در بخش های اولیه مؤلف به بررسی تاریخ باستانی و ریشه های تاریخی ترکمن ها می پردازد. موقعیت جغرافیایی و اقلیمی آنها را به تخلیص شرح می دهد. از نقطه نظر جمعیتی نیز به قبایل و تقسیمات قبیله ای ترکمن ها مروری می کند. به جنگ های قبیله ای و جنگ های ایران با ترکمن ها نیز بگونه ای مستند اشاره می کند.

در بخش سوم کتاب، ساختار اقتصادی، اجتماعی و سیاسی ترکمن ها مورد بحث و مداقه قرار می گیرد. مؤلف در بحث مربوط به ساختار سیاسی جامعه ترکمن به نقل از کولونی می نویسد: «در میان هیچ ملتی "فخر به اصالت" قوی تر از ترکمن ها نیست.» و به نقل از ج. ای. مارکوف چنین می نگارد: «آن ها(ترکمن ها) در بین خودشان شعار اتقلابی فرانسه یعنی "آزادی، برابری" را رعایت می کردند. هر ترکمن ارباب چادر خودش بود و برده هیچ مرد دیگری نبود.» و رونالد تامسون نوشته است که «ترکمن ها از همدیگر دزدی نمی کردند. رؤسا، ریش سفیدان و همه قبایل در یک وضع کاملا مساوی زندگی می کردند.»

یکی از موضوعات مورد بحث نویسنده، موضوع آلامان ها یا گروه های مهاجم است. محمت سارای برداشت ها و تعبیرات غربی ها و منابع روسی از آلامان را نادرست و اشتباه دانسته و می نویسد:«تا اواسط قرن نوزدهم ترکمن ها به منظور دفاع از خودشان و حمله کشورهای متخاصم تحت رهبری یک سردار به تشکیل گروه مهاجم بنام آلامان اقدام میکردند.»

ترکمن ها علیرغم قدمت تاریخی و باستانی خود نه دارای حکومت مرکزی خاصی بوده اند و نه اینکه داری قوانین مدون، نه صاحب ارتش منظم و نه دارای سیستم مالیاتی! معذلک توانسته اند موجودیت خود را علیرغم تهاجمات دشمنان قدرتمند حفظ کنند. راز و رمز این بقا چیست؟ دکتر محمت سارای پاسخ این راز را در توره می حوید. وی به نقل از "قوتادقوبیلیک" می نویسد:«توره یعنی عدالت، دانش و عقل. توره رییس حساس است. هنگام اعمال سیاست و حکومت کشور توره هرگز تمایلات شخصی را در قضاوت امور دخالت نمی دهد. انسان ها را بطور کلی در نظر دارد! بنابراین در دنیا همچون ماه و خورشید نورافشانی می کند. شدت نور توره در همه جا یکسان است. همه را با برابری کامل در نظر دارد.»

نویسنده "قوتادقوبیلیک" یوسف حاجب در تشریح و توصیف توره چنین می گوید:«اگر یک شئی روی سه پایه قرار بگیرد نمی افتد. هر سه پایه باید راست باشد تا آن شئی محکم بایستد. اگر یکی از پایه ها کج یا نادرست باشد روی دو پایه دیگر نمی تواند بایستد، می افتد. یکی از این پایه ها گونیلیک(عدالت)، دیگری توزلک(برابری) و آخری اوزلوک (مهربانی ویاوری) می باشد. اگر پادشاه (مدیریت) کشوری بر این سه اصل نباشد، آن کشور به آسانی مضمحل می شود.»

محمود کاشغری نویسنده "دیوان لغات" در مورد توره چنین نوشته است:«اگر خشونت از در وارد شود توره از پنجره بیرون می رود و دولت ممکن است رو به زوال بگذارد اما توره باقی می ماند.»

دکتر محمت سارای در مورد نشانه های توره در میان ترکمن ها چنین می گوید:«برابری که یکی از اصول اولیه توره بود، همیشه در میان ترکمن ها وجود داشته است. رؤسای آن ها، بزرگانشان و افراد قبیله همگی بر اساس برابری کامل زندگی می کردند. یکی دیگر از اصول توره عدالت است که تا حد معینی در میان ترکمن ها وجود داشت...»

نویسنده کتاب ترکمن ها درعصر امپریالیسم علیرغم استناد به منابع متعدد و متنوع در مورد توره، استناد به شاعر بزرگ ترکمن، مختومقلی پراغی را فراموش کرده است که گفته بود:

بگ توره آق ساقال یوردینگ ایه سی

گوران توتار گوزل ایلی تورکمنینگ

دکتر محمت سارای با طرح پرسش هایی مانند "ترکمن ها چگونه توانستند قرن های متمادی توره خود را خالص نگهدارند؟...موضوع بحث توره را همچنان باز می گذارد.