آذربایجان بیر یومروق اولمالی- الف تبریزلی (عبباس لیسانی جنابلاری نین ساوالان دانیشیغیندان نئچه نکته)

من عبباس لیسانی به­یین ساوالان یورویوشونده دانیشدیغی دانیشیغی گونازدان ایزله­دییم زامان بیر نئچه اؤنملی سؤز ذهنیمه چاتدی. تاسوفله بو دانیشیغی جزئیاتی ایله بیلمه­دییم اوچون اینتیقادلی یازیمی یازابیلمه­دیم. کئچن گونلرده بو دانیشیق "ساوالان قورولتاییندا عباس بی لیسانی نین دانیشیغی" عنوانلی بیر یازیدا بیر فیکیرداشیمیز طرفیندن سایتلاردا یاییلدی و اونو اوخویاراق یازیمی تکمیللندیرمک ایمکانیم اولدو. لیسانی به­یین دانیشیقلارین ایکی اصلی بؤلومه بؤلمک اولار؛ بیرلیکده گوج اولماق و میللی حرکتده یارانان اینحراف.

الف-بیر اولماق و بیرلیکده گوج اولماق

بو قونو دئمک اولار میللی حرکتین ان گوندمده اولان قونولاریندان و میللی فعاللارین چوخونون ایلک قایغیسی ساییلیر. بوتون توپلومسال حرکتلر و جنبشلرده چئشیدلی فیکیرلرین وارلیغی چوخ دوغال دیر. آنجاق بو چئشیدلی دوشنجه­لر بیر یؤنه یؤنله­ندیریلیب بیر هدفه اوداقلانماسا او آخینی آرادان آپاریب بیر سیرا کاتوره­ای و داغیناق حرکتلره تبدیل ائده­بیلر. گونئی آذربایجان میللی حرکتی ده بو قایدادان ایستیثنا دئییل. ایندیکی دورومدا کی میللی حرکت فعاللارینین سایی چوخالیب و مختلف جریانلار میللی حرکتین ایچینده شکلله­نیب دیر آرتیق بو وارلیقلاری حفظ ائده­رک نئجه بیرلیک یاراتماق فیکرینده اولمالییق. لیسانی بی ده بیر میللی فعال اولاراق بو مسئله­یه توخونوب و دانیشیغیندا سهند، ساوالان و اورمو گؤلونو تمثیلن قوللاناراق دئییب: " ساوالان گوج اولابیلمز مگر بو کی سهند قارداشینا آرخا-آرخا ائدیله. سهند و ساوالان تکینه بیر ایش گؤره­بیلمز مگر سوسوزلوقدان یانان اورمو گؤلونون قایغیسین چکه". سونرا آذربایجان شهرلرینین بیرلیکده آددیملاماسینی ایسته­ییب دئییر: " زنجان، قزوین، همدان، تهران، کرج بیر کلمه­لیک آذربایجان بیر یومروق اولمالی دیر. بیر یول اوغروندا، بیر هدف اوغروندا، آذربایجان-ین آزادلیغی یولوندا قالمالی دیر". عبباس لیسانی بی بو قونو حاقدا چوخ قیسا دانیشسا دا بیرلیکده گوج اولماق آنلامینین اؤنمسیزلیییندن یا اونو اؤنه­مسه­مه­مکدن دئییل. آنجاق داها یاخشی اولاردی بو قونو ائله­نجی اؤنملی بیر قورلتایدا داها آرتیق آچیقلاناردی و بو حاقدا آرتیق سؤز گئدردی.

ب-میللی حرکتده یارانان اینحیرافلار

عابباس لیسانی جنابلارینین ان چوخ دانیشدیغی قونو میللی حرکتده یارانان اینحیرافی فیکیرلر ایدی. او، اینحیرافی جریانین کیملر الی ایله و هانسی تاکتیکلرله ایشله­دیگی حاقدا سؤز آپاردی کی بلکه چوخلو اینتیقادلار اونا ائله­مک اولا. بو قونویو داها کیچیک بؤلوملره بؤلمک مومکون دور.

1-کیملر بو اینحیرافی جریانی هدایت ائلییر؟ عبباس بی دوشونور کی اؤز ایچیمزده اولان بیر سیرا فعاللار طرفیندن یارانیر و عمله کئچیریلیر. او دئییر "نه ائله­سینلر؟! یا بوتون جریانی دایاندیرمالی، بوتون حرکتی دایاندیرمالی دیر یا بو حرکتله موازی جریان یاراتمالی دیر؛ و بو ایشلر اولمور تاسوفله و مینلر تاسوفله اؤز ایچیمیزده اولان ضعیف النفس، سست عنصر و قورخاق اینسانلاری مئیدانا چکیرلر". تاسوفلر اولسون کی بو ضعیف النفس و سست عنصر آدلانان (اسکی) فعاللاریمیز (کی ایندی منحرف اولوبلار)ین ماهیتیندن آیری ایپ اوجولاری اله وئرمه­ییبلر. بو مسئله بلکه یئنی بیر شانتاژ دالغالارینین یارانماسینا سبب اولسون. هر کس آیریسینی منحرف اولماقلا سوچلایابیلر. بو، میللی حرکتیمیزین یئنی آفتی اولابیلر.

دانیشیغین بیر آیری هیسسه­سینده عبباس بی دئییر: "1385-جی ایلده خرداد آییندا جیددی ضربه گؤرن شوونیسم حرکتین ایچینه جومدو، کئچدی حرکتین ایچینه". لیسانی به­یین بو سؤزلری ده بلکه یئنی شوبهه­لره یول آچا. اعتمادسیزلیق آتمسفری یارانا. بلکه هرکس دوشونه کی لیسانی به­یین دئدییی بو آداملار کی میللی حرکتین ایچینه سیزیبلار کیملردیر. بلکه اؤز یولداشیمیزا دا گووه­نه بیله­نمییک. و بو ندن ایله داها کیمسه ایله ایش­بیرلیک ائتمک فیکرینده بئله اولانمییاق. گؤروندویو کیمی لیسانی بی کیمی تانینمیش فعالین دانیشیقلاریندا اولان ایبهاملی سؤزلر سند قویولاراق میللی حرکتیمزی بیر یئنی شانتاژ آتمسفرینه سوخابیلر. لیسانی بی کیمی آدلیم، صحنه­ده اولان و چالیشقان فعاللاردان قوشوللاری آرتیق نظرده آلاراق دانیشماق و داها بیرلشدیریجی توتوملار توتماسی اینتیظار گئدیر.

2- نه یوللارلا اینحیراف یارانیر؟ عبباس لیسانی به­یین اعتقادیجا تعریفلر و ارزیشلرین ده­ییشدییی ایله اولور. او دئییر: " تعریفلر ده­ییشیلیر؛ دگرلر ده­شییلیر؛ جسارت تقبیح اولور؛ هزینه وئرمک تقبیح اولور. قورخاقلیغین آدینی عقلانیت قویورلار و جسارتین آدینی گوناه. وطن اوغروندا گنجلیگین و جوانلیغین وئرن اینسانلاری تقبیح ائدیرلر". لیسانی بی دانیشیغی نین بو هیسسه­سینده هزینه وئرمک و جسارتین تقبیح اولماسیندا شیکایت ائدیب دیر. البته کی بیر موباریزه نین گرکلریندن دایانماق، دیره­نمک دیر و بو اؤزللیکلر بیر موباریزده اولمایینجا اونون آدینی موباریز قویماق مومکون دئییل. آمما بونلاردان علاوه عقلانیت ده اولمالی دیر. عقلانیتی قورخاقلیق ادلاماق بلکه چوخ بویوک یانلیشلاقلارین دروازاسی اولابیله. عاغیل هر زامان اینسانلارین یول گؤستره­نی و اونون یولوندان چاشمایی اؤنله­یه­ن دیر. عقلانیت سیز موباریزه رومانتیسمین قاپیلارینی آچیر. آوانتوریسیمی یارادیر و البته عقلانیتدن اوزاق گزن نفرلر فاناتیسمین باتلاغیندا باتابیلر. عقلانیتی یالنیز رئکلام ائتمک بئله بیر ده­ییر دیر. بونلارا علاوه میللی حرکت اینسانلاری بیر یوخودان باشقا یوخویا دالدیرماق ایسته­میر. میللی حرکتین ماهیتینده آگاهلیق وئرمک وار. اینسانلاری عقلانتسیز نئجه آییلدیب آگاهلاندیرماق اولار؟! بس هئچ زامان عقلانیته چاغیرانلارا بئله حمله آپاراماق دوغرو دئییل و اولمایاجاق. البته کی جسارت و عقلانیت بیر-بیرینین ضیددی دئییل مکملی دیرلر. جسارتسیز عقلانیت موباریزه­نی دورقونلوغا چکیب حرکتی دوردورابیلر آمما عقلانیتدن اوزاق جسارت ده حرکته بوشونا هزینه­لر تحمیل ائدیب فعاللارینی محدودلاشدیرار، حرکتی یانلیش یولا چکر و ظاهیرده چالیشقان گؤروندویو حالدا اؤز هدفیندن اوزاقلاشدیرابیلر. دئمک اولار جسارتسیز عقلانیتین سونوجلاری آیدین-آشکار اولدوغو حالدا عقلانیتسیز جسارتین پیس سونوجلارینین آیدینلاشماسی اوچون هم انرژی الدن وئریلیر هم زامان. بونلارا باخاراق هئچ زامان جسارتی عقلانیتین قارشیسیندا قویمامالییق.

عبباس لیسانی به­یین دانیشیغینا گؤره انحرافی فیکیرلرین بیر باشقا مشخصه­سی مدنی یوللاری تبلیغ ائتمک دیر. او دئییر: " آرام اولاغین، مدنی داورانین. بیر سیرا کیلیشه­ای سؤزلر. باراژلار، سدلر ایله قاباغی آلینانمییان حرکت تاسوفلر اولسون کی بوگون اویوبلار و بو سؤزه اویانلار، بو سیاسته اویان صاف-ساده اینسانلاریمیز دا وار". مدنی داورانیشلارینین هانسی نامطلوب سونوجلارا چاتماسینی دوغروسو من ده آنلامادیم. منه ده هر کس کیمی بو سورو یارانیر کی ندن مدنی چالیشماغی رئکلام ائتمک تقبیح اولونمالی دیر؟ چون گونئی آذربایجان میللی حرکتی هر زامان خشونتدن اوزاق و مدنی یوللارلا اؤز مباریزه­سینه دوام وئریب و بوگونه قدر ائله همن شیوه­لر ایله ایره­لیله­ییب دیر. بلکه میللی حرکتین مدنی اولدوغو اونون ان اؤنملی اؤزللیکلریندن ساییلیر. بلکه میللی حرکتیمیزین بو گونه قدر الده ائددییی باشاریدا ان ائتکین اؤزللیک دیر. میللی حرکتین بوگونه گلیب چاتماسی بئله مدنی اولدوغوندان آسیلی دیر. دئمک اولار بوگونکو دورومدا آذربایجان میللی حرکتی نین مدنی یؤنتملردن اوزاقلاشماسی ایران شوونیست حاکمیتی نین آرزیسی دیر چون خشونتلی حرکتلرین باسیلیب سرکوب اولماسی داها موجه و داها راحات دیر. بونا باخاراق ایندی کی دورومدا میللی حرکتین حیاتینی مدنی موباریزه­ده گؤرمک اولار. مدنی موباریزه نین تعریف و شیوه­لرینه باخدیغیمیز زامان خشونتدن اوزاق تجمعلار، راهپیماییلر و آکسییالار مدنی موباریزه نین شیوه­لریندن اولدوغونو گؤروروک. بونلارا دیققت ائده­رک عبباس لیسانی بی­دن مدنی فعالیتلری و مدنی موباریزه­یه اولان نقدلرینده داها تمکینلی و داها دیققتلی اولماسینی ایستمک لازیم دیر.

بو دانیشیغین بیر بؤلومونده لیسانی بی مجازی فضادا چالیشمایا ایشاره ائده­رک دئییر: "حرکتی فقط مجازی دونیادا تعریف ائلییبلر. مجازی دونیانین بیزه چوخ گرکلیلیگی وار. بوگون کو ایمکانلار، بوتون تکنولوژیک ابزارلار ایستیفاده اولونماسا بو میللت قورتاریلمایاجاق. آمما او لازیمدیر، یئترلی دئییل؛ کافی دئییل. مئیدانی ایشلر لازیمدیر. تمرین لازیم دیر. بو گئنجلر گرک تمرین ائلیه". البته کی عبباس لیسانی به­یین دئدیکلری کیمی مجازی فضادا چالیشماق یئترلی دئییل و مئیدانی حرکتلر لازیم دیر آمما بونا دیققت ائتمک لازیم دیر کی مجازی فضالاردا چالیشماق دا میللی اویانیشین بیر هیسسه­سی دیر. آیری تعبیرله مجازی دونیادا چالیشما میللی موباریزه­میزین بیر تاکتیکی و بیر یؤنته­می دیر. میللی حرکتین ماهیتینه دیقت ائله­دیییمیز زامان اونون تورک آذربایجان کیملییینه گئری دونوش ساواشی اولدوغونو راحاتجا گؤرمک مومکون دور. میللی حرکتین ایلک گؤره­وی آذربایجان اینسانی نی اؤز کیملییینه قایتارماق و اونو اویادماق دیر. کیملیک ساواشی دا اینفورماسیا ساواشی دئمک دیر. بونا باخاراق هر طرف کی اینفورماسیا یایما گوجونو الده ائده­بیلسه ساواشین غالیبی ساییلابیلر. بوگونوموزده اینترنت و مجازی فضالارین اینفورماسیا آخینی نین اؤزگورلشمه­سینده نه قدر ائتکین رولو اولدوغونو بیلیریک. میللی موجادیله­میزه باخدیغیمیز زامان بو آخیندان فایدالاناراق گرچک میللی کیملیییمیزی میللتیمیزه چاتدیرماقدا آز اولسادا باشاریلار قازانابیلدیییمیزه کیمسه­نین شککی یوخ دور. میللی سایتلار، شخصی وبلاگلارلار، گروهی چالیشمالار، مجازی توپلومسال شبکه­لر واسیطه­سی ایله و اینترنت­ده یارانان باشقا ایمکانلارلا دوغرو و گرچک کیملیییمیزی رئکلام ائدیب مجازی دونیانین اصلی مخاطبلری اولان گئنجلریمیزه تانیتدیرماق میللی موباریزه­میزده موشاریکت دئییلسه پس نه دیر؟ آیریجا ائله همن واسطه ایله میللی حرکتیمیزی دونیایا تانیتدیرماغا چالیشان میللی سایتلار و وبلاگلاریمز دا وار. یعنی دئمک اولار مجازی دونیادا هم گرچکلری میللتیمیزه تانیتدیریریق هم میللی حرکتیمیزین اوجا آرمانلارین دونیایا. ائله همن ایمکانلاردان فایدالانیب سسیمیزی دونیایا چاتدیریریق، خبرلریمیزی یاییریق، توتوقلولاریمیزین سسینی یاییریق و مئیدانی حرکتلریمیزی بئله رئکلام ائدیریک. من ده لیسانی به­یین بو سؤزونه کی مئیدانی حرکتلر ده لازیم دیر قاتیلیرام آمما مجازی دونیادا چالیشمانی کیچیمسه­مک، اؤنمسه­مه­مه­یی بو ساحه­ده چالیشان اونلار بلکه یوزلرجه فعالیمیزا حاقیزلیق اولاراق گؤرورم. میللی سایتلاریمیزین چالیشقانلاری، میللی وبلاگلار و حتی اؤز شخصی وب صایفالاریندا چالیشان یولداشلاریمیزین قدرینی بیلیب اونلارا یوروماسین دئمک یئرینه اونلارا حمله آپارماغی دوغرو گؤره­بیلنمیرم. مجازی فضالاردا چالیشمالارین دا نه قدر یئترسیز اولدوغونا باخساق یقین گئنجلریمیزی بو ساهه­ده چالیشماغا آرتیق آلقیشلایاریق. لیسانی بی دئدییی کیمی دونیا گئدیشینی گؤز آردی ائله­مک مومکون دئییل. ایندی دونیادا اینفورماسیا ساواشیندا سایبر اردولارین ساواش آپاردیغی زاماندا ندن گونئی آذربایجان ین سایبر اردوسو اولماماسینی اؤزوموزدن سورمالییق یوخ کی بو ساهه ده چالیشانلاری مذمت ائدک. بوندان سونرا سایبر و مجازی دونیادا چالیشماغی بیر ساواش و موباریزه یؤنته­می گؤرمه­لییک.

اؤته یاندان بیر موباریزه­ده هرکس اؤز شیوه­سینی سئچیب ساواشا قاتیلمالی دیر. هامی بیر فورم و بیر شکیلده ساواشابیلمز. ایکی کیشینین آراسیندا کئچن ساواشدا گؤزون گؤره­وی گؤرمک دیر، بئیین ین گؤره­وی گؤرونتوله­ری آنالیز ائدیب ضعف نقطه­لری تاپماق دیر و دوشمن حمله ائله­دییی زامان نئجه ساوونماغی تاپماق دیر، بدنین گؤره­وی ایسه او آنالیز اساسیندا فورمالاشیب دوشمنه حمله آپارماق دیر. گؤزسوز بدن گؤره­بیلمز، بئیینسیز بدن آنالیز ائده بیلمز و نتیجه ­ده دوغرو حمله­لر ایمکانسیزلاشار. هامیدان بدن اولماق اینتیظاری هامیدان گؤز ویا بئیین اولماق اینتیظاری قدر یانلیش دیر. فقط هر زامان دیققت ائتمک لازیم دیر کی اعضانین هامیسی ساواشدا ایشتیراک ائده­لر و تمام اعضانین ساواشا قاتیلما ایمکانینی ساغلاماق لازیم دیر.

سون سؤز

سون ایللرده فعاللاریمیزین چوخو ایکی مسئله­دن شیکایتجی دیرلر. حرکت ایچینده دورقونلوق و چئشیدلی جریانلار آراسیندا اولان فاصیله­لر. آذربایجان میللی اویانیش حرکتی نین ماهیتینه دیققت ائتدیییمیز زامان کسین بو مسئله­لرین نئجه چؤزمک یولونو تاپماق مومکون اولاجاق. حرکتین ماهیتینی اونودوب یول آختاریرساق ایسه بلکه خوش نیتلریمیز دوزگون نتیجه­لره وارمییا و میللی حرکته اورک یاندیرارکن یانلیشلیقلارا سوروکله­نک. منجه ایندیکی دورومدا بیرلیک یول-یؤنتملرینین یارانماسی یئنی بیر گوجلو چیخیشین آچاری دیر. اونا گؤره میللی فعاللار گرک آرتیق اوزلاشدیریجی، بیرلشدیریجی و یاخینلاشدیریجی توتوملاری ایله بو مسئله­نی چؤزمه­یه دوغرو گئتسینلر و بو حساس دورومدا بیریلرینی قیراجاق و کدرلندیره­جک ایفاده­لردن اوزاق توتونسونلار. بلکه بیرلیکده میللتیمیزی حرکته کئچیردیب میللی حاقلاریمیزی ان قیسا زاماندا الده ائتمه­یی باشاراق چون عبباس لیسانی بی دئدییی کیمی "بو میللتی حرکته گتیره­بیلمه­سن هئچ بیر کس گارانتی ائده­بیلمز؛ میللی حرکت دوام ائده­بیلمز کی موفق اولا و نتیجه­ آلا".

گونئی آذربایجان

الف.تبریزلی