عصر نو سنگی : در هنر دوره نو سنگی ، انسان که در اوج تعقل یه سر میبرد، توانست دنیای خویش را با تصویر بنمایاند و به صورت انتزاعی در آورد.بدین سان او با تسخیر و نگه داشتن تصویر این جهان ،کوشید برآن مسلط شود.در دوره نوسنگی ،انسان با اختراع کشاورزی و اهلی کردن برخی از جانوران وحشی ،گامی غول آسا در جهت تسلط واقعی و عملی بر محیط خویش برداشت. پس از آنکه ذخیره غذایی کافی برای خویش تهیه کرد، از شکارگری به رمه داری ، کشاورزی و احتمالا در حدود 7000 سال پیش از میلاد به شهرنشینی تغییر حالت داد. شکارگر سرگردان ،به اجتماعی سازمان یافته پیوست که در روستاهای محاصره شده با مزارع کشت شده به رندگی خویش ادامه میداد. از آن پس مراحل تکاملی طولانی در جهت تسلط فنی باور نکردنی انسان بر محیط طبیعی آغاز شد؛ که امروزه نیز ادامه دارد. پیش از پایان یافتن عصر سنگ ، در اواخر1150 پیش از میلاد در بخش هایی از اروپا ،انسان خط و اسلوب های اندازه گیری را که از ابزار های ضرور معنوی برای انتقال و ثبت تجربه ها و محاسبه و پیش بینی تغییرات مکان و زمان به شمار میروند، اختراع کرد. به احتمال زیاد این اختراعات ، با اهمیت بی کرانی که برای پی ریزی تمدن داشتند ، تدریجا در خاور نزدیک(آسیای غربی) تحقق یافتند و مورد استفاده قرار گرفتند. رفته رفته ، از طریق دادو ستد ، کوچ نشینی ، و شتاب گرفتن مهاجرت اندیشه ها ، تاثیر فرهنگ نسبتا پیشرفته خاور نزدیک در بخش عقب مانده ی اروپای غربی که همچنان در مراحل میان سنگی و نوسنگی تکامل خود به سر می برد، احساس شد.

درشت سنگها : لیکن این تاثیر تا ان اندازه که از طریق رسوم جدید مذهبی و مراسم تدفین و شیوه ی مشخص کردن مکانهای  مقدس و مقبره ها با سنگ یاد بود اعمال می شد از طریق هنر های جدید اعمال نمی شد. در منتها الیه غربی اروپا – برتانی , ایرلند و انگلستان – ساختمان ها یا یادمان هایی از سنگ های عظیم نیمه تراشیده بر جا مانده اند که صدها سال مایه ی حیرت و شیفتگی آدمیان بو ده اند. ابعاد این سنگ ها ، که در پاره ای از موارد به بیش از 20 متر می رسد و چندین تن وزن هم دارند، تاریخ دانان را بدین فکر انداخته است که آنها را درشت سنگ ها ( به انگلیسی: مگالیت) و فرهنگ پدیدآورنده ی آنها را فرهنگ درشت سنگی بنامند. ساختمانهای درشت سنگ، تقریبا در 3000 سال پیش از میلاد در اروپای غربی به ظهور می رسند. نخستین نمونه های این ساختمان ها در کنار نخستین دهکده های اسکان یافته و استحکامات بندی شده ی جنوب اسپانا و پرتغال یافت شده اند. این دهکده ها احتمالا سکونت گاهای ک.چ نشینان یا نتیجه ی گسترش امپراتوری یا اقتصاد از سرزمین های خاور نزدیک بوده باشندو یگانه فرهنگ دارای تمدن شهرنشینی در دنیای غرب آن روزی به شمار میرفتند . بدین ترتیب، درشت سنگ ها ، مظاهری از  آغاز نفوذ فرهنگی یا مذهبی بیگانه به نظر میرسند که ساکنان بومی اسپانیا و پرتغال آنرا پذیرفتند. این فرهنگ از سرزمین های یاد شده در امتداد ساحل اقیانوس اطلس به سوی شمال گسترش یافت و تقریبا در سال 2000 پیش از میلاد به میان ساکنان جزایر بریتانیا راه یافت.5420 ساختمان تخته سنگی ، از چند تخته سنگ یزرگ عمودی با یک تخته سنگ به جای سقف تشکیل شده است. دولمن ها احتمالا بقایای گور هایی دالانی هستند که کپه ی خاک رویشان را با آب باران شسته و برده است. گورهای دالانی ، یعنی نوع غالب گور درشت سنگ – اکنون هزاران از این نوع دست در فرانسه و انگلستان وجود دارد- دالانی دارد که تخته سنگ های بزرگ منتهی به محفظه ای مدور و غالبا دارای طاقی پیش آمده در حکم دیوارهایش هستند و در آن هریک از چند حلقه ی سنگی از پشت ردیف زیرین به درون کشیده میشود تا آنکه حلقه ها از بالا مسدود میشوند. این گور ها را غالبا در شیب تخته ها می ساختند یا با چند کوپه خاک می پوشاندند، و احتمالا با گورهای "لانه زنبوری" میسینی که به خوبی نگه داری شده انئ ارتباط دارند. در کارناک واقع در برتانی، تک سنگ های بزرگی به نام منهیر به طور قائم و در ردیف های موازی کار گذارده شده اند ، که برخی از آنها تا چند کیلومتر امتدااد می یابند و از چندین هزار تکه سنگ تشکیل شده اند و شاید آنها را برای پرستش مردگان یا خورشید بر پا می داشته اند و گاهی این سنگ های بزرگ را دایره وار برپا می داشتند و نام کرو ملک Cromlech بر آنها می نهادند. از جمله شگفت انگیز ترین کروملکها می توان به دو  کروملک در ایوبری و استونهنج  انگلستان اشاره کرد . ساختمان وا قع در ایو بری درون حلقه ای سنگی قرار دارد که قطرش به بیش از 1200 متر میرسد. بقایای استون هنج ، مجموعه ای از سنگ های بزرگ رسوبی و "سنگهای کبود "شنی کوچکتر هستند. حلقه بیرونی از تک سنگهای حمال گذاشته شده بود که به نوبه ی خود بر نیم حلقه ای نعل اسبی شکل (انتهای باز به سوی خاور) از ساختمان های سه سنگی محیط بود- پنج جفت از بزرگترین سنگهای شنی و دارای سنگ حمال ، هر یک از 45 تا 50 تن وزن دارد. سنگ دیگری که تک و رو به خاور قرار گرفته ، " پاشنه- سنگ" است، و اگر شخصی در وسط این مجموعه بایستد و به بیرون بنگرد ، در برابر نقطه ای ایستاده است که خورشید در نخستین روز انقلاب صیفی از آن طلوع میکند.

اگر این سنگ را بلند کنیم تا خط بر آوردن آفتاب در نخستین روز انقلاب صیفی سال  بر پا شدنش دقیقا مشخص شود، طبیعتا – در اثر عوامل نجومی – چنین نتیجه میشودکه مسیر این خط با گذشت زمان ، مختصر تغییر پیدا کرده است. مقذار انحراف برابر خواهد بود با زمانی که از بر پا شدن این سنگ ها گذشته است؛ بدین ترتیب ، عمر این ساختمان عظیم معلوم میشود. بنابر محاسبه ای که در اوایل سده ی بیستم به عمل آمد معلوم شد که خورشید در نخستین روز انقلاب صیفی سال 1680 پیش از میلاد دقیقا بر بالای سنگ نشانه طلوع کرده بود و با محور این پرستشگاه و جاده ی منتهی به آن در یک خط قرار داشت. تاریخگذاری به روش کربن 14 این محاسبه ی مزبور به عمل آمده است تاریخ یاد شده را به مقدار قابل توجهی عقب تر ببرد. امروزه محاسبات کامپیوتر ی باعث پیدایش مشاجره ی تازه ای پیرامون استونهنج شده است. اما نه بر سر تاریخ ساختمان آن بلکه بر سر هدف از ساختمان آن . این بنای اسرار آمیز که در سده های میانه معتقد بودند کار جادوگری به نام مرلین است که آن را از ایرلند ربوده و به آنجا آورده یا کار نژادی از غولهاست، در روزگار ما به عنوان یک تقویم بسیار دقیق و دلیلی بر رشد سریع نیروی عقلی انسان شناخته می شود. تک سنگ های استون هنج ، حتی امروزه که در محیطی مخروبه مانند بر پا مانده اند ، عظیمی ی مانند دارند و آفریده ی تلاش قهرمانانه ی جسمی و فکری نوع بشر هستند. در ایوبری نیز مانند استونهنج در مجموعه ی دایره های متحد المرکز با گذرگا هها یا راههای ارتباطی منحنی گرایش به نظم ، تقارن و توازنی احساس می شود که نه فقط نشانه ای از مراسم پیشرفته و سازمان یافته ی جادویی و دینی است بلکه نشان می دهد که یک حس رشد یابنده ی هندسی نیز در اثر مشاهده ی حرکت ظاهری ماه و خورشید درانسان آن روز  پدید آمده بود.