بعد از آنکه قبایل آریایی به هند و فلات ایران وارد شدند، فرهنگ آنها از هم فاصله گرفت و دو نظام موسیقایی متفاوتی که با هم خویشاوندی داشتند، گسترش یافت. نظام موسیقی ایرانی ها به نظام موسیقایی آریایی هایی مربوط می شد که به طرف شرق و غرب اروپا مهاجرت کردند. این تحول خیلی وقت پیش از آن دورانی است که نظام موسیقی ایران توسط اعراب و ترک ها به شرق و غرب اروپا انتقال یافت.
تاریخ موسیقی ایران به شش دوره تقسیم می شود  :
دوران اسطوره ای _ دوران مادها و هخامنشیان _ دوران سلوکی ها 
دوران پارت ها و ساسانیان _ دوران اولیه بعد از اسلام _ دوران اخیر

در دوران کوچ آریایی ها از آسیای مرکزی ، موسیقی نقش بزرگ اجتماعی داشته و برای اهداف عرفانی، ماوراءالطبیعه و جادویی به کار گرفته می شد. زمانی که این قوم به طرف جایی که جنوب فارس امروزی است حرکت کردند، آریایی ها با عیلامی ها، آشوری ها و سایر تمدن های بین النهرین در ارتباط قرار گرفتند که نتیجه آن تبادل فرهنگ و موسیقی بود

هخامنشیان  ( 331  – 559  ق.م. ) در زندگی روزمره جایگاهی بالا برای موسیقی قائل بودند.
در طول دوران تسلط یونانی ها بر ایران  ( 129  – 330  ق.م. ) بعضی از مفاهیم به طریقی از یونان به ایران انتقال یافت، ولی این مشارکت یونانیان نقشی مخرب بر موسیقی ایران بر جای نهاد، چرا که فرهنگ ایران در این زمان پیشرفته تر از فرهنگ یونانی ها بود.
موسیقی در اواخر دوران ساسانیان بسیار غنی بود و نقش مهمی در زندگی روزانه مردم داشت. برای مثال در باورهای مزدک یکی از چهار پیکره ای که نشانگر قدرت های روحی بود، یک موسیقیدان بود. موسیقیدانان درباری از شهروندان درجه اول بودند و خسروشاه دوم  (521-628  ب.م.) موسیقیدانان خود را همزمان با ساتراپ ها به حضور می پذیرفت. موسیقی در مراسم مذهبی هم حضور داشت و سرودهایی چون گات های اوستا که متن آن از شاهان، از کردارهای قهرمانی، جشن های فصلی، زیبایی طبیعت و احساسات قلبی تمجید و ستایش می کند، با موسیقی خوانده می شد.

موسیقی اولیه ایران شامل  7  خسروانی ( مد = مقام  ) ، 30  لحن ( شکل های متغیر ) و  360  دستان ( اشکال ملودیک ) بود که با  7  روز هفته  ، 30  روز ماه و  360  روز سال در ارتباط بود. چنین مفهومی شبیه به مفاهیم فرهنگ هند نیست که راگاها با بعضی از ایام سال مناسبت دارند. بعضی از دستان ها با جشن های بخصوصی مربوط می شود.

بسیاری از اسامی قدیمی در ایران و دیگر کشورهای اسلامی تا به امروز باقی مانده اند. برای مثال « راست » که در متن های قرن دهم ظاهر می شود، یکی از مقام های اولیه موسیقی ایران، عرب و ترکیه بوده است. «راست» به «راست پنجگاه» و نیز «ماهور» به ماهور امروزی مربوط می شود. این دو، مقام هایی هستند که در اروپا به اسم «گام ماژور» نامیده می شود.

نقل از کتاب موسیقی و آواز در ایران _ نوشته : لوید میلر _ ترجمه : آقای محسن الهامیان _ نشر ثالث _ صفحه  31