در سیستم دادرسی ایران برای رسیدگی به یک امر حقوقی و یا کیفری قاضی باید بی طرفی کامل را در همه مراحل دادرسی مراعات کرده و از ارتکاب هرگونه رفتاری که احتمال پیروزی یکی از طرفین دعوی را بیش از طرف دیگر افزایش می دهد اجتناب نماید.

به همین سبب قانون گزار به منظور پیشگیری از درگیر شدن قاضی با مسایل احساسی و عاطفی و صدور رای تحت تاثیر روابط نسبی و سببی و اغراض و منافع شخصی و جناحی ،کم و بیش ضمانت های اجرایی لازم را برای رعایت اصل بی طرفی و در صورت لزوم رد دادرس پیش بینی کرده است.

به عنوان مثال ماده 46 قانون آئین دادرسی کیفری ،با بیان موانع رسیدگی دادرسان و قضات تحقیق ،در موارد زیر آنانرا از تحقیق و رسیدگی منع کرده و به طرفین دعوا نیز اجازه رد آنان را داده است:

 ـ وجود قرابت نسبی یا سببی تا درجه سوم از هر طبقه بین ‌دادرس یا قاضی تحقیق با یكی از طرفین دعوا یا اشخاصی كه‌در امر جزایی دخالت دارند.

ـ دادرس یا قاضی تحقیق قیم یا مخدوم یكی از طرفین باشد یا یكی از طرفین مباشر یا متكفّل امور قاضی یا همسر او باشد.

ـ دادرس یا قاضی تحقیق در همان امر جزایی قبلاً اظهار نظر ماهوی كرده و یا شاهد یكی از طرفین باشد.

ـ بین دادرس یا قاضی تحقیق و یكی از طرفین یا همسر و یافرزند او دعوای حقوقی یا جزایی مطرح باشد و یا در سابق‌مطرح بوده و از تاریخ صدور حكم قطعی دو سال نگذشته‌باشد.

ـ دادرس یا قاضی تحقیق یا همسر یا فرزندان آنان‌، نفع ‌شخصی در موضوع مطروح داشته باشند.

با توجه به تفسیری که شورای نگهبان از اصل 99 قانون اساسی ارائه داده است و براین اساس برای خود در همه مراحل انتخابات حق دخالت و نظارت استصوابی قائل شده و در اعمال نظارت و رسیدگی به شکایات مختلف فصل الخطاب می باشد ،بطریق اولی و به حکم عقل رعایت بی طرفی اعضای شورای نگهبان در همه مراحل انتخابات نیز امری ضروری و اجتناب ناپذیر است.

با این وصف؛

الف- شورای نگهبان از دوازده عضو مرکب از شش فقیه به اسامی ؛احمد جنتی، غلامرضا رضوانی ،محمد مومن ،محمد یزدی ،صادق لاریجانی و محمدرضا مدرس یزدی و شش حقوقدان مرکب از آقایان ؛ غلامحسین الهام ،عباس کعبی ،ابراهیم عزیزی ،محمدرضا علیزاده ،محسن اسماعیلی و حسینعلی امیری تشکیل شده است که از این میان ؛

1-آقایان احمد جنتی ،صادق لاریجانی ،محمد یزدی و محمد مومن عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم هستند. این تشکل در ایام تبلیغات با صدور بیانیه ای حمایت خود را رسما از دکتر احمدی‌نژاد اعلام کرده است.

در قسمتی از این بیانیه آمده است: "ما جمعی از اساتید حوزه علمیه قم با توجه به جایگاه ممتاز و تاثیرگذار رییس جمهور در اداره کشور و با عنایت به تعیین ملاک‌های اصلح در سخنان صریح رهبر معظم انقلاب، ‌یعنی پایبندی به ارزش‌های اسلامی و انقلابی، مردمی بودن، صمیمیت با مردم، ساده‌زیستی و پرهیز از اشرافی‌گری، قاطعیت، تسلیم ناپذیری در مقابل دشمن و استکبارستیزی، حمایت خود را از محمود احمدی‌نژاد به عنوان نامزد اصلح ریاست جمهوری اعلام می‌داریم." در ادامه بیانیه مذکور اضافه شده: "بر این باوریم که ویژگی‌های احمدی‌نژاد در پایبندی به اصول و ارزش‌های انقلاب اسلامی، ولایت‌پذیری، شجاعت و قاطعیت، خستگی ناپذیری، ساده‌زیستی و پرهیز از تجمل‌گرایی، ‌مبارزه با فساد، روحیه تحول‌گرایی و نوآوری و استکبارستیزی، همچنان زمینه پیشرفت‌های غرورآفرین همراه با عدالت و عزت و سربلندی ملت ایران را در سطح بین‌الملل فراهم خواهد آورد."

2-حمایت آشکار و مستمر آقای احمد جنتی دبیر شورای نگهبان و عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم از دکتر احمدی نژاد آنقدر اظهر من الشمس است که راقم را از پرداختن تفصیلی به جانبداری و وابستگی های عاطفی او به رئیس جمهور بی نیاز می کند.

3-آقای محمد یزدی عضو شورای نگهبان و رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در ایام انتخابات دهم بارها حمایت خود را از کاندیداتوری احمدی‏نژاد اعلام کرده است. وی در یکی از مصاحبه های خود با مطبوعات تاکید می کند که " نظر شخصی بنده به عنوان یكی از اعضای جامعه مدرسین قبلا اعلام شده است و مجددا عرض می‌كنم به هیچ وجه مجوز شرعی برای عبور از آقای احمدی نژاد را ندادیم و البته این نظر شخصی بنده می‌باشد. "  محمد یزدی همچنین اعلام می کند که " نظر شخصی ام در بیان مصداق این است كه بعد از جمع بندی به این نتیجه رسیده ام كه آقای احمدی نژاد اصلح است و به ایشان رای میدهم

4- آیت‌الله محمد مؤمن عضو دیگر شورای نگهبان نیز در ایام تبلیغات حمایت خود از نامزدی محمود احمدی‌نژاد را رسما اعلام کرد. وی در مصاحبه با خبرنگاران تصریح می کند ؛ "... من هیچ كجا آقای دكتر احمدی نژاد را نفی صلاحیت نكرده‌ام. چه بسا ممكن است انتقاداتی داشته باشم ولی در وضع حاضر من آقای احمدی نژاد را بهترین فرد برای ریاست جمهوری می‌دانم." در وضع حاضر احمدی نژاد را از دیگر آقایان بهتر می دانم

5-ابراهیم عزیزی علاوه بر حفظ موقعیت خود در شورای نگهبان ،با حكم رئیس جمهور به سمت معاون توسعه مدیریت و برنامه انسانی ریاست جمهوری نیز منصوب شده است.

6-غلامحسین الهام نیز علاوه بر اینکه حقوقدان شورای نگهبان است ،وزیر دادگستری و سخنگوی دولت نهم هم می باشد و جانبداری های افراطی وی و همسرش از احمدی نژاد بر کسی پوشیده نیست.

ب-اکنون این سوال مطرح می شود ،نهادی که اصلی ترین و پرنفوذترین اعضای آن در دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری آشکارا حمایت خود را از یکی از کاندیداها اعلام کرده و یا مخدوم و تحت امر کاندیدای مذکور بوده اند ،چگونه می تواند بی طرف باشد و با بی طرفی کامل به همه مراحل انتخابات نظارت کرده و به شکایات کاندیداها رسیدگی کند!؟

در شرایطی که قانونگزار حتی در رسیدگی به پرونده های قضائی ساده و شخصی بر ضرورت بی طرفی قاضی(عادل) اصرار ورزیده و مانع از رسیدگی آندسته از دادرسانی می شود که با یکی از طرفین پرونده بنوعی وابستگی احساسی و عاطفی یا کاری داشته و احتمال جانبداری از او وجود دارد و حق ردّ قاضی را به طرفین پرونده می دهد ،کدام عقل و منطق و با کدام استدلال می پذیرد که نهاد شورای نگهبان با ترکیب یاد شده از آغاز تا پایان انتخابات به مهمترین پرونده ملی که با منافع 70 میلیون نفر ایرانی پیوند خورده است رسیدگی نماید و اساسا امکان رد اعضای آن هم برای ملت و کاندیداها میسّر نباشد!؟

اهمیت و حساسیت این امر زمانی آشکارتر می شود که بدانیم ،شورای نگهبان از سال 1380 با تاسیس دفاتر نظارتی در مراکز استان ها و شهرستان های کشور  و برگزاری دوره های آموزشی برای ناظران انتخاباتی ،هدایت کننده اصلی انتخابات مختلف از جمله انتخابات اخیر در کشور بوده است و بنابر اعلام مراجع رسمی ،تعداد این ناظران در دهمین انتخابات ریاست جمهوری حدود 385 هزار نفر بوده است!

وانگهی در شرایطی که وزارت کشور و شورای نگهبان هر دو با بی تفاوتی هر چه تمامتر "قانون ماده واحده لزوم رسیدگی دقیق به شكایات داوطلبین رد صلاحیت شده در انتخابات مختلف مصوب 22/8/1378  مجمع تشخیص مصلحت نظام" و برخی از اصول قانون اساسی را آشکارا نقض می کنند ،چه تضمینی برای مراعات سایر قوانین و مقرارت از سوی آنها وجود دارد!؟