بسم الله الرحمن الرحیم

مقدمهء مترجم

إنَّ الحمد لله نحمده ونستعینه ونستغفره ونعوذ بالله من شرور أنفسنا ومن سیئات أعمالنا من یهده الله فلا مضل له ومن یضلل فلا هادی له وأشهد أن لا إله إلاَّ الله وحده لا شریك له وأشهد أنَّ محمداً عبده ورسوله صلی الله علیه وعلی آله وأصحابه ومن تبهعم بإحسان إلی یوم الدین أمابعد:

علم حدیث و سنت رسـول الله (ص) علمی است كه بوسیلهء آن أقوال و أفعال و أحوال و كردار پیغمبر (ص) شناخته مى شود.

سنت یعنی چه؟

در لغت: روش خوب و بد سنت گفته مى شود چنانكه رسول الله (ص) فرمودند: ((من سنَّ سنة حسنة فله أجرها وأجر من عمل بها إلى یوم القیامة، ومن سنَّ سنة سیئة فعلیه وزرها ووزر من عمل بها إلى یوم القیامة)). [مسلم].

كسى كه سنت و روش خوب بنیان نهد أجر و پاداش آن سنت و پاداش كسى كه به آن عمل كند، تا روز قیامت به او میرسد، و كسى كه سنت و روش بدی بنیان نهد گناه آن كردار و گناه كسی كه آن كار بد را انجام مى دهد تا روز قیامت به بانی آن مى رسد.

در اصطلاح محدثین: مجموعه گفتار و كردار و تأیید و وصف كیفیت خَلْقی و خُلُقی ثابت شده از پیغمبر (ص) چه قبل از بعثت، و چه بعد از آن، سنت گفته مى شود.

در اصطلاح أصولیین: قول، فعل، و تقریر یعنی أحـوال نقل شده از رسول الله (ص) سنت نام دارد.

مثال قـول: گفتار پیامبر (ص) در هر مناسبتی، و آنچه متعلق است به شرح أحكام چنانكه فرمودند: ((إنَّما الأعمال بالنیات)). [متفق علیه].

در حقیقت اعمال و كردار به نیت بستگى دارد.

مثال أفعال و كردار: آنچه صحابه از أفعال و كردار رسول الله (ص) در عبادات و غیره مانند أدای نماز و بجای آوردن حج و آداب روزه و حُكْم و قضاوت كردن در كیفرها و عقوبتها و مجازات إلهی نقل كرده اند.

مثال تقریر پیغمبر: اگر از صحابه فعلی صادر مى شد و پیامبر (ص) در برابر آن سكوت مى كرد، و یا آنرا تأیید مى نمود، و یا اینكه آن كار را تمجید مى كرد، این چیز تقریر نام دارد.

بحث در سنت مصطفی (ص) أمری بسیار با أهمیت است، و سنت یكی از مصادر تشریع إسـلامی است، خصوصاً وقتی مى بینیم دشمنان إسلام برای أمت إسلامی توطئه مى كنند و مى خواهند در مورد سنت مصطفی (ص) در دل مسلمانان شك و تردید ایجاد نمایند، زیرا ما در عصری هستیم كه نظام عالم مضطرب و آشفته است و از ایجاد راه حلی صلح آمیز برای جهانیان عاجز مانده است.

و عقیدهء ما مسلمانان بر این است كه هیچ راهی برای سعادت دنیوی و أخروی وجود ندارد بجز رجوع به تعالیم مبین إسـلامِ پاك از تحریف و تبدیل و تغییر، چنانكه رسالت محمدی آنرا برای ما از نزد خداوند آورده است.

مصادر تشریع إسلامی در بین مسلمانان ظاهر و آشكار و محفوظ و معروف است.

و جای هیچ شك و تردیدی نیست كه سنت مطهر پیامبر إسلام (ص) دومین مصدر تشریع بعد از كتاب خدا قرآن مى باشد، زیرا غالباً قرآن شامل قواعد عامه و أحكام كلی در تشریع إسلامی است، و سنت مطهر شرح دهنده این قواعد و كلیات مى باشد.

این برای كسی واضح و روشن مى گردد كه دسترسی به سنت مطهر رسول اكرم (ص) را دارد و آنرا در معرض عمل قرار داده است.

در قـدیم سنت مطهر از طرف فرقه های گمراه و ملحد مورد حمله قرار گرفته، همچنین در عصر حاضر نیز مورد هجوم بعضی از مستشرقین و خاورشناسان متعصب و مبلّغین دین یهود و نصاری و استعمار زده قرار گرفته، آنهم برای ایجاد فتنه و هدم این ركن بزرگ و أساس إسلامی است، و متأسفانه بعضی از كسانیكه مسلمان غرب زده اند به آنان كمك كرده به سنت مطهر طعنه زده و مى زنند، از جمله این مسلمان نمایان نویسنده ای بنام أبو ریه مى باشد كه در كتاب خود (أضواء على السنة المحمدیة) كه مصادر و مراجع او بیشتر از آراء معتزله و آراء مستشرقین و از غلات فرقه های گمراه إسـلامی است به تشكیك در سنت مطهر رسول اكرم (ص) مبادرت ورزیده است.

و ما به سبب این كتاب را كه روشنگر أهمیت سنت مطهر رسول الله (ص) مى باشد، برای فارسی زبانان جهان ترجمه كرده تا اینكه بتوانند با خواندن و مطالعه آن به أهمیت سنت مطهر پـی برند، ناگفته نماند كه أیـن كتاب كه: (وجوب العمل بسنة الرسول (ص) وكفر من أنكرها)، (وجوب عمل به سنت رسول الله (ص) و كفر كسى كه آنرا انكار كند) نام دارد از نوشتهء عالم و دانشمند بزرگ إسلامی علامه الشیخ عبدالعزیز بن عبدالله بن باز مفتی عام عربستان سعودی است.

امیدواریم توانسته باشیم بوسیلهء ترجمهء این كتاب خـدمتی به دین مبین إسلام كرده باشیم. قبلاً از خوانندگان محترم از اشتباهات احتمالی در ترجمه و چاپ پوزش مى طلبیم، چون كسی بجز أنبیاء و پیامبران علیهم الصلاه والسلام معصوم نیست. و بشر مایه اشتباه است.

از خداوند مسئلت داریم كه آنرا خاص برای رضای و خشنودی خود قرار دهد.

و آخر دعوانا أن الحمد لله رب العالمین.

وصلی الله علی نبینا محمد وعلی آله وصحبه.

الحمد لله رب العالمین والعاقبة للمتقین والصـلاة والسلام على عبده ورسوله نبینا محمد المرسل رحمة للعالمین وحجة على العباد أجمعین وعلى آله وأصحابه الذین حملوا كتاب ربهم سبحانه وسنَّة نبیهم (ص) إلى من بعدهم بغایة الأمانة والإتقان والحفظ التام للمعانی والألفاظ y وأرضاهم وجعلنا من أتباعهم بإحسان .   أما بعد:

علمای إسلام در قدیم و جدید اتفاق كرده اند كه أصول و أساس معتبر در إثبات احكام شرعی و بیان حلال و حرام در درجهء أول قرآن كتاب خدا است كه: )لاَ یَأْتِیهِ الْبَاطِلُ مِن بَیْنِ یَدَیْهِ وَلاَ مِنْ خَلْفِهِ(42)(. [فصلت].

[باطل از هیچ سمت و سو در آن راه نمى یابد].

سپس سنت رسول الله (ص) كه از هوی و هوس صحبت نمى كند، بلكه وحی است كه خداوند بر او نازل فرموده است.

سپس إجماع علمای أمت إسلامی است.

وعلماء در أصول دیگر اختلاف كرده اند كه از مهمترین آنها قیاس مى باشد.

و جمهور أهل علم بر این هستند كه قیاس حجت است اگر شروط معتبر آن كامل باشد.

و دلیل بر این أصول بسیار است كه شمارش نمى توان كرد و شهرتش بیش از آن است كه ما آنرا در اینجا ذكر كنیم.

أما أصل أول: قرآن كتاب خدا است كه در بعضی از جاها این كتاب به وجوب إتباع و پیروی و تمسك و چنگ زدن به آن، و توقف كردن در حدود قوانین إلهی دلالت مى كند.

خداوند مى فرماید: )اتَّبِعُواْ مَا أُنزِلَ إِلَیْكُم مِّن رَّبِّكُمْ وَلاَ تَتَّبِعُواْ مِن دُونِهِ أَوْلِیَاء قَلِیلاً مَّا تَذَكَّرُونَ(3)(. [الأعراف].

[از آنچه از(جانب) پروردگارتان به سوی شما فروفرستاده شده است، پیروی كنید به جای او از دوستان(و سرورانِ دیگر) پیروی مكنید. چه اندك پند مى پذیرید].

و مى فرماید: )وَهَذَا كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ فَاتَّبِعُوهُ وَاتَّقُواْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ(155)(. [الأنعام].

[و این كتابی مبـارك است كه ما آنـرا نـازل كرده ایم، پس از آن پیروی كنید و پروا دارید تا مورد رحمت قرار گیرید].

و همچنین مى فرماید: )قَدْ جَاءكُم مِّنَ اللّهِ نُورٌ وَكِتَابٌ مُّبِینٌ(15)یَهْدِی بِهِ اللّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلاَمِ وَیُخْرِجُهُم مِّنِ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَیَهْدِیهِمْ إِلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِیمٍ(16)(. [المائدة].

[به راستی از طرف خدا برای شما نور و كتابی روشن آمده است. خداوند با آن كسی را كه خشنودی او را بجوید به راه های نجات هدایت مى كند و آنان را به توفیق خود از تاریكى ها به سوی نور بیرون مى برد و آنان را به راه راست هدایت مى كند].

و مى فرماید: )إِنَّ الَّذِینَ كَفَرُوا بِالذِّكْرِ لَمَّا جَاءهُمْ وَإِنَّهُ لَكِتَابٌ عَزِیزٌ(41)لاَ یَأْتِیهِ الْبَاطِلُ مِن بَیْنِ یَدَیْهِ وَلاَ مِنْ خَلْفِهِ تَنـزِیلٌ مِّنْ حَكِیمٍ حَمِیدٍ(42)(. [فصلت].

[بى گمان كسانى كه قرآن را ـ چون به آنان رسید ـ انكار كردند(از ما نهان نیستند) و به راستی آن كتابی گرانقدر است. باطل از هیچ سمت و سو در آن راه نمى یابد از(سوی) فرزانه ستوده فروفرستاده شده است].

و همچنین خـداوند مى فرماید: )وَأُوحِیَ إِلَیَّ هَذَا الْقُرْآنُ لأُنذِرَكُم بِهِ وَمَن بَلَغَ(19)(. [الأنعام].

[و این قرآن به من وحی شده است تا با آن شما را و كسی را كه(پیامش) به او برسد، بیم دهم].

و همچنین مى فرمایـد: )هَذَا بَلاَغٌ لِّلنَّاسِ وَلِیُنذَرُواْ بِهِ(52)(. [إبراهیم].

[این پیام رسانى ای برای مردم است و تا به آن هشدار یابند]. و آیات در این معنا زیاد است.

و أحادیث صحیح و ثابت از رسول الله (ص) وارد شده كه به تمسك و چنگ زدن به قرآن و اعتصام و پیروی از آن أمر مى فرماید، و دلالت مى كند كه هركس به آن تمسك و چنگ بزند بر هدایت است، و هركس آنرا ترك كند بر گمراهی است.

و از دلایل آن خطبهء حجـه الوداع است كه رسول الله (ص) چنین مى فرماید: ((إنّی تارك فیكم ما لن تضلوا إن اعتصمتم به كتاب الله)). [مسلم].

من بین شما چیزی گذارده ام كه اگر به آن اعتصام كرده و چنگ بزنید و عمل كنید هرگز گمراه نخواهید شد، و آن كتاب خدا(قرآن) است.

و همچنین در صحیح إمام مسلم از زید بن أرقم t روایت است كه رسول الله (ص) فرمود: ((إنّی تارك فیكم الثَّقَلَین أولهما كتاب الله فیـه الهُدى والنور فخذوا بكتاب الله وتمسكوا به)).

من بین شما دو چیز سنگین و عظیم به أمانت گذارده ام یكی كتاب خدا است، هدایت و پیروزی و نور در آن است، آنرا محكم بگیرید و به آن چنگ بزنید.

پس مردم را بسوی كتاب خدا تحریك و تشویق نمود سپس فرمود: و أهل بیت را میان شما مى گذارم، دربارهء أهل بیتم از خـــدا بترسید، و آنرا دو بار تكرار كرد.

و در لفظ دیگر: قرآن ریسمان خدا است، كسى كه به آن تمسك ورزد و چنگ بزند او بر راه راست هدایت خـواهد بود، و كسى كه آنرا ترك كند بر گمراهی است.

إجماع علماء و مؤمنین أعم از صحابه و آنانیكه بعد از آنها آمده اند در مورد وجوب تمسك به كتاب خدا و حُكْم و قضاوت به آن همراه سنت رسول خدا (ص) كافی است، و نیازی به آوردن دلائل در این مورد و طولانی كردن مطلب نیست.

أصل دوم: از أصول سه گانه كه علمای إسلام بر آن اتفاق و إجماع دارند سنت صحیح رسول الله (ص) است، و كسانیكه بعد از رسول الله (ص) آمده اند به آن أصل و أساس إیمان آورده و آنرا حجت قرار داده و به أمت محمدی آموزش داده اند، و كتابهای بسیاری در این باره تألیف كرده اند، و آنرا در كتابهای أصول فقه، و مصطلح حدیث بیان نموده اند.

و دلایل در اینمورد بسیار زیاد است بطوریكه نمى توان آنها را در حصر و شمار آورد، بعضی از این دلایل در كتاب خداوند، قرآن مجید وارد شده اند و دستور به پیروی و اطاعت از رسول خدا (ص) مى دهند و مورد خطاب این دستورات أمت رسول خدا (ص) در عصر او و كسانى كه بعد از او مى آیند، قرار مى گیرد.

زیرا او برای تمامی جهانیان فرستاده شده و آنها مأمورند تا روز قیامت تابع و پیرو او باشند، و او (ص) مفسر و بیان كننده قـرآن است، و مبهم آن با أقوال و كردار و تقریرات او بیان شده است.

و اگر سنت پیامبر (ص) نبود مسلمانان تعداد ركعات نماز، چگونگی آن، و واجبات نماز را نمى دانستند، و تفصیل و شرح أحكام روزه، و زكات، و حج، و جهاد در راه خدا، و أمر به معروف و نهی از منكر را نمى دانستند، و شرح أحكام معاملات از خرید و فروش، و محرمات از حلال و حرام، و واجبات را در مورد كیفرها و مجازاتهای شرعی نمى دانستند.

و از جمله آیاتی كه در این باره نازل شده خداوند مى فرماید: )وَأَطِیعُواْ اللّهَ وَالرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ(132)(. [آل عمران].

[و از خدا و رسولِ(او) فرمان برید تا مشمول رحمت قرار گیرید].

و مى فرماید: )یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ أَطِیعُواْ اللّهَ وَأَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِی الأَمْرِ مِنكُمْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِی شَیْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللّهِ وَالرَّسُـولِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَالْیَوْمِ الآخِرِ ذَلِكَ خَیْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِیلاً(59)(. [النساء].

[ای مؤمنان، از خداوند اطاعت كنید و از رسول(او) و صاحبان امرتان(هم) اطاعت كنید هرگاه در چیزی اختلاف كردید، اگر به خدا و روز قیامت ایمان دارید، آن را به خدا و رسول بازگردانید. این بهتر و نیك انجام تر است].

و مى فرماید: )مَّنْ یُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللّهَ وَمَن تَوَلَّى فَمَا أَرْسَلْنَاكَ عَلَیْهِمْ حَفِیظًا(80)(. [النساء].

[هركس از رسولِ(خدا) اطاعت كند، در حقیقت از خداوند فرمان برده است. و كسى كه روی گرداند، (بدان كه) تو را بر آنان نگهبان نفرستاده ایم].

چگونه ممكن است طاعت او و بازگردانیدن آنچه مردم در آن اختلاف كرده اند به كتاب خدا و سنت رسول الله (ص) باشد اگر احتجاج به سنت رسول الله (ص) نشود؟ یا اینكه تمام سنت محفوظ نباشد؟ و بنابراین قول بارى تعالی بندگان خود را بر چیزی ارجاع داده كه وجود ندارد! و این از باطل ترین و پوچ ترین دروغها است، و از بزرگترین كفرها به خدا و سوء ظن به اوست.

خداوندمى فرماید: )وَأَنزَلْنَا إِلَیْكَ الذِّكْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَیْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ یَتَفَكَّرُونَ(44)(. [النحل].

[و به تو قرآن نازل كردیم تا برای مردم روشن سازی، آنچه را كه بر آنان فروفرستاده شده است، و باشد كه اندیشه كنند].

و همچنین مى فرماید: )وَمَا أَنزَلْنَا عَلَیْكَ الْكِتَابَ إِلاَّ لِتُبَیِّنَ لَهُمُ الَّذِی اخْتَلَفُواْ فِیهِ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِّقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ(64)(. [النحل].

[و كتاب را بر تو فروفرستادیم مگر(از آن روی) تا آنچه را كه در اختلاف ورزیدند، برایشان روشن سازی و(نیز برای) راهنمایی و بخشایش برای گروهی كه ایمان مى آورند].

پس چگونه خداوند بیان قرآن نازل شده را به رسـول الله (ص) واگذار مى كند، اگر سنت وجود نداشته باشد، یا اینكه حجت و ثابت نباشد!

مثال این خداوند مى فرماید: )قُلْ أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُـولَ فَإِن تَوَلَّوا فَإِنَّمَا عَلَیْهِ مَا حُمِّلَ وَعَلَیْكُم مَّا حُمِّلْتُمْ وَإِن تُطِیعُوهُ تَهْتَدُوا وَمَا عَلَى الرَّسُـولِ إِلاَّ الْبلاَغُ الْمُبِینُ(54)(. [النور].

[بگو: از خداوند فرمان برید و از رسول(او نیز) فرمان برید. و اگر روی بگردانند، بر(عهده) او(پیامبر) تنها همان است كه به آن مكلّف شده است و بر(عهده) شماست آنچه تكلیف یافته اید. و اگر از او فرمان برید راه خواهید یافت. و بر(عهده) رسولِ(ما) جز پیام رسانی آشكار نیست].

و مى فرماید: )وَأَقِیمُوا الصَّلاَةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ(56)(. [النور].

[و نماز را بر پا دارید، و زكات را بپردازید، و از رسولِ(خدا) فرمان برید، باشد كه مورد رحمت قرار گیرید].

و خداوند مى فرماید: )قُلْ یَا أَیُّهَا النَّاسُ إِنِّی رَسُولُ اللّهِ إِلَیْكُمْ جَمِیعًا الَّذِی لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ لا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ یُحْیِی وَیُمِیتُ فَآمِنُواْ بِاللّهِ وَرَسُولِهِ النَّبِیِّ الأُمِّیِّ الَّذِی یُؤْمِنُ بِاللّهِ وَكَلِمَاتِهِ وَاتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ(158)(. [الأعراف].

[بگو: ای مردم، من فرستاده خداوند به سوی همه شما هستم، كسى كه فرمانروایی آسمانها و زمین از آنِ اوست، معبود(حقی) جز او نیست، زنده مى كند و مى میراند. پس به خداوند و رسول او، آن پیامبر درس ناخوانده ای كه به خداوند و سخنان او ایمان دارد، ایمان آورید و از او پیروی كنید، باشد كه راه یابید].

و در این آیات دلیل واضحی است كه هدایت و رحمت در إتباع و پیروی از رسول الله (ص) مى باشد.

و این چگونه ممكن است با عمل نكردن به سنت او؟ یا اینكه گفته شـود سنت او صحیح نیست! و یا گفته شود نمى توان بر آن سنت اعتماد كرد!

و مى فرماید: )فَلْیَحْذَرِ الَّذِینَ یُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَن تُصِیبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ یُصِیبَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ(63)(. [النور].

[پس باید آنان كه بر خلاف فرمان او رفتار مى كنند از آن برحذر باشند، كه بلایی به آنان برسد، یا عذابی دردناك گریبانگیرشان شود].

و خداوند مى فرماید: )وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانتَهُوا(7)(. [الحشر].

[(در اینجا یك قاعدهء مهم مقرر داشته و آن تبعیت رهبر مسلمین از نصوص شریعت) و آنچه كه رسولِ(خدا) به شما بدهد، آن را بگیرید. و از آنچه كه شما را از آن باز دارد، باز آیید].

و آیات در این موضوع و مطلب بسیار است و همهء آنها بر وجوب اطاعت رسول الله (ص) و بر پیروی از آنچه او آورده دلالت مى كنند، چنانكه قبلاً دلیل بر وجوب إتباع كتاب خدا و تمسك به آن طاعت و أوامر و نواهی ذكر كردیم، و این دو أصل و أساس ملازم و وابسته به هم هستند و از هم جدا شدنی نیستند، هركس یكی از آن دو را انـكار كند ماننـد اینكه دیگری را انكار و دروغ دانسته، و این به إجماع أهل علم و إیمان كفر و گمراهی و خروج از دایرهء إسلام مى باشد.

و أحادیث در وجوب اطاعت رسول خدا (ص) و اتباع و پیروی از آنچه آورده و تحریم معصیت او بطور متواتر وارد شده است ؛ و آنهم در حق كسیكه در زمان او بوده و بعد از او تا روز قیامت خواهد آمد.

و از جمله این أحادیث، حدیث أبى هریره t كه رسول الله (ص) فرمودند: ((من أطاعنی فقد أطاع الله ومن عصانی فقد عصى الله)). [متفق علیه].

كسى كه از من اطاعت كند، مانند اینكه از خدا اطاعت كرده، و كسى كه از من نافرمانی كند، مانند اینكه خدا را معصیت و نافرمانی كرده است.

و همچنین أبوهریره روایت مى كند كه رسـول اكرم (ص) فرمودند: ((كل أمتی یدخلون الجنّة إلاَّ من أبى قیل یا رسول الله ومن یأبى قال: من أطاعنی دخل الجنة ومن عصانی فقد أبى)). [البخاری].

همه أمت من داخل بهشت خواهند شد مگر كسیكه خود از دخول آن امتناع ورزد، گفته شد ای رسول الله چه كسی است كه از دخول آن امتناع مى ورزد؟ فرمود: كسى كه از من اطاعت كند داخل بهشت خواهد شد، و كسى كه از من نافرمانی كند، او همان كسی است كه خود از دخول آن امتناع ورزیده است.

و أحمد و أبوداود و حاكم با إسناد صحیح از رسـول الله (ص) فرمودند: ((ألا إنّی أوتیت الكتاب ومثله معه، ألا یوشك رجل شبعان على أریكته یقول علیكم بهذا القرآن، فما وجدتم فیه من حلال فأحلوه، وما وجدتم من حرام فحرّموه)).

[أحمد، أبوداود، حاكم، با سند صحیح].

همانا به من قرآن، و مِثل و مانند آن (یعنی: سنت رسول الله (ص)) داده شده است، همانا بزودی مردی سیر خورده و تكیه زده بر متكا و بالشت خود كه بگوید: بر شماست كه فقط پیرو قـرآن باشید، و هر چه در آن از حلال یافتید، پس آنرا حلال بدانید، و آنچه در آن از حرام یافتید، آنرا حرام بدانید([1]) .

أبو رافع ازپدرش روایت مى كند كه رسول الله (ص) فرمودنـد: ((لا ألفین أحدكم متكئاً على أریكته یأتیه الأمر من أمری مما أمرتُ به أو نهیتُ عنه فیقول لا ندری، ما وجدنا فی كتاب الله اتبعناه)).

[أبوداود وابن ماجه با سند صحیح].

نبینم كه یكی از شما بر بالشت خود تكیه زده و أمری از أوامری كه من به آن أمر كرده ام، و یا از آن نهی كرده ام بر او آید و او گوید: نمى دانم! فقط آنچه در كتاب خـدا پیدا كردیم قبول خواهیم كرد.

و حسن بن جـابر از مقدام بن معدی كرب t روایت مى كند كه مى گوید: ((حرّم رسول الله (ص) یـوم خیبر أشیاء ثم قال یوشك أحدكم أن یكذبنی وهو متكئ یحدِّث بحدیثی فیقول بیننا وبینكم كتاب الله فما وجدنا فیه من حلال استحللناه، وما وجدنا فیه من حرام حرمناه، ألا إنَّ ما حرّم رسول الله مثل ما حرّم الله)). [ترمذی وابن ماجه وحاكم].

رسول الله (ص) روز غزوه خیبر چیزهائی را حرام كرده، سپس فرمود: پیدا مى شود یكی از شما كه مرا تكذیب كند در حالیكه بر بالشت خود تكیه زده و از سخنان من صحبت مى كند، سپس مى گوید: بین ما و شما كتاب خدا است، هر چه در آن حلال یافتیم، آنرا حلال مى دانیم، و آنچه در آن حرام یافتیم، آنرا حرام مى دانیم، بدانید كه همانا آنچه رسول الله (ص) حـرام كرده مانند آن چیزی است كه خداوند آنرا حرام فرموده است.

و أحادیثی بطور متواتر از رسول الله (ص) ثابت است كه در خطبهء خـود وصیت مى فرمود كه: حاضرین به غائبین ابلاغ كنند، و مى فرمود: ممكن است ابلاغ شده ای برداشت بیشتر و دقت و توجه بهتری از شنونده داشته باشد.

و از آن أحـادیث متواتر: حدیثی در صحیحین است كه رسول الله (ص) در حجه الوداع در خطبهء خود در روز عرفه و روز عید قربان برای مردم چنین فرمودند: أفراد حاضر به أفراد غائب برسانند زیرا ممكن است كسى كه به او ابلاغ شود دقت و توجه بهتری از شنونده داشته باشد.

پس اگر سنت او بر شنوندگان و ابلاغ شدگان حجت نبود، و اگر سنت او تا روز قیامـت باقی نمى ماند، به آنها دستور تبلیغ داده نمى شد.

پس معلوم مى شود كه دلیل بودن و حجت بودن سنت او همچنان پا بر جا است، بر شنونده ای كه از زبان رسول الله (ص) شنیده، و بر كسى كه برای او با أسانید صحیحه نقل شده است.

و أصحاب و یاران پیامبر (ص) سنت قولی و فعلی او را حفظ كرده اند و همچنین تابعین، سپس تابعین آنرا ابلاغ كرده اند به نسل بعدی خود، و همچنین علماء و دانشمندان ثقه كه گفتار آنان مورد اعتماد مى باشد نسل بعد از نسل، و قرن بعد از قرن نقل كرده اند.

و آنرا در كتاب های خود جمع آوری و بیان كرده اند و صحیح و ضعیف آنرا بیان كرده اند.

و برای شناخت احادیث صحیح و ضعیف قوانین و ضوابط معیـنی بین خود قرار داده اند تا بوسیلهء این قوانین صحیح و ضعیف أحادیث شناخته شوند.

و علماء و دانشمندان، كتابهای سنت أعم از صحیح بخاری و مسلم و كتاب های دیگر را بخوبی و بطور كامل حفظ كرده اند، همچنانكه خداوند كتاب خودش (قرآن) را طبق وعده اش از بازیچه قرار گرفتن، و الحاد، و كفر كافران، و تحریف و تغییر یاوه گویان حفظ نموده است، چنانكه مى فرماید: )إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ(9)(. [الحجر].