مهدى موعود(علیه السلام) در گفتار دانشمندان بزرگ اهل سنّت
شامل:
1. كسانى كه مهدى(علیه السلام) را پسر امام حسن عسكرى(علیه السلام) مى دانند
2. افسانه سرداب
گفته آمد كه یكى از مسایل مورد اتفاق شیعه و سنّى مسأله مهدویت و عقیده به ظهور حضرت مهدى(علیه السلام) است. همچنین اعتراف جمعى از علماى اهل سنت به صحت و تواتر احادیث راجع به حضرت مهدى(علیه السلام)گذشت. در این بخش، آراى گروهى از علماى ایشان را درباره آن حضرت مى آوریم تا اتفاق مسلمانان در این قضیّه، روشن تر شود.
ابن ابى الحدید معتزلى مى گوید:
«وقد وقع اتّفاق الفِرَق من المسلمین أجمعین على أنّ الدنیا والتكلیف لاینقضی إلاّ علیه»( [55])
«تمام فرقه هاى مسلمانان اتفاق دارند كه دنیا و تكلیف به پایان نمى رسد مگر این كه مهدى(علیه السلام) ظهور نماید».
محمّد امین سویدى مى گوید:
«الّذی اتّفق علیه العلماء أنّ المهدیّ هو القائم فی آخر الوقت، وأنّه یملأ الأرض عدلاً، والأحادیث فیه وفی ظهوره كثیرة».( [56])
«آنچه مورد اتّفاق همه دانشمندان است این است كه مهدى(علیه السلام) كسى است كه در آخر الزمان قیام مى كند، و زمین را از عدل پر مى نماید، و روایات درباره مهدى(علیه السلام) و ظهور او فراوان است».
ابن منظور، نویسنده كتاب «لسان العرب» مى گوید:
«المهدی الّذی قد هداه اللّه الى الحقّ، وقد استعمل فی الأسماء حتّى صار كالأسماء الغالبة، وبه سُمّی المهدیّ الذی بشّر به النبی ـ صلّى اللّه علیه [وآله ] وسلّم ـ أنّه یجیء فی آخر الزمان».( [57])
«مهدى یعنى كسى كه خدا او را به سوى حقّ هدایت كرده باشد. كلمه مهدى به قدرى در نام گذارى اشخاص به كار رفته است كه به صورت اسم در آمده است. و مهدى كه پیامبر اكرم(صلى الله علیه وآله وسلم) ظهور او را در آخر الزمان، بشارت داده است، به همین نام، نامیده شده است».
ابن اثیر مى گوید:
«المهدی الّذی بشّر به رسول اللّه ـ صلّى اللّه و علیه [وآله] و سلّم ـ إنّه یجیء فی آخر الزمان».( [58])
«آن مهدى موعود (علیه السلام) كه رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم) ظهور او را بشارت داده است، در آخر الزمان خواهد آمد».
زبیدى نویسنده كتاب «تاج العروس» مى گوید:
«المهدی الّذی بُشّر به، إنّه یجیء فی آخر الزمان، جعلنا اللّه من أنصاره».( [59])
«مهدى موعودى كه بشارت ظهور او را داده اند، در آخرالزمان مى آید. خداوند ما را از جمله یارانش قرار دهد».
ابن حجر مكّى مى گوید:
«وقد ظهرت بركة دعائه ـ صلّى اللّه علیه [‍وآله] وسلّم ـ فی نسلهما (یعنی علیّاً و فاطمة(علیهما السلام)) فكان منه من مضى و من یأتی، و لو لم یكن فی الآتین إلاّ الإمام المهدیّ(علیه السلام) لكفى».( [60])
«بركت دعاى رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) در موقع ازدواج على(علیه السلام) و فاطمه(علیها السلام)در نسل آن دو بزرگوار ظاهر شد و از نسل على و فاطمه(علیهما السلام)، عدّه اى آمدند كه از این دنیا رفتند و عدّه اى هم خواهند آمد كه اگر در میان آیندگان از نسل على و فاطمه(علیهما السلام)كسى جز مهدى موعود(علیه السلام) نبود، براى ظهور بركت دعاى پیامبر بس بود».
همین ابن حجر در جاى دیگر مى گوید:
«مهدى منتظر(علیه السلام) یك تن بیشتر نیست و هرگز تعددى در آن وجود ندارد».( [61])
شمس الدین ذهبى مى گوید:
«إنّ الإمام المهدی من أولاد الإمام الحسن العسكری(علیه السلام) و هو باق إلى أن یأذن اللّه له بالخروج، فیملأ الأرض قسطاً و عدلاً كما ملئت ظلماً و جوراً».( [62])
«حضرت مهدى(علیه السلام) از فرزندان امام حسن عسكرى(علیه السلام)است و او موجود و حاضر است تا روزى كه خداوند اذن ظهورش دهد و زمین را پر از عدل و داد كند همان گونه كه از ظلم و ستم پر شده باشد».
شمس الدین قرطبى مى گوید:
«إنّ جمیع ملوك الدنیا كلّها أربعة: مؤمنان و كافران، فالمؤمنان سلیمان بن داوود والإسكندر، و الكافران نمرود و بخت النصر، و سیملكها من هذه الاُمّة خامسٌ و هو المهدی عجّل اللّه تعالى فرجه«پادشاهانى كه بر سراسر دنیا حكومت نمودند چهار نفرند; دو نفر مؤمن و دو نفر كافر. دو نفر مؤمن حضرت سلیمان(علیه السلام) و اسكندر (ذوالقرنین) بودند و دو نفر كافر نمرود و بخت النصر، و در آینده نفر پنجمى هم از این امّت تمام جهان را مالك خواهد شد و او حضرت مهدى(علیه السلام) است».
مقدّسى شافعى ـ كه از علماى قرن هفتم هجرى است ـ در دیباچه كتاب «عقد الدرر فی اخبار المنتظر» پس از آن كه مقدارى از دست زمانه و كثرت فتنه ها شكایت مى كند، مى گوید:
«برخى به قرینه ظاهر بعضى از اخبار، گمان كرده اند كه حال روزگار پیوسته به همین وضع باقى خواهد ماند. من گفتم: ما صحّت این احادیث را قبول داریم، و آنها را به گوش جان مى شنویم و به چشم اطاعت مى نگریم، ولى در اخبار دلیلى وجود ندارد كه آن فتنه ها تا قیام قیامت دوام داشته باشد. شاید آن فتنه ها در موقع ظهور حضرت مهدى(علیه السلام) از بین بروند، و نابودى آنها منوط به ظهور حضرت مهدى(علیه السلام)باشد; زیرا احادیث زیادى كه علماى این امّت آنها را در كتاب هاى خود نوشته اند به ظهور حضرت مهدى(علیه السلام) بشارت مى دهند، و مژده مى دهند كه خداوند شخصى را بر مى انگیزد كه زمینه حكومت او را آماده مى نماید كه كوههاى بلند در برابر او خراب خواهد شد، از دور و نزدیك او را یارى مى دهند، و او مالك كوه و دشت و تمام كره زمین مى گردد، و سراسر زمین را پر از عدل و داد مى كند».( [64])
بخارى (معروف به خواجه پارساى) مى گوید:
«ومناقب المهدی ـ رضی اللّه عنه ـ صاحب الزمان، الغائب عن الأعیان، الموجود فی كلّ زمان، كثیرة. و قد تظاهرت الأخبار على ظهوره و إشراق نوره، یجدّد الشریعة المحمّدیّة، و یجاهد فی اللّه حقّ جهاده، و یطهّر من الأدناس أقطار بلاده، زمانه زمان المتّقین، و أصحابه خلصوا من الریب، وسلموا من العیب، وأخذوا بهدیه وطریقه واهتدوا من الحقّ إلى تحقیقه، به ختمت الخلافة والإمامة، وهو الإمام من لدن مات أبوه إلى یوم القیامة، وعیسى(علیه السلام) یصلّی خلفه، ویصدّقه على دعواه ویدعو إلى ملّته الّتی هو علیها، والنبی(صلى الله علیه وآله وسلم) صاحب الملّة».( [65])
«مناقب حضرت مهدى صاحب الزمان(علیه السلام) كه از دیده ها پنهان و در هر زمانى حاضر است، فراوان است. احادیث بسیار زیادى رسیده است كه مهدى(علیه السلام) ظاهر مى شود و نور وجودش همه جا را روشن مى كند، و دین اسلام و شریعت محمّدى(صلى الله علیه وآله وسلم)را تجدید مى نماید، و آن گونه كه باید، در راه خدا جهاد مى كند، و سراسر مملكت اسلامى را در زمان خود از آلودگیها پاك مى سازد. روزگار او روزگار پرهیزكاران است. كسانى كه به امامت او معتقدند از هر نكوهش و سرزنشى پیراسته اند كه راه حقّ را پیموده اند و به روش او گام برداشته اند و به راهنمایى او به شاهراه هدایت رسیده اند. امامت و پیشوایى اُمّت اسلامى به وسیله او پایان مى یابد. او از روز وفات پدر بزرگوارش تا روز رستاخیز امام است. حضرت عیسى(علیه السلام) پشت سر او نماز مى گزارد، و او را در امامتش تصدیق مى نماید و مردمان را به دین و شریعت او كه همان شریعت پاك محمّدى است دعوت مى كند».
محیى الدین عربى مى گوید:
».( [63]) «واعلموا أنّه لابدّ من خروج المهدى(علیه السلام) لكن لایخرج حتّى تمتلىء الأرض جوراً و ظلماً فیملأها قسطاً وعدلاً . . . وهو من عترة رسول اللّه(صلى الله علیه وآله وسلم) من ولد فاطمة ـ رضی اللّه تعالى عنها ـ جدّه الحسین بن علی بن أبی طالب ووالده الإمام حسن العسكرى(علیهم السلام)».( [66])
«بدانید و آگاه باشید كه مهدى موعود (علیه السلام) قطعاً ظهور خواهد كرد، ولى او ظاهر نمى شود مگر این كه زمین پر از ظلم و ستم شده باشد كه آنگاه او بیاید و آن را پر از عدل و داد كند. او از عترت رسول اكرم(صلى الله علیه وآله وسلم) از نسل حضرت فاطمه(علیها السلام)است. جدّش امام حسین(علیه السلام) و پدرش امام حسن عسكرى(علیه السلام)است».
نویسنده كتاب «ارشاد المستهدى» مى گوید:
«بپرهیز اى خردمند از هر شبهه و شكّى در ظهور حضرت مهدى(علیه السلام)، زیرا عقیده به ظهور آن حضرت، اتمام ایمان به خدا و رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم)و آنچه پیغمبر خدا(صلى الله علیه وآله وسلم)آورده و از آن خبر داده است، مى باشد. و پیغمبر، صادق و مصدّق است.
همچنین شبهه اى نداشته باش در این كه مهدى موعود(علیه السلام)تا حال ظاهر نشده و هركس این ادّعا را كرد دروغگو و كذّاب است، به جهت این كه علامات و نشانیهایى كه در روایات شریف ذكر شده در آن اشخاص موجود نیست، و ظهور مهدى(علیه السلام)و راه شناسایى او مشهور و روشن است، و ظهور او پیش از نزول حضرت عیسى(علیه السلام)خواهد بود و اجتماع او با حضرت عیسى(علیه السلام) بر حسب اخبار ثابت، امرى ضرورى و بدیهى است. هركس بخواهد به طور مبسوط اطلاع پیدا كند به كتابهایى كه در این موضوع تألیف شده رجوع نماید، مقصود ما در این كتاب (ارشاد المستهدى) اثبات تواتر روایات ظهور آن حضرت به اختصار است».( [67])
و در جاى دیگر در رابطه با احادیث ظهور چنین مى گوید:
«این احادیث و آثار را، عموم محدّثین و غیر محدّثین در كتابهایشان نقل كرده اند، و ایمان به ظهور مهدى ـ رضى اللّه عنه ـ (این تعبیر از خود اوست) مشهور و شایع در بین صحابه بوده است و اصحاب، این عقیده و ایمان را از پیغمبر(صلى الله علیه وآله وسلم) اخذ كرده اند، و همچنین است آثار و مراسیلى كه از تابعین رسیده; زیرا آنها در این گونه از مسایل به رأى (خود) و از پیش خود چیزى نمى گفتند».( [68])