نقش درخت زندگی در فرش های ترکمنی

(با تأکید بر نقوش درخت در فرهنگ اسلامی و تمدن های باستانی)

دکترمحمود طاووسی*  

 جمال الدین توماج نیا **

*استاد و مدیر گروه رشته پژوهش هنر دانشگاه تربیت مدرس

** دانشجوی کارشناسی ارشد رشته پژوهش هنر

Email: jtoomajnia@gmail.com

چکیده

در اسلام درخت زندگی را سدره یا طوبی می خوانند. در اذهان پیروان دین اسلام این درخت در بهشت می روید ، پس موضوعیست مناسب جهت خلاقیت های هنری . در اصطلاح ترکمنی درخت زندگی را  " یاشایش باغ " می خوانند. در این جستار سعی در بررسی  نماد درخت و درخت زندگی است با رویكرد به اشكال درخت زندگی در تمدن های باستانی و مقایسه این اشكال با نقوش موجود در فرش ها و دستبافته های تركمنی ، برای بررسی این فرض كه  می توان نام درخت زندگی را به این نقوش اطلاق کرد . مقایسه های انجام شده حاكی از تشابه طرح های درخت و درخت زندگی در فرش های تركمنی با طرح های اسلامی و باستانی می باشد.

کلیدواژه ها : درخت زندگی ، درخت ، فرش های ترکمنی ، جانماز ، انسی، نمازلیق .

The “Tree of Life” Pattern in Turkmen Rugs

(With an Emphasis on the Tree Patterns in the Islamic

 Culture and Ancient Civilizations)

Dr. Mahmood Tavoossi*                   

Jamall-aldin Toomajnia**

*      Professor and Head of the Art studies Group, Tarbiat/> Moddaress/> University/>/>

**   Student of Art studies, Tarbiat/> Moddaress/> University/>/>

Abstract

In Islam the “Tree of Life”  is named  as Sedreh or Tuba and the followers of Islam believe that this Tree is grown in Heaven; therefore it is an interesting subject for artistic  innovative. In Turkmen terminology “tree of life” is called “Yashaish bagh”, In this study we have made an effort to evaluate the symbol of the Tree and the “Tree of Life”, refer to the shapes of the “Tree of Life” in the ancient civilizations and compare this shapes with the patterns present in the Turkmen rugs and hand-woven pieces; and to study the hypothesis that the name “Tree of Life” could be assigned to this patterns. The done comparisons are actuate that Tree and “Tree of Life “designs in Turkmen carpets patterns are similar to Islamic and ancient patterns.

Keywords:  “Tree of Life”, Tree, Turkmen rugs, Prayer Rugs, Ensi, Namazlik