| عناوین بحث ها | ارسال کننده | پاسخها | بازدید | بروز رسانی | اولویت | |
|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
6
|
862
|
87/10/12 (11:02)
|
|
||
|
|
10
|
530
|
90/4/11 (10:08)
|
|
||
|
|
21
|
158
|
90/11/21 (14:15)
|
|
||
|
|
38
|
178
|
90/11/21 (11:00)
|
|
||
|
|
6
|
39
|
90/11/21 (11:00)
|
|
||
|
|
65
|
416
|
90/11/20 (00:18)
|
|
||
|
|
143
|
892
|
90/11/19 (18:10)
|
|
||
|
|
11
|
34
|
90/11/16 (16:18)
|
|
||
|
|
19
|
165
|
90/11/10 (09:50)
|
|
||
|
|
22
|
177
|
90/11/10 (09:40)
|
|
||
|
|
487
|
2695
|
90/10/24 (23:32)
|
|
||
|
|
21
|
118
|
90/10/8 (19:38)
|
|
||
|
|
20
|
217
|
90/9/25 (01:23)
|
|
||
|
|
87
|
788
|
90/9/19 (18:45)
|
|
||
|
|
97
|
924
|
90/9/2 (01:55)
|
|
||
|
|
178
|
3190
|
90/9/2 (01:54)
|
|
||
|
|
701
|
3093
|
90/8/11 (03:49)
|
|
||
|
|
32
|
524
|
90/8/11 (03:48)
|
|
||
|
|
42
|
276
|
90/8/11 (03:46)
|
|
||
|
|
210
|
1799
|
90/7/13 (21:24)
|
|
فلسفه روزه داری
ممکنه بعضیا بگن روزه چه فایده ای داره؟ جز اینه که صبح تا شب، اونم توی این گرمای تابستون، آدم به خودش سختی و گرسنگی بده، فایده دیگه ای داره؟
همین سوال رو یه روزی هشام بن حکم از امام صادق (علیه السلام) می پرسه و حضرت تو جوابش می فرمایند:تازگی ها یه عده آدم مسلمون تو یه کشور آفریقایی دارن گرسنگی رو با جون و دل حس می کنن، بهترین راه برای عمل به این روایت شریف، کمک به این قحطی زده هاست
روزه
در ادیان آبراهیمی
قرآن عظیم الشان میفرماید : « یا ایها الذین آمنوا كتب علیكم الصیام كما كتب على الذین مـن قبلكم »
« اى كسانیكه ایمان آورده اید روزه برشما فرض گــردانیده شده، چنانكه فرض كرده شده بر كسانیكه قبل از شما بودند.» ( سوره بقره : آیه متبركه - ۱۸۳)
قرآن مجید شهادت میدهد كه روزه در تمام آدیان آسمانى فرض بوده ودر نظام عبادت هر امتى حیثیت بخش لازمى را داشته است طوریکه این مفهوم در آیه متبرکه بصورت واضح معلوم میشود:
« كما كتب على الذین من قبلكم »( بقره ۱۸۳ )( طوریكه فرض گردانیده شده بود بر كسانى كه پیش از شما بودند
پیامبر اكرم محمد صلی الله علیه وسلم فرموده اند: « اذا دخل رمضان فتحت ابواب السماء وفى روایه فتحت ابواب الجنة وغلقت ابواب جهنم وسلسلت الشیاطین وفى روایة فتحت ابواب الرحمة »( چون ماه مبارك رمضان داخل شود ، در هاى آسمان باز میشود. در روایت دیگرى آمده است كه در هاى بهشت كشوده مى شود ودر هاى دوزخ بسته وشیاطین در زنجیر كرده مى شوند. ودر روایتى آمده است كه در هاى رحمت باز مى شود
روزه در دین یهودیت:
دردین یهودیت سه راه متعارف برای تقرب به ذات پروردګار و کسب رحمت او وجود دارد که عبارتند از روزه، دعا و صدقه - بر این اساس دریهودیت هدف از روزه داشتن نزدیکی به پروردګار است و در این میان روزه یوم کیـپور یکی از مهمترین وبزګترین روزه ها در دین یهودیت بشمار میرود .
همچنان روزه یوم کیـپوریا روزه توبه مهمترین واقعه دینی و مذهبی یهودیان در طول سال بشمار میرود ؛این روز را همه یهودان از لحاظ دینی مقدس می شمارند، زیرا به عقیده یهودان ،در این روز گناهان انسان بخشیده میشوند. همانطوریکه که ګفته شد ، یهودیها در یوم كیـپور (YOM KIPPUR) روزه میگیرند. همچنان یوم كیـپور روز رخصتی مذهبی یهودیان بوده، واین روز در ماه سپتامبر یا ماه اكتبر تصادف می کند ،در این روز یهودیان به کنیسه ها میروند وطی عبادت خاصی به ، دعای صبر می پردازند . یهودان روزه این روز را، روز كفاره هم مسمی نموده اند .
همچنان یهودان در سایر روزههای واجب دین یهود به مناسبتهای مختلف تاریخی و بلایایی که بر قوم آنها نازل شده است - روزه گرفته میشود، مانند روزه استر که چون در زمان خشایار شاه، یعنی حدود ۲۳۰۰ سال پیش عدهای نقشه قتلعام یهودیان را کشیدند و یهودیان به رهبری یکی از پیامبران خود توبه کردند لذا به یاد بود این اتفاق روزه استر وضع شده روزه استرمثل روزه مسلمانان از طلوع آفتاب تا غروب آفتاب ادامه می یابد .
یهودان در طول سال شش روز دیگر را نیز روزه میگیرند كه ” TISHA B’AV ” ( نهم آوریل، روزی كه معبد یهودیان در آن روزتخریب شد) از آن جمله است.
در«یوم كیـپور» و ” TISHA B’AV ” خوردن و نوشیدن از زمان غروب آفتاب تا غروب بعدی به مدت 24 ساعت ممنوع است، درحالی كه درسایر ایام روزها، این محدودیت از طلوع آفتاب تا غروب آفتاب میباشد .
اګر فلسفه وحکمت روزه دین یهودیت مورد مطالعه قرار ګیر د، بوضاحت تام در خواهیم یافت که یهودیان میخواهند به انجام این روزه، استغفار از گناهان کنند ودر ضمن درخواست و حاجت خاصی از پروردګار خویش بعمل آرند .
در کتب تاریخ آمده که قوم یهود معمولآ ً در موقعی که میـخواستند اظهار عجز و تواضع در حضور خدا نمایند روزه می ګرفتند ، آنها با ګرفتن روزه میخواستند از یک طرف به گناهان خوداعتراف نمایند ، واز جانب دیګر یهودان میخواهند به ګرفتن روزه و توبه رضای پروردګار را تحصیل نمایند. (داوود 26:20).
در تاریخ آمده است که یهودان ،مخصوصاً در مواقع مصیبت عام هم روزه میګرفتند ، وطبق عادت یهودان در این روزه مصیبت ، اطفال شیر خور ، جوانان ، موسفیدان ، زنان و حتی حیوانات را نیز از چرا ګا ه ها منع میــکردند. (یوئیل 16:2) .
در عهد قدیم کتاب یهودان ،از روزه ګرفتن فردی، مانند روزه داشتن داود، عزرا، الیاس، دانیال و تعداد کثیری از شخصیت های دینی ذکری بعمل آمده است. این امر بیانگر یک ارب دینی کاملاً متداول برای نیل به هدف مورد نظر در میان یهودیان بوده است.
بطور مثال به برخی ازروایات از کتاب عهد قدیم در اینجا اشاره مینمایم :
« .... پس داود برای (سلامت) طفل از خدا استدعا كرد و داود روزه گرفت و داخل شده تمامی شب را بر روی زمین خوابید». (دوم سموئیل باب 12/16/15 )
« و در روز بیست و چهارم این ماه بنی اسرائیل روزه دار و پلاس در بر و خاک بر سر جمع شدند». (نحمیا باب 9/1)
در تورات برای اولین بار دستور تعنیت (روزه) برای روز کیـپور (بخشش گناهان) در دهم ماه تیشری ذکر شده ولی روزههای دیگر تاریخ یهود با یادبود اتفاقاتی که در مسیر خرابی بت بیت المقدس (همیقداش) روی داد، مناسبت پیدا میکنند.
نقطه قابل توجه در کتاب مقدس یهودان بخصوص در عهد قدیم (کتاب مقدس) اینست که به هیچ وجه اشارهای به دوران قبل از حضرت موسی علیه السلام نشده است که آیا قبل از حضرت موسی علیه السلام ، روزه بطور صحیح معمول بوده، ویا خیر ؟ همچنین در تورات بطور صریح ازفرضیت روزه بر یهودان تصریحی صریحی بعمل نیا مده است . ولی عبارتی در کتاب مقدس یهودان بملاحظه میخورد که روزهداران را مورد ستایش قرار داده است .
روزههای مهم یهودیان عبارت است از:
۱- یوم کیـپور بزرگترین روزه یهودیان است که با نامهایی چون یوم ادیر یعنی جلیل و باعزت، یوم مقادوش یعنی روز مقدس و یوم عاشورا هم مسمی میباشد .
۲- روزه ۱۰ طوت آغاز محاصره اورشلیم توسط بخت النصر.
۳- روزه ۱۷ تموز خرابی دیوار اورشلیم و توقف قربانی و فتح اورشلیم توسط تیطس سردار رومی.
۴- روزهی ۹ آو خرابی دوباره بیت همیقداش و یادآوری مصیبت ویرانی بیت المقدس.
۵- روزه ۳ تبشری سقوط یهود و کشته شدن جدلیا حاکم یهودا.
هاگس در کتاب قاموس مقدس مینویسد: روزه کفاره روزه مهم سالیانهای است که آرامی و استراحت و روزه دهم ماه تیشری یعنی پنج روز قبل از عید خیمهها نگاه میدارند.
فلسفه روزه در دین یهود:
در کتاب عهد قدیم در مورد حکمت وفلسفه روزه آمده است که : روزه هدف نیست بلکه وسیلهای است که از طریق آن انسان قادر است از گناهانی که مرتکب شده است اظهار ندامت و توبه کند و قلب خود را برای پروردګار متواضع گرداند و با تغییر در رفتار و عمل خود توبه حقیقی از گناهان را متجلی سازد.
تعنیت (روزه) در دین یهود اهداف خاصی از جمله توبه، طلب بخشش و یادآوری سوگواری را در پی دارد.
از نگاه دین یهود صوم تنها به معنی پرهیز از خوردن و آشامیدن نیست بلکه خودداری از لذایذ جسمانی هـم در آن شامل است .
کتاب مقدس یهودیان بر این مطلب تاکید دارد که روزه داشتن بدون توبهای صمیمی و حقیقی بیارزش و بیمحتواست و صرف توجه به ظواهر روزه کارساز نیست.
همچنان قوم یهود در موارد مختلفی مبادرت به روزه گرفتن میـکردند که از جمله آنها موارد زیر میباشد:
۱- بر سرلطف آوردن خداوند به منظور پیشگیری پایان بخشیدن به یک مصیبت الهی.
۲- هنگامی که یک تهدید یا حمله از سوی دشمنان و یا مصیبت طبیعی متوجه میشد به روزه عمومی رو می اوردند.
۳- روزه داشتن به منظور کسب آمادگی برای قبول امری خطیر یا ملاقات با ارواح مردگان.
آداب و رسوم روزهداری:
در دین یهود دختران از سن ۱۲ سالگی و پسران در ۱۳ سالگی مؤظف به گرفتن روزه میشوند ومریضان و زنان حامل و شیرده از روزه گرفتن معاف هستند.
برخی از عادات یهودان در ایام روزه:
۱- بیرون آوردن تورات از جایگاه بدون پوشش اصلی.
۲- قرائت تورات، خواندن دعا و اعتراف به گناه.
۳- زیارت قبور.
۴- نواختن شوفار.
۵- خوابیدن روی زمین.
۶- خودداری از صحبت کردن و شنیدن موسیقی.
روزه در دین مسیحیت:
در انجیل کتاب مقدس مسیحیان (متی، لوقا، پولس، مرقس)روزه گرفتن را عامل پایداری وسبب استواری ، پاک سازی و ریاضت روح معرفی داشته است .
روزه مشهور مسیحیان:
روزه در دین مسیحیت بر خلاف دین یهود ، در زمان و بر اساس قوانین مذهبی انجام نمیشود و پیروان این دین آزادند تا در هر زمان به طور انفرادی یا دسته جمعی برای یک روز یا روزهای متعدد روزه بگیرند . مسیحیان هدف از روزه داشتن را در تواضع ووسیله تقرب بخدا وطلب هدایت از پروردګار می دانند . مسیحیان اعتقاد دارند که در ګرفتن روزه انسان از خود خواهی نجات می یابد ، وانسان بوسیله روزه به مر حله خود ګذشتګی میرساند.
روزه و روزهداری در دین مسیحیت:
تاریخ روزهداری در دین مسیحیت به قبل از قرن هشتم میـرسد، روزه در تقویم کلیسا هم ثبت شده و جزو آداب فقهی مسیحیان به شمار میرود.
در انجیل آمده که: آنگاه عیسی به قوت روح به پایان برده شد تا ابلیس او را امتحان کند، پس چهل شبانه روز روزه داشته و نهایتاً گرسنه گردید.
در اناجیل به فرضیت روزه حکم شده ، و روزه دار را مورد ستایش قرار داده ، و او را از ریا برحذر داشته است.
در سنت یهودیها روزه تا زمان حضرت عیسی – به اشکال مختلفی - یعنی پرهیز از خوراک، پرهیز از سخن و... رایج بوده و پس از او هم میان حواریان ومبلغین اش در مناطق مختلف جهان رایج بود . وروزه داران را پیروان حواریون و رسولان پیام عیسی علیه السلام مسمی نموده اند .
از کتب یهودان این امر بوضاحت تام به اثبات میرسد که: حضرت عیسی علیه السلام به امر روزه عملاً و قولاً توجه داشته و شاگردانش نیز پس از وی به موضوع روزه توجه خاصی نموده اند . جیمز هاکس در این باب میگوید: حیات حواریون و مومنین- (مسیحی) ایام گذشته ، عمری مملو از افکار، لذت و زحمات بیشمار و روزهداری بود.
حضرت عیسی علیه السلام حتی پیش از رسالتش، همچون یک یهودی، ایام روزه داری در دین یهود مثل روزه یوم کیـپـور را جدآ مراعات میکرده و به نظر برخی ، او تنها اصول را بیان کرده و وضع قوانین را به عهده کلیسا نهاده است.
چند نکتهای که در دین مسیحیت حائز اهمیت است، این است که اولاً در مسیحیت دومفهوم در مورد روزه موجود میباشد ، یکی مفهوم ( روزه ) ودومی مفهوم ( پرهیز ) که در هریکی از این مفاهیم تفاوتی وجود دارد .به این معنی که : در ایامی که باید پرهیز را رعایت کرد، تنها از مصرف گوشت پرهیز میکنند ولی در ایام رعایت روزه همراه با پرهیز بدین مفهوم است که مصرف ماکولات از جمله خوردن ګوشت وتعدادی از خوراک باب های تقلیل می یابد .دوماً یکی از روزهای مهم در مسیحیت روز عید پاک یا the easter day است که به مناسبت ـ به زعم شان ـ قیام عیسی از قبر مورد احترام قرار میګرد. هفته پیش از این روز «هفته مقدس» گفته میشود که در تعیین بسیاری از روزهها هم نقش مهمی دارد.
فلسفه روزه در مسیحیت:
برخی از علما ء بدین امر معتقد اند که: حکمت وفلسفه روزه در دین مسیحیت، دعا وسایلی برای مقابله با وساوس شیطانی است و روزه حقیقی آن است که هیچ بدی مرتکب نشوی و با قلبی خالص خود را وقف خدمت به پروردګار کنی .
مسیحیان معتقدند که روزه نباید صرف بصورت ظاهری باشد بلکه روزه باید از مفهوم باطنی و معنوی نیز برخوردار باشد . روزه داران باید با فروتنی به خدا تقرب جویند و هدایتهای او را بطلبند. همچنین در کتاب اشعیاء نبی، فصل 58، آیات 6-9 در این باره چنین آمده که : « مگر روزهای که من میپسندم این نیست که بندهای شرارت را بگشائید و گرههای یوغ را باز کنید و مظلومان را آزاد سازید و هر یوغ را بشکنید؟ مگر این نیست که نان خود را بین گرسنگان تقسیم کنی و فقیران رانده شده را به خانه آوری و چون برهنه را بپوشانی و ... آنگاه دعا خواهی کرد و خداوند توبه را اجابت خواهد فرمود و استغاثه خواهی نمود و او خواهد گفت که اینک حاضر هستم» .
روزه مسیحی به منظور صواب و ریاضت و یا به دست آوردن رضایت پروردګار و نجات از گناه به جا آورده نمیشود زیرا آنان معتقدند با ریخته شدن خون مسیح بر صلیب و مرگ و دفن و قیام او از مردگان نجات از گناه و طریق راه یافتن انسان به حضور خدا مهیا گردیده است.
دلایل روزه ګرفتن مسیحیان :
علما برخی از دلایل روزه گرفتن مسیحیان را به شرح ذیل معرفی داشته اند :
۱- اینکه دل در حضور خدا نرم و فروتن شود.
۲- مسیحیان به صدا و هدایت حضور خدا حساس باشند.
۳- نفس سرکش ضعیف و سرکوب باشد.
۴- پرستش و دعای مسیحی قویتر و موثرتر باشد.
همانطوریکه که ګفته شد : روزه در مسیحیت جامع احکام مذهبی نیست به همین دلیل روزه مسیحی در زمان و تحت قوانین خاصی نیست، آنها آزادند در هر زمان و با هدایت روح خدا بطور فردی و جمعی برای یک یا چند روز و حتی برای چند ساعت روزه بگیرند.
روزههای مهم مسیحیان عبارت است از:
۱- روزه روز جمعه قبل از عید پاک که در قرن دوم متداول بود.
۲- روزه غیرکامل دوشنبه تا پنجشنبه هفته مقدس
۳- روزه چهل روز قبل از عید پاک
۴- روزه چهل روز قبل از هفته مقدس
۵- روزه چهارشنبه و جمعه هر هفته؛ به مناسبت روز توطئه یهودیان برای دستگیری عیسی و روز جمعه بدلیل به صلیب کشیدن عیسی
۶- روزههای فصلی
۷- روزه، بعنوان کفاره گناهان
روزه روزهای یکشنبه روز عید پاک، روزه در روز نیطیکاست- بدان سبب که روز جشن و شادمانی است- ممنوع است.
روزه در فرقه های دیګری مسیحی از جمله کاتولیک، ارتدوکس و پروتستان هم وجود داشته وهر یکی از این فرقه ها روز خاصی خویش را برای ګرفتن روزه تعیین نموده ک مشهور ترین این روزه در فرقه های سه ګانه عبارتند از :
روزه در بین پیروان فرقه كاتولیك:
كاتولیكها در روزه های چهارشنبه خاكستر «ASH WEDNESDAY» (اولین روز ایام درمسیحیان) و جمعههای ایام روزه«LENT» و جمعه پاك «GOOD FRIDAY» روزه میگیرند و از خوردن گوشت خودداری میكنند. كاتولیكها قرنهای متمادی از خوردن این ماده غذایی درتمام جمعهها منع شده بودند، اما از اواسط دهه 1960 خودداری از مصرف گوشت درجمعههای خارج از ایام روزه، به نظر محلی و شخصی افراد واگذار شد.
درروز چهارشنبه خاكستر و جمعه پاك، خوردن دو وعده غذایی كوچك و یك وعده غذایی عادی جایز است، اما خوردن گوشت ممنوع است. درسایر جمعههای ایام روزه نیز مصرف هر نوع گوشتی حرام است. برای روزه های اختیاری در روزهای جمعه، برخی افراد به جای خودداری از غذا خوردن، ریاضت دیگری را برای تقرب درنظر میگیرند یا نماز مخصوصی را میخوانند.
هدف از این روزه كنترل هواهای نفسانی و ریاضت كشیدن برای بخشایش گناهان و همدردی با فقراست.
روزه در بین فرقه ارتدوكس شرقی :
دراین فرقه، دورههای متعددی برای روزه وجود دارد كه شامل ایام روزه«LENT»، روزه های رسولان «APOSTELS»، روزه آسودن یا دورماسیون «DORMITION»، روزه تولد مسیح «NATIVITY» و روزه های دیگر است. هر چهارشنبه و جمعه، روزهای روزه به شمار میآیند به غیر از آنهایی كه در هفتههای خالی از روزه واقع میشوند.
درروزه این آیین به طور كلی مصرف گوشت، لبنیات و تخم مرغ ممنوع است. ماهی دربرخی روزهای روزه ممنوع است و در بعضی روزها مجاز.
ارتدوكسها به این دلیل روزه میگیرند كه معتقدند پرهیز از شكم پروری، رحمت خدا را برای آنها به ارمغان میآورد.
روزه دربین پیروان فرقه پروتستان:
روزه دراین آیین، قانون جامعی ندارد، بلكه به انتخاب و صلاحدید افراد، كلیساها، مؤسسات یا انجمنهاست.
برخی از افراد كلاً از مصرف غذا و نوشیدنی امتناع میكنند؛ بعضی دیگر فقط آب یا آب میوه مینوشند؛ یا اینكه فقط غذاهای مشخصی را میخورند و از غذاهای خاصی امتناع میكنند و با هر وسوسهای مقابله میكنند.
هدف از روزه دراین آیین، تقویت روح یا به كرسی نشاندن یك سخن حق درجامعه مدنی یا سیاسی است.
روزه از نظر بهداشت جسم و سلامت بدن و ابعاد دیگر داراى فواید فراوانى است، روزه در سلامت معده و پاكسازى آن از انواع غذاها كه موجب انواع بیمارى هاست اثرات فوق العاده اى دارد.
مركز بیماری ها معده است
پیامبر خدا فرمود: «المعدة بیت كل داء، و الحمئة راس كل دواء.» (1)
معده مركز و خانه هر دردى است، و پرهیز و اجتناب (از غذاهاى نامناسب و زیاد خورى) اساس و راس هر داروى شفابخش است.
پیامبر اکرم سه باب از علوم به روى ما گشود
پیامبر عظیم الشان اسلام در یك بیانیه كوتاه، اثرات و فوائد سه چیز را به این شرح بیان مى فرماید: «... و صوموا تصحوا»: ... روزه بگیرید تا صحت و سلامتى خویش را تضمین كنید
یکی از فلسفه های روزه گرفتن اینست که بین ثروتمندان و فقرا مساوات پدید خواهد آمد. وقتی هم ثروتمندان و کسانی که وضع مالی خوبی دارند و فقرا و کسانی وضع مالی خوبی ندارند به یک صورت و به یک شکل در پیشگاه خداوند مهمان بشوند و هردو گروه رنج گرسنگی و تشنگی بچشند تساوی بین انها به وجود خواهد امد.
وقتی دریک جامعه بی عدالتی و اختلاف طبقات زیاد بشود انگاه دیگر مردم به فکر همدیگر نخواهند بود از حال همدیگر غافل خواهند شد ولی وقتی یک وضعیت یکسان مثل روزه گیری به صورت مشترک بین همه انها پدید بیاید باعث خواهد شد که همه در درد و رنج همدیگر شریک بشوند چون درک می کنند که درد و رنج دیگران چیست.
روزه گیری موجب خواهد شد که ادمی از یاد دیگران غفلت نورزد و دردهای انها را بفهمد به ویژه انها که در ناز و نعمت اند خواهند توانست به وضع زندگی دیگران اگاهی پیدا بکنند وبدین شکل بین همه مساوات پدید خواهد امد.
قرآن كریم در مورد روزه گرفتن امتهای پیشین به صراحت میفرماید: ... كتب علیكم الصیام كما كتب علی الذین من قبلكم 1
مقدار و كیفیت روزه در امّتهای گذشته با روزه در اسلام تفاوت داشته است. مثل"روزه سكوت" 2كه در اسلام مشروع نیست
از انجیل لوقا نیز برمیآید كه حواریون مسیح نیز روزه میگرفتند،3
روزه یهودیان:1 روزهء كیپور, كه آغاز آن از ایام نهم و دهم ماه تشرین به مدت 25روز است ;
2 روزهء فوریم یا پوریم كه به شكرانهء نجات از قتل عام گرفته می شود;
3 روزهء روز سوم ماه تشرین است و روزه های دیگر4
و....
منابع:
-بقره، آیه 183
2-مریم، 29
3-انجیل لوقا، ب 5، ش 3533).
4-عبدالله مبلغی , تاریخ ادیان و مذاهب جهان , ج 2 ص 627
بهائیان نیز روزه دارند که ۱۹ روز(یک ماه بهائی) روزه میگیرند. از طلوع تا غروب خورشید.
|
به تصریح قرآن كریم، روزه بر پیروان ادیان آسمانی قبل از اسلام نیز واجب بوده است. اما تنها مسلمانان، مسیحیان و یهودیان نیستند كه روزه میگیرند، بلكه حتی آئینهای غیرالهی نیز روزه و ریاضتهای جسمی را برای تربیت جسم و روح پیروان خود ضروری میدانند. ادیان گوناگون طی قرون متمادی، هر یك راه و روش و آئینهای خاصی را برای ارتقای روحی و روانی بر پیروان خود واجب دانستهاند. از جمله این آموزههای دینی روزه است كه در ادیان، آئینها و سرزمینهای مختلف، شكلهای گوناگون و گاه بسیار متفاوت به خود گرفته است. روزه ضمن وجوب در ادیان الهی، انگیزه فطری نیز داشته زیرا بشر تعالیطلب كه نمیخواست تا سطح حیوانات پایین بیاید و یكسره محكوم تمایلات و شهوات حیوانی گردد، روزه را وسیله و سپری برای مقاومت در برابر این گونه تمایلات قرار داده تا خود را به كمال برساند. روزه گرفتن در میان ادیان الهی، تاریخی بس طولانی دارد و از جمله عبادات دیرینی است كه پیدایش آن را میتوان با رانده شدن حضرت آدم و حوا از بهشت مقارن دانست. «صوم» در لغت به معنای خودداری از عمل است البته در معنای آن این قید را اضافه كردهاند كه به معنای خودداری از كارهای مخصوصی است كه دل آدمی مشتاق آن باشد و اشتهای آن را داشته باشد. اما صوم در فرهنگ و شریعت دینی عبارت از خودداری و پرهیز از چیزهایی خاص در زمان معین است. خداوند در قرآن میفرماید: ای كسانیكه ایمان آوردهاید بر شما روزه نوشته شد همانگونه كه بر اممی كه پیش از شما بودند، نوشته شد. این آیه نشان میدهد كه روزه بر مسلمانان و بر امتهای پیش از آنان نیز واجب بوده است. در روایات اسلامی آمده كه كتابهای بزرگ آسمانی همچون تورات، انجیل، زبور، صحف و قرآن در رمضان نازل شدهاند. تفاوت روزه در ادیان از جهت تعداد روزها و چگونگی روزههاست، هرچند در ادیان مختلف جزئیات و كیفیت روزه تفاوت دارد اما اصل حكم روزه وجود دارد و هدف آن بطور كلی تهذیب نفس و ایجاد طهارت و پاكی معنوی و رفع رنج و بلاست. هندوئیسم هندوئیسم 2500 تا 4000 سال پیش از میلاد، از تمدن دره ایندوس برخاسته است. هندوئیسم دین خدایان است كه اساس آن اعتقاد بر یگانگی هر چیز است. این كلیت، برهمن نامیده میشود. هندوها معتقدند هدف از زندگی این است كه ما درك كنیم بخشی از خدا هستیم كه میتوانیم این سطح حیات را ترك كرده و به خدا بازگردیم. این آگاهی حقیقی فقط با ورود به چرخه تولد، مرگ و زندگی كه سمسره خوانده می شود امكان پذیر است. موفقیت هركس در این راه با مقدار اعمال خوب و بدش ارزیابی شده و تعیینكننده تناسخ بعدی اوست. خدمت به دیگران و قربانی كردن، موجب ارتقاء درجه و تولد دوباره فرد در درجه بالاتر میشود و انجام اعمال بد، او را به سطح پایینتر یا حتی به سطح یك حیوان تنزل میدهد. هندوها معمولاً در روزهای ماه جدید و جشنهایی مانند SHIVRATRI، DURGA PUJA و SARASWATI PUJA روزه میگیرند. زنان شمال هند در روز KARVA CHAUTH هم روزه میگیرند. نحوه روزه بستگی به خود فرد دارد. ممكن است روزه، امتناع از خوردن و آشامیدن هر نوع غذا یا نوشیدنی برای مدت 24ساعت باشد، اما بیشتر شامل نخوردن غذاهای جامد است و نوشیدن مقداری آب یا شیر مجاز است. هدف از این روزه، افزایش تمركز در مدیتیشن یا عبادت برای تطهیر درون است و گاهی به عنوان دادن یك قربانی در نظر گرفته میشود. بودیسم دین بودا برخاسته از آموزشهای «سیدارتا گوتاما» است كه 535 سال پیش از میلاد به شكوفایی رسید و بودا نام گرفت. او سیاق میانهروی را جایگزین ریاضتهای شدید جسمی یا دنیاپرستی و خوشگذرانی زیاد كرد. سالها پس از مرگ بودا، آموختههای او به رشته تحریر درآمد و تریپی تاكا نام گرفت. بوداییها به اصل تناسخ روح و چرخه حیات معتقدند، بدین صورت كه هر كس روند تولد، زندگی و مرگ را میپیماید. پس از این چرخه، اگر فرد وابستگی خود به جسم و علائق را رها كند میتواند نیروانا را كسب كند. همه فرقههای اصلی بودیسم دورههایی برای روزه دارند كه معمولاً روزهای چهاردهم ماه و دیگر روزهای مقدس است. در آیین بودا، روزه به معنای خودداری از خوردن غذاهای جامد است، ولی استفاده از برخی مایعات مانعی ندارد. روزه بودائیان روشی برای پاك سازی است. راهبان بودایی برای آزادسازی ذهن روزه میگیرند. بعضی از راهبان بودایی كشور تبت، برای كمك به رسیدن اهداف یوگا، نظیر انرژی درونی، روزه میگیرند. آئین جین - زاهدان پیرو آئین جین برای ایجاد آمادگی روحی خود برای برخی جشنها و اعیاد روزه نگه میدارند، همچنین پارسایان آئین جین بهترین مرگ را مرگ در اثر پرهیز كامل از غذا و آب میدانند و بسیاری از آنها داوطلبانه راه روزهدار را در پیش می گیرند تا بدین طریق به زندگی خود پایان بخشند. لامائیسم لامائیستها در هر ماه روزهای 14 و 15 و 29 و 30 تنها از غذای آردی و چای تناول میكنند ولی پارسایان این مذهب در طول این چهار روز تا غروب آفتاب هیچ نمیخورند. صابئین صابئین یا مندائیان (پیروان حضرت یحیی) در روزهای ویژهای از سال كه آنها را مبطل مینامند از خوردن گوشت، ماهی، تخم مرغ خودداری میكنند از جمله این روزها 26 و 27 و 28 و 29 و 30 ماه سمبلتا، روزهای ششم و هفتم ماه دولا و روز دوم ماه هطیا است. آنها روزه واقعی را روزهدار بودن اعضا و جوارح آدمی میدانند كه در كتاب كنزاربا یا صحف آدم مقدسترین كتاب مندائیها آمده است: «ای مومنان برایتان گفتم كه روزه بزرگ فقط نهی از خوردن و آشامیدن نیست بلكه دیدگانتان را از نگاههای هیز و شیطانی و گوشهایتان را از شنیدن حرفهایی كه مردم در خانه خود میزنند برحذر دارید و زبانهایتان را به گفتارهای دروغ و ناپسند نیالائید و .... ». زرتشتی در آیین زرتشت، زرتشتیان باید در سه بخش معنوی "شنوایی"، "اندیشه" و "احساس" همیشه روزه باشند؛ به آن معنا كه از طریق این سه حس از نیكی دور نشوند و "اندیشه و احساس و شنوایی"شان همیشه سرشار از نیكی باشد. با اینحال زرتشتیان برای افراط نكردن در خوردن گوشت حیوانات روزهای دوم و دوازدهم و چهاردهم و بیست و یكم هر ماه زرتشتیان از خوردن گوشت پرهیز میكنند. همچنین زرتشتیان پس از مرگ یكی از نزدیكان، به مدت سه شب از پختن یا خوردن گوشت پرهیز میكنند. یهودیت موسی مردمش را از اسارت مصر خارج ساخت و كتاب خود را از سوی خدا به آنها عرضه كرد. سپس یوشع نبی آنها را به سرزمین موعود برد. جایی كه ساموئل، پادشاهی عبرانیان را تأسیس كرد. داوود پیامبر، اورشیلم را بنا نهاد و سلیمان اولین معبد را بنا كرد كه در سال 70 پس از میلاد تخریب شد. یهودیان به پیامبر آخرالزمانی معتقدند كه میآید و آن معبد را از نو بنا میكند. یهودیها در یوم كیپور (YOM KIPPUR) روزه میگیرند. یوم كیپور تعطیلی مذهبی یهودیان در ماه سپتامبر یا اكتبر است كه مردم در آن روز روزه میگیرند و در كنیسه، دعای صبر میخوانند. آن روز را، روز كفاره هم میگویند. یهودیان شش روز دیگر را نیز روزه میگیرند كه " TISHA B'AV " ( نهم آوریل، روزی كه معبد یهودیان در آن روزتخریب شد) از آن جمله است. در «یوم كیپور» و " TISHA B'AV " خوردن و آشامیدن از زمان غروب آفتاب تا غروب بعدی به مدت 24 ساعت ممنوع است، در حالی كه در سایر ایام روزه ا، این محدودیت از طلوع تا غروب آفتاب است. هدف از روزه در دین یهودیت، استغفار از گناهان یا درخواست حاجت خاصی از خداست. مسیحیت حضرت مسیح، پسر مریم مقدس كه مورد آزار یهودیان هم وطن خود قرار گرفته بود، پیام جدیدی از خداوند متعال ارائه كرد. در طول سفرهای حضرت مسیح 12 مُرید (كه بعدها حواریون نام گرفتند) همراه وی بودند تا آموزههای دینی را از او بیاموزند. مسیح در دوران خود معجزههای زیادی بر مردم عرضه كرد تا آموختههایش را ملموستر سازد. مسیحیت فرقههای زیادی دارد كه شاید به دلیل عدم تفاهم بر روی اصول دینی، فرهنگ متفاوت مسیحیان و سلیقههای شخصی بوده است. گاهی تفاوت اعتقادی بین این فرقهها آنقدر زیاد است كه شاید هر كدام دین متفاوتی به نظر آیند. آیین كاتولیك كاتولیكها در روزهای چهارشنبه خاكستر «ASH WEDNESDAY» (اولین روز ایام روزه مسیحیان) و جمعههای ایام روزه «LENT» و جمعه پاك «GOOD FRIDAY» روزه میگیرند و از خوردن گوشت خودداری میكنند. كاتولیكها قرنهای متمادی از خوردن این ماده غذایی در تمام جمعهها منع شده بودند، اما از اواسط دهه 1960 خودداری از مصرف گوشت در جمعههای خارج از ایام روزه، به نظر محلی و شخصی افراد واگذار شد. در روز چهارشنبه خاكستر و جمعه پاك، خوردن دو وعده غذایی كوچك و یك وعده غذایی عادی جایز است، اما خوردن گوشت ممنوع است. در سایر جمعههای ایام روزه نیز مصرف هر نوع گوشتی حرام است. برای روزههای اختیاری در روزهای جمعه، برخی افراد به جای خودداری از غذا خوردن، ریاضت دیگری را برای تقرب در نظر میگیرند یا نماز مخصوصی را میخوانند. هدف از این روزه كنترل هواهای نفسانی و ریاضت كشیدن برای بخشایش گناهان و همدردی با فقراست. آیین ارتدوكس شرقی در این فرقه، دورههای متعددی برای روزه وجود دارد كه شامل ایام روزه «LENT»، روزههای رسولان «APOSTELS»، روزه آسودن یا دورماسیون «DORMITION»، روزه تولد مسیح «NATIVITY» و روزههای دیگر است. هر چهارشنبه و جمعه، روزهای روزه به شمار میآیند به غیر از آنهایی كه در هفتههای خالی از روزه واقع میشوند. در روزه این آیین به طور كلی مصرف گوشت، لبنیات و تخم مرغ ممنوع است. ماهی در برخی روزهای روزه ممنوع است و در بعضی روزها مجاز. ارتدوكسها به این دلیل روزه میگیرند كه معتقدند پرهیز از شكم پروری، رحمت خدا را برای آنها به ارمغان میآورد. آئین پروتستان روزه در این آیین، قانون جامعی ندارد، بلكه به انتخاب و صلاحدید افراد، كلیساها، مؤسسات یا انجمنهاست. برخی از افراد كلاً از مصرف غذا و نوشیدنی امتناع میكنند؛ بعضی دیگر فقط آب یا آب میوه مینوشند؛ یا اینكه فقط غذاهای مشخصی را میخورند و از غذاهای خاصی امتناع میكنند و با هر وسوسهای مقابله میكنند. هدف از روزه در این آیین، تقویت روح یا به كرسی نشاندن یك سخن حق در جامعه مدنی یا سیاسی است. آیین مورمن اولین یكشنبه هر ماه، زمان روزه است. افراد و خانوادهها در صورت تمایل ممكن است روزهای دیگری نیز بگیرند. خودداری از خوردن و آشامیدن برای دو وعده متوالی و نیز بخشیدن غذا یا پول به نیازمندان روزداری این فرقه است. بعد از روزه اعضای كلیسا در جلسه روزه و شهادت دادن شركت میكنند. اسلام در آئین مقدس اسلام روزه جایگاه بسیار خاص و ویژهای دارد و یكی از وسایل تقرب به خداست. دین اسلام كه پس از میلاد مسیح توسط حضرت محمد (ص) در شهر مكه عرضه گردید، از بزرگترین دینهای دنیاست. مسلمانها دین اسلام را مكمل دین ابراهیم، داوود، موسی و عیسی دانسته و پیامبرشان را خاتم انبیاء میدانند. قرآن كتاب مقدس مسلمانان است و ایشان در اجرای مسائل دینی از احادیث پیامبر و امامانشان سود میبرند. مسلمانان یك ماه تمام را روزه میگیرند. ماه رمضان نهمین ماه تقویم قمری مسلمانان است كه در این ماه روزه واجب است. این ماه یادآور نزول قرآن بر حضرت محمد(ص) است. مسلمانان برای روزه گرفتن از شروع سحر(اذان صبح) تا غروب آفتاب(اذان مغرب)، از خوردن و آشامیدن اجتناب میكنند. همچنین مصرف دخانیات و داشتن رابطه زناشویی در زمان روزهداری حرام است. روزهداری در این ماه واجب است، ولی مسلمانان در دیگر اوقات سال نیز به دلخواه میتوانند روزه بگیرند |
یا ایها الذین آمنوا کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم لعلکم تتقون. (بقره/180)
ادیان گوناگون در طی قرون متمادی ، هر یک راه و روش و آئین های خاصی را برای ارتقای روحی و روانی بر پیروان خود واجب دانسته اند. از جمله ی این آموزه های دینی روزه است که در ادیان، آئین ها و سرزمین های مختلف، شکل های گوناگون و گاه بسیار متفاوت به خود گرفته است.
به تصریح قرآن کریم، روزه بر پیروان ادیان آسمانی قبل از اسلام نیز واجب بوده است. اما تنها مسلمانان، مسیحیان و یهودیان نیستند که روزه می گیرند، بلکه حتی آئین های غیر الهی نظیر بودیسم و هندوئیسم نیز روزه و ریاضت های جسمی را برای تربیت جسم و روح پیروان خود ضروری می دانند.
در مطلبی که از نظرتان می گذرد، چگونگی روزه و روزه داری در آیین هندو،بودا و یهودیت از دید یک فرد خارجی به اختصار مورد بررسی قرار گرفته است.
البته خاطر نشان می کنم که هدف از بیان نوع روزه در آیین بودا و هندو به معنای تایید این فرقه ها نیست،بلکه برای آشنایی افراد با روزه ی آیین های مختلف این مطالب را ترجمه کرده ایم.
هندوئیسم یکی از قدیمی ترین دین هاست که 2500 تا 4000 سال پیش از میلاد ،از تمدن دره ی ایندوس برخاسته است. هندوئیسم دین خدایان است که اساس آن اعتقاد بر یگانگی هر چیز است. این کلیت، برهمن نامیده می شود. هندوها معتقدند هدف از زندگی این است که ما درک کنیم بخشی از خدا هستیم که می توانیم این سطح حیات را ترک کرده و به خدا بازگردیم. این آگاهی حقیقی فقط با ورود به چرخه " تولد ، مرگ و زندگی که سمسره* «SAMSARA» خوانده می شود امکان پذیر است. موفقیت هرکس در این راه با مقدار اعمال خوب و بدش «KARMA» ارزیابی شده و تعیین کننده تناسخ بعدی اوست. خدمت به دیگران و قربانی کردن، موجب ارتقاء درجه و تولد دوباره ی فرد در درجه ی بالاتر می شود و انجام اعمال بد، او را به سطح پایین تر یا حتی به سطح یک حیوان تنزل می دهد.
روزه در آیین هندو
هندوها معمولاً در روزهای ماه جدید و جشن هایی مانند SHIVRATRI، DURGA PUJA و SARASWATI PUJA روزه می گیرند. زنان شمال هند در روز KARVA CHAUTH هم روزه می گیرند.
نحوه ی روزه بستگی به خود فرد دارد. ممکن است روزه، امتناع از خوردن و آشامیدن هر نوع غذا یا نوشیدنی برای مدت 24ساعت باشد، اما بیشتر شامل نخوردن غذاهای جامد است و نوشیدن مقداری آب یا شیر مجاز است.
هدف از این روزه، افزایش تمرکز در مدیتیشن (MEDITATION) یا عبادت برای تطهیر درون است و گاهی به عنوان دادن یک قربانی در نظر گرفته می شود.
دین بودا برخاسته از آموزش های سیدارتا گوتاما ( SIDDHARTHA GAUTAMA ) است که 535 سال پیش از میلاد به شکوفایی رسید و بودا نام گرفت. او سیاق میانه روی را جایگزین ریاضت های شدید جسمی یا دنیا پرستی و خوش گذرانی زیاد کرد. سال ها پس از مرگ بودا ، آموخته های او به رشته ی تحریر درآمد و تریپی تاکا ( TRIPITAKA ) نام گرفت. بودایی ها به اصل تناسخ روح و چرخه ی حیات معتقدند، بدین صورت که هر کس روند تولد ، زندگی و مرگ را می پیماید. پس از این چرخه، اگر فرد وابستگی خود به جسم و علائق را رها کند می تواند نیروانا ( NIRVANA ) را کسب کند.
روزه در آئین بودا
همه ی فرقه های اصلی بودیسم دوره هایی برای روزه دارند که معمولاً روزهای چهاردهم ماه و دیگر روزهای مقدس است. در آیین بودا، روزه به معنای خودداری از خوردن غذاهای جامد است، ولی استفاده از برخی مایعات مانعی ندارد. روزه ی بودائیان روشی برای پاک سازی است.
راهبان بودایی تراوادین (THERAVADIN) و تِندایی (TENDAI) برای آزادسازی ذهن روزه می گیرند . بعضی از راهبان بودایی کشور تبت، برای کمک به رسیدن اهداف یوگا ، نظیر انرژی درونی ، روزه می گیرند.
یهودیت نیز یکی از ادیان آسمانی است که پیامبر آنها حضرت موسی می باشد. موسی مردمش را از اسارت مصر خارج ساخت و کتاب قانون را از سوی خدا به آنها عرضه کرد. سپس یوشع نبی آنها را به سرزمین موعود برد. جایی که ساموئل، پادشاهی عبرانیان را تأسیس کرد. داوود پیامبر، اورشیلم را بنا نهاد و سلیمان اولین معبد را بنا کرد که در سال 70 پس از میلاد تخریب شد. یهودیان به پیامبر آخرالزمانی معتقدند که می آید و آن معبد را از نو بنا می کند.
روزه در آئین یهودیت
یهودی ها در یوم کیپور (YOM KIPPUR) روزه می گیرند. یوم کیپور تعطیلی مذهبی یهودیان در ماه سپتامبر یا اکتبر است که مردم در آن روز روزه می گیرند و در کنیسه، دعای صبر می خوانند. آن روز را، روز کفاره هم می گویند.
یهودیان شش روز دیگر را نیز روزه می گیرند که " TISHA B"AV " ( نهم آوریل، روزی که معبد یهودیان در آن روزتخریب شد) از آن جمله است.
در «یوم کیپور» و " TISHA B"AV " خوردن و آشامیدن از زمان غروب آفتاب تا غروب بعدی به مدت 24 ساعت ممنوع است، در حالی که در سایر ایام روزه اشان ، این محدودیت از طلوع تا غروب آفتاب است.
هدف از روزه در دین یهودیت، استغفار از گناهان یا درخواست حاجت خاصی از خداست.
پی نوشت :
* SAMSARA : عالم روحانی ، جهانی که تولد تازه در آن رخ می دهد.
برگرفته از منابع فارسی و سایت های خارجی چون BELIFNET.COM و OMSAKHTI.ORG
تهیه و ترجمه : موسوی - کارشناس تغذیه تبیان
روزه در آیین هندو ( ( HINDUISM
...............................
تنها مسلمانان، مسیحیان و یهودیان نیستند كه روزه میگیرند، بلكه حتی آئینهای غیر الهی نظیر بودیسم و هندوئیسم نیز روزه و ریاضتهای جسمی را برای تربیت جسم و روح پیروان خود ضروری میدانند.
هندوئیسم، یكی از قدیمیترین آیینها است كه ۲۵۰۰تا ۴۰۰۰سال پیش از میلاد ، از تمدن دره "ایندوس" برخاسته است.
هندوئیسم به معنای دین خدایان است كه اساس آن اعتقاد بر یگانگی هر چیز است. این كلیت، برهمن نامیده میشود.
هندوها معمولا در روزهای ماه جدید و جشنها روزه میگیرند. نحوه روزه گرفتن در این آیین نیز بستگی به خود فرد دارد. ممكن است روزه، امتناع از خوردن و آشامیدن هر نوع غذا یا نوشیدنی برای مدت ۲۴ساعت باشد، اما بیشتر شامل نخوردن غذاهای جامد است و نوشیدن مقداری آب یا شیر مجاز است.
هدف از این روزه، افزایش تمركز در "مدیتیشن" ( (MEDITATIONیا عبادت برای تطهیر درون است و گاهی به عنوان دادن یك قربانی در نظر گرفته میشود.
روزهداری در آیین بودا ( ( BUDDHISM
.................................
آیین بودا، برخاسته از آموزشهای "سیدارتا گوتاما" است كه ۵۳۵سال پیش از میلاد به شكوفایی رسید و بودا نام گرفت. او سیاق میانه روی را جایگزین ریاضتهای شدید جسمی یا دنیا پرستی و خوش گذرانی زیاد كرد.
همه فرقههای اصلی بودیسم دورههایی برای روزه دارند كه معمولا روزهای چهاردهم ماه و دیگر روزهای مقدس است.
در آیین بودا، روزه به معنای خودداری از خوردن غذاهای جامد است، ولی استفاده از برخی مایعات مانعی ندارد. روزهی بودائیان روشی برای پاكسازی است.
راهبان بودایی "تراوادین" ( (THERAVADINو "تندایی" ( (TENDAIبرای آزادسازی ذهن روزه میگیرند بعضی از راهبان بودایی كشور تبت، برای كمك به رسیدن اهداف یوگا ، نظیر انرژی درونی ، روزه میگیرند.
راهبان بودایی در روز تنها یك وعده غذا آن هم نزدیك ظهر صرف میكنند و بعد از ظهر مجاز نیستند كه غذایی بخورند، مگر یك غذای كمكی در عصر. این خود یكی از اعمال ریاضتی است كه از جهاتی شبیه روزه در اسلام است.
راهبان بودایی همچنین دو روز در ماه، در حلول ماه و هنگام ماه كامل به طور كامل روزه میگیرند. در این دو روز مردم عادی نیز به آنها میپیوندند و مراسم مختلف عبادی شركت میكنند.
هرچند كه در میان توده بوداییان روزه وجود ندارد، اما راهبان بودایی تقریبا همیشه در حال انجام كاری شبیه روزه هستند. این روزه صرفا ترك خوردن و آشامیدن نیست و امور دیگری مثل ترك مسائل جنسی و حتی نگه داشتن زبان و سایر اعضا را نیز شامل میشود.
امروزه مردم عامی بودایی هر ماه چهار بار روزه داشته و به گناهان خود اقرار میكنند و در استقبال از سالروز فوت بودا مدت پنج روز از خوردن گوشت خودداری میورزند.
روزهداری در فرق و مذاهب دیگر
................................
لامائیستها در هر ماه روزهای ۱۴و ۱۵و ۲۹و ۳۰تنها غذای آردی و چای تناول میكنند ولی پارسایان این فرقه در طول این چهار روز تا غروب آفتاب هیچ مواد غذایی نمیخورند.
مردم تبت مراسمی به نام "نانگ نس" (روزه مدام) دارند كه چهار روز طول میكشد. آنها دو روز اول را با دعا، اقرار به گناهان و تلاوت متون مقدس به سر میآورند و روز سوم پرهیز شدیدی را رعایت میكنند و هیچ نمیخورند و حتی آب دهان خود را هم فرو نمیبرند و این روزه را با دعا و اقرار به گناهان تا طلوع آفتاب در روز چهارم ادامه میدهند.
در میان چینیان كهن، بویژه پیروان مذهب "تائو" روزه قلب وجود دارد و بر آن بیش از روزه تن تاكید دارند.پیروان مكتب "كنفوسیوس" نیز روزهداری را به عنوان آمادهسازی خود، برای بهتر به انجام رساندن اوقات پرستش ارواح نیاكان مورد توجه قرار میدهند.
در مصر كهن، پس از مرگ پادشاه، رعایای او روزه میگرفتند و از مصرف گوشت، نان، گندم، شراب و هر تفریحی پرهیز میكردند و نیز از استحمام، تدهین ( مالیدن روغن به موی سر) و خوابیدن بر بستر نرم خودداری میكردند.
قبایل بومی آمریكا نیز معتقد بودند روزه گرفتن در كسب هدایت و راهنمایی از روح اعظم موثر است و از جمله مراسم عزاداری آنها پرهیز از خوردن غذا بود.
نزد بسیاری از اقوام كهن، پرهیز از آشامیدن و خوردن به عنوان ابزار ندامت به درگاه خداوند (یان) و به عنوان فدیه و كفاره گناهان انجام میشد.
مردم كهن مكزیك، امساك از خوردن غذا را به عنوان كفاره گناهان به جا میآوردند و مدت آن از یك روز تا چند سال متفاوت بود و پارسایان آنها هم در هنگام بروز مصیبتی عام، ماهها راه امساك را در پیش میگرفتند.
روزهداری در آئین اسلام
.................
در آیین مقدس اسلام، روزه جایگاه بسیار خاص و ویژه دارد ویكی از راههای تقرب به خدا است. دین اسلام كه ۶۲۲سال پس از میلاد مسیح توسط حضرت محمد (ص) در شهر مكه ظهور كرد، از جوانترین و بزرگترین ادیان دنیا است.
مسلمانان یك ماه تمام را روزه میگیرند. ماه رمضان نهمین ماه تقویم قمری مسلمانان است كه در این ماه روزه واجب میشود.این ماه یادآور نزول قرآن بر حضرت محمد(ص) نیز است.
گفته میشود تمامی كتب الهی آسمانی درماه رمضان نزول یافتهاند. مسلمانان برای روزه گرفتن از شروع سحر(اذان صبح) تا غروب آفتاب(اذان مغرب )، از خوردن و آشامیدن اجتناب میكنند. همچنین مصرف دخانیات و داشتن رابطه زناشویی در زمان روزهداری حرام است.
روزهداری در ماه مبارك رمضان بر مسلمانان واجد شرایط واجب است، ولی مسلمانان در دیگر اوقات سال نیز به دلخواه میتوانند روزه بگیرند.
روزه به عنوان یك مقوله دینی و عبادی امری نیست كه به چند دین محدود باشد و اثری از آن در ادیان نباشد.
شواهد تاریخی حاكی از آن است كه اگر اختلافی در روزهداری وجود دارد در صورت و كیفیت توجه به آن، نه در اصل آن است، چرا كه در میان اقوام مختلف در گذشته و حال، روزه و پرهیز جایگاه خاصی برای خود داشته و دارد.
|
۱۳/۷/۱۳۸۵ دومین کارگاه آموزشی روزه در ادیان حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای دکتر رستمیان و دکتر موبد اخورشیدیان موسسه گفتوگوی ادیان
|
گروه اندیشه: هرچند در ادیان مختلف جزئیات و كیفیت روزه تفاوت دارد؛ اما اصل حكم روزه وجود دارد و هدف آن بهطور كلی تهذیب نفس و ایجاد طهارت و پاكی معنوی و رفع رنج و بلاست.
|
به گزارش خبرگزاری قرآنی ایران (ایكنا)، روزه در ادیان الهی قبل از اسلام وجود داشته است، چون ناشی از امر خدا میباشد و نیروی مقاومت را افزایش میدهد تا انسان به مقام تقوی برسد. روزه گرفتن از جمله عبادات دیرینی است كه پیدایش آن را میتوان با هبوط حضرت آدم و حوا مقارن دانست.
ابناثیر میگوید: «یكی از نكاتی كه خدایسبحان بر اساس حدیث قدسی "الصوم لی و أنا أجزی به" فرموده این است كه در هیچ ملتی از ملل مشرك و بتپرست، برای بتها روزه نمیگرفتند؛ اگرچه برای بتها نماز میخواندند، قربانی میكردند و مراسم دیگر داشتند. روزه تنها برای خداست و هیچ مشرك و بتپرستی، برای تقرب به بت روزه نگرفته است چون روزه یك فرمان الهی است. سایر عبادات، مورد شرك قرار گرفته و برای غیرخدا هم انجام میدادند؛ اما خدای متعال روزه را به خود اسناد داده و شخصا جزای روزه را به عهده گرفته است.
تفاوت روزه در ادیان از جهت تعداد روزها و چگونگی روزههاست. هرچند در ادیان مختلف جزئیات و كیفیت روزه تفاوت دارد؛ اما اصل حكم روزه وجود دارد و هدف آن بهطور كلی تهذیب نفس و ایجاد طهارت و پاكی معنوی و رفع رنج و بلاست در این نوشتار چگونگی روزه در ادیان و آئینهای معروف جهان به اجمال آمده است.
روزه در یهودیت:
واژه معادل عبری روزه، «صوم» است در آئین یهود روزه جزئی از مجموعه اعمالی است كه یك یهودی برای ذلیل ساختن تن و رنجور ساختن آن انجام میدهد.
قوم یهود غالباً در مواقعی كه میخواستند اظهار عجز و تواضع در حضور خدا نمایند روزه میداشتند تا گناهان خود را اعتراف نموده و به واسطه روزه و توبه رضای حضرت اقدس الهی را تحصیل نمایند مخصوصاً در مواقع مصیبت عام روزه غیرمرسوم قرار میدادند و در این صورت اطفال شیرخوار و گاهی حیوانات را نیز از چرا منع میكردند.
در كتابهای عهد قدیم از روزه داشتن انفرادی، همچون روزه داشتن داود، عزرا، الیاس، دانیال و دیگران سخن گفته كه بیانگر یك ارب دینی كاملاً متداول برای نیل به هدف مورد نظر درمیان یهودیان بوده است برای نمونه چند عبارت از كتاب عهد قدیم دراینجا آمده است:
«... پس داود برای (سلامت) طفل از خدا استدعا كرد و داود روزه گرفت و داخل شده تمامی شب را بر روی زمین خوابید». (دوم سموئیل باب 12/16/15)
| در كتابهای عهد عتیق: |
| روزه هدف نیست بلكه وسیلهای است كه از طریق آن انسان قادر است از گناهانی كه مرتكب شده است اظهار ندامت و توبه كند و قلب خود را برای خداوند متواضع گرداند و با تغییر در رفتار و عمل خود توبه حقیقی از گناهان را متجلی سازد |
«و در روز بیست و چهارم این ماه بنی اسرائیل روزه دار و پلاس در بر و خاك بر سر جمع شدند». (نحمیا باب 9/1)
در تورات برای اولین بار دستور تعنیت (روزه) برای روز كیپور (بخشش گناهان) در دهم ماه تیشری ذكر شده ولی روزههای دیگر تاریخ یهود با یادبود اتفاقاتی كه در مسیر خرابی بت بیتالمقدس (همیقداش) روی داد، مناسبت پیدا میكنند.
روزههای مهم یهودیان عبارت است از:
1- یوم كیپور: بزرگترین روزه یهودیان است كه با نامهایی چون «یوم ادیر» یعنی جلیل و
باعزت، «یوم مقادوش» یعنی روز مقدس و «یوم عاسورا» خوانده میشود.
2- روزه10 طوت: آغاز محاصره اورشلیم توسط بختالنصر
3- روزه17 تموز: خرابی دیوار اورشلیم و توقف قربانی و فتح اورشلیم توسط تیطس سردار رومی
4- روزه 9 آو: خرابی دوباره بت همیقداش و یادآوری مصیبت ویرانی بیتالمقدس
5- روزه 3 تبشری: سقوط یهود و كشته شدن «جدلیا» حاكم یهودا
كتاب عهد قدیم تاكید دارد كه روزه هدف نیست بلكه وسیلهای است كه از طریق آن انسان قادر است از گناهانی كه مرتكب شده است اظهار ندامت و توبه كند و قلب خود را برای خداوند متواضع گرداند و با تغییر در رفتار و عمل خود توبه حقیقی از گناهان را متجلی سازد.
تعنیت (روزه) در دین یهود اهداف خاصی از جمله توبه، طلب بخشش و یادآوری سوگواری را در پی دارد. از نگاه دین یهود «صوم» تنها به معنی پرهیز از خوردن و آشامیدن نیست بلكه خودداری از لذایذ جسمانی است.
كتاب مقدس یهودیان بر این مطلب تاكید دارد كه روزه داشتن بدون توبهای صمیمی و حقیقی بیارزش و بیمحتواست و صرف توجه به ظواهر روزه كارساز نیست البته این امر (فلسفه روزه صرفاً اجتناب از برخی نیازهای طبیعی و پرداختن به اموری دیگر چون دعا و ... نیست و روزه واقعی و حقیقی بدون ایجاد اثری مثبت در قلب و روح مومنان نیست) منحصر به آیین یهود نیست و در دیگرادیان نیز مورد توجه قرار گرفته است. قوم یهود در موارد مختلفی مبادرت به روزه گرفتن میكردند كه از جمله آنها موارد زیر میباشد:
| در كتاب مقدس یهویان: |
| روزه داشتن بدون توبهای صمیمی و حقیقی بیارزش و بیمحتواست و صرف توجه به ظواهر روزه كارساز نیست فلسفه روزه صرفاً اجتناب از برخی نیازهای طبیعی و پرداختن به اموری دیگر چون دعا و... نیست و روزه واقعی و حقیقی بدون ایجاد اثری مثبت در قلب و روح مومنان نیست |
1- بر سر لطف آوردن خداوند به منظور پیشگیری پایان بخشیدن به یك مصیبت الهی.
2- هنگامی كه یك تهدید یا حمله از سوی دشمنان و یا مصیبت طبیعی متوجه میشد به روزه عمومی توجه میكردند.
3- روزه داشتن به منظور كسب آمادگی برای قبول امری خطیر یا ملاقات با ارواح مردگان.
در دین یهود دختران از سن 12 سالگی و پسران در 13 سالگی موظف به گرفتن روزه میشوند و بیماران و زنانباردار و شیرده از روزه گرفتن معاف هستند آنها همراه روزه بعضی از اعمال را انجام میدهند مانند بیرون آوردن تورات ازجایگاه بدون پوشش اصلی، قرائت تورات، خواندن دعا و اعتراف به گناه، زیارت قبور، نواختن شوفار، خوابیدن روی زمین، خودداری از صحبت كردن و شنیدن موسیقی.
براساس یك طبقهبندی دورههای مرسوم در آیین یهود را میتوان به سه طبقه اصلی تقسیم كرد:
1- روزههای حكم شده در كتاب مقدس یا روزههای ایجاد شده به مناسبت تذكار وقایع مطرح شده در كتاب مقدس مانند روزه یوم كیپور، روزه نهم آو، روزه 17 تموز و ...
2- روزههای تعیین شده از سوی «ربیها» مانند روزه اولین دوشنبه پس از عید فصح، روزه آخر هر ماه موسوم به یوم كیپور كوچك و ....
3- روزههای شخصی كه اشخاص در مناسبتهای مختلف خصوصی به آن مبادرت میكنند، كه این روزهها وقت مشخصی ندارد و با توجه به رخداد پیش آمده برای افراد از سوی آنها روزه گرفته میشود مانند روزه برای فوت والدین یا معلم، روزه عروس و داماد در روز ازدواجشان و ... در روز یوم كیپور و روزه نهم آو
زمان روزه از غروب آفتاب تا شامگاه روز بعد است ولی در دیگر روزهها مدت روزه از هنگام طلوع آفتاب تا شامگاه همان روز است همچنین اگر یكی از روزهها به استثنای روزه یوم كیپور با روز شنبه مصادف شود، روزه به یكشنبه موكول میشود.
روزه در مسیحیت:
تاریخ روزهداری در دین مسیحیت به قبل از قرن هشتم میرسد، روزه در تقویم كلیسا هم ثبت شده و جزو آداب فقهی به شمار میرود درانجیل آمده كه «آنگاه عیسی به قوت روح به پایان برده شد تا ابلیس او را امتحان كند، پس چهل شبانه روز روزه داشته و نهایتاً گرسنه گردید.»
در اناجیل به وجوب روزه تصریح شده و روزهدار را ستوده و او را از ریا برحذر داشته است. سنت یهودی تا زمان حضرت عیسی(ع) در صورتهای مختلفش یعنی پرهیز از خوراك، پرهیز از سخن و... رایج بوده و پس از او هم میان حواریان و كسانیكه مبلغ پیامش در مناطق مختلف جهان شدند رواج داشته است. بطوریكه روزهداری ازخصوصیات حواریون و رسولان پیام عیسی(ع) بوده است این امر نشانگر آن است حضرت عیسی خود به روزه عملاً و قولاً توجه داشته و شاگردانش نیز پس از وی به امر روزه توجه داشتهاند.
حضرت عیسی(ع) بیشك پیش از آغاز رسالتش، همچون یك یهودی، ایام روزهداری در دین یهود مثل روزه یوم كیپور را مراعات میكرده و به نظر برخی او تنها اصول را بیان كرده و وضع قوانین را به عهده كلیسا نهاده است.
| روزه در مسیحیت: |
| روزه مسیحی به منظور صواب و ریاضت و یا به دست آوردن دل خدا و نجات از گناه بهجا آورده نمیشود مسیحیان معتقدند كه روزه ظاهری نیست بلكه باطنی و معنوی است و هدف اصلی آن این است كه با فروتنی به خدا تقرب جویند و هدایتهای او را بطلبند |
چند نكتهای كه در این دین حائز اهمیت است، این است كه اولاً در مسیحیت دو واژه روزه و پرهیز وجود دارد كه بین این دو تفاوتی وجود دارد به این نحو كه در ایامی كه باید پرهیز را رعایت كرد، تنها از مصرف گوشت پرهیز میكنند ولی در ایام رعایت روزه همراه با پرهیز از گوشت غذای مصرفی و دفعات وعده غذا هم محدود میشود، ثانیا یكی از روزهای مهم در مسیحیت روز عید پاك است كه به مناسبت قیام عیسی از قبر گرامی داشته میشود. هفته پیش از این روز «هفته مقدس» گفته میشود كه در تعیین بسیاری از روزهها هم نقش مهمی دارد.
برخی میگویند كه روزه و دعا وسایلی برای مقابله با وسواسهای شیطانی است و روزه حقیقی آن است كه هیچ بدی مرتكب نشوی و با قلبی خالص خود را وقف خدمت به خداوند كنی.
مسیحیان معتقدند كه روزه ظاهری نیست بلكه باطنی و معنوی است و هدف اصلی آن این است كه با فروتنی به خدا تقرب جویند و هدایتهای او را بطلبند. همچنین در كتاب «اشعیاء نبی»، فصل 58، آیات 6-9 در این باره چنین آمده كه: «مگر روزهای كه من میپسندم این نیست كه بندهای شرارت را بگشائید و گرههای یوغ را باز كنید و مظلومان را آزاد سازید و هر یوغ را بشكنید؟، مگر این نیست كه نان خود را بین گرسنگان تقسیم كنی و فقیران رانده شده را به خانه آوری و چون برهنه را بپوشانی و... آنگاه دعا خواهی كرد و خداوند توبه را اجابت خواهد فرمود و استغاثه خواهی نمود و او خواهد گفت كه اینك حاضر هستم.»
روزه مسیحی به منظور صواب و ریاضت و یا به دست آوردن دل خدا و نجات از گناه بهجا آورده نمیشود؛ زیرا آنان معتقدند با ریخته شدن خون مسیح بر صلیب و مرگ و دفن و قیام او از مردگان نجات از گناه و طریق راه یافتن انسان به حضور خدا مهیا گردیده است.
بعضی از دلایل روزه گرفتن مسیحیان به شرح زیر میباشد:
1- اینكه دل در حضور خدا نرم و فروتن شود.
2- مسیحیان به صدا و هدایت حضور خدا حساس باشند.
3- نفس سركش ضعیف و سركوب باشد.
4- پرستش و دعای مسیحی قویتر و موثرتر باشد.
ادامه دارد ....
------------------------------------------------------------------------------
منابع:
1- موسوی، مقاله «روزه در آئین هندو، بودا و یهود»، منبع www.tebyan.net
2- اكرم امانی، مقاله «روزه در ادیان»، منبع www.ido.ir
3- آیتالله جوادیآملی، كتاب حكمت عبادات، مركز نشر اسراء، 1378
http://www.iqna.ir/fa/news_detail.php?ProdID=163055.
کارگاه تجربی _ آموزشی روزه در ادیان مختلف، در پی برگزاری و استقبال از نخستین هم اندیشی از این دست که با همین محوریت آبان ماه سال 83 برگزار شد، شکل گرفت. در نشست پیشین گروه جوانان موسسه گفت و گوی ادیان، جوانان از سه دین اسلام، یهودیت و مسیحیت با حضور در کارگاهی با بحث روزه در این سه دین توحیدی آشنا شده بودند.