روانشناسی سیاسی                                      نقل از www.aftab.ir     سیاست پرداز

روانشناسی سیاسی

در دنیای روبه پیچیدگی سیاست ،بیش از پیش نیاز به فراخوان علوم مختلف برای باروری خود و پاسخگویی به مطالبات بستر اجتماع و عرصه جهانی است.

در این میان رفتار انسان و بررسی متناسب آن با علم مدیریت كلان پدیده ای است كه امروز نمی توان از آن غافل شد كه ناگزیر پای روانشناسی سیاسی به میان می آید.

حسن امرائی پایه گذارروانشناسی سیاسی(با رویكرد بومی) در ایران این خلاء را در نگاه كلی نگرِ گستره پیمای خود مورد رصد قرار داد كه نتایح به كا گیری آن در پردازش سیاست در دیدگاه ایشان بسیار تامل برانگیز است.

این در حالی است كه بحث روانشناسی سیاسی به تازگی در ممالك غربی و از سوی اندیشمندان این نظام ها مطرح شده است. نكته ی قابل اندیشه اینكه آنچه كه در نگاه آنان بررسی شده است بسیار جزئی و سطحی است در حالیكه در دستگاه مهندسی سیاسی استاد امرائی عبدولی بسیار عمیق و پاسخگو پردازش شده است.

در این مبحث آنچه كه ایشان ارائه می دند با تمام پیكره ی سیاست در گیر است و به شكلی بنیادی در جایگاه خود عمق اثر گذاری را به تصویر می كشد.

روانشناسی سیاسی كه اگر چه امروزه همچنان به یك مبحث گفتگو بیشتر شباهت دارد اما استاد عبدولی در شكل بومی آن و مستقل از مهندسی معكوس ،سنگ بنای نخستین آنرا با مطرح كردن "بستر تكوین"به روشی كاملا آكادمیك و بنیادی ،جاگذاری كردند.

روانشناسی سیاسی بیشتر یك روش تحلیل و تجزیه ی رفتار است كه البته نمی توان ان را یك دانش دانست بلكه فقط اسم یك دانش را یدك می كشد و هدف تعریف شده ی آن،تشریح   چرایی برای یك رفتار سیاسی می باشد یعنی در بستر سیاست، رفتار عنصر انسانی را تحلیل تشریح می كند بی انكه در آن سیاست انسان و جایگاه او در یك جهان بینی مشخص رصد شده باشد؛به عبارت شفاف تر، در ساختار سیاسی چه به لحاظ هندسی و چه به لحاظ محتوایی،به ویژگی های روانی انسان توجه نشده است بلكه فقط سیاست ،پردازش و تدوین شده است یعنی سیاست برای سیاست كه شكلی از مكتب پارناسین است.[1]با چنین روشی رفتار های بستر سیاست بدون توجه به انسان و جایگاه او در تدوین سیاست آنالیز می شود كه نوعی دفاع از سیاست می باشد نه انسان. قطعا چنین روشی فقط یك روش است نه یك دانش و همانگونه كه گفته شد فقط اسم یك دانش را به همراه دارد.

در روانشناسی سیاسی بومی كه استاد امرائی پایه گذار ان است با یك روش صرف مواجه نیستیم بلكه با یك دانشِ دارای پی و اساس كه در بنیاد سیاست حضور دارد ، روبرو هستیم ،دانشی كه از زمان تولید دانش سیاست حضور ذاتی دارد و بعد از آن در مرحله ی اجرا بخش دوم وظیفه ی خود را انجام می دهد اما دانشی یا بهتر بگوییم روشی كه غرب ان را دانش روانشناسی سیاسی می داند فقط یك مرحله است یعنی آنه مرحله دوم را به تنهایی معادل ان دانش قلمداد می كنند در حالیكه اساس و عقبه ای آنرا پشتیبانی نمی كند كه بیشتر می توان انرا ابزاری از یك دانش دانست.

در روانشناسی سیاسی بومی كه استاد عبدولی به تشریح آن می پردازد،شناخت شناسی و سپس شناخت انسان در تعامل با شناخت سیاست ،دانشی می شود مجزا و تدوین شده .

بدیهی است دانش سیاست با حضور چنین دانشی ،نمی تواند فقط برای سیاست تدوین شود بلكه هدف سیاست در این میان برای خود سیاست ضرورت پیدا می كند.

این دانش كه با طرح شناخت "بستر تكوین "در مهندسی و پردازش سیاست پایه گذاری شد، بستر تشریع را همچنان متصل به تكوین می داند یا به عبارت روشن،در عرصه سیاست ،انفصال تشریع از تكوین را مساوی می داند با سیاست برای سیاست كه در نتیجه ی این امر،رفتارهای نا متعارف سیاسی بدون عنایت به عدم جایگاه روانی تعریف شده در دانش سیاست،به تجزیه و تحلیل كشانده می شود.یعنی نسخه روانی عنصر انسانی در تدوین دانش سیاست بارگذاری نشده است كه در نتیجه ی آن رفتار سیاسی نا متعارف، با خود سیاست در تضاد و تناقض تفسیر می شود. یعنی دقیقا آنچه كه امروز در قالب یك روش و یك نگاه به عنوان یك دانش از سوی غرب ارائه می شود.

برداشتی آزاد از كتاب "مهندسی سیاست"

كامران علیزاده

[1] -مكتبی هنری  كه معتقد است هنر فقط باید برای هنر باشد نه در خدمت ارزش ها