هو الجمیل و یحب الجمال

اولین قطعات فرش پیدا شده تاریخچه این هنر ارزنده ایرانی رو به سالها قبل از اسلام برمیگرداند.حدود زمان هخامنشی. که الان این فرش که از دخمه های منطقه همدان بدست آمده بود، متاسفانه یا خوشبختانه تحت شرایط بسیار خاص در موزه مسکو نگه داری می شه.

وا ما فرش ایران ،ارزنده ترین هنر دست ایرانیان.نقشها بر گرفته از هنر ایرانی،اعتقاد ایرانی و بافته شده با تار و پودی از لطافت و خلق و خوی ایرانی.

ایرانی ها کلّاً مردمان هنرمند و هنر دوستی بوده و هستند.و مطمئنا تا به حال به این نکته پی برده اید.

فرش ایران که سرآمد زیر انداز های تاریخ بشری بوده و هست چند سالی است که بسیار مهجور مانده و تمامی افرادی که به کار فرش بافی مشغول بوده اند یا دار فانی را وداع گفته اند یا این رشته را به دلیل کم محلی دولت به آنها رها کرده و به سراغ شغل دیگری رفتند.بطوریکه از 90% بازار جهانی صادرات فرش  دنیا در سال 1350 به 35% در سال 1383 تنزل کرده ایم و کشورهایی مثل هند و چین طرح ونقشه فرش و دستگاه فرش بافی مارا برده فرش می بافند و به نام فرش ایران به دنیا صادر می کنند.

هنر فرش بافی متعلق به یک نقطه خاص ایران نیست و تقریبا در سراسر فلات ایران این هنر شناخته شده است.ولی در هر منطقه سبک و سیاق خاصی مثلاً طرح  ها خاص همان منطقه است و یا در نوع نخ استفاده شده برای تار قالی ها اقوام فلات مرکزی ایران از پنبه ، ترکها ی قشقایی و دره شوری از پشم و مثلاً تبریز بیشتر از نخهای ابریشم استفاده می کنند و یا تعداد گره ها در 1 سانتی متر طول که بستگی به کلفت و باریک بودن  و نوع تار و نخ پود استفاده شده دارد و با ظرافت فرش نسبت مستقیم داره به صورتی که هرچه تار و پود استفاده شده نازک تر باشه فرش ظریفتر و قابل انعطاف تر است.مثال قابل لمسی که می توانیم بزنیم تعداد پیکسل در یک عکس دیجیتال است که هرچه بیشتر باشه کیفیت تصویر بیشتره.

و اما نقشه های  فرش های ایرانی اکثریت دارای خصوصیت تقارن مرکزی هستند به صورتی که اگر درست دقت کنیم می تونیم با داشتن یک چهارم نقشه فرش کل فرش رو بسازیم.البته نا گفته نماند که طرح های دیگری هم هست که از این خصوصیت پیروی نمی کند.

در کنار یک حاشیه که معمولاً با رنگ زمینه یکی است.در قسمت زمینه اصلی هم معمولا گل و بو ته های در هم یا حیوانات مختلف بسته به سلیقه طراح و بافنده حول یک مرکز که همانا نشانی از اعتقاد به وحدانیت خداست و اینکه همه این اشکال زیبا به یک مرکز واحد منتهی میشوند را نشان می دهد.

حتی اگه به طرح ترنج و شمسه ها دقت کنید که اساس معماری ایرانی هستند  به خوبی این واقعیت را نشان می دهند.

مراکز مهم بافت فرش در ایران کرمان،کاشان،اصفهان ، یزد ،فارس،تبریز و بسیاری از مناطق دیگر  بوده و هستند که یا به دلیل حمایت نشدن از رونق افتاده یا در شرف نابودی است

قیمت گذاری فرش هم در مناطق گوناگون تا جایی که من اطلاع دارم متفاوت است و به غیر از ظرافت به نوع مصالح بکار رفته و چگونگی رنگ آمیزی ان مصالح بسیار وابسته است.مثلا در تبریز در بعضی از تابلو فرشها برای قیمت گذاری  وزن تابلو فرش به دلیل ظرافت و استفاده از ابریشم خالص از اهمیت برخوردار است.

و اما فرشهای منطقه شمال فارس

که نسبت به فرشهای مناطق دیگر ایران  ظرافت کمتری دارد ولی به دلیل قدمت تاریخی و همچنین طرح های ذهنی و تا حدودی ساده و ابتدایی برگرفته از تمامی شئونات زندگی شهرت دارد ودارای چند خصوصیت جالب است.

1-نقشه های بافت این منطقه هنور اصیل مانده و شاید مثل نقاشی های دوران قار نشینی باشد.

2-تا همین 5-6 سال پیش همه رنگهای بکار رفته در فرشها رنگ طبیعی بود

(مثلاً رنگ مشکی را از پوست گردو و گل درخت گردو می گرفتند.رنگ قرمزو قهوه ای از گیاهی با نام روناس و برگ انار.آبی از گیاهی بنام نیل. که می تونم بگم بیشتر از 100 تا رنگ مختلف استخراج میشد.

3- به علت سردسیر بودن منطقه و تغذیه گوسفندان منطقه  پشم گوسفندان این محدوده بسیار نرم است که باعث لطافت بیشتر کار میشد و

در آخر  و مهم تر از همه به دلیل سبک خاص و نکات گفته شده در بالا فرش های این منطقه (مثل قالی کرمان) با پا خوردن زیاد بهتر و ارزشمند تر می شوند.(چون هر چی بیشتر زیر پا قرار بگیرند اولاً به دلیل سایش تدریجی نرم می شوند و ثانیا حالت مخمل مانند پیدا می کنند.)

بر خلاف فرشهای اکثر مناطق ایران که با استفاده از آنها از کیفیت شان کاسته می شود.

معمولاً تار های اصلی و پود ها از پنبه (در بعضی مواقع از پشم هم استفاده می شود)و گره ها از پشم خالص است.

ابعاد فرشهای این منطقه تقریبا استاندارد شده به طوری که کلاً 8 یا 9 تا ابعاد مختلف بیشتر پیدا نمی شه. ابعاد بزرگترین حالت 2*3متر و یا گز(1گز =104 سانتی متر)و کوچکترین حالت 1*0.8 است.

نقشه های این جا هم با وجود اصالت متنوع بوده که اخیرا به همون دلایلی که در ابتدا گفتم تقریباً منسوخ شده اند ولی طرح قالب و معروف و جهانی این منطقه هیبت لو است .

طرحهای دیگه معروف در قالی این منطقه طرح محرمات بوده که منسوخ شده(راه را های  رنگی در طول قالی)  .طرح های تکرار(که مرتب و بدون تغییر یک طرح در سراسر قالی تکرار می شده) ، نقشه غلط (به اصطلاح خود قالی باف ها) که شامل طاووسی (ردیفهای از طاووس در باغ گل)و گلدانی (ردیفهای از گلدان های  پر گل) ماهی در هم و بته چقه و بته بادامی که دیگر کسی نمی بافد و حتی هیچ جوانی اسمش را نمی داند چه برسد به نوع نقشه یا بافت آن  که چگونه هستند.

اینها نمونه کوچکی از دریای بیکران هنر این مرز و بوم بود که من از صمیم قلب دوستشان دارم و به آنها افتخار می کنم و مطمئن هستم تمامی کسانی هم که فرش ایرانی رو انتخاب میکنند به خاطر همین علاقه هست.)