1. هر بیر اکین اوز وقتنده بیشر.

 توركی آذری: هر اكین اؤز واختیندا یئتیشر.

فارسی: هر محصولی به وقت خودش می رسد.

----------------------------------------------------------

2. کوپ بیل، آز گورله.

توركی آذری: چوخ بیل آز دانیش

فارسی: بیشتر بدان کمتر سخن بگو.

----------------------------------------------------------

3. قوری سوزه میمون اویناماز.

توركی آذری:  قورو سؤزه مئیمون دا اویناماز.

فارسی: به حرف بیهوده و خالی میمون هم نمی رقصه.

----------------------------------------------------------

4. اییه سیز اشه گی غورت اییر.

توركی آذری: ییه سیز ائششگی قورد یئیر.

فارسی: خر بی صاحب طعمه گرگ خواهد شد.

----------------------------------------------------------

5. بیر غاپی یاپیق بولسا، مونگ غاپی آچیق.

توركی آذری: بیر قاپی باغلانسا مین قاپی آچیلار.

فارسی: اگر یک در بسته باشد هزار در دیگر هست که بازه.

----------------------------------------------------------

6. کوپ آیلانان ییقیلار.

توركی آذری: چوخ فیرلانان ییخیلار.

فارسی: سرانجام زیاد چرخیدن افتادن است.

----------------------------------------------------------

7. اود، اودندن دویماز، آدم عمردن.

توركی آذری: اود اودوندان دویماز اینسان عؤموردن.

فارسی: آتش از هیزم سیر نمیشه آدمی از عمر.

----------------------------------------------------------

8. یاغشی سوز بالدان سویجی.

توركی آذری: یاخشی سؤز بالدان دا شیرین اولار.

فارسی: سخن نیک شیرین تر از عسل است.

----------------------------------------------------------

9. دشمن سنی تانامانقا، سن دشمنی تانا.

توركی آذری: دوشمن سنی تانیماقدان، سن دوشمنی تانی.

فارسی: پیش از آنکه دشمن تو را بشناسد تو دشمنت بشناس.

----------------------------------------------------------

10. اوز اوینی قوللوق ادن، اولی ایلاته بگ بولار.

توركی آذری: اؤز ائوینه قوللوق ائدن(یاخشی ایداره ائدن) اولو (بؤیوك) ائلاتا بَـی اولار.

فارسی: آنکس که خانه و منزل خودش را بتواند به خوبی اداره کند، توانایی اداره نهادهای اجتماعی بزرگتر را نیز خواهد داشت.

************************************************************

أر گزسه رزقی آچیلار، عیال گزسه عایبی.
معنی فارسی: اگر شوهر سفر کند رزقش گشوده می شود زن اگر بگردد عیبش فاش می گردد.
هر بیر اکین اوز وقتنده بیشر.
معنی فارسی: هر محصولی به وقت خودش می رسد.

کوپ بیل، آز گورله.
معنی فارسی: بیشتر بدان کمتر سخن بگو.

قوری سوزه میمون اویناماز.
معنی فارسی: به حرف بیهوده و خالی میمون هم نمی رقصه.

اییه سیز اشه گی غورت اییر.
معنی فارسی: خر بی صاحب طعمه گرگ خواهد شد.

خود پرست لیق دان بت پرست لیق غووی راق.
معنی فارسی: بت پرستی به از خود پرستی.

بیر غاپی یاپیق بولسا، مونگ غاپی آچیق.
معنی فارسی: اگر یک در بسته باشد هزار در دیگر هست که بازه.
معادل فارسی : گرایزد ببندد زحكمت دری به حكمت گشاید در دیگری

کوپ آیلانان ییقیلار.
معنی فارسی: سرانجام زیاد چرخیدن افتادن است.

اود، اودندن دویماز، آدم عمردن.
معنی فارسی: آتش از هیزم سیر نمیشه آدمی از عمر.

یاغشی سوز بالدان سویجی.
معنی فارسی: سخن نیک شیرین تر از عسل است.

دشمن سنی تانامانقا، سن دشمنی تانا.
معنی فارسی: پیش از آنکه دشمن تو را بشناسد تو دشمنت بشناس.

الی باتیر، گوزی قورقاق.
معادل فارسی: دست كار می كند، چشم می ترسد.

اوز اوینی قوللوق ادن، اولی ایلاته بگ بولار.
معنی فارسی: آنکس که خانه و منزل خودش را بتواند به خوبی اداره کند، توانایی اداره نهادهای اجتماعی بزرگتر را نیز خواهد داشت.

اوزینگه یوقماجق ایشی، خلقا اتمه.
معنی فارسی: آنچه را که خود نمی پسندی برای دیگران هم نپسند.

ایل ایله سیغار، اوی اویه سیغماز.
معنی فارسی: ادغام دو ایل در هم ممکن است ولی ادغام دو خانه ممکن نیست.

حلوانی حکیم اییر، شلّاقی یتیم.
معنی فارسی: حلوا نصیب حکیم می شود و تازیانه نصیب یتیم.

بویی بیر قارش، دیلی ایکی قارش.
معنی فارسی: قد داره یک وجب، زبون داره دو وجب.

ایه سینه گرک بولسا قونگشی سینه حرام.
معادل فارسی: چراغی که به خانه رواست به مسجد حرام است.

اوین نینگ سونگی اورشا بارار.
معنی فارسی: شوخی آخرش به دعوا کشیده می شود.

ادبی کیمدن اوگراندینگ، ادب سیز لردن.
معادل فارسی: ادب را از که آموختی از بی ادبان.

آغز بیرلیک همه زاتدان گویچلی دیر.
معنی فارسی: وحدت و همدلی از هر چیز دیگر قدرتمندتر است.

دوستدن سوزینگ گیزلامه.
معنی فارسی: حرف دلت را از دوست پنهان نکن.

نفس بیز اژدهادر؛ دولمازدم، دویمازدم.
معنی فارسی: نفس و هوس انسان به سان اژدهایی سیری ناپذیر است.

بی دولت اوغلیدن، دولتلی قیزیم.
معنی فارسی: از پسر بی سعادت دختر سعادتمند بهتر است.

اوقووی هر وقت اوقیسنگ گیچ دال.
معنی فارسی: هر وقت به دنبال علم بروی دیر نیست

یگیت دایی سینا چکر.
معنی فارسی: حلال زاده به دایی اش می ره.

آیدلیان سوزی، آتلیان اوق.
معنی فارسی: حرفی که گفته می شود به سان تیری است که پرتاپ می شود.

آجی سی بولمادیغنگ سویجی سی هم بولمار.
معنی فارسی: آنچه که تلخی ندارد شیرینی هم نخواهد داشت.

آچ لیق بلا سیندن دوقلیق بلاسی یامان.
معنی فارسی: مصیبت سیری از گرسنگی شدیدتر است.

آقماق دوستدن، عقللی دوشمان یخشی دور.
معنی فارسی: دشمن دانا بهتر از دوست نادان است.

حق سوزی آجی بولار.
معنی فارسی: حقیقت تلخ است.

کپینگ آزی، آشینگ دوزی.
معنی فارسی: سخن هر چه کوته باشد نیكوتر است.

ملا بولماق آنگسات، آدم بولماق قین.
معنی فارسی: عالم شدن چه آسان، آدم شدن چه مشکل.

دوغان کیم، قدرینگ بیلن.
معادل فارسی: برادر آن بود که روز سختی تو را یاری کند در تنگدستی
معادل فارسی: دوست آن باشد كه گیرد دست دوست در پریشان حالی و درماندگی

یورغانا گورا آیاق اوزات.
معادل فارسی: پا را به اندازه گلیمت دراز کن.

ینگل غازالنان ذات ینگل ساویلار.
معنی فارسی: آنچه که به راحتی به دست آمده به راحتی هم از دست می رود.
معادل فارسی: باد آورده را باد می برد. (هرچه به یلّلی می آید به تلّلی می رود)

نرخ سیز گیران مزد سیز چیقار.
معنی فارسی: كارگری كه بدون طی قیمت كاری را انجام می دهد، به مزدی نمی رسد.

نیتنگ نامه بولسا مرادینگ شونده دور.
معنی فارسی: نیتت هرچه باشد مقصود همان خواهد بود.

الینگ ایشلاسه، آغزینگ دیشلار.
معنی فارسی: اگر دستهایت کار کند دندانهایت مشغول جویدن می شوند.
معادل فارسی: هركه نان از عمل خویش خورد.

هر کیم ادر، اوزینه ادر.
معنی فارسی: هر کسی کاری بکند برای خودش می کند.
معادل فارسی: هر گلی زدی به سر خودت زدی.

هنرلی زور، هنر سیز هؤر.
معنی فارسی: هنرمند بی نیاز است، بی هنر نیازمند.

قونگشی سینه ایمتنان، آش سیز قالار.
معنی فارسی: توقع بیجا از دیگران، عاقبتی جز ناامیدی ندارد.

سو بار یرده لای هم بار.
معنی فارسی: هر جا آب هست گل هم هست.

چوپانی كؤب بولسا، توقلی سی حرام اولار.
معادل فارسی: آشپز كه دو تا شد، آش یا شور می شود یا بی نمك.

گوؤرا قارریسه دا، گوؤن قارریماز.
معنی فارسی: تن پیر شود ولی دل، هرگز.

قؤرت گؤرن ایتلارینگ آغزی بیر بولار.
معنی فارسی: سگان گرگ دیده باهم متحد می‌شوند.

مرد اؤزیندن گؤرر، نامرد یولداشیندان.
معنی فارسی: جوانمرد بلا ی وارده را به قَدَر نسبت می دهد اما ناجوانمرد به دنبال مقصر می گردد.

قارینجا چا دوشمانینگ بولسا دا فیل چا گؤر
معنی فارسی: دشمنت اگر اندازه مورچه باشد فیلش بشمار.

اِل اِلی یووار، ایکی ال بیرلشیب یوزی
معنی فارسی: دست دست را می‌شوید و دو دست باهم صورت را می‌شویند. (نشان دهنده ی تعاون وهمكاری)

همراه بلبل سایراماسا گل آچلماز.
معنی فارسی: اگر بلبل چهچه نزند گل باز نمی شود.
معنی فارسی: نغمه ی بلبل شكفد غنچه را.

***********************************************

یگیت دایی سینا چکر.   معنی فارسی: حلال زاده به دایی اش می ره. اوزینگه یوقماجق ایشی، خلقا اتمه.   معنی فارسی: آنچه را که خود نمی پسندی برای دیگران هم نپسند.

**********************************************************

Uniam Ke Gofte( Eshegi Palan Saghlar Irani Yalan) Be Jaye Iran Helei RO Bezarid Dorost Mishe 

**********************************************************

یه ضرب المثل ساده ولی عمیق که خداییش من یکی بهش اعتقاد پیدا کردم.البته پیشاپیش بایت غلط های املایی احتمالی عذر میخوام.که بازم لبته بدبختانه یا خوشبختانه مشکل منه تنها نیست:

اکن اورور / ادن گورور

eken oror / eden goror

یعنی کسی که چیزی میکاره حتما نتیجه شو میبینه و کسی که کاری انجام میده عواقبشو می بینه......... بقیشو خودتون تفسیر کنین.........

***********************************************