عید نوروز:

در این كه اسلام در برابر عید نوروز چه موضعى دارد، میان صاحب نظران گفتگوست. از برخى روایات اهمّیّت این روز به عنوان یكى از روزهاى نجات امّت ها استفاده مى شود.

مرحوم «علاّمه مجلسى» در كتاب «زادالمعاد» مى گوید:

به سندهاى معتبر از «معلّى بن خنیس» نقل شده است كه در روز «نوروز» به محضر امام صادق(علیه السلام) شرفیاب شدم. حضرت به من فرمود: آیا این روز را مى شناسى؟ گفتم: فدایت شوم! این روزى است كه ایرانیان آن را بزرگ مى شمارند، و در این روز براى یكدیگر هدایا مى فرستند. امام(علیه السلام) فرمود: این تعظیم و بزرگداشت، به سبب امورى است كه از قدیم بوده است كه اكنون تفسیر و شرح آن را براى تو بازگو مى كنم. (به علاوه حوادث مطلوب دیگرى در این روز اتفاق افتاده است).

سپس امام(علیه السلام) به طور مشروح این امور را ذكر كرد; از جمله فرمود: نوروز، روزى است كه خداوند متعال، در آن روز، از ارواح بندگانش پیمان گرفت كه او را به یگانگى بپرستند و براى او شریكى قرار ندهند، و به پیغمبران و امامان معصوم(علیهم السلام) ایمان آورند.

این روز، روزى است كه طوفان حضرت نوح(علیه السلام) فرونشست و كشتى آن حضرت بر كوه «جودى» قرار گرفت.

نوروز روزى است كه رسول خدا(صلى الله علیه وآله) بت هاى كافران قریش را در مكّه شكست و پیش از آن حضرت ابراهیم(علیه السلام) نیز، در این روز بتهاى كافران را درهم شكست.

در این روز، رسول خدا(صلى الله علیه وآله) به اصحاب خود امر كرد كه با على(علیه السلام) به عنوان امیرمؤمنان بیعت كنند (اشاره به این است كه روز عید غدیر مصادف با نوروز بوده است).

نوروز، روزى است كه قائم آل محمّد(علیه السلام) ظاهر خواهد شد.

آنگاه فرمود: هیچ روز نوروزى نیست مگر آن كه ما در آن روز انتظار فرج مى كشیم; زیرا از روزهاى ما و شیعیان ما است. آن روز را، مردم عجم حفظ كردند و حرمت آن را نگه داشتند، ولى شما مردم عرب آن را ضایع ساختید.

(2) (آنگاه امام اعمالى را براى این روز بیان فرمودند كه ذكر خواهد شد).

ولى چون شخص «معلّى بن خنیس» از نظر علماى رجال زیر سؤال است تكیه بر این روایت آسان نیست.

امّا با توجه به اینكه، عید نوروز یك عید طبیعى در جهان آفرینش است; فصل زمستان پایان مى گیرد، بهار همراه با حیات طبیعت به فرمان خدا شروع مى شود، شكوفه ها و برگها و گلها بر شاخسار درختان آشكار مى گردد و نشاط و جنبش و حركت در تمام عالم حیات آغاز مى شود، همگام و همراه شدن با این پدیده عالمِ آفرینش، همگامى با سنّت هاى الهى است.

اعمال عید نوروز:

مرحوم «علاّمه مجلسى» در كتاب «زادالمعاد» آورده است كه امام صادق(علیه السلام) براى نوروز، اعمالى را به معلّى بن خنیس آموخت و به او فرمود:

چون روز نوروز شود،

غسل كن و بهترین لباس هاى خود را بپوش و خود را كاملاً خوشبو كن (و اگر توانستى) آن روز را روزه بدار و پس از نمازهاى ظهر و عصر و انجام نافله هاى آن، چهار ركعت نماز بخوان (هر دو ركعت به یك سلام) و در ركعت اوّل بعد از سوره حمد، ده مرتبه سوره إنّا أنزلناه را بخوان و در ركعت دوم بعد از سوره حمد ده مرتبه سوره قُل یا أیّها الكافرون را; در ركعت سوم بعد از سوره حمد ده مرتبه سوره قل هو الله را بخوان و در ركعت چهارم بعد از سوره حمد، ده مرتبه سوره هاى قُل أعوذ بِرَبِّ الْفَلَق و قُل أعُوذ بِرَبِّ النّاس را بخوان. بعد از نماز به سجده شكر برو، و این دعا را بخوان:

اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد الاَْوْصِیآءِ الْمَرْضِیِّینَ، وَعَلى جَمِیعِ

خدایا درود فرست بر محمّد و آل محمّد آن اوصیاى پسندیده و بر همه پیمبران

اَنْبِیآئِكَ وَرُسُلِكَ بِاَفْضَلِ صَلَواتِكَ، وَبارِكْ عَلَیْهِمْ بِاَفْضَلِ بَرَكاتِكَ،

و رسولانت به بهترین درودها و بركت ده بر ایشان به بهترین بركتهایت

وَصَلِّ عَلى اَرْواحِهِمْ وَاَجْسادِهِمْ، اَللّـهُمَّ بارِكْ عَلى مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد،

و درود فرست بر ارواح و اجسادشان خدایا بركت ده بر محمّد و آل محمّد

وَبارِكْ لَنا فى یَوْمِنا هذَا، اَلَّذى فَضَّلْتَهُ وَكَرَّمْتَهُ وَشَرَّفْتَهُ وَعَظَّمْتَ خَطَرَهُ،

و بركت ده به ما در این روز كه آن را برترى داده و گرامیش كرده و شرافتش دادى و مقامش را بزرگ كردى

اَللّـهُمَّ بارِكْ لى فیـما اَنْعَمْتَ بِهِ عَلَىَّ، حَتّى لا اَشْكُرَ اَحَداً غَیْرَكَ، وَوَسِّعْ

خدایا بركت ده به من در آنچه به من تفضل كرده اى بد انسان كه هیچ كس را جز تو سپاس نگذارم و روزیم را وسیع گردان

عَلَىَّ فى رِزْقِى، یا ذَا الْجَلالِ وَالاِْكْرامِ، اَللّهُمَّ ما غابَ عَنّى فَلا یَغیبَنَّ

اى صاحب جلالت و بزرگوارى خدایا هر چه از من پنهان شده مبادا كمك و نگهدارى تو از من پنهان شود

عَنّى عَوْنُكَ وَحِفْظُكَ، وَما فَقَدْتُ مِنْ شَىْء، فَلا تُفْقِدْنِى عَوْنَكَ عَلَیْهِ،

و هر چه را گم كرده ام مبادا یارى خویش را بر آن از من گم كنى تا خود را به

حَتّى لا اَتَكَلَّفَ ما لا اَحْتاجُ اِلَیْهِ، یا ذَاالْجَلالِ وَالاِْكْرامِ.(1)

زحمت نیندازم درباره آنچه را بدان نیازمند نیستم اى صاحب جلالت و بزرگوارى.

همچنین در برخى از كتب شده است كه در وقت تحویل سال این دعا را كه مضمون خوب و سازنده اى دارد، بخوانند:

یا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ وَ الاَْبْصارِ، یا مُدَبِّرَ اللَّیْلِ وَ النَّهارِ، یا مُحَوِّلَ الْحَوْلِ

اى كسى كه تحوّل دل ها و گردش چشم ها در دست توست. اى تدبیر كننده شب و روز و اى تغییر دهنده سال و

وَالاَْحْوالِ، حَوِّلْ حالَنا إلى اَحْسَنِ الْحالِ.(2)

حال; حال ما را به بهترین حال، تغییر ده!

مرحوم «علاّمه مجلسى» مى افزاید: بعضى روایت كرده اند كه این دعا را نیز، در روز نوروز، به عدد ایّام سال بخواند:

اَللّهُمَّ هذِهِ سَنَةٌ جَدیدَةٌ، و اَنْتَ مَلِكُ قَدیم، اَسْألُكَ خَیْرَها وَ خَیْرَ ما

خداوندا! این سال نوى است و تو سلطان قدیمى; از تو خیر آن و خیر آنچه در آن است را

فیها، وَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّها وَ شَرِّ ما فیها، وَ اَسْتَكْفیكَ مَؤُونَتَها وَ شُغْلَها،

مى خواهم و به تو از شرّ آن و شرّ آنچه در آن است، پناه مى برم و حلّ مشكلات آن را از تو مى خواهم

یا ذَاالْجَلالِ وَ الاِْكْرامِ.(3)

اى ذوالجلال و الاكرام.

البتّه اگر نتواند به این مقدار بخواند به هر مقدار كه بتواند به قصد قربت مطلقه بخواند، خوب است.

همچنین مى توان دعایى كه در اوّل ماه رمضان خوانده می شود را در اوّل سال شمسى به قصد قربت مطلقه خواند.

1. زادالمعاد، صفحه 530.
2. زاد المعاد، صفحه 531.
3. همان مدرك.