این اثر را تقدیم می کنم به کسانی که در پرتو ایمان به آیاتی چون:

*« و لا تقف ما لیس لک به علم »

* « قل هاتوا برهانکم ان کنتم صادقین »

* « فبشّر عبادالّذین یستمعون القول فیتّبعون احسنه »

از بند دنباله روی بی علم رسته اندو به آزاد اندیشی بها می دهند و از روحیه ی تحمّل شنیدن نظر مخالف برخوردارند و سخن مستدل و معقول را می پذیرند.

به نام خداوند بخشنده ی مهربان

موضوع جانشینی حضرت محمّد صلی الله علیه وسلم قرنهاست میان مسلمانان سنّی وشیعی مورد مناقشه بوده و علمای فریقین همواره دیدگاه یکدیگر را مورد نقد و بررسی قرار داده اند. صحبت از موضوع مزبور در گذشته تنها میان علما و صاحب نظران مطرح می شد. امّا در سه دهه ی اخیر این مباحث در کشور ما بعد از فروپاشی رژیم پهلوی و ایجاد رژیم جدید از حوزه های علمّیه به دانشگاه و مدارس و عرصه ی رسانه های جمعی کشانیده شده است.

اکنون بیش از سی سال از تشکیل رژیم فعلی می گذرد. در این سالها چه در محافل علمیِ مدارس و دانشگاه ها و چه با چاپ و نشر کتاب ها و مجلات و روزنامه ها و چه از طریق رادیو و تلویزیون تنها نظر شیعه ی امامیّه تبلیغ می شود و همیشه مبلّغان آنان متکلّم وحده هستند و موضوع امامت را تبلیغ و به زعم خود آن را اثبات می کنند.

از ابتدای تغییر رژیم ایران تا کنون حتّی یک بار به علمای اهل سنّت اجازه نداده اند در برنامه های رادیویی و تلویزیونی دیدگاه خود را درباره‌ی امامت و خلافت به اطلاع مردم ایران ( برادران و خواهران شیعی ) برسانند. البتّه مسؤولان امر برای این زور گویی و تنگ نظری خود هیچ دلیل منطقی ندارند و اقدامشان به خلاف آیه ی مبارکه‌ی «فبشّر عباد الّذین یستمعون القول فیتّبعون احسنه 1» است. بی گمان طبق آیه ی مزبور مسؤولان مملکت موظّف هستند فضایی باز و آزاد برای تحقیق در مسائل اعتقادی ایجاد نمایند تا مردم آراء و نظرات مختلف را بشنوند در نتیجه پیروی آنان از دیدگاه مورد قبولشان آگاهانه و بدور از تقلید و تعصّب باشد.

بهر‌حال نویسندگان و مبلّغان متعهّد ما اگرچه به نا حق از تریبون صدا و سیما محروم گشته اند امّا « خودسانسوری » را حرام دانسته و در حدّ توان از طرق مختلف از انجام وظیفه ی « تبلیغ مسائل اعتقادی » از جمله درباره‌ی موضوع خلافت و امامت کوتاهی نورزیده اند. تهیّه‌ی جزوه‌ی حاضر نمونه‌ای از این تلاش هاست. امید داریم که مورداستفاده ی جوانان مؤمن قرار گیرد و در حدّ توان برای تبلیغ و نیز پخش آن بیش از پیش آستین همّت بالا زنند.ومن الله التوفیق

خلافت اسلامی از دیدگاه ما:

به اعتقاد ما مسلمانان اهل سنّت چون در قرآن هیچ آیه ای وجود ندارد که خداوند متعال به حضرت محمّد صلی الله علیه وسلم دستور داده باشد برای خود جانشین تعیین کند؛ یعنی آیه ای مبنی بر تعیین جانشینی بر رسول اکرم صلی الله علیه وسلم نازل نشده است؛ لذا آن حضرت صلی الله علیه وسلم نیز به چنان کاری اقدام ننموده و هیچ فردی را به عنوان جانشین خود تعیین یا معرفی نکرده است. امّا به شهادت آیات صریح قرآن، پیامبر محبوب صلی الله علیه وسلم طی بیست و سه سال تلاش از میان مردمی غرق در جاهلیّت، بهترین امّت ( مهاجرین و انصار ) را تربیت کرد و قرآن را به بهترین وجه به آنان آموزش داد. خداوند متعال در قرآن به صراحت حکومت و سرپرستی امّت اسلامی را به آن یاران محبوب حضرت محمّد صلی الله علیه وسلم وعده داد.

بعد از رحلت پیامبر اسلام صلی الله علیه وسلم مهاجرین و انصار – سلام و رحمت و برکات خداوند متعال بر آنان باد – سرپرستی امّت اسلامی را به عهده گرفتند و طبق آیه‌ی « و امرهم شوری بینهم » ( 38 / شوری ) در سقیفه‌ی بنی ساعده شورایی تشکیل دادند و بعد از بحث و تبادل نظر، حضرت ابوبکر صدّیق – سلام الله علیه – را به عنوان خلیفه برگزیدند و سایر مسلمانان نیز با منتخب شورا بیعت کردند. 2

ماجرای غدیر از دیدگاه اهل سنّت:

در سال دهم هجری پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم حضرت علی را به همراه عدّه ای از مسلمانان به نجران ( یکی از شهر های یمن ) فرستاد تا زکات مسلمانان و جزیه ی نصارای آن منطقه را بگیرد. هنگامی که حضرت علی از آن دیار باز می گشت، مصادف بود با وارد شدن حضرت محمّد صلی الله علیه وسلم به مکّه برای انجام مراسم حج. بنابراین؛ یکی از همراهانش را به عنوان فرمانده بر آنان گمارد و پیش از آنان خود را به مکّه برای انجام مراسم حج نزد حضرت محمّد صلی الله علیه وسلم رسانید.

بعد از رفتن حضرت علی همراهانش حُلّه های یمنی از اموال زکوی را میان خود تقسیم کردند ( به گمان اینکه سهم خود را از آن اموال برداشته اند. امّا اقدام آنان نوعی امتیاز طلبی بر سایر مردم ذینفع بود ) وقتی به نزدیک مکّه رسیدند حضرت علی برای دیدار آنان از مکّه بیرون رفت. چون دید که حُلّه ها را پوشیده اند، از اقدام همراهانش ناراحت شد و آنان را مورد سرزنش قرار داد و پارچه‌های یمنی را از تن ایشان بیرون آورد و در جای خود نهاد.

اقدام حضرت علی موجب دلگیری همراهانش شد. لذا نزد حضرت محمّد صلی الله علیه وسلم از وی شکایت کردند. حضرت صلی الله علیه وسلم اعتراض آنان را موجّه ندانست و فرمود: علی در امری که به دین خدا ( حقوق مردم )مربوط باشد، سخت گیرتر از آن است که بتوان از وی گلایه کرد. بعد از اتمام مراسم حج، پیامبر امین صلی الله علیه وسلم با همراهانش به سوی مدینه حرکت کرد.در میان راه متوجّه شد، گلایه و اعتراض همراهان حضرت علی بازگو می‌شود. بنابراین؛در محلی به نام جُحفه نزد برکه ای که بعدها به غدیر خم شهرت پیدا کرد توقّف نمود. و برای حاضران سخنرانی کرد و ضمن بیان نصایحی و ذکر امانتداری و نیک رفتاری حضرت علی فرمود:« من کنت مولاه فعلیّ مولاه اللّهمّ وال من والاه و عاد من عاداه » یعنی:« هرکس من یاور و دوست او هستم علی نیز یاور و دوست اوست خدایا دوست بدار کسی که او را دوست دارد و دشمن بدار کسی که او را دشمن می دارد. » و با این سخنان مبارک و حکیمانه کدورتی که در دل‌های آن افراد نسبت به حضرت علی ایجاد شده بود زدوده شد. این بود خلاصه‌ای از ماجرای مربوط به روایت غدیر از نظر ما مسلمانان اهل سنّت.

داستان مزبور در کتاب‌های سنّی و شیعی ذکر شده است. برای مثال می‌توان به سیره‌ی ابن هشام ج 4 ص 274 ، السیره النبویّه اثر ابن کثیر ج 4 ص 414 ، الکامل فی التاریخ ابن اثیر فصل حوادث سال دهم هجری، تفسیر رَوح الجنان و رُوح الجنان اثر جمال الدّین ابو الفتوح رازی ج 4 ص 275 و مجالس المؤمنین قاضی نورالله شوشتری ج 1 ص 43 مراجعه نمود.

ماجرای غدیر از زبان امامیّه

در سال دهم هجری هنگام بازگشت پیامبر صلی الله علیه وسلم از حجه الوداع در غدیر آیه ی 67 سوره ی مائده نازل شد 3 که می فرماید: « یا ایها الرسول بلّغ ما انزل الیک من ربک و ان لم تفعل فما بلّغت رسالته » یعنی: « ای پیامبر آنچه از سوی پروردگارت بر تو نازل شده برسان. اگر چنان نکنی پیام خدا را نرسانده ای » مقصود از « ما انزل الیک » اعلام نصب الهی حضرت علی به خلافت است. لذا مردم را جمع کرد و دست علی را بلند نمود و خطاب به حاضران فرمود:« الست اولی بکم من انفسکم» یعنی:« آیا نسبت به شما اولویت ندارم؟» گفتند:چرا ای رسول خدا. پس فرمود:« من کنت مولاه فهذا علی مولاه اللّهمّ وال من والاه و عاد من عاداه » یعنی:« هر کس من سرپرست او هستم این علی نیز سرپرست اوست خدایا دوست بدار هرکس او را دوست می دارد و دشمن بدار هر کس که او را دشمن می دارد ».

بعد از اتمام سخنرانی از حاضران برای حضرت علی بیعت4 گرفت و فرمود حاضران این موضوع را به غائبان برسانند، این بود خلاصه ی ماجرای غدیر از زبان علمای امامیّه.

به نظر ما مسلمانان اهل سنّت نقل داستان مذکور از زبان امامیّه و برداشتی که از آن می‌کنند دارای اشکالاتی اساسی است و لذا بنا به دلایلی ما مدّعای آنان را درباره ی نصب الهی حضرت علی به خلافت نمی پذیریم.

دلیل اول:

متاسّفانه علمای امامیّه هنگام صحبت از ماجرای غدیر اصل داستان را با سرپوش نهادن بر واقعه ی اعتراض و شکایت همراهان حضرت علی از وی در سفر به یمن که موجب انگیزه ی داستان غدیر شد، تحریف می کنند. و به جای آن آیه ی 67 سوره‌ی مائده را در داستان می‌گنجانند تا به نتیجه ی مورد نظر خود برسند. امّا به نظر ما این آیه هیچ ربطی به تعیین جانشین ندارد و بلکه ناقض مدّعای خودشان نیز هست که بعداً خواهد آمد. البتّه علمای امامیّه نیز مانند ما می دانند که ظاهر آیه ی مزبور هیچ ربطی به ابلاغ امامت و خلافت علی علیه السلام ندارد. در نتیجه با عقیده به تحریف قرآن آیه را تأویل و توجیه می‌کنند. توضیح اینکه:

علمای امامیّه زمانی آشکارا می‌‌گفتند که قرآن تحریف شده و لذا فاقد اعتبار است. در نتیجه برای اثبات امامت حضرت علی به روایات دال بر تحریف قرآن استناد می کردند. چنان که علّامه نوری طبرسی در کتاب « فصل الخطاب فی تحریف کتاب رب الارباب » از قول علّامه مجلسی آورده است: « ... و عندی ان الاخبار فی هذه الباب متواتره معنیً و طرح جمیعها یوجب رفع الاعتماد عن الاخبار بل ظنی ان الاخبار فی هذه الباب لا یقصر عن الاخبار الامامه فکیف یثبتونها بالخبر؟»یعنی: « به نظر من روایات در این باب( تحریف قرآن ) به اعتبار معنی متواتر هستند و ساقط کردن تمام آن روایات موجب بی اعتمادی روایات می شود . بلکه به گمان من روایات در این باب از روایات امامت کمتر نیست ( اگر روایات تحریف آیات درباره ی امامت معتبر نباشد ) مسأله‌ی امامت چگونه از روایات اثبات می شود؟5»

ملاحظه می شود علمای امامیّه به صراحت می گفتند آیه ای که بر امامت دلالت کند در قرآن نیست چون قرآن موجود تحریف شده است. در مورد آیه ی 67 سوره ی مائده نیز می دانند که هیچ ربطی به تعیین جانشین ندارد ناچار روایتی دال برتحریف آیه ی مزبور را مستمسک قرار می دهند و می گویند اصل آیه به گونه‌ای دیگر نازل شده است. برای نمونه در تفسیر صافی اثر ملا محسن فیض کاشانی ذیل آیه مورد بحث آمده است: « یا ایها الرسول بلّغ ما انزل الیک فی علیّ ... کذا نزلت » یعنی:« ای پیامبر آنچه درباره ی علی بر تو نازل شده است ابلاغ کن. آیه اینگونه نازل شده است » البتّه برخی از نویسندگان امامیّه گفته اند روایت مزبور تفسیری است برای آیه ی 67 سوره ی مائده نه اینکه مقصود بیان تحریف آیه باشد. امّا این توجیه قابل قبول نیست، زیرا؛ در روایت فوق به « کذا نزلت = آیه این چنین نازل شده » تصریح شده است و نمی توان آن را کتمان نمود.

خلاصه استناد آنان به آیه ی مزبور ریشه در اعتقاد سابقشان به تحریف قرآن دارد. در نتیجه ادّعایشان غیر قابل قبول است. علاوه بر آنچه ذکر شد از جهتی دیگر نیز استناد آنان به آیه ی مورد بحث ناقض ادّعایشان است توضیح اینکه:

علمای امامیّه از طرفی می گویند که خداوند متعال از همان روزهای آغاز بعثت، حضرت رسول صلی الله علیه وسلم به وی دستور داد حضرت علی را به عنوان جانشین خود به مردم معرفی کند و پیامبر صلی الله علیه وسلم دستور خدارا انجام داد و ده ها و صدها بار آن را تکرار فرمود. از طرفی دیگر هم به آیه ی 67 سوره ی مائده استناد می کنند که در آن آمده است:«و ان لم تفعل فما بلّغت رسالته » یعنی:« اگر چنان نکنی پیام الهی را نرسانده ای»و می گویند خدا به پیامبرش صلی الله علیه وسلم دستور داد خلافت علی علیه السلام را ابلاغ کند اگر چنان نکند پیام الهی را نرسانده است و این تناقض آشکاری است.

علمای امامیّه برای حلّ این تناقض، هیچ پاسخ منطقی و معقولی ارائه نداده اند جز اینکه می گویند:درست است که پیامبر صلی الله علیه وسلم در آغاز بعثت و در طول بیست و سه سال رسالتش به کرّات امامت وخلافت علی علیه السلام را به مسلمانان اعلام کرده بود امّا اعلام آن در روز غدیر بطور رسمی بود» بدون شک توجیه مزبور از عقل و منطق بدور است و خلاف آیات قرآن می باشد، زیرا؛

اوّلاً، تفاوت اعلام رسمی و اعلام غیر رسمی یک خبر تنها به مطلّع کردن و مطلّع نکردن مردم از آن بستگی دارد. بنابراین؛ وقتی عالی ترین مقام مسؤول در یک جامعه، مردم را از یک خبر، نه یک بار، بلکه چندین بار آشکارا مطلع کرد هربار اقدامش کاملاً رسمیّت دارد.

ثانیاً،طبق آیه ی« و انزلنا الیک الذکر لتبین للناس » ( 44 / نحل ) یعنی:«و قرآن را بر تو نازل کردیم تا برای مردم بیان کنی»هرآنچه بر پیامبر صلی الله علیه وسلم نازل شده باشد حتماً آن را به بهترین وجه ممکن به مردم ابلاغ کرده و حقیقت مطلب را برای آنان به خوبی بیان نموده است. با این وصف ادّعای « اعلام جانشینی حضرت علی از سوی حضرت رسول صلی الله علیه وسلم در طول بیست و سه سال غیر رسمی بود امّا اعلام آن در روز غدیر رسمی بود » جز تناقض گویی آشکار هیچ معنای دیگری ندارد.

دلیل دوم

واژه ی « مولی » در زبان عرب و در قرآن کریم به هیچ وجه به معنی خلیفه و امام و رهبر و سرپرست نیامده است. علمای امامیّه نیز بعد از کوشش بسیار و زیر و زبر کردن کتاب های لغت و دیوان¬های شعر و کتب ادبی سرانجام نتوانسته اند برای « مولی » معنی خلیفه یا امام و رهبر و سرپرست را بیابند. واژه‌ی مزبور در قرآن حکیم به صورت مفرد « مولی » و به صورت جمع « موالی » جمعاً بیست و یک بار به معانی زیر آمده است:

الف: به معنی « ربّ و پروردگار » برای خدا در آیه ی 62 سوره‌ی انعام و آیه ی 30 سوره ی یس.

ب: به معنی « نعمت دهنده » برای خدا در آیه ی 2 سوره‌ی تحریم.

ج: به معنی « ارث برنده » جمع آن « موالی = وارثان » برای غیر خدا در آیه‌ی 32 سوره‌ی نساء و آیه ی 5 سوره‌ی مریم.

د:به معنی « صاحب و همنشین » برای اهل جهنّم در آیه ی 15 سوره‌ی حدید.

ه : به معنی « مالک در برابر عبد » برای غیر خدا در آیه‌ی 76 سوره‌ی نحل.

و: به معنی « دوست و یاور» برای خدا و غیر خدا 14 مورد آمده است.

اکنون می گوییم امکان ندارد رسول اکرم صلی الله علیه وسلم به خلاف زبان عرب« مولی» را به معنی خلیفه و سرپرست آورده باشد و باورکردنی نیست آن حضرت که بیست و سه سال قرآن را به مسلمانان آموزش داد و به کرّات« مولی » به معنی دوست و یاور را به ذهن و قلب پیروانش آشنا و مأنوس نمود امّا در غدیر « مولی » را به غیر از معنی قرآنی آن بکار برده باشد.

اگر حضرت محمّد صلی الله علیه وسلم از سوی خدا موظّف بوده تعیین جانشینی علی علیه السلام را اعلام و ابلاغ نماید به حکم آیه ی « و انزلنا الیک الذکر لتبین للناس » می بایست طبق سنّت شریفش به روشنی تمام آن را بیان کند نه این که آن را طوری ذکر نماید و از واژه ای استفاده کند، نه در زبان عرب وجود داشته و نه در قرآن بدان معنی آمده باشد.

علمای امامیّه می گویند:« چون پیامبر صلی الله علیه وسلم به عنوان مقدّمه، سخنان خود را با عبارات « الست اولی بکم من انفسکم » یعنی:« آیا از خودتان به شما سزاوارتر نیستم؟ » آغاز نموده است پس به قرینه‌ی « أولی » در عبارت مزبور « مولی » در عبارت « من کنت مولاه فهذا علی مولاه » به معنی برتری و اولویّت خواهد بود پس مقصود پیامبر صلی الله علیه وسلم اعلام « اولویّت و سرپرستی علی بن ابی طالب بر مسلمانان » بوده است. یعنی فرمود: همان طور که من بر شما اولویت و برتری دارم و سرپرست شما هستم علی علیه السلام نیز بر شما اولویّت دارد و سرپرست شما است».

پاسخ این است که: به فرض پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم سخنش را با « الست اولی بکم ...» آغاز کرده باشد بازهم ادّعای فوق با آیات قرآن مغایرت دارد یعنی محال است پیامبر امین 6 به خلاف آیات قرآن سخنی فرموده باشد. توضیح اینکه : در قرآن آمده است: « قل انما انا بشر مثلکم یوحی الیَّ»( 6 / فصلت و 110 / کهف )یعنی: « بگو جز این نیست که من بشری مثل شما هستم ( تفاوتم با شما در این است که ) به من وحی می شود » هم چنین در آیه ی 33 سوره‌ی احزاب آمده است:« النبی اولی بالمؤمنین من انفسهم»یعنی:«پیامبر نسبت به مؤمنان از خودشان اولویّت دارد» بنابراین؛ اولی و برتر بودن پیامبر نسبت به مؤمنان به خاطر نبوّتش است و بدون شک غیر پیامبر که دارای مقام نبوّت نیست نمی تواند مانند آن حضرت صلی الله علیه وسلم نسبت به مؤمنان اولویّت و برتری داشته باشد. به عبارت دیگر « مولی » را به معنی« أولی » گرفتن به معنی پیامبر دانستن حضرت علی است. امّا چون در قرآن اولویت پیامبر بخاطر نبوّتش به وی اختصاص داده شده است و چون علی علیه السلام دارای مقام نبوّت نیست پس مانند پیامبر صلی الله علیه وسلم بر مؤمنان اولویّت ندارد.

به علاوه تردیدی نیست که عبارت « الست اولی بکم من انفسکم » اقتباس از آیه ی «النبیّ اولی بالمؤمنین من انفسهم» است.اگر پیامبر آن را فرموده باشد بسیار واضح است که با یاد آوری این آیه فرموده است اگر من به عنوان پیامبر بر شما اولویّت دارم و مرا مطاع خویشتن می دانید پس از من اطاعت کنید و با علی دشمنی نکنید و هم چنان که مرا دوست دارید علی را نیز دوست بدارید. خدایا دوست بدار کسی که او را دوست دارد و دشمن بدار کسی که او را دشمن بدارد.

دلیل سوم

اعتقاد به امامت منصوصه ( تعیین علی 7به خلافت از سوی خدا ) با آیات صریح قرآن تعارض دارد.

برای نمونه:

1-در آیه ی 41 سوره‌ی حج درباره ی مهاجرین آمده است:

« الّذین ان مکناهم فی الارض اقاموا الصلاه و آتوا الزکات و امروا بالمعروف و نهوا عن المنکر» یعنی: « کسانی که چون در زمین به آنان قدرت دهیم نماز بر پا می دارند و زکات می دهند و به کارهای پسندیده فرمان می دهند و از زشتی باز می دارند » این بشارت تحقّق پیدا کرد و خلفای راشدین از مهاجرین انتخاب شدند. ملاحظه می شود بشارت مزبور، چنان واضح و روشن با تعیین خلیفه در تعارض است که نیازی به توضیح ندارد.

2- در آیه ی 55 سوره ی نور می خوانیم که خداوند متعال وعده ی سرپرستی امّت اسلامی بعد از پیامبر اکرم 6را به مهاجرین و انصار داد و فرمود:« وعد الله الذین آمنوا منکم و عملوا الصالحات لیستخلفنهم فی الارض ... » یعنی:« خدا به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته کردند وعده داده است که حتما آنان را در زمین خلافت دهد» حضرت علی نیز در کلام 146 نهج البلاغه به استناد همین آیه از روی یقین به حضرت عمر–سلام الله علیه - مژده داد که سپاه اسلام بر لشکر ایران پیروز خواهد شد. با وجود چنین وعده‌ای باور به امامت منصوصه هیچ معنایی ندارد.

3-در آیه ی 100 سوره‌ی توبه آمده است:« و السابقون الاولون من المهاجرین و الانصار و الذین اتبعوهم باحسان رضی الله عنهم و رضوا عنه و اعدّلهم جنات ... » یعنی:« پیشگامان نخستین از مهاجران و انصار و کسانی که با نیکوکاری از آنان پیروی کردند خدا از ایشان خوشنود و آنان نیز از او خوشنودند و بهشت هایی را برایشان آماده کرده است...»

چون خداوند متعال به این صراحت و روشنی مهاجرین و انصار همان یاران تربیت شده و آموزش دیده ی حضرت محمّد صلی الله علیه وسلم را رهبر و مقتدای مسلمانان معرفی فرمود پس محال است فردی را به عنوان جانشین تعیین یا معرّفی کرده باشد.

4- خداوند متعال در آیه ی 38 سوره ی شوری می فرماید: « و امرهم شوری بینهم » پس همه‌ی امور مهم مسلمانان باید بر اساس شور و مشورت باشد. درنتیجه حل و فصل امور مهم مسلمانان از کانال شوری با تعیین جانشین ( برای پیروی از فرد بجای شورا ) آشکارا در تعارض است.

5-در آیه ی 59 سوره ی نساء آمده است: « یا ایها الذین آمنوا اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم » یعنی: « ای مؤمنان از خدا (قرآن ) و پیامبر ( سنّت ) و صاحبان امرتان ( اجماع ) پیروی کنید. » وقتی قرآن به این روشنی اعلام فرموده است مسلمانان بعد از رسول خدا 6موظّف هستند از«اولی الامر» اطاعت کنند؛ دیگر ادّعای تعیین فرد به عنوان جانشین پیامبر 6معنی ندارد و محال است که پیامبر صلی الله علیه وسلم به مؤمنان فرموده باشد از شورای اولی الامر اطاعت نکنید.

علمای امامیّه می‌گویند مقصود از « اولی الامر » در این آیه امامان معصوم است و خدا به مؤمنان دستور داده است از آنان پیروی کنند. پاسخ این است که :

اولاً،لفظ «اولی6 » جمع است و مفرد ندارد و بکار بردن آن برای فرد نادرست است؛ مثلاً اگر شخصی از فردی اطاعت کند به هیچ وجه صحیح نیست بگوییم آن شخص از«اولی الامر»اطاعت کرده است زیرا؛ مثل آن است گفته شود فلانی که از یک نفر پیروی کرده از چند نفر(صاحبان امر) اطاعت نموده است. وجود پارادکس ( تناقص ) در عبارت مذکور کاملاً مشهود است.

ثانیاً، اطاعت از فرد با آیه‌ی«و امرهم شوری بینهم» به هیچ وجه هم خوانی ندارد، زیرا؛ رأی یک نفر به تنهایی و بدون تأیید جمع صاحب نظران، شورایی نخواهد بود.امّا اطاعت از رأی جمعی( اجماع ) طبق آیه ی 59 سوره ی نساء با آیه ی« و امرهم شوری بینهم » چنان منطبق و سازگار است که مفسّر و مبیّن یکدیگرند و به همین دلیل است که ما مسلمانان اهل سنّت می‌گوییم مقصود از اطاعت از« اولی الامر » اطاعت از«شورای اولی الامر» است.

ثالثاً، چون علمای امامیّه معتقد به عصمت امامان هستند حق ندارند برای اطاعت از آنان به آیه ی 59 سوره ی نساء استناد کنند، زیرا؛ در قسمت دوم همین آیه آمده است:« فان تنازعتم فی شی فردّوه الی الله و الرسول »یعنی: « اگر دچار اختلاف نظر شدید آن را به قرآن و سنّت ارجاع دهید » ملاحظه می شود قرآن و سنّت مرجع نزاع قرار داده شده نه اولی الامر، زیرا؛ آنان محل نزاع هستند یعنی اولی الامر هم ممکن است دچار اختلاف نظر شوند و این با عقیده ی امامیّه به عصمت امامان کاملا ناسازگار است.

ناگفته نماند علمای امامیّه متوجّه این تناقض شده اند. برای حل آن در اینجا نیز به روایتی درباره ی تحریف قرآن متوسّل گشته اند و می گویند اصل آیه طبق روایتی در اصول کافی چنین بوده است:« فان خفتم فی شی فردوه الی الله و الی الرسول و الی اولی الأمر منکم... کذا نزلت » یعنی: « اگر درباره ی چیزی بیم داشتید آن را به خدا و پیامبر و صاحبان امرتان ارجاع دهید آیه چنین نازل شده است » [؟!]

مترجم اصول کافی بعد از ترجمه ی روایت مزبور درباره ی تکرار «اولی الامر » می نویسد: « کلمه ی اولی الامر در قرآن نیست پس ممکن است عثمان آن را انداخته باشد » [؟!] ( به اصول کافی جلد 2 ص 23 ترجمه آقای جواد مصطفوی نگاه کنید).

چنان که ملاحظه شد هر یک از 5 آیه ای که به عنوان نمونه ذکر شد ناقض این ادّعا است که پیامبر امین صلی الله علیه وسلم فردی را به عنوان جانشین خود تعیین و یا معرفی نموده باشد.

دلیل چهارم

اعتقاد به امامت منصوصه ( تعیین علی علیه السلام از سوی خدا به عنوان جانشین پیامبر اسلام صلی الله علیه وسلم) از جهتی دیگر نیز با آیات صریح قرآن در تعارض است. یعنی طبق آیات قرآن مهاجرین و انصار که سالها در محضر مبارک حضرت محمّد صلی الله علیه وسلم دین را به بهترین شیوه آموختند و به احسن وجه تربیت یافتند؛از صمیم دل و با تمام وجود از خدا و رسولش اطاعت کردند و جان و مال خود را در دفاع از دین خدا در طبق اخلاص نهادند و به دلیل اینکه ایمان و اخلاص و تقوایشان مورد پسند و رضای خداوند متعال بود در قرآن کریم از آنان به عنوان « مؤمنان حقیقی = اولئک هم المؤمنون حقّاً » ( 74 / انفال ) و « دارای عالی ترین منزلت نزد خدا = اعظم درجه عند الله » ( 20 / توبه ) و « شاهد و نمونه ی دین داری = و کذلک جعلناکم امه وسطاً لتکونوا شهدا علی الناس »( 143 / بقره ) و« بهشتیان مرضیّ خدا = رضی الله عنهم و رضوا عنه اعدّ لهم جنات ... » ( 100 / توبه ) و ... تعریف و تمجید شده است.

آری! همان یاران تربیت شده‌ی حضرت محمّد صلی الله علیه وسلم که ایمان و شخصیّتشان مورد تأیید خداوند متعال است بعد از رحلت پیامبر محبوب صلی الله علیه وسلم شورایی تشکیل دادند و حضرت ابوبکر صدّیق را به عنوان خلیفه برگزیدند. اگر حضرت صلی الله علیه وسلم از سوی خدا، علی علیه السلام را جانشین قرار داده بود؛ محال بود آن یاران با آن اوصاف قرآنی نسبت به چنان موضوعی بی تفاوت باشند و دستور خدا و سفارش حضرت رسول 6را نادیده بگیرند و یا – معاذالله- آن را زیر پا بگذارند.

کسانی که برخلاف آیات صریح قرآن درباره ی مهاجرین وانصار قضاوت نمایند یعنی از آیات قرآن روی برگردانند و طبق برخی روایات تاریخ بگویند یاران تربیت شده و آموزش دیده‌ی پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم دستور خدا را درباره ی نصب علی به خلافت زیر پا گذاشتند، با این بینش و تفسیر ضدّ قرآنی در واقع ناخواسته پذیرفته اند که :

*-اعاذناالله- اصحاب کرام ( مهاجرین و انصار ) از دین برگشتند و مرتد شدند.

*-معاذالله – زحمات طاقت فرسای پیامبر محبوب صلی الله علیه وسلم در طول بیست و سه سال نقش بر آب شد.

*-نعوذبالله- دین اسلام نیز که به وسیله ی اشخاص گمراه و مرتد به ما رسیده باشد هیچ ارزش و اعتباری ندارد.

آری! این معانی و مفاهیم ضدّ قرآنی نتیجه ی پشت کردن به قرآن و روی آوردن به تاریخ است ( تاریخی که مملوّ از کذب و دروغ است ). کسانی که بینش و عقیده ی خود را درباره ی مهاجرین و انصار به جای آیات شریفه ی قرآن از روایات جعلی و ساختگی تاریخ بگیرند، برای این شرک صریح، فردای قیامت در پیشگاه حق تعالی هیچ عذری نخواهند داشت.

دلیل پنجم

در نهج البلاغه از قول حضرت علی آمده است که می فرماید:«و لعمری ما علی من قتال من خالف الحق و خابط الغیّ من ادهان و لا ایهان» یعنی:«به جان خودم سوگند در جنگیدن با کسی که مخالفت حق کرده و در راه گمراهی قدم نهاده است سستی و مسامحه نمی کنم.»(خطبه ی 24)

« الا انی اقاتل رجلین رجلاً ادعی ما لیس له و آخر منع الذی علیه » یعنی:« بدانید که من با دو کس می جنگم با کسی که چیزی را که حق او نیست ادّعا کند و با کسی که از چیزی که به عهده گرفته است روی گرداند. » ( خطبه ی 172 )

«انی والله لو لقیتهم واحداً و هم طلاع الارض کلّها ما بالیت و لا استوحشت» یعنی:« به خدا سوگند اگر تنهای تنها باشم در جنگیدن با دشمنانم اگرچه همه ی روی زمین را پر کرده باشند باکی و هراسی ندارم. » ( مکتوب 62 نهج البلاغه )

اکنون می‌گوییم اگر حضرت علی از طرف خدا به عنوان جانشین پیامبر صلی الله علیه وسلم تعیین شده بود می بایست با تمام وجود از مقام و وظیفه ی خدادادی خود دفاع نماید و با مسلمانان که با انتخاب حضرت ابوبکر به خلاف امر خدا و رسولش صلی الله علیه وسلم عمل کردند بجنگد. امّا هیچ روایت موثق و معتبری وجود ندارد که بیان کند علی علیه السلام با استناد به روایت غدیر علیه منتخب شورای مهاجرین و انصار اقدامی اعتراض آمیز از خود نشان داده باشد. بنابراین؛ نجنگیدن علی علیه السلام با مسلمانان و عدم اعتراض وی نسبت به انتخاب شدن حضرت ابوبکر توسّط مسلمانان ناقض باور به امامت منصوصه است.

اگر روضه خوانان و برخی از آخوند ها به کتاب «سلیم بن قیس هلالی » که تحت عنوان « اسرار آل محمّد » ترجمه و چاپ شده و مملوّ از اخبار و روایت جعلی است؛ استناد کنند و بگویند حضرت علی نسبت به انتخاب شدن ابوبکر توسّط مسلمانان اعتراضاتی جدّی از خود نشان داد؛ پاسخ این است که کتاب مزبور بنا به تصریح عدّه ای از علمای برجسته و نامدارشیعه ی امامیّه مانند شیخ مفید و علّامه حلی و ابن داوود حلی و آیت الله خویی جعلی و ساختگی است و اعتباری ندارد. مثلاً:

الف) علّامه حلّی در « خلاصه الاقوال فی معرفه الرجال ص 83 » می نویسد: « ... والکتاب موضوع لامریه فیه » یعنی: « ... تردیدی نیست که این کتاب ساختگی است »

ب) ابن داوود حلّی نیز می گوید: « سلیم بن قیس الهلالی ینسب الیه الکتاب المشهور و هو موضوع بدلیل انه قال: ان محمّد بن ابی ابکر وعظ اباه عند موته و قال فیه ان الائمه ثلاثه عشر مع زید و اسانیده مختلفه لم یرو عنه الا ابان بن ابی عیاش و فی الکتاب مناکیر مشتهره و ما اظنه الا موضوعا » یعنی: « کتاب مشهوری به سلیم بن قیس هلالی نسبت داده می شود که ساختگی است. به دلیل آنکه در این کتاب ذکر شده محمّد بن ابی بکر ( که در ) زمان مرگ پدرش دوساله بود او را اندرز داد و در آن ذکر شده ائمه با زید سیزده نفرند! اسناد آن گوناگون است و جز ابان بن ابی عیاش کسی ازاو نقل نکرده و در کتاب منکرات مشهوری وجود دارد و من این کتاب را جعلی می دانم»(الرجال ص 249)

ج: آیت الله العظمی سید ابوالقاسم خویی از مرجع تقلید شیعیان درباره ی این کتاب می نویسد: « والکتاب موضوع لامریه فیه و علی ذلک علامات فیه تدل علی ما ذکرناه منها ما ذکر ان محمّد بن ابی بکر وعظ اباه عند الموت و منها ان الائمه ثلاثه عشر و غیر ذلک. قال المفید: هذا الکتاب غیر موثوق به و قد حصل فیه تخلیط و تدلیس»یعنی:« شک نیست که این کتاب ساختگی بوده ونشانه هایی در این کتاب موجود است که بر صحت نظر ما دلالت دارد از جمله این که محمّد بن ابی بکر پدرش را به هنگام مرگش اندرز داد و ائمّه سیزده نفرند!! و غیر آن. شیخ مفید نیز می گوید: این کتاب قابل اعتماد نیست و در آن تخلیط و تدلیس صورت گرفته است» ( معجم رجال الحدیث ج 8 ص 219 )7

دلیل ششم

در نهج البلاغه آمده است بعد از بیعت مسلمانان با حضرت ابوبکر جمعی نزد حضرت علی رفتند و اظهار پشتیبانی کردند. امّا آن حضرت در پاسخ ایشان فرمود:« فنظرت فی امری فاذا طاعتی قد سبقت بیعتی و اذا المیثاق فی عنقی لغیری » یعنی: « درکار خود اندیشه کردم دیدم اطاعتم از ( فرمان پیامبر صلی الله علیه وسلم) بر بیعتم ( با منتخب مسلمانان ) پیشی گرفته و پیمانی ( از پیامبر صلی الله علیه وسلم) برای بیعت با غیر خودم برگردن دارم »( نهج البلاغه خطبه‌ی 37 )

شارحان نهج البلاغه در شرح این سخن نوشته اند که پیامبر 6به حضرت علی توصیّه فرموده بود اگر در امر خلافت اختلافی پیش آمد با کسی بیعت کن که مسلمانان با وی بیعت می کنند. چنان که سید بن طاووس از علمای مشهور شیعه ی امامیّه در کتاب « کشف المحجه » از آن حضرت نقل می کند که فرمود:« لقد أتانی رهط مهنم ابنا سعید و المقداد بن الاسود و ابوذر غفاری و عمار بن یاسر وسلمان الفارسی و الزبیر بن العوام و البراء بن عازب یعرضون النصر علیّ فقلت لهم ان عندی من نبی الله صلی الله علیه وسلم عهدا و له الیّ وصیه و لست اخالف ما امر نی به » یعنی: « گروهی از جمله دو پسر سعید و مقداد و ابوذر غفاری و عمّار و سلمان و زبیر و براء بن عازب برای یاری دادنم اعلام آمادگی کردند ولی به آنان گفتم من در این مورد با پیامبر صلی الله علیه وسلم عهدی دارم و حضرت به من سفارشی فرموده و در آنچه به من دستورداده مخالفت نمی‌کنم8».

براستی وجدان و عقل سلیم نمی پذیرد خدا به پیامبر صلی الله علیه وسلم دستور داده باشد خلافت حضرت علی را به مسلمانان اعلام کند امّا او بجای آن که به مسلمانان مؤکداً دستور دهد ازحضرت علی اطاعت کنند در عوض به علی 7توصیّه کرده باشد اگر عدّه ای از مردم درامر خلافت دچار اختلاف شدند تو با منتخب مسلمانان بیعت کن. یعنی به مخالفت مسلمانان با وظیفه ی خدادادیت نباید اهمیّت دهی و اعتراض کنی. توصیّه ی مزبور نیز با اعتقاد به امامت منصوصه در تعارض آشکار است.

لازم به ذکراست به نظر نگارنده امکان ندارد عدّه ای از صحابه ی پیامبر صلی الله علیه وسلم بعداز انتخاب حضرت ابوبکر توسّط شورای مهاجرین و انصار و بیعت سایر مسلمانان مدینه با وی، برای اقدام علیه منتخب شورا نزد حضرت علی رفته باشند، زیرا؛

اوّلاً، طبق آیه‌ی 59 سوره ی نساء مسلمانان موظّف به اطاعت از شورای اولی الامر بودند.

ثانیاً، حضرت علی در مکتوب شماره شش نهج البلاغه به صراحت می فرماید:« شورا حق مهاجرین وانصار است و اگر آنان فردی را به عنوان امام و رهبر انتخاب کردند هرکس با آن منتخب مخالفت کند از غیر راه مؤمنان پیروی کرده است»

به هر حال آنچه از نهج البلاغه به عنوان دلیل ششم ذکر کردیم از جهت « الزام خصم بما التزم به»می باشد. یعنی از کتابی که نزد شیعیان معتبر است برای آنان حجّت ارائه دادیم. به عبارتی دیگر ما حق داریم به عنوان دلیل بگوییم روایت مزبور از نهج البلاغه با ادّعای شما برادران شیعی درباره ی امامت منصوصه ناسازگار است و آن را ردّ می کند.

...

ادامه در این آدرس :  http://borhanma1.blogsky.com/1390/08/21/post-13/