پند اول
بوقلمونی ، گاوی بدید و بگفت : در آرزوی پروازم اما چگونه ، ندانم
گاو پاسخ داد : گر ز تپاله من خوری قدرت بر بالهایت فتد و پرواز كنی
بوقلمون خورد و بر شاخی نشست
تیراندازی ماهر ، بوقلمون بر درخت بدید
تیری بر آن نگون بخت بینداخت و هلاكش نمود.

نتیجه اخلاقی

با خوردن هر گندی شاید به بالا رسی ، لیك در بالا نمانی 

پند دوم

.گنجشكی از سرمای بسیار قدرت پرواز از كف بداد و در برف افتاد

.گاوی گذر همی كرد و تپاله بر وی انداخت

.گنجشك ز گرمای تپاله جان بگرفت و به آواز مشغول شد

.گربه ای آواز بشنید ، جست و گنجشك بدندان بگرفت و بخورد

نتیجه اخلاقی

 هر كه گندی بر تو انداخت ، حتماً دشمن نباشد.
.هر كه از گندی بدر آوردت ، حتماً دوست نباشد
.گر خوشی ، دهان ببند و آواز بلند مخوان 

پند سوم
خرگوش از كلاغی بر سر شاخه پرسید
كه آیا من نیز میتوانم چون تو نشسته ، كار نكنم؟
كلاغ پاسخ داد : چرا كه نه
خرگوش بنشست بی حركت
.روباهی از ره رسید و خرگوش بخورد

نتیجه اخلاقی
. لازمه نشستن و كار نكردن بالا نشستن است 

پند چهارم
برای تعیین رئیس ، اعضاء بدن گرد آمدند
مغز بگفت كه مراست این مقام كه همه دستورات از من است
سلسله اعصاب شایستگی ریاست ، از آن خود خواند
كه منم پیام رسان به شما ، كه بی من پیامی نیاید
ریه بانگ بر آورد
هوا ، كه رساند؟ .... من ، بی هوا دمی نمانید ، پس ریاست مراست
و هر عضوی به نحوی مدعی
تا به آخر كه سوراخ مقعد دعوی ریاست كرد
اعضاء بنای خنده و تمسخر نهادند و مقعد برفت و شش روز بسته ماند
.اختلال در كار اعضاء پدیدار گشت
.روز هفتم ، زین انسداد جان ها به لب رسید و سوراخ مقعد با اتفاق آراء به ریاست رسید
 

نتیجه اخلاقی
.چون لازمه ریاست ، علم و تخصص نباشد ، هر سوراخ مقعدی ریاست كند