هوش توانایی ذهنی است و قابلیت‌ های متنوعی همچون استدلال، برنامه‌ریزی، حل مسئله، تفکر انتزاعی، استفاده از زبان، و یادگیری را در بر می‌گیرد. نظریه‌های هوش در طول تاریخ تغییر کرده‌اند. بحث و گفتگو درباره هوش و بهره هوشی و عوامل دخیل در آن بخصوص تاثیر نژاد و ژنتیک در آن، همیشه یکی از بحث های داغ بوده است. صرفنظر از انواع ادعاهای غیر علمی در این مورد، می توان گفت که هوش هم تحت تاثیر عوامل وراثتی (ژنتیکی) است و هم به عوامل محیطی مانند سطح آموزش، وضع اقتصادی، شرایط بهداشتی و تغذیه ای بستگی دارد.
اما در این میان اینکه "آیا ایرانیان باهوش ترین مردم جهان هستند یا خیر؟" در سال های گذشته تقریبا تبدیل به ضرب المثلی معروف میان ایرانیان شده است ، اما این در حالی است كه اگر نتایج تحقیقات انجام شده در این باره توسط دانشمندان انجام شده، مطالعه شود ابطال این گزاره ثابت می شود. در واقع طبق تخقیقات علمی دانشمندان ما ایرانی ها نه تنها گل سر سبد هوش در دنیا نیستیم بلكه جایگاهی متوسط در جهان داریم و میلیاردها نفر در جهان ضریب هوشی بالاتری از ما دارند .
در همین زمینه "ریچارد لین" روانشناس و استاد ۸۱ ساله دانشگاه اولستر بریتانیا در كتابی كه در سال ۲۰۰۶ انتشار داد نتایج تحقیقات خود را در این باره منتشر ساخته است. وی كه متخصص مطالعه بر روی تاثیر دو متغیر "نژاد" و "هوش" بر روی یكدیگر است، در كتاب خود وضعیت ضریب هوشی مردم جهان را با توجه به نژاد بررسی كرده و به این نتیجه رسیده كه باهوش ترین مردم جهان با ضریب هوشی ۱۰۵ و بالاتر مردم كشورهای شرق آسیا ( چین، كره شمالی و جنوبی و ژاپن ) هستند.
در رده میانی كشورهای اروپایی، روسیه، آسیای مركزی و قفقاز و حتی مغولستان قرار می گیرند كه متوسط ضریب هوشی آنها ۹۰ تا ۱۰۰ است. ایرانیان به همراه تمامی كشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا، هند، پاكستان و كشورهای آسیای جنوبی و نیز دو قاره آمریكای شمالی و جنوبی در رده میانی یعنی با ضریب هوشی ۸۵ تا ۹۰ قرار می گیرند.
جایگاه چهارم از آن كشورهای آفریقایی است كه ضریب هوشی آنها ۷۰ تا ۸۰ است و مردم اقیانوسیه ( استرالیا ) و كشور آفریقایی بوتسوانا، با دارا بودن كمترین میزان ضریب هوشی یعنی ضریب هوشی ۶۰ تا ۷۰ در آخرین رده قرار می گیرند. همچنین در تحقیقات پروفسور لین مشخص شده است كه متوسط ضریب هوشی مردم دنیا رو به كاهش است . متوسط ضریب هوشی مردم جهان در سال ۱۹۵۰ بالای ۹۱ بوده است ولی تحقیقات پروفسور لین نشان می دهد كه این ضریب در سال ۲۰۵۰ به ۸۶ كاهش خواهد یافت.





رنگ آبی تیره نشان دهنده بالاترین میانگین آی کیو و رنگ قرمز تیره نشان دهنده پایین ترین میانگین آن می باشد. همچنین همانطور که اشاره رفت مردم جنوب شرق آسیا در مقایسه با سایر ملت ها از بیشترین میزان بهره هوشی برخوردارند. جدول زیر ده کشور اول جهان در زمینه بهره هوشی را نشان می دهد:





در این لیست که کشورها را بر اساس متوسط بهره هوشی نشان می دهد، میزان برابری قدرت خرید (PPP) و کیفیت شرایط زندگی (QHC) شاخصی که در حقیقت برآیندی از چند فاکتور مربوط به کیفیت زندگی است. کشورها نیز برای مقایسه و بررسی ارتباط "هوش" و "عوامل اقتصادی –اجتماعی" درج شده است. به نظر می رسد علیرغم تاثیر واضح شرایط اقتصادی و کیفیت زندگی در میانگین هوش ملت ها، با چند استثنای جالب هم مواجه هستیم. به عنوان مثال؛ کره شمالی علیرغم اینکه از لحاظ میزان در آمد سرانه و کیفیت زندگی شرایط چندان مناسبی ندارد، اما از نظر میانگین بهره هوشی در این لیست در جایگاه سوم قرار دارد، همچنین وضع کشورهای دیگر منطقه شرق آسیا نظیر ویتنام، لائوس و کامبوج هم علیرغم شرایط اقتصادی و اجتماعی نامناسب، از نظر سطح هوش متوسط در حد قابل قبولی است.