سحام نیوز—شهره ماهی صفت—یار خاموش دولت اصلاحات ، روزگاری سکاندار ستاد بزرگی بود، او هم دغدغه های پیروزی 76 را داشت و هم صدای اعتراض فرهنگیان را شنید، او همچنین از پایه گذاران بانک تعاون بود. مرتضی حاجی نامزد رد صلاحیت شده مجلس هشتم شورای اسلامی دوره وزیر دولت اصلاحات بود، وی متولد 1327 و لیسانس ریاضی است در کارنامه خدمت خود پس از پیروزی انقلاب استانداری مازندران ، قائم مقامی وزیر صنایع   و معاونت وزیر ارشاد دارد، وی معلمی عاشق و خدمتگزاری مؤمن به انقلاب بود، و اکنون مدیر عامل بنیاد باران است.

آقای مرتضی حاجی ضمن سپاس از بذل عنایت شما برای در نظر گرفنن زمانی برای مصاحبه ، همان طور که مستحضر هستید همه اصلاح طلبان بر این اصل تاکید دارند که تنها راه برای پیروزی در انتخابات دهم ریاست جمهوری با توجه به امکانات و ظرفیت های محدود و در اختیار طیف اصلاحات اجماع بر یک کاندیدای واحد ضروری است،   از نگاه شما ضروریات این وحدت چه مواردی است و اگر افرادی در این بین همراهی نکنند چه لطمه ای به این پیروزی خواهد رسید؟

ببینید تا جایی که از موضع گیری احزاب و گروه ها ی مختلف اصلاح طلب استنباط می شود، همگی این اصل را قبول دارند که بایستی با وحدت نظر و نامزد مشترک وارد عرصه رفابت انتخابات شد و در این صورت شانس پیروزی و موفقیت افزایش می یابد. در عین حال برای رسیدن به نامزد مشترک و تبیین برنامه های انتخاباتی مشترک تشکیل یک هسته اولیه برای ائتلاف گروه ها ی اصلاح طلب ضرورت داشت. ائتلاف اصلاح طلبان اقدام مناسب و مبارکی برای هماهنگی توانایی های اصلاح طلبان بوده است و همچنین می تواند از جهت رسیدن به تعامل و اهداف مشترک گامهای مؤثر و مفیدی برای انتخابات آینده برداشته شود. در حال حاضر نیز شخصیت دوستان بزرگواری که اسامی اشان برای ریاست جمهوری مطرح شده است، انگیزه خدمت ومؤثر بودن برای حل مشکلات ، به خوبی دیده می شود و من معتقدم این اجماع و اتفاق نظر اتفاق خواهد افتاد. همه اصلاح طلبان نیز می دانند با متعدد شدن نامزدها شانس رأی آوردن اصلاحات به صفر نزدیک می شودو این عاقلانه نیست که روی موضع متعدد نامزدها پافشاری می شد و تشکیل ائتلاف اصلاح طلبان یکی از گامهای مؤثر برای جلوگیری از پدید آمدن این مسایل بوده است.

ائتلاف اصلاح طلبان برای رسیدن به وحدت تا چه اندازه امیدوار کننده است؟

حتماً امیدوار کننده است، این آغاز راهی است که باید طی شود . به هرحال اما و اگرهایی مطرح می شود و نباید خیلی خوشبین باشیم که بدون هیچ مانعی به سمت هدف نهایی یعنی پیروزی پیش برویم . اصلاح طلبان با حضور هماهنگ و برنامه ریزی شده تاکید دارند که نتیجه انتخابات را از آن خود کنند، و خوشبختانه همه گروه ها ی اصلاح طلب به ضرورت این امر رسیده اند که باید در انتخابات آتی از تکش بپرهیزند و ضمن آن که ورود اصلاح طلبان به انتخابات آتی ریاست جمهوری فقط یک هدف و آن هم پیروزی است، بنابراین اصلاح طلبان تنها به مقصد گرم کردن انتخابات وارد عرصه نشده، بلکه به دنبال ساز وکاری برای پیروزی در این انتخابات هستند. ایجاد هماهنگی و برگزاری جلسات در قالب ائتلاف نیز بر مبنای همین ساز و کار برای پیروزی است.

آقای حاجی در عین حال عدم توفیق اصلاح طلبان با وجود رأی بالایی که در انتخابات نهم ریاست جمهوری داشته اند چه مواردی بوده است؟

به نظر من مهمترین علت عدم توفیق اصلاح طلبان نرسیدن به نظر مشترک و ائتلاف مؤثر در تعیین کاندیدای واحد است. طبیعی است همان تجربه تلخ مبنای این حرکت جدید برای پیروزی در انتخابات دهم ریاست جمهوری است.

در درون اصلاح طلبان برای رسیدن به اجماع اظهار نظرات متفاوتی وجود دارد و یکی از آن موارد بر ابزار نظرسنجی برای اجماع اصرار می ورزند حال آن که نتیجه نظرسنجی در انتخابات نهم صددرصد اشتباه بود، در شرایط حاضر بهره گیری مجدد از این ابزار و در واقع تکرار این تجربه را چگونه ارزیابی می کنید؟

ببینید نظرسنجی یک روش علمی  برای شناختن فضای اجتماعی در باره موضوعات مختلف بکار گرفته می شود. طبیعی است در ایام انتخابات هر چه به روز رأی گیری نزدیک می شویم شرایط حساس تر می شود و حتی برخی   در روزهای پایانی تصمیم گیری می کنند. این طور هم نیست که نظر سنجی همیشه نتیجه درست و علمی نداشته باشد.در گذشته استفاده های خیلی خوبی داشته و ابزار نظرسنجی گاهی کمک می کند فضا را بهتر ارزیابی کنیم تا جایی که در روزهای پایانی هر دوره انتخابات بدون نظرسنجی هم می توان شرایط را تشخیص داد. منکر آن نیستیم که برخی نظرسنجی ها ممکن است توسط مؤسسات غیر متخصص انجام شود که از دقت کافی برخوردار نباشد اما این به معنی نفی نظرسنجی نیست و به هر حال یک مکانیزم است برای این که به تصمیم واحد برسیم، اما برای این که شک وشبه های برخی نیز کاهش یابد ، می توان نظرسنجی را در کنار راههای دیگر استفاده کرد. به هر حال من فکر می کنم از نظرسنجی گریزی نیست چون باید فردی در نهایت انتخاب شود که مور د اتفاق نظر همه اصلاح طلبان بوده و شانس بیشتری برای رأی مردم داشته باشد. و در صورتی که بدون توجه به این که اقبال فرد در جامعه تا چه اندازه است قادر نخواهد بود از حمایت افکار عمومی و مردم بهره مند شود.بنابراین هم باید به شایستگی ها و هم پایگاه اجتماعی فرد توجه خاص داشت. فراموش نکنیم نظر سنجی در انتخابات دوم خرداد76 کاملاً منطقی و نتیجه درست داشت.

بنا براین برای اینکه در بین اصلاح طلبان در مورد زمینه نظر سنجی و به ویژه مجری نظرسنجی اختلاف نظر پیش نیاید باید   چه کرد؟

مؤ سسه های معتبری که اعتبار آنان در مراجع علمی به تایید رسیده است بدون شک محل اختلاف نخواهد داشت. و تیمی مسئول انجام نظر سنجی باشد که متهم به داشتن گرایش خاص نبوده و در مورد علمی و دقیق کار کردن آن تیم و مؤسسه و این که در این امر متخصص و تجربه کافی دارا باشند می توان کمک گرفت.

در عین حال طرح شورای حکمیت قبل از نظرسنجی را چگونه ارزیابی می کنید؟

شورای حکمیت می تواند یکی دیگر از ملاک ها برای تصمیم گیری نهایی باشد. در این شورا افراد با هم مقایسه می شوند و با معیار های مشخص و صحیح و ارزیابی پایگاه مردمی نامزدها و بررسی بازتاب افکار عمومی در مورد افراد، در نهایت فردی به عنوان نامزد نهایی اصلاح طلبان انتخاب می شود، در واقع شورای حکمیت هم یک راه است. اما نمی توانیم بدون توجه به نظر و علاقمندی مردم تصمیم بگیریم. ابتدا می توان با بهره مندی از ابزار سنجی ، نظر و خواسته مردم را مورد ارزیابی قرار داد.

در واقع شما معتقدید با وجود نظر سنجی امکان سنجش افکار مردم مهیا است و به شورای حکمیت نیازی نیست؟

ببینید من معتقدم تحلیل افکار عمومی نسبت به نامزدها باید مورد توجه کسانی باشد که قرار است در رقابت های انتخاباتی پیروز شوند .در حال حاضر یکی از معمول ترین و علمی ترین روش ها، افکار سنجی است که در کشور ما سبقه داشته و پذیرفته شده است . می توان گفت یک شورای علمی مورد قبول متشکل از افرادی با هر اسمی می تواند با نام حکمیت تعیین شود که پس از گذر از نظر سنجی مورد داوری قرار بگیرندتا اگر اطلاعات نادرستی توسط نظرسنجی ارایه شد مورد بررسی قرار گیرد.

ببینید تا کنون روال معرفی برخی کاندیداها با تأخیر همراه بوده است آیا این امر در روند تبلیغات و در نهایت معرفی کاندیدای واحد، حالا با هر مکانیزمی، به اصل هدف که پیروزی است ، لطمه نمی زند.

به نظر من فعالیت های انتخاباتی حداقل چهار الی پنج ماه زمان نیاز دارد.

پس شما معتقد هستید آذر ماه یا دی ماه باید معرفی نهایی صورت پذیرد؟

انتهای آذر ماه یا اوایل دی ماه باید حضور قطعی کاندیداها مشخص شود. بنابراین با در اختیار داشتن این مدت وقت تبلیغاتی با برنامه ریزی و هماهنگی و ساز و کار مناسب فعالیت های انتخاباتی باید انجام شود واز دست رفتن زمان ، مهمترین لطمه ای است که به پیروزی نهایی آسیب می رساند.

هنوز آقای خاتمی اعلام حضور نکرده است ، بنابراین پیش بینی می کنید از بین کاندیداهای قطعی فرد دیگری که مورد نظر طیف اصلاح طلبان باشد وجود داشته باشد؟

بدون شک هر تصمیمی ائتلاف بگیرد همان خواهد شد .دغدغه اصلی اصلاح طلبان در باره سلامت انتخابات آینده است   و همسویی وزارت کشور ، دولت نهم و شورای نگهبان که کاملاً یک دست بوده و با هم هماهنگ عمل می کنند شائبه هایی را در این مورد به وجود می آورد.

آقای خاتمی چهره محبوب و ملی هستند اما اصولا ضعف در تعاملات و چانه زنی در این 8 ساله مشکلات زیاد برای دولت و مردم به وجود آورد به نظر شما اگر به دولت باز گردد این تجربه تلخ تکرار نمی شود؟

کدام ماجرا ؟ ؟ !

اصولاً بر سر راه تصمیم گیری هایشان که بدون چانه زنی و تعاملات لازم با حاکمیت بود، سنگ اندازی می شد، آیا به نظر شما این قدرت تعامل در ایشان به وجود آمده است؟

تجربه 8 سال اداره موفق کشور علی رغم همه سنگ اندازی هایی که شما بدرستی به آن اشاره می کنید نشانگر آن است که خاتمی ا ز توانایی و قابلیت مدیریت بسیار بالایی برخوردار است و با وجود همه چالش ها، قادر بود با تدبیر بر مسایل و مشکلات فائق آید .خوب قابلیت های فردی همچنان باقی است.

نظر شما در مورد پیشنهاد آقای کروبی در مورد دولتی متشکل از احزاب و گروه ها در قالب دولت متحد به نام دولت ائتلافی چیست؟

استراتژی مدون توسط اصلاح طلبان مشخص و تعیین شده است و این که تا چه اندازه تشکیل آن دولت با استراتژی مورد وفاق اصلاح طلبان امکان پذیر است، قضاوت زود هنگام است. اینکه از جناح مقابل در تشکیل دولت آینده استفاده شود بسته به قابلیت ها و توانمندی های افراد دارد.

خوب با توجه به این که دولت نهم حتی یک اصلاح طلب نداشت با شعار کابینه 70 میلیونی هم مطابقت ندارد.....

بله – هرکسی از دولت نهم حتی از کنار اصلاح طلبان ردشده بود محکوم به اخراج شد!

بنا براین تعریف دولت ائتلافی یک تعریف عادلانه و ملی از دولت می تواند باشد؟

عرض کردم اجرای این طرح بسته به استراتژی اصلاح طلبان از طرفی و از سویی دیگر بستگی به قابلیت و توانایی افراد دارد.

شنیده ها حاکی از آن دارد که رئیس ستاد انتخاباتی آقای کروبی فردی غیر حزبی است آیا این نشانه تعامل با افراد مستقل و غیر حزبی نیست؟

رئیس ستاد انتخاباتی باید فردی باشد که قادر به اداره ستاد باشد. این که رئیس ستاد غیر حزبی باشد به نظر منطقی نیست . کاندیدای حزبی، ستاد حزبی می طلبد. که قادر باشد مسیر را به گونه ای طی کند که رأی مردم و افراد غیر حزبی را جذب کند.

به نظر شما تند روی برخی اصلاح طلبان مبنی بر حمایت آقای خاتمی تسویه حساب با آقای کروبی نیست!

خیر به نظر من آقای کروبی مورد احترام همه اصلاح طلبان است. خاتمی و کروبی رقیب یکدیگر نیستند، آقای کروبی همیشه همراه با خاتمی بوده است. آنان رفیق و همکار خواهند بود.

آقای حاجی برخی معتقدند دولت دهم ، دولت بسیار سختی خواهد بود و هر کسی رئیس جمهور شود چهار ساله بسیار سختی را در پیش خواهد داشت تا جایی که برخی معتقدند باید فرصت داد آقای احمدی نژاد تا چهار سال دیگر ادامه دهد!

به نظر من اصلاح طلبان برای برطرف کردن مشکلات و حل مسایل سخت در دولت آینده آمادگی کافی داشته و با استراتژی مدون قادر خواهند بود از شرایط حاد و ویژه کشور را خارج نمایند. شما ببینید ملت مظلوم ما چقدر هزینه پرداخت می کنند، تا جایی که به ارزش ها و حیثیت مردم ما توهین می شود اما سر سختانه از موضع خود دفاع می کنند حال آنکه دفاع از تخلف ها قابل انکار نیست مثل موضع گیری عجیب و غریب که شاهد آن هستیم. فکر کردن در مورد پیدا کردن راه حل اقتصاد جهان و مدیریت جهان که گویی در جهان دیگر سیر می کنند و از مملکت خود و مشکلات مردم غافل هستند.

اقتصاد کنونی در مقایسه با دوران جنگ چگونه است؟

بدون شک شرایط حاضر از دوران جنگ بدتر است. هیچ گاه در دوران جنگ چنین شرایطی را تجربه نکردیم که شب بخوابیم ،صبح قیمت جدید روی کالا باشد. این وضعیت عجیب و غریب حاصل یکسری سوء تدبیرها و نابلدی هایی است که مملکت ما را به وضعیت بحرانی رسانده است.

پس چهار ساله دهمین دوره ریاست جمهوری دوران بسیار سختی است؟

به تعیین سخت خواهد بود . یکی از دغدغه های اصلی خاتمی این است که اگر بیاید چه کار می توان برای این شرایط بغرنج انجام داد، برای مملکتی که هم به لحاظ داخلی و هم بین المللی مشکلات زیادی دارد در واقع می توان این طو.ر تعبیر کرد چگونه می توان این کشتی طوفان زده را به ساحل آرامش وامنیت رساند.

انتظار چیست آیا می توان توقع جهش داشت و یا فقط می توان اوضاع را تا به شرایط آرام و ثابت رساند؟

چشم اندازی را در دوره اصلاحات تعریف کردند که باید ادامه داشت و متاسفانه از آن چشم انداز دور شده ایم . بنابراین در حال حاضر مهمترین وظیفه کم کردن خسارت است که خود این هم نیازمند تدوین استراتژی است و توقف این مسیر کمک می کند که کمتر مردم و کشور خسارت ببینند. و به شرایط نسبتاً آرام برسیم. ماشینی که دنده عقب می رود باید در نقطه ای توقف کند، بعد به سمت جلو حرکت کند. ما الان نیاز داریم این حرکت دنده عقب را متوقف کنیم و فردی که رئیس جمهور می شود تازه ماشین را به 4 سال اول برگرداند!

برسیم به وضعیت کنونی آموزش و پرورش پس از سه سال واندی ، فریادهای خاموش معلمان و تغییرات پی در پی وزیر و مدیران، با توجه به این که یکی از وزارتخانه های بسیار مهم آموزش و پرورش است عملکرد مدیریت بر آن را در این دولت چگونه ارزیابی می کنید؟

اولاً همه مواردی که فقط بخش کوچکی از آن را عنوان کردید. نشان دهنده یک بی سر و سامانی و سر در گمی نسبت به اداره کشور و سازمانهای بزرگ و در یک نگاه به وضعیت آموزش و پرورش است. عملاً آمار و ارقام نشان می دهد که تمامی وعده هایی که به ویژه به قشر فرهنگیان داده شده ، حساب نشده بود! وزیر اول وعده عیدی 2 برابری داد، بعد که پرسیدند چه شد؟ گفت: من که چاه نفت ندارم ! اول نمی دانست چاه نفت ندارد؟ تغییرات پی در پی همان طور که گفتم نشان دهنده نوعی بلاتکلیفی و سر در گمی است . به فاصله تغییر دو وزیر کابینه دولت نهم برخی برنامه ها منحل و دوباره تصویب و آغاز به کار کرد.

ممکن است با مثال بفرمایید؟

بله – زمانی معاونت های تخصصی وزارتخانه را ادغام کرده و تبدیل کردند مثلاً معاونت آموزش عمومی که یک معاونت تخصصی است و کار آن با هم خیلی متفاوت است ادغام کرده و با یک پسوند نو آوری شکل جدید این معاونت شد. حال آنکه پسوند نوآوری تغییر.....

همه رؤسای معاونت های شما تغییر کرد؟

بله- اصولاً کادری در آموزش و پرورش تصمیم گیرنده شده اند که اصولاً در بدنه آموزش و پرورش نبوده اند.

آقای حاجی اگر دو باره به عنوان وزیر آموزش و پرورش انتخاب شوید این تغییرات را دوباره تغییر می دهید! در واقع همه کارهای انجام شده در دولت نهم که به آن انتقاد دارید را تغییر می دهید؟

باید در غالب همان استراتژی مشترک دولت ارزیابی کرد . آنچه مسلم است این است که نگاه در آموزش و پرورش باید علمی باشدو صاحب نظرانی که سالها استخوان خردکرده و با تجربه اند باید در آموزش و پرورش کشور به کار گرفته شوند. اگر بار دیگر توفیق پیدا کنم در این مسند خدمت کنم برنامه هایی متناسب با شأن نظام جمهوری اسلامی را توسعه خواهم داد.    

به نظر شما مشکل دستگاه آموزش و پرورش چیست؟

بدون شک منابع اقتصادی مهمترین مشکل این وزراتخانه و زیر مجموعه های آن است که باید فارغ از نگاه سیاسی راه حل علمی برای آن پیدا کرد. مطابق با اصل 30 قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی آموزش برای همه مردم کشور رایگان است. بنا براین باید امکان آموزش رایگان برای همه فراهم شود و هر کسی آموزش های فوق العاده ای بخواهد در اختیارش باشد .

آقای حاجی به طور کلی پی گیری اخبار مربوط به آموزش و پرورش در این دولت به ویژه ارایه آمار و ارقام این وزراتخانه بوده اید؟

خیر- همچنین بر روی آمار و ارقام متمرکز نشدم. بخش آمار آموزش و پرورش در صورتی که دستکاری نشود ، بخش مطمئنی است ، کار شناسان آمار درست و دقیقی را تولید می کنند.

نظر شما در مورد روند پی گیری بخش فرهنگ و آموزش و پرورش در حوزه سند چشم انداز در این سه ساله را چگونه ارزیابی می کنید؟ آیا روند خوبی داشته است ؟

خیر- متاسفانه روند خوبی ندارد و نگرانی های بزرگان در این مورد زیاد است.

آقای حاجی زمینه بازگشت اصلاح طلبان به قدرت را فراهم می بینید؟

نارضایتی نسبت به دولت نهم بسیار افزایش پیدا کرده است . مردم تا این اندازه در دولت اصلاحات مشکل نداشتند، بنا براین آنان می خواهند در مدیریت اجرایی کشور تغییر حاصل شود.

سفرهای استانی و پرداخت مستقیم پول را چگونه ارزیابی می کنید؟

توزیع پول به طور مستقیم یک فاجعه اخلاقی بود   و به هر دلیلی صورت گرفت کار شایسته ای نبود اما با اینحال باید دید کسانی که پول دریافت می کردند همان افرادی بودند که نیاز به کمک و حمایت مالی داشتند؟

نظر شما در مورد سفرهای استانی چیست ؟

سفرهای استانی ضروری است و از گذشته بوده است در دولت آقای خاتمی نیز این سفر به استانها و شهرستانها بوده است و حتی مقام معظم رهبری هم در زمان ریاست جمهوری اشان به استانها سفر می کردند حتی من آن زمان استاندار بودم و میزبان ایشان بوده ام . در واقع اتفاق جدیدی نیافتاده است.

اما سفر های استانی رئیس حمهور ی دولت نهم به نوعی عوام گرایانه است به نوع تبلیغات انتخاباتی است، پرداخت های مستقیم دور از شان مردم است ضمن اینکه و حتی پرداخت مستقیم باشد شورای برنامه ریزی استان در واقع هیچ کاره می شود! رفته رفته تصمیم گیری های استانی تضعیف می شود. حتی اختصاص اعتبارات استانی در برخی موارد نگه داشته شده تا سفر انجام شود.

بهتر بود در این سفرها با مقایسه و پی گیری کارهای عمرانی به استانها و مردم کمک می شد.