آداب و رسوم ترکمن ها در ماه مبارک رمضان

نهمین ماه از تقویم هجری قمری ، ماه مبارک رمضان است. این ماه را عرب ها «شهر (ماه) الصیام» یا « شهر الرمضان» ، ترک ها « اوروج» (یا احتمالاً «عروج») و ترکمن ها «اورازا» (احتمالاً تغییر یافته ی کلمه ی «روزه» است) و یا «رمضان» می نامند.

ترکمن ها به لحاظ کثرت آداب و رسوم در زندگی روزمره ، دارای فرهنگی بسیار غنی هستند. این مردم ، به خاطر داشتن پیشینه ی فرهنگی بسیار قدیمی ، تقریباً برای هر مناسبتی مراسم خاصی دارند. یکی از این مناسبت ها ، ماه مبارک رمضان است. فرا رسیدن این ماه باعث خوشحالی هر فرد ترکمن می شود و به خاطر همین نیز سنت ها و مراسم ویژه ای نیز برای آن دارند که در این مقاله سعی شده است به ذکر هر کدام از آن ها پرداخته شود.



ماه مبارک رمضان در میان ترکمن ها از جایگاه والایی برخوردار است. در این ماه ترکمن ها ،از مرد و زن تا پیر و جوان و نوجوانان ، با شور و شوقی عجیب ، غیر از برجای آوردن فرایض ، در تمامی مراسمی که ویژه ی این ماه برگزار می شود ، شرکت می کنند.

برای پی بردن به جایگاه والای این ماه در بین ترکمن ها ، به بیتی از شاعر بزرگ و بنیان گذار ادبیات ترکمن یعنی مختومقلی فراغی اشاره می کنیم. این سخنور بزرگ ترکمن در یکی از شعرهای خود در باره ی جایگاه والای این ماه مبارک چنین نوشته است:

ییل نگ دؤرت پاصلیندا ، اون ایکی آیدا

رمضان دیرلر آیینگ یاغشی سین

ترجمه:

از بین چهار فصل سال و دوازده ماه

رمضان می آید و آن بهترین ماه است.



سنت های استقبال از رمضان

ترکمن ها حداقل یک هفته قبل از حلول ماه مبارک رمضان ، مقدمات ورود به این ماه پر فیض را فراهم می کنند ؛ زنان بیشتر از روزهای معمول به نظافت خانه و حیاط منزل می پردازند و مردان نیز خواربار و ملزومات مورد نیاز این ماه را خریداری می کنند.

در بسیاری از مناطق ترکمن نشین ، رسم است كه زنان و دختران تركمن آخرین جمعه ی قبل از حلول ماه رمضان ، به شـکل دستـه جمعی ، مسجـد محل خود را نـظافت می نمایند. برخی از خانواده‌ها نیز سجاده هایی از جنس قالیچه و نمد را که به آن «نمازلیق» می گویند، به مسجد محل خود اهداء می کنند.

رویت هلال ماه ‌رمضان (آی گؤرمك) نیز در میان تركمن ها با هیجان خاصی همراه است. تركمن ها عقیده دارند هركس زودتر از بقیه هلال ماه را ببیند ، ثواب بیشتری می‌برد و حتی باعث افزایش بینایی می شود. به همین خاطر پیر و جوان سعی می کنند برای دیدن هلال ماه ـ که علامت حلول ماه مبارک است ـ به بالای ارتفاعات و پشت بام ها بروند تا زودتر از دیگران ببینند. عصر شب های آخر ماه شعبان ، نگاه غالب مردم ترکمن به سمت مغرب آسمان است تا شاید هلال ماه را رؤیت کنند. فردی كه هلال ماه را می‌بیند آیه شریفه