برخی از مردان برای پیشگیری دائمی از بارداری متوسل به نوعی عمل جراحی می‌شوند كه به وازكتومی یا همان بستن لوله مردان معروف است. در این عمل سعی می‌شود جلوی انتقال اسپرم از بیضه گرفته شود.

یكی از مهم‌ترین روش‌های جلوگیری از بارداری در مردان، وازكتومی است كه طبق آمار جهانی در سال 2004، قریب بر 43 میلیون مورد از آقایان این جراحی را انجام داده‌اند كه 80 درصد از آنها توسط جراحان كلیه (ارولوژیست‌ها)‌ و 20‌درصد بقیه توسط جراحان عمومی انجام شده است. برخلاف بستن لوله‌ها در زنان كه با عمل جراحی باز و بیهوشی صورت می‌گیرد و از هزینه بالایی برخوردار است، عمل جراحی وازكتومی مردان كم‌هزینه و بدون صرف زمان زیادی صورت می‌گیرد، ولی به دلیل مشكلاتی كه در معرفی و تشریح آن وجود دارد، اكثر آقایان از انجام این عمل ترس داشته و از آن پرهیز می‌كنند. به همین دلیل آمار جهانی بستن لوله‌ها توسط زنان 5 برابر مردان است. نداشتن فرهنگ این عمل جراحی و ترس از عوارض را می‌توان از دلایل شایع عدم انجام این عمل ذكر كرد.

عوارض وازكتومی

عوارض این جراحی به دو دسته زودرس و دیررس تقسیم می‌شوند، یكی از شایع‌ترین عوارض وازكتومی خونریزی است و از آنجا كه در این بافت پرخون، خون به داخل كیسه بیضه ریخته می‌شود و خونریزی خارجی وجود ندارد، می‌تواند یكی از دلایل ترس آقایان به شمار رود.عفونت و درد پس از جراحی در صورت خوب جراحی نشدن را از عوارض دیگر این عمل عنوان كرده و می‌گوید: درد در این جراحی، از بدترین نوع عوارض شایع است. براساس پژوهش‌های انجام شده، گاهی جراحی وازكتومی مفید واقع نمی‌شود و این روش ناكارآمد تلقی می‌شود.

 وازكتومی در روش‌های نسبی، تقریبا تا 98 درصد موثر است و فقط 2 درصد آن با شكست مواجه می‌‌شود، 2 تا 3 ماه پس از جراحی وازكتومی، فرد با دادن آزمایش نطفه (آنالیز Semen متوجه خواهد شد كه اسپرم‌هایش به حد صفر رسیده است یا خیر.)در این هنگام اگر اسپرمی زنده باشد، اصطلاحا گفته می‌شود كه وازكتومی با شكست مواجه شده و عود كرده است كه البته بهتر است این آزمایش در دو مرحله (ماه سوم و چهارم پس از جراحی)‌ تكرار شود.بسیاری بر این اعتقادند كه این جراحی ناتوانی جنسی به همراه خواهد داشت،‌ در حالی كه چنین نیست و این تصور نادرست است، چرا كه سیستم توانایی جنسی با سیستم تولید اسپرم به صورت جداگانه عمل می‌كند و در وازكتومی فقط لوله‌ای كه اسپرم را انتقال می‌دهد بسته می‌شود. گاهی گفته می‌شود این عمل جراحی باعث افزایش بیماری‌های قلبی و عروقی می‌شود. وازكتومی باعث افزایش بیماری‌های قلبی ـ عروقی، سرطان پروستات و بیضه نمی‌شود و تنها چیزی كه قبل از عمل بسیار مهم است این است كه بیمار به اتفاق همسرش به پزشك مراجعه كند و با نشان دادن عكس و فیلم، از خطرات و عوارض زودرس یا دیررس آن مطلع شود. این روش جلوگیری از بچه‌دار شدن برای افرادی مناسب است كه دیگر قصد پدر شدن ندارند، به همین دلیل سن انجام وازكتومی و تعداد فرزندان توسط پزشك سوال می‌شود و همسر فرد نیز باید از این عمل رضایت كامل داشته باشد.

بیماران پس از جراحی نباید تا 24 ساعت فعالیت سنگین انجام دهند و حداقل تا یك هفته از فعالیت جنسی پرهیز كنند چراكه شایع‌ترین عارضه این عمل خونریزی است.

انصراف از وازكتومی

گاهی پیش آمده كه فرد پس از انجام موفقیت‌آمیز وازكتومی، پشیمان شده و خواهان باز كردن مجدد مجرا شده است. این عمل جراحی به صورت میكروسكوپی است و از آنجا كه قطر لوله واز (فضای داخلی لوله واز)‌ به یك‌دوم میلی‌متر می‌رسد برای انجام جراحی روی آن احتیاج به ابزار بسیار ظریفی است، به همین جهت شانس موفقیت جراحی كم است، ولی آنچه كه در این جراحی بسیار مهم است زمان است و هر چه فرد سریع‌تر برای جراحی اقدام كند شانس بیشتری خواهد داشت. ولی اگر چندین سال از جراحی وازكتومی‌اش گذشته باشد، شانس موفقیت عمل پایین‌تر و حتی به صفر می‌رسد.