بر فرازیکی ازقله های" رشته کوه کرکس" واقع در جنوب غربی شهر نطنز، گنبد آجری هشت ضلعی، مشهور به "گنبد باز" قرار دارد. این گنبد از جمله آثار به جای مانده از عصر صفوی است؛ که بر تختگاهی دایره مانند به قطر تقریبی 10/5 متر و بلندی حدود سه متر بنا شده است.در مورد ساختن این گنبد و وجه تسمیه آن داستان هایی افسانه گون بین مردم رواج دارد که مشهور ترین آنها به قرار زیر است :

گویند روزی شاه عباس صفوی در حال شکار و گشت وگذار در مراتع متبوع ودل انگیز کرکس به چشمه ای زلال برمیخورد و چون قصدخوردن آب مینماید ،باز شکاری محبوبش ظرف آب او را واژگون می سازد و چون مجددآ کاسه را از آب گوارا پر میسازد؛ باز هم باز از خوردن آب توسط شاه ممانعت میکند د واین کار تکرار میشود تا بالاخره دیگ خشم شاهانه به جوش می آید و دشنه آبدار بر میکشد و باز را سر می برد. اما در همین حین به شاه خبر میدهند که در بالادست چشمه سنگی بر روی ماری سمی افتاده ومار زخمی در درون آب چشمه زهر می ریزد. وپادشاه مغموم آهی از درون سینه سر میدهد ودستور میدهد گنبدی در بالای کوه بنا کنند تا هم قدری از عذاب وجدان خویش بکاهد وهم یادگاری باشد به پاس وفاداری و گذشتن از جان در راه معشوق .

این بنای تاریخی یکی از آثار مورد توجه گردشگران شهرستان نطنز است که به دلیل واقع شدن بر فراز یکی از قلل کرکس دسترسی به آن برای همه ممکن نیست؛ ولی از تمامی نقاط شهر قابل مشاهده است.