و گریه بسار کنند، که به مجازات سخت اعمال خود خواهند رسید . ( سوره توبه آیه 82 )

اسلام گریستن را نیکو می شمارد ، چرا که سبب باز شدن عقده های درونی می شود، عقده هایی که علم ، عاجز از معالجه آن است.

در جایی دیگر آمده است پیامبر کودکان را به 5 دلیل دوست می دارد، یکی از آن 5 مورد و اولین مورد ، گریه کردن کودکان است و می گوید دوست دارم آنان را به خاطر اینکه زیاد گریه می کنند . و این خود نشانه ی این است که گریه کردن در میان اهل آسمان بسیار نیکو و پسندیده است .

 

درکتاب توحید مفضّل امام صادق (ع) خواندم در مورد فواید گریه کردن برای کودکان؛ امام می فرماید : ای مفضّل ! از منافع گریه کردن کودکان نیز آگاه باش، بدان که در مغز کودکان رطوبتی است که اگر در آن بماند بیماریها و نارساییهای سخت و ناگوار به او رساند ؛ مانند نابینایی و جزء آن . گریه آن رطوبت را از سر کودکان سرازیر و بیرون می کند و بدین وسیله سلامتی تن و درستی دیده ایشان را فراهم می آورد. پدر و مادر از این راز آگاه نیستند و مانع آن می شوند که کودک از گریه اش سود ببرد. اینان همواره در سختی می افتند و می کوشند که او را ساکت کنند و با فراهم کردن خواسته هایش از گریه بازش دارند، ولی نمی دانند که گریه کردن به سود اوست و سرانجام نیکی پیدا می کند . (1)

 

علی بن ابراهیم از امام صادق (ع) نقل کرده است : " هرکس که ذکر ما بگوید و یا نزد او ذکر ما را بگویند و از چشمانش به اندازه ی بال پسه ای اشک خارج شود، خداوند گناهانش را می بخشد، اگر چه به اندازه کف دریاها باشد . " (2)

 

شیخ صدوق درکتاب " امالی " از حضرت رضا (ع) نقل کرده است : " هرکس مصایب ما را به یاد آورد و بر آنچه که بر ما گذشته بگرید . روز قیامت در کنار ما و با ما خواهد بود، و هرکس ذکر مصیبت ما نماید و خود بگرید و بگریاند، روزی که همه ی چشم ها می گریند ، نخواهد گریست . و هرکس در مجلسی نشیند که امر ما را زنده می کند ، روزی که همه ی قلب ها خواهد مرد قلبش نمی میرد . " (3)

 

و همچنین حضرت مهدی (عج) در زیارت ناحیه مقدسه ، خطاب به جدّ شهیدش عرض می کند ... اگر روزگار (ولادت) مرا به تاخیر انداخته و مقدّرات مرا از یاری ات دور کرده و برای کسانی که با تو دشمنی کردند ستیز نکردم ، سپس صبح و شام برایت ناله می کنم و به جای اشک برایت خون می گریم . (4)

دوستان ، برای گریستن بر امام حسین (ع) به طور خاص و اهل بیت (ع) به طور عام ، جوانب دنیوی نیز مترتب است ، که بارزترین آنها جنبه ی تربیتی آن است. چرا که گریستن بر چیزی – هر چیز – به جز انفعال گریه کنند ، برآن حادثه دردناک نیست . پس این گریه سبب تهییج انقلاب و خروش بر ظالم و شفقت از مظلوم است . گریستن بر امام حسین (ع) به معنی موجّه دانستن تمام فضایل و دوری جستن از همه رذایل است . و ثواب این گریه ، بهشت است .

 

تنها نه خاکیان بر تو جیحون گریستند          در ماتم تـــو جــن و ملک خون گریســـتند

بر خالت غریبی او آســـمان گریســت          تنها نه آسمان ، همه کون و مکان گریست (5)

 

گفتار دوم : تباکی

تباکی (=حالت گریه به خود گرفتن) نقش گریه را دارد و با صدا همراه است ، یا با منقبض کردن عضلات صورت و یا با حرکت کردن و زدن بر پیشانی ، بدون این که اشک جاری شود .

" کسی که حالت گریه به خود می گیرد ، ثواب گریه کننده را دارد ."

در کتاب "کنز العّمال " مذکور است که پیامبر (ص) برای گروهی از انصار آیه شریفه ی 71 سوره زمر را خواند : ( آنان که به خدا کافر شدند ، فوج فوج به جانب دوزخ رانند ) همه گریه کردند ، جزء یک جوان ! وی نزد پیامبر (ص) آمد و گفت : قطره ای اشک از چشم من نیامد ، اما حالت گریه به خود گرفتم . پیامبر (ص) فرمود : " هرکس که حالت گریه هم به خود بگیرد ، بهشت جایگاهش خواهد بود " (6)

 

گفتار سوم : پوشیدن لباس سیاه

لباس مشکی ، برتری بر گریه دارد . چرا که اثر گریستن موقّت است و شخص پس از مدتی آرام می گیرد ، لیکن رنگ سیاه اثری عمیق بر قلب شخص می گذارد و همواره او را چونان ساعت دقیقی تذکر می دهد .

 

گفتار چهارم : قمه زنی

یکی از رفتار شیعیان در عزاداری امام حسین (ع) که چند سالی است با ممنوعیت هایی از طریق فتوای مراجع به صورت موقت روبرو است ، مسئله قمه زنی

است .

در اینجا به بحث می پردازیم که :

1_ آیا واقعا قمه زنی به طور مطلق (یعنی در همه ی زمان ها) حرام بوده و حرام است یا نه ؟

2_ آیا قمه زنی ضرری بر بدن انسان می رساند یا خیر ؟

3_ این که چرا الان مراجع آن را حرام دانسته اند ؟

 

ابتدا دلایلی را ذکر می کنیم که بر جواز قمه زنی دلالت می کند .

1_ اصل اباحه ؛ که محکم ترین اصل هنگام نیافتن نصّ بر خلاف آن است . که در مصادر فقهی موجود دلیلی بر حرمت جرح و ریختن خون یافت نشده .

2_ صدور برخی روایات دالّ بر ریختن خون از برخی اهل بیت (ع) که در خبر صحیحی از حضرت سجاد (ع) نقل شده است . که " زینب کبری (ص) " هنگامی که در کوفه سر برادرش را بر سر نیزه دید . پیشانی خود را جلوی محمل کوبید و پیشانی اش شکافت و خون آمد .

امام سجاد (ع) می توانست او را از این کار منع کند ، ولی این کار را نکرد و عدم نهی امام دلالت بر موافقت دارد .

3_ ادله ی مبنی بر جواز خراش دادن صورت در مصیبت امام حسین (ع) وارد شده و خراشیدن صورت با ریختن خون همراه است . پس جواز خراشیدن صورت دلالت بر جواز ریختن خون دارد .

4_ برخی اخبار دلالت بر خون ریختن امام سجاد (ع) دارند . علامه مجلسی در کتاب " بحار الانوار " و در " جلاء العیون " به این مطلب پرداخته است .

و ما داریم که امام زمان (عج) برای امام حسین (ع) خون گریه می کند . در زیارت ناحیه مقدسه آن جا که می فرماید : 

" لابکین علیک بدل الدموع دما "

به تحقیق که برای تو به جای اشک ، خون گریه خواهم کرد .    

بنابراین چنانچه ریختن خون از چشم جایز باشد ، قمه زنی هم به طریق اولی جایز است . چرا که چشم انسان مهمترین و رقیق ترین عضو بدن است .

5_ مستحب بودن ریختن خون در بسیاری از موارد شریعت ؛ مثل حجامت

و مطالب بسیاری دیگر ...

 

اما آیا قمه زدن افراد ، ضرری دارد یا نه ؟

بر اساس روایاتی که در مورد حجامت آمده از پیامبر اکرم (ص) : " بهترین نوع حجامت ، حجامت سر است . " و همچنین بر اساس آنچه بالا خواندیم که دلیلی برای حرام بودن و یا حرمت آن نقل نشده و همچنین مطالبی که از زبان دکتر حسن سرباز حسینی عضو انجمن تحقیقات حجامت ایران شنیدم بنده به این نتیجه رسیدم که نه ضرر ندارد بلکه سودمند و باعث شفا می شود . که ایشان

می گوید : حجامت سر ؛ حجامت نجات بخش است .

و می گویند مهمترین خواص حجامت سر :

1_ افزایش حافظه

2_ بهبود وضع نابینایی

3_ پیش گیری از بیماری پیسی

4_ سوء چشم را زیاد می کند

5_ تنظیم خواب

6_ جلوگیری از سکته ی مغزی ...

امیرالمومنین می فرمایند : " حجامت بدن را سالم و عقل را محکم می کند "

رسول خدا (ص) می فرماید : " خوب عادتی است عادت به حجامت ، چشم را جلا می دهد . و بیماری را از بین می برد .

و در جایی دیگر ایشان می فرمایند : حجامت کردن از سر شفای هر دردی است . مگر مرگ ، و حجامت از سر شفاست و فرموده شده حجامت عقل و حافظه را زیاد می کند .

 

و اینکه آیا مراجع قمه زنی  را حرام می دانستند ؛ و چرا الان برای آن حرمت قائل شدند ؟

دوستان خیر . هیچ یک از فقها مطلقاً در هیچ زمانی برای قمه زدن حرمت قائل نشدند . و اگر در این مقطع زمانی آن را نهی می کنند دلایل خاصه دیگری دارد . و نهی کردن مراجع بخاطر مقتضیات زمان است نه به دلیل ضرر زدن یا وهن و ترس از دشمن . بلکه برای اینکه اشخاص به خاطر تمسخر گرفتن بیگانگان نسبت به این فریضه ، در اعمال دیگر دینی خود ضعیف نشوند . و باعث ایجاد شبهه هایی در انجام اعمالشان نشود . چرا که دین ما به ما گفته است که باید از موضع تهمت دوری کنیم .

و این که چون دشمنان اسلام و شیعه نسبت به این مسئله ، بوسیله رسانه های بین المللی (شبکه های ماهواره ها ) این جریان را مانور داده و امری خشونت بار و خشن و زننده معرفی کردند و

می کنند . مراجع این عمل را نهی میکنند تا آنها نتوانند از جریان به ضرر ما سود جویند ، و چون به نظر بنده اسلام و تشیع نسبت به مذاهب دیگر از افراد و جمعیت کمتری برخوردار است و لازم است اکنون ما به ترویج اسلام بپردازیم و تو این زمینه فعالیت کنیم . باید بسیار دقت کنیم در انجام فریضه ها و اعمال دینی خود تا مورد تهمت واقع نشویم . البته در فریضه ها و اعمالی که بدل نیکویی داشته باشند باید سعی کنیم از تهمت ها به دور باشیم . مثلا اگر آن ها اشکالاتی از قبیل بوسیدن درهای حرم امام رضا از ما میگیرند یا سجده ای که ما در مقابل خدا در پیش روی ضریح

می کنیم . باید ما مراقب باشیم تا در مورد موضع تهمت آن ها قرار نگیریم . اما برخی از مورد ها هستند که بدل نیکو ندارند و ما باید توجه ی نکنیم فقط باید فلسفه آن را بدانیم و در مقابل سوال و جواب آن ها ما هم جواب بدیم و سوال کنیم .

بنابراین کسی که می خواهد تازه مسلمان بشود ، برایش نمی تواند جا بی افتد که چرا شیعیان دست به این عمل می زنند . و تصور می کند اسلام و تشیع دین خشونت آمیزی است .

با اون که این عمل تنها در دین ما نیست ولی چون از عمل قمه زنی ما فیلم برداری می شود و در شبکه های ماهواره ای نشان داده می شود و باعث سوء استفاده برای دشمنان ما شده . بنظر بنده هم کار مراجع به جا بوده و البته جا برای تحقیق بیشتر .

اما دوستان عزاداری های عرفی با توجه به روحیات و فرهنگ هر زمان شکل خواص خود را می گیرد . لذا هریک در جای خود نیکو است و نباید مورد اعتراض فرهنگ های دیگر قرار گیرد .

 

در آخر جا دارد بگویم دوستان هدف بنده در این مقاله این نیست که شما یا افرادی را ترویج به این امر کنم . در این زمان و این ساعت هدف بنده این است که بگویم بچه شیعیان ؛ بایــــد  فلسفه ی این اعمال و درستی آن ها که حجت است بر ما حفظ شود . تا دشمنان در زمان های دیگر اگر خواستند عیب و ایرادی بگیرند و دین ما را خشونت آمیز نشان دهند ، جوابی داشته باشیم ، بر درستی اعمالمان .

 

چند توصیه :

1_ چون هر پیامبری در مقام تبلیغ ، طبقه آیات قرآن به لسان قوم خویش سخن می گوید ما نیز عزاداری را به روز کنیم ، تا پیام آن به دنیا برسد .

2_ عزاداری هایی که زمینه ی اعتراض دارد و ما را زیر سوال می برد تبدیل به عزاداری های دیگر نماییم . زیرا دین ما به ما آموخته است که از موضع تهمت دوری کنیم . البته این در موارد خاصی است که بدل نیکو داشته باشد . و اینکه بروز شدن و آبدیت کردن کارها و اعمال و فریضه هایی به این شکل که مورد تهمت قرار می گیرد . تا دین اسلام را هر چه زیبا تر نشان دهیم . 

 

 

 

منابع :

1- توحید مفضل امام صادق . ص 51

2- بحار الانوار . جلد 44. ص 27

3- امالی صدوق ص 68

4- بحار انوار ، جلد 98 . ص 317 تا 328

5- شعر از آقای صفایی جندقی

6- بحار النوار ، جلد 44 .صفحه 278 و 288

7- کتاب الشعائر حسینی ( منبع اصلی )

8- قرآن مجید

9- سخنان آقای دکتر فاضل و یکی از مجریان تلویزیون