مقالات کلوب جوانان زرتشتی

مقالات کلوب جوانان زرتشتی 2012-02-12T20:46:24+01:00 text/html 2010-05-26T16:55:48+01:00 مهرنوش پارسه جشن خوردادگان http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/1211689/clubname/zoroastrian_rise <table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" width="100%"><tbody><tr><td height="23" width="92%">جشن خوردادگان </td> <td height="23" width="8%"> </td> </tr><tr><td colspan="2" valign="top"> <center> <div> <div> <div> <div> جشن ها، یادگارهای درخشان پدران و مادران بیداردل ما هستند كه در گذر تاریخ بسیاری از آنها به دلیل ویژگیهای زمان و تعصبات بسیار از بین رفته و هم اكنون از آنها نمونه هایی بسیار اندك در میان ایرانیان به چشم می خورد. با این حال این نمونه های اندك، نشانه هایی بس بزرگند از اندیشه بلند و طبع ظریف ایرانی كه خداوند به این قوم ارزانی داشته و آیین زرتشتی با پیام ها و آموزش هایش آن را آشكار ساخته است. واژه جشن از كلمه یسنه اوستایی است با ریشه ای اوستایی به معنای ستایش كردن . بنابراین معنای واژه جشن، ستایش و پرستش است . :همانگونه كه می دانید جشن های ایران باستان سه دسته اند : 1)جشن های ماهیانه 2) جشن های سالیانه 3) جشن های متفرقه جشن خوردادگان یكی از جشن های ماهیانه ای است كه در روز چهارم خورداد ماه برگزار می شود. از چگونگی برگزاری این جشن در دوران باستان آگاهی دقیقی در دست نیست؛ اما چون خورداد به معنای رسایی و تندرستی است و در جهان مادی نگهبان آب است می توان پنداشت كه نیاكان ما در این روز به كنار چشمه ها ، رودها و یا دریاها رفته و به پرستش اهورامزدا می پرداخته اند . واژه اوستایی خورداد، هئوروتات است كه در زبان سانسكریت در ودا بصورت سئوروتات آمده و به معنی رسایی و تندرستی است . اهورامزدا از سرچشمه بخشایندگی خویش این فروزه را به واسطه امشاسپند هئوروتات به آفریدگان خود بخشیده تا هر پدیده ای رسا گردد و رسایی و تندرستی نه تنها ویژه این جهان است ، بلكه رسایی مینوی و تندرستی روح و روان ، هدف والای جهانیان است . اهورامزدا می خواهد كه همگان به یاری امشاسپند هئوروتات از این بخشایش مینوی و مهربانی حقیقی برخوردار گشته و هركس بتواند با نیروی رسایی و پرورش و افزایش آن در وجود خویش، دارای مقام رسایی و كمال بی زوال گردد .  فر و پیروزی ما ملت پیداست هنوز                                          كیش زرتشت ز آتشكده برجاست هنوز                                               كاخ دارای بلند اختر برپاست هنوز                                        طاق كسری به لب دجله هویداست هنوز                  گردآورنده    مهرنوش </div> </div> </div> </div> </center></td></tr></tbody></table> text/html 2010-05-24T10:16:39+01:00 الی ایرانی شعرهای عاشقانه و جالب فروغ فرخزاد و حمید مصدق برای یكدیگر http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/1207883/clubname/zoroastrian_rise شعرهای عاشقانه و جالب فروغ فرخزاد و حمید مصدق برای یكدیگر <div align="center"> دو شعر عاشقانه از این دو شاعر نامی كه شعرهایی عاشقانه برای هم و در جواب همدیگر مینوشتند</div> <div align="center"> شعر زیبای حمید مصدق تو به من خندیدی و نمی دانستی من به چه دلهره از باغچه همسایه سیب را دزدیدم باغبان از پی من تند دوید سیب را دست تو دید غضب آلود به من کرد نگاه سیب دندان زده از دست تو افتاد به خاک و تو رفتی و هنوز، سالهاست که در گوش من آرام آرام خش خش گام تو تکرار کنان می دهد آزارم و من اندیشه کنان غرق در این پندارم که چرا باغچه کوچک ما سیب نداشت     <img border="0" hspace="0" alt="" align="bottom" src="http://up.iranblog.ir/4/1260342879.jpg" />     جواب زیبای فروغ فرخ زاد من به تو خندیدم چون که می دانستم تو به چه دلهره از باغچه همسایه سیب را دزدیدی پدرم از پی تو تند دوید و نمی دانستی باغبان باغچه همسایه پدر پیر من است من به تو خندیدم تا که با خنده تو پاسخ عشق تو را خالصانه بدهم بغض چشمان تو لیک لرزه انداخت به دستان من و سیب دندان زده از دست من افتاد به خاک دل من گفت: برو چون نمی خواست به خاطر بسپارد گریه تلخ تو را ... و من رفتم و هنوز سالهاست که در ذهن من آرام آرام حیرت و بغض تو تکرار کنان می دهد آزارم و من اندیشه کنان غرق در این پندارم که چه می شد اگر باغچه خانه ما سیب نداشت</div> text/html 2010-05-21T08:47:03+01:00 الی ایرانی معنای كلمات احساسی و مهم به در یك عكس http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/1202139/clubname/zoroastrian_rise   <div align="center"> معنای واقعی کلمات</div>   <div align="center"> <a href="http://www.kocholo.org/article-topic-4.html"> <img alt="" src="http://www.imageurlhost.com/images/wtoglmubi13ktag9d8x.jpg" border="0" /></a></div>   <div align="center"> عشق</div>   <div align="center"> <a href="http://www.kocholo.org/article-topic-4.html"> <img alt="" src="http://www.imageurlhost.com/images/wvxxc13ulokgdcf3n4z7.jpg" border="0" /></a></div>   <div align="center"> سوگ</div>   <div align="center"> <a href="http://www.kocholo.org/article-topic-4.html"> <img alt="" src="http://www.imageurlhost.com/images/oj7vz672k25zq2cnbbl.jpg" border="0" /></a></div>   <div align="center"> معصومیت</div>   <div align="center"> <a href="http://www.kocholo.org/article-topic-4.html"> <img alt="" src="http://www.imageurlhost.com/images/4yhye92goc9v1t88m07.jpg" border="0" /></a></div>   <div align="center"> جدایی</div>   <div align="center"> <a href="http://www.kocholo.org/article-topic-4.html"> <img alt="" src="http://www.imageurlhost.com/images/8ogz63eh84tqtzovl7l6.jpg" border="0" /></a></div>   <div align="center"> رنج</div>   <div align="center"> <img alt="" src="http://www.imageurlhost.com/images/13f58nzls9dzsulymn0v.jpg" border="0" /></div>   <div align="center"> شفقت</div>   <div align="center"> <a href="http://www.kocholo.org/article-topic-4.html"> <img alt="" src="http://www.imageurlhost.com/images/bumvxc1izmoe3hi5la6j.jpg" border="0" /></a></div>   <div align="center"> دوستی</div>   <div align="center"> <a href="http://www.kocholo.org/article-topic-4.html"> <img alt="" src="http://www.imageurlhost.com/images/ux51ovoxazl7mt5tp04.jpg" border="0" /></a></div>   <div align="center"> شکیبایی و صبوری</div>   <div align="center"> <a href="http://www.kocholo.org/article-topic-4.html"> <img alt="" src="http://www.imageurlhost.com/images/ctqdzk46s7ywm7lgrp6u.jpg" border="0" /></a></div> <div align="center"> غربت</div>   <div align="center"> <a href="http://www.kocholo.org/article-topic-4.html"> <img alt="" src="http://www.imageurlhost.com/images/6eo866vfq9bz45dzppir.jpg" border="0" /></a></div>   <div align="center"> بهترین دوست ها</div>   <div align="center"> <a href="http://www.kocholo.org/article-topic-4.html"> <img alt="" src="http://www.imageurlhost.com/images/i7pj5m45n2ws1429i.jpg" border="0" /></a>  </div> <div align="center"> محبت</div> text/html 2010-05-19T09:51:45+01:00 الی ایرانی روزی که کوروش کبیر گریست... http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/1199094/clubname/zoroastrian_rise <div> <div align="center"> <div> <div align="center"><img border="0" src="http://static.cloob.com//public/images/smiles/3.gif" alt="3.gif" />روزی کوروش در حال نیایش با خدا گفت: خدایا به عنوان کسی که عمری پربار داشته وجز خدمت به بشر هیچ نکرده از تو خواهشی دارم. آیا میتوانم آن را مطرح کنم؟خدا گفت: البته! ( پیشنهاد میکنم حتما با ادامه مطلب همراه باشید ) <img alt="کوروش" src="http://dl2.luxcloob.com/Pic/0/Korosh.jpg" /></div> <div align="center">روزی کوروش در حال نیایش با خدا گفت: خدایا به عنوان کسی که عمری پربار داشته وجز خدمت به بشر هیچ نکرده از تو خواهشی دارم. آیا میتوانم آن را مطرح کنم؟خدا گفت: البته! - از تو میخواهم یک روز، فقط یک روز به من فرصتی دهی تا ایران امروز رابررسی کنم.سوگند میخورم که پس از آن هرگز تمنایی از تو نداشته باشم. - چرا چنین چیزی را میخواهی؟ به جز این هرچه بخواهی برآورده میکنم، اما این را نخواه. - خواهش میکنم. آرزو دارم در سرزمین پهناورم گردش کنم و از نتیجه ی سالها نیکی و عدالت گستری لذت ببرم. اگر چنین کنی بسیار سپاسگذار خواهم بود واگر نه، باز هم تو را سپاس فراوان می گویم. خداوند یکی از ملائک خود را برای همراهی با کوروش به زمین فرستاد و کوروش را با کالبدی، از پاسارگاد بیرون کشید. فرشته در کنار کوروش قرار گرفت.کوروش گفت: «عجب!اینجا چقدر مرطوب است!» و فرشته تاسف خورد. - میتوانی مرا بین مردم ببری؟ میخواهم بدانم نوادگان عزیزم چقدر به یاد من هستند. و فرشته چنین کرد. کوروش برای اینکار ذوق و شوق بسیاری داشت اما به زودی ناامیدی جای این شوق را گرفت. به جز عده ی اندکی، کسی به یاد او نبود.کوروش بسیار غمگین شد اما گفت: اشکالی ندارد. خوب آنها سرگرم کارهای روزمره ی خودشان هستند. فرشته تاسف خورد. در راه میشنید که مردم چگونه یکدیگر را صدا میزنند: عبدالله! قاسم! … - هرگز پیش از این چنین نام هایی نشنیده بودم! فرشته گفت: این اسامی عربی هستند و پس از هجوم اعراب به ایران مرسوم شدند. - اعراب؟! - بله. تو آنها را نمیشناسی. آن موقع که تو بر سرزمین متمدن و پهناورایران حکومت میکردی و حتی چندین قرن پس از آن، آنها از اقوام کاملا وحشی بودند. کوروش برافروخت: یعنی میگویی وحشی ها به میهنم هجوم آورده و آن را تصرف کردند؟!پس پادشاهان چه میکردند؟! فرشته بسیار تاسف خورد. سکوت مرگباری بین آنها حاکم شده بود. بعد از مدتی کوروش گفت: تو می دانیکه من جز ایزد یکتا را نمی پرستیدم. مردم من اکنون پیرو آیینی الهی هستند؟ - در ظاهر بله! کوروش خوشحال شد: خدای را سپاس! چه آیینی؟ - اسلام - چگونه آیینی است؟ - نیک است و کوروش بسیار شاد شد. اما بعد از چندین ساعت معنی در ظاهر بله را فهمید … - نقشه فتوحات ایران را به من نشان می دهی؟ می خواهم بدانم میهنم چقدر وسیع شده. وفرشته چنین کرد. - همین؟! کوروش باورش نمی شد. با نا باوری به نقشه می نگریست. - پس بقیه اش کجاست؟ چرا این سرزمین از غرب و شرق و شمال و جنوب کوچک شده است؟! و فرشته بسیار زیاد تاسف خورد. - خیلی دلم گرفت ، هرگز انتظار چنین وضعی را نداشتم. میخواهم سفر کوتاهی به آنسوی مرزها داشته باشم و بگویم ایران من چه بوده شاید این سفر دردم راتسکین دهد. فرشته چنین کرد، تازه به مقصد رسیده بودند که با مردی هم کلام شدند. پس ازچند دقیقه مرد از کوروش پرسید: راستی شما از کجا می آیید؟ کوروش با لبخندی مغرورانه سرش را بالا گرفت و با افتخار گفت: ایران! لبخند مرد ناگهان محو شد و گفت : اوه خدای من، او یک تروریست متحجّر است! عکس العمل آن مرد ابدا آن چیزی نبود که کوروش انتظار داشت. قلب کوروش شکست… - مرا به آرامگاهم باز گردان. فرشته بغض کرده بود: اما هنوز خیلی چیزها را نشانت نداده ام، وضعیت اقتصادی، فساد، پایمال کردن … کوروش رو به آسمان کرد و گفت: خداوندا مرا ببخش که بیهوده بر خواسته ام پافشاری کردم، کاش همچنان در خواب و بی خبری به سر می بردم.   کوروش تو نخواب که ملتت در خواب است آرامـــگـهـت غـــرقــه بـه زیـــر آب اسـت ایـنبار نـه بیــگانه که دشـمن ز خـود است صد ننـگ به ما کـه روح تو بی تاب است</div></div></div></div> text/html 2010-04-13T16:38:34+01:00 اسماعیل محمدی سوال http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/1120253/clubname/zoroastrian_rise سلام كسی میدونه معبد زرتشت در اصفهان  كجاست ؟   text/html 2009-12-23T18:27:29+01:00 مهرنوش پارسه زادروز اشو زرتشت http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/822044/clubname/zoroastrian_rise زادروز اشو زرتشت پنجم دی ماه =گاه شمار کنونی برابر با (خور روز از دی ماه،یازدهم دی ماه باستانی ) هنگام در گذشت ابر مرد راست گوی جهان اشو زرتشت است ، این روز را به همه ی آزاد اندیشان جهان آرامش باد می گویم ای خداوند جان و خرد ، هنگامی که در اندیشه ی خود تو را سر آغاز و سر انجام هستی شناختم آن گاه با دیده ی دل دریافتم که تویی سرچشمه ی منش پاک ، که تویی آفریننده ی راستی و داور داد گری که کردار مردمان جهان را داوری کنی گات ها ، سرود 21 بند8 زرتشت کیست؟ اشو زرتشت ، یکتا پروردگار جهان را اهورامزدا نامید و مردمان را به اندیشه،گفتار و کردار نیک فراخواند او برای جهان و جهانیان بدون در نظر داشت نژاد، جنس،رنگ و بو همان گونه که آفریده شدند و بالیدند از پروردگارشان پیروزی و نیک بختی آرزو می نماید با ساده ترین گفتار، والاترین اندیشه را عرضه نمود و با کردار نیک جهانیان را به به روشی فراخواند.از زادگاه و زمان دقیق این بزرگ مرد آریایی نا شناخته بسیار ماند.تا آشنای همگان گردد و امروزه ما بتوانیم با منسوب نمودن او به زادگاه خود رسمیت مینوی بخشیم. زمان ومکان زرتشت پنهان ماند تا همه او را از خود و خود را وامدار او بدانیم و زمزمه ی چنین بزرگ مردانی را بشنویم : همه شهر ایران سرای منست گات ها چیست؟ گات ها به چم(معنی) سروده ها می باشد و سخنان اندیشه بر انگیز اشو زرتشت را در بر می گیرد که خود در دل اوستا جای دارد خوش بختانه به گفته ی همه ی پژوهش گران جهان این سخنان چون به گونه ی سروده بوده از گزند روزگار و دشمنان در امان مانده و کامل به ما رسیده است و امروزه با گذشت هزاران سال از آن هنوز تازگی دارد و سخن ها برای گفتن و اندیشیدن در این جا چند بند از سخنان آن وخشور بزرگ را می آوریم : ای هستی بخش دانا ، ای اشا وای وُهومن سروده هایی می سرایم که پیش از این کسی نسروده باشد سرود 28، بند 3 ای اهورا مزدا همواره کوشش می کنم سرودهای ستایش خود را صمیمانه نیازت کنم و هیچ گاه اشا و وُهومن(نشان های پاکی و نیک منشی) را به خشم نیاورم زیرا اشا و وهومن را سزاوار ستایش می دانم سرود 28، بند 9 ای مردم بهترین سخنان را به گوش هوش بشنوید و با اندیشه ی روشن و ژرف بینی آن ها را بررسی کنید ، هر مرد و زن راه خود را شخصا برگزینید و در گسترش آیین راستی بکوشید سرود 30، بند 2 اشو زرتشت سراپای وجودش را فدای نیکی ها و راستی کرد ، او با جان باختنش به ما درس ایمان ، شهامت ، پایمردی و از خودگذشتگی آموخت ما ایرانیان راستین در سال مرگ وی غمین نمی شویم ودر نبودش ، شیون و زاری نمی کنیم زیرا باور داریم که تلاش های او برای آن بود تا ما انسان ها شادی را که اهورای پاک پیش کش مان کرده پذیرا باشیم زرتشت هیچ گاه مردمان را به ستایش خویش فرانخواند از این رو است که ما در جستجوی کالبد او نیستیم و اهورای پاکش را می جوییم ودر روز مرگش ، رُوان و فروهر جاودانه اش را درود و آفرین می گوییم بر فروهر پاک اشو زرتشت سپنتمان درود باد و روان شان شاد یاری نامه ها : گات ها ، روان شاد، موبد آذز گشسب گات ها ، فرانک دوانلو نوشتار های پراکنده مهرنوش سپندارمزد text/html 2009-10-21T15:58:03+01:00 مهرنوش پارسه نبردهای کوروش بزرگ http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/586266/clubname/zoroastrian_rise <h1></h1>نبردهای کوروش بزرگ<img src="http://mehrnoosh88.persiangig.com/mehrnoosh1.jpg" vspace="0" align="middle" border="0" hspace="0" alt="mehrnoosh1.jpg" />کوروش در زمان جوانی تصمیم می گیرد که قوم پارس را متحد کند تا بتواند بر علیه آستیاگ وارد جنگ شود. هارپاک که از درباریان و خویشاوندان آستیاگ بود در این راه کمک زیادی به کوروش کرد و درنهایت آستیاگ پس از 35 سال پادشاهی سرنگون می شود. ولی کوروش او را نکشت و نزد خود نگاه داشت. کوروش تعدادی از مغان مادی را کشت ، چون مخالف او بودند. او توانست اکباتان یا هگمتانه (همدان امروزی) پایتخت دولت ماد را تصرف کند. کوروش در سال 555 ( پ. م ) دژ مادی را تسخیر کرد که تاریخ نگاران یونانی آنرا بنام پاسارگاد نوشته اند. نام دیگر پاسارگاد مشهد مرغاب است چون شهر پاسرگاد بر روی دشت مرغاب ساخته شده بود. از نو آوری های کوروش چاپارخانه دولتی یا پست خانه و گردونه چهار اسبه (گونه ای گاری) است که در کناره های آن تیغه هایی فلزی برای نابود کردن سربازان دشمن جاسازی شده بود. :مبارزه کوروش با پادشاه کشور لیدیه با تسخیر هگمتانه در سال 559 (پ . م ) پادشاهی کوروش آغاز می شود. سپس کوروش با کروزوس پادشاه کشور لیدی (لیدیه) جنگید و او را شکست داد. او سرانجام توانست شهر سارد طلایی را تصرف نماید. با تسخیر لیدیه کشورهای ایران و یونان هم مرز شدند. چون کشور لیدیه در آسیای صغیر قرار داشت. کوروش کروزوس را اسیر کرد و به همراه خود به ایران آورد و یک پارسی بنام تابالوس را به فرمانروایی سارد گماشت. او برای اینکه اعتماد خود را به اهالی لیدیه نشان دهد یکی از نزدیکان سابق کروزوس بنام پاکتیاس را مسئول اداره امور مالی و حفظ خزاین نمود. ولی پاکتیاس تصمیم گرفت با خراینی که کوروش به او سپرده بود ، لشکری فراهم آورد و پارسی ها شکست دهد. بنابراین سر به شورش برداشت و شهر اراک را محاصره نمود. کوروش یک سردار مادی بنام مازارس را برای برقراری نظم و دستگیری پاکتیاس به سارد فرستاد که در نتیجه پاکتیاس دسگیر شد و دوباره نظم به سارد بازگشت. بعد از این واقعه کوروش مشغول رفع اغتشاش از فرنگیه و کاریه شد. هر دوی این کشورها در ناحیه آسیای صغیر قرار داشتند. :حمله کوروش به ارمنستان کوروش به فکر حمله به ارمنستان افتاد ، چون پادشاه ارامنه به دولت ماد خراج و مالیات پرداخت نمی کرد و قشون و سرباز به کمک مادها نمی فرستاد. بنابراین کوروش به بهانه شکار با چند سواره نظام وارد قلمروی ارمنستان شد و به کیاکسار حاکم مادها گفت که شما سپاهی را گرد آورید و در نزدیکی مرز ارمنستان نگه دارید تا من هرگاه موقعیت را مناسب تشخیص دادم سپاه شما به ارمنستان بتازد. کیاکسار نیز چنین کرد و در نتیجه کوروش به راحتی توانست ارمنستان تصرف نماید. انگیزه جنگ کوروش با کلدانی ها به علت حمله آنها به ارمنستان و دزدی و تاراجی بود که کلدانی ها انجام می دادند. البته انجام این کار از سوی کلدانی ها به علت تنگدستی و نداشتن زمین کشاورزی مناسب بود. پس از درخواست صلح از طرف کلدانی ها ، کوروش یک تفاهم نامه صلح بین آنها و پادشاه ارمنستان به امضا رسانید. بر طبق آن پادشاه ارمنستان پذیرفت که زمین کشاورزی مناسبی را به کلدانی ها بدهد و در مقابل آنها تعهد کردند که اجازه چرای دامهای ارمنی را در چاگاههای خود بدهند و دیگر دست از چپاول و دزدی اموال ارمنی ها بردارند. :یورش کورش به آشور و بابل بابل در آن زمان شهری بسیار زیبا و ثروتمند بود و برابر نوشته های هرودوت و دیگر تاریخ نگاران یونان باستان ، دارای دژهای بسیار استواری بود که در پیرامون رودخانه فرات ساخته شده بودند. مردم بابل در آن زمان بیشتر از راه بازرگانی روزگار می گذراندند و باورهای ویژه ای به خدایان داشتند. بیشتر مردم بابل به قدرت ساحری و جادوگری کاهنان معبدها و بت پرستی اعتقاد داشتند. حمله کوروش به بابل و آشور در سال 539 (پ .م ) رویداد ، گویا به انگیزه قتل پسر یکی از درباریان بابلی بنام گبربایس بود که به کوروش پناهده شد و دژ خود به همراه غذای فراوان در اختیار کوروش و سپاهیانش قرار داد. در مقابل از کوروش خواست که به بابل حمله کند و پادشاه آنجا را از بین ببرد ، چون او پسرش را کشته بود. از آن گذشته کوروش هواداران زیادی در بابل داشت که او را ترغیب به تسخیر آن شهر می کردند. نتیجه جنگ کوروش و پادشاه بابل ، شکست بابل بود. با این پیروزی کوروش مهمترین کشور همسایه ایران را در اختیار گرفت و بیانیه حقوق بشر خود را که تضمین کننده آزادی در دین ، عقیده و محل زندگی بود ، صادر نمود. :چیرگی ایران بر فنیقیه و فلسطین پس از تسخیر بابل ، کشور کلده با شهرهای کهن سومر و اکد و کلیه مستعمرات کشور سابق بابل جز ایران گردید. از جمله این کشورها فنیقیه بود. فنیقی ها مردمی بودند سامی نژاد ، که در حدود2500 سال پیش از زایش مسیح از عربستان سر بر آوردند و بعدها بین دریای مغرب (مدیترانه) و کوه های جبل لبنان خانه گزیدند. فنیقی ها میگفتند که وطن اصلی آنها کرانه های خلیج فارس بوده است. آنها همچنین خودشان را کنعانیان می نامیدند. فنیقیه عربی شده نامی است که یونانی ها به این کشور داده اند وبه معنی الهه آفتاب سرخ است. کیش آنها شرک و بت پرستی بوده است. فنیقی ها چون بین بابل و مصر قرار داشتند ، از هر دو تمدن تاثیر گرفته اند. آنها دارای بازرگانی بسیار گسترده ای بودند که از غرب تا جزایر انگلستان و از شرق تا ناحیه بغاز مالاگا در نزدیکی هندوچین را شامل می شده است. آنها همچین در آفریقای جنوبی هم دارای مستعمراتی بودند. فنیقی ها نخست پیرو کشور مصر بودند سپس در سده 8 (پ. م ) تحت سلطه آشوری ها و در اوایل سده 6 (پ. م ) به تصرف بابلی ها درآمدند. پس از فتح بابل بدست کوروش آنها جزو کشور ایران گردیدند. .مهرنوش text/html 2009-10-17T19:50:20+01:00 مهرنوش پارسه آیا هخامنشیان زرتشتی بودند؟ http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/572807/clubname/zoroastrian_rise آیا هخامنشیان زرتشتی بوده اند؟ آیا سیاست های پادشاهان هخامنشی عین دیانت آنان بوده است؟ آیا رفتارهای برونی و سلوط کشور داری ایشان منطبق بر باورها و جهان بینی دینی ایشان بوده است؟ اینها پرسشی هایی است که کوشش می شود در این جستار بدانها پاسخ داده شود. اساسا&quot; آنچه تاریخ و آثار باستانی به ما ارائه می دهد وجود آتشکده هائی است که برای اولین بار در سرزمین مادها یافت شده و با آتشکده های ادوار بعد بخصوص هخامنشیان شباهت بسیار دارد در مورد معتقدات مادها آثار نوشته ای در دست نیست که زرتشتی بودن آنها را رسما&quot; اثبات کند و فقط نامهای برخی از سران و پادشاهان مادی نظیر «فرااورتی» و «خشتره» که نامهای مقدس امشاسپندان (فروزه های خداوند) در اوستا است، این گمان را تقویت می کند که دین مزدیسنا در میان آنها نفوذ داشته است. پروفسور «ادوارد مایر» با توجه به رایج بودن واژه «مزدکو» در میان مادها معتقد است که دین زرتشتی در میان آنها هم نفوذ بسیاری داشته است. پیرامون مزدیسنی بودن هخامنشیان نظرات موافق و مخالف بسیاری شنیده می شود اما آنچه مسلم است با توجه به روحیات دینی آنها، کیش ایشان دستکم شباهتی به آرمانها و ادیان اقوام سامی میان رودان نداشته و بری از خدایان خشمناک و حسود مردمان میان رودان است. «هرودت» مورخ یونانی که مستشرقین او را پدر تاریخ می خوانند، کیش ایرانیان را چنین توصیف می کند: «آنها(=ایرانیان) بر پا داشتن معابد و ساخت مجسمه خدایان(بت) و ایجاد قربانگاه برای ایشان را جایز نمی شمرند و در حقیقت کسانی را که چنین کنند، ابله می پندارند.» «استرابو»، مورخ یونانی مقیم روم در قرن اول ق.م می گوید: «پارسیان مجسمه و معبد برای خدای خویش بنا نمی کنند اما خورشید، ماه و چهار عنصر آتش، باد، آب، خاک احترام و تفدیس بسیاری در نزد آنها دارد.» یکی از نکاتی که مخالفان مزدیسنی بودن هخامنشیان پیش می کشند، به ظاهر اختلاف روش تدفین شاهان هخامنشی با مغان(موبدان) و سایر بهدینان است؟ هرودوت گزارش می دهد که مغان(موبدان) درگذشتگان خود را به سنگ می سپردند (رسم استودان گذاری) ولی گروهی دیگر از ایرانیان مرده های خود را با ماده ای موم مانند پوشانده و سپس دفن می کردند... در کلام نورانی گاهان پیرامون تدفین مردگان سخنی نیامده و در این مورد که پیکر در گذشته را به سنگ بسپارند(استودان) و یا دفن کنند دستوری نیست. رِیمَن و آلوده شدن بدن زنده گان در اثر لمس پیکر نسا(مرده) و البته مقدس بودن چهار عنصر باد، آب، خاک، آتش همگی ریشه در شریعت و آداب بهداشتی مذهب زرتشتی دارد که بوسیله ی مغان در طول تاریخ با نگاه به طریقت دین وضع گردیده است... «دیوژن لرسیوس» گزارش می دهد که پس از اشو زرتشت دوران درازی تا حمله الکساندر(گجسته) به ایران مغان پیشوایی دین او را بر عهده داشتند. نقد این سخن که کسانی یک دریا شواهد مبتنی بر احکام اولیه و مستند دین را رها می کنند و مسئله ای از اصول ثانویه مذهب را دست مایه سخنان خویش می سازند از حوصله ی نوشتار ما خارج است... شاید طرز به خاک سپاری هخامنشیان به ظاهر از نگاه گروهی بطور مستقیم شبیه آداب مغان و مبتنی بر شریعت زرتشتی نبوده است(که جای بحث بسیار دارد و آن خود نوعی دخمه گذاری است) اما این دلیل بر غیر زرتشتی بودن پادشاهان هخامنشی نیست. این ایده که خداوند و حقیقت یکی هستند یک جهش بی مانند فکری بود که اولین بار توسط اشو زرتشت به جامعه بشری آموزش داده شد، زمانی که داریوش بزرگ در کتیبه های خود از اهورامزدا بعنوان خالق آسمان و زمین تجلیل می کند در واقع قرابت خود را با اندیشه های اشوزرتشت به ظهور رسانده است. در بیان وخشور بزرگ به طور مشخص بر وحدت وجود تاکید شده و خداوند خالق همه هستی معرفی شده. داریوش در برداشت عقیدتی خویش مسلما&quot; به «هات 44» از کلام مینوی گاتها نظر داشته که اشو زرتشت هستی و هر آنچه در آن است را مخلوق خداوند یکتا دانسته و او را آگاه بر همه چیز دانسته است. داریوش بزرگ در سخنانش، مغز سخن هاتهای (21/31) و (13/33) گاتها را نیز بوضوح منعکس ساخته است... داریوش شاه در نقش رستم می گوید: «خدای بزرگ است اورمزد(اهورامزدا) که زمین را خلق کرد و آسمان را در بالا به وجود آورد و انسان را آفرید که خوشبختی را برای انسانها ایجاد کرد که داریوش را شاه کرد، شاهی از شاهان و سرور مردمان بسیار... ای بشر آنچه فرمان اورمزد است نباید بر تو گران آید راه درست را از دست مده و زور و جبر بکار مبر... همه موفقیتها و اعمال من مرهون یاری اورمزد است اورمزد مرا مدد کرد که آنها را به انجام برسانم اورمزد مرا حفظ نماید و سرزمین و مملکت مرا از زیان نگهداری کند. همه اینها را من به توجه اورمزد واگذار می کنم. بشود که او مرا رستگار(=نیک بخت) سازد. ای مردم احکام اورمزد که به شما رسیده ترک مکنید و از راه درستی و راستی رو مگردانید...» و نیز در کتیبه بیستون(بهستان = بغستان) می گوید: «داریوش شاه گوید، به توفیق اورمزد من پادشاه هستم. اورمزد این حکومت را بمن بخشیده است. این است مملکی که در تسلط من است. به توفیق اورمزد من بر آنها پادشاه شدم... آنچه را من به انجام رساندم به تنهایی و به خواست اورمزد بجا آوردم. اورمزد مرا یاری کرد زیرا که من عهد شکن نبودم و دروغگو و ظالم نبودم. خانواده من کار خود را کامل ساختند بوسیله ملتی قانون شناس و بواسطه آنکه دروغ و ظلم را برافکندند. تو ای کسی که در آتیه در اینجا سلطنت خواهی کرد، دروغگو و سرکش را مپرور بلکه آنها را تباه ساز...» در آرامگاه داریوش بزگ، پروفسور هرتسفلد کتیبه ای کشف کرد که مضمون آن چنین است: «چنین گفت داریوش شاه... راستی را دوست داشته ام و از ناراستی پرهیز کرده ام. اراده من بوده که هیچ بی عدالتی به یتیم و بیوه زنی نشود و هرگاه در موردی بی عدالتی به یتیمان و بیوه زنان شده باشد اراده من نبوده است. من جدا&quot; دروغگو را تنبیه کرده ام و او را که زحمت کشیده است به سزا پاداش داده ام...» در کتیبه های داریوش علائم بسیار مشخصی وجود دارد که او به مسئله ی وحدت وجود و اصل راستی مداری برخاسته از پیام اشو زرتشت کاملا&quot; آشنا بوده و در بسیاری از موارد از سرچشمه های آموزه&zwnj;های آن وخشور سیراب شده. به نسبت افکار خرافاتی رایج در آن روزگار برداشتی که داریوش در کتیبه هایش ارائه می دهد برای آن دوران بی سابقه است حتی دین یهود(با توجه به تقسیم بندی قدمت بخشهای عهد عتیق) در آن دوران دارای چنین مشخصاتی نبوده است. باور به فلسفه ی پوُلاریته برخاسته از هستی شناسی زرتشتی که برآیند آن اهمیت زیاد به نظام راستی و مبارزه شدید بر علیه دروغ و سستی و حیله و فریب است. ایمان کامل به اهورامزدا و احکام او، توجه به یتیمان و بیوه زنان و شماتت ستم و بی عدالتی و... بیانی شبیه به پروسه خلقت در هات 44 گاتها، فقط از پیام اشو زرتشت می توانسته متاثر باشد. دستور دکتر مانکجی دهالا در اثر گرانسنگ خویش «Zoroastrian civilization» (=تمدن زرتشتی) در این باره به تفضیل سخن گفته و با ستودن روش کشور داری کوروش و داریوش معتقد است که آنها تحت تاثیر مستقیم آموزشهای زرتشت چنین برخوردی یافتند و سیاست آنان عین دیانتشان بوده است. این مسئله حتی تا بدانجا پیش می رود که داریوش شاه در سنگ نبشته های خویش میزان و معیار تفکیک میان خود و دشمنانش را مقوله ی دین قرار می دهد. چنان که در سطر(ستون) پنجم کتیبه بیستون می فرماید: «آن خوزیان بی وفا بودند، و اهورامزدا از طرف آنان پرستش نمی شد.(من) اهورامزدا را می پرستیدم. به خواست اهورامزدا هرطور میل من (بود) همانطور با آنها کردم. آنکه اهورامزدا را بپرستد، چه زنده چه مرده(=چه در عالم گیتی چه در عالم مینو)، برکت(=نیک بختی) از آن او خواهد بود.» مقوله در یک راستا بودن سیاست و دیانت فرمانروایان هخامنشی را در قسمتی از کتیبه دیوان خشایار شاه ترجمه هرتسفلد نیز می توان مشاهده کرد: «چنین گفت شاه خشایار، چون من به شاهی رسیدم در این سرزمین ها... نا امنی و نا آرامی حاکم بود پس اورمزد به من کمک کرد. بنا به اراده اورمزد این سرزمین ها را آرام کردم و بجای خود نشاندم. در این سرزمین ها مکانهایی بود که قبلا&quot; دیوان پرستش می شدند(دائیودانه = خانه دیو = معبد دیو) من این خانه های دیوان را ویران ساختم و فرمان دادم که دیوان دیگر نباید پرستش شوند(در ترجمه ای دیگر: به اراده اورمزد من آئین دیو پرستی را از ریشه برکندم) آنجا که قبلا&quot; دیو پرستش می شد من پرستش اورمزد را اعلام کردم آنچه به برزمن(=برسم) و ارته(=اشه) بد عمل شده بود من درست کردم.(ترجمه ای دیگر: من پرستش اهورامزدا را برقرار کردم مطابق با راستی و آداب شایسته) آنچه را من انجام دادم به اراده اورمزد بود. اورمزد به من کمک کرد تا به انجام این کارها موفق شوم.» کتیبه های این پادشاهان از یک روح عمیق دینی برخوردار است، سخنانی که ردپای معنوی تعالیمی نیرومند در پس آن مشهود است، سخنانی که برای قدرتمندان سومری، عیلامی، آشوری و بابلی بکلی ناآشنا و غریبه بوده است. از آنجایی که نام اهورامزدا اولین بار از جانب اشو زرتشت اعلام شده است و با اتکا به کتیبه های داریوش و جانشینان او که همه جا از اهورامزدا بعنوان خالق و هستی بخش نام برده اند مسلم می نماید که مزدیسنی بوده اند، زیرا خداوندی که پاسدار حق و راستی و حقیقت است و دروغگویان و مخالفین راستی را پادافره می دهد تنها اهورامزدا است. داریوش علت توجه و مرحمت اهورامزدا به خود را دعا خواندن و تقدیم قربانی و اجرای مراسمات ملالت آور مخصوص و طولانی نمی داند بلکه مباحثی را پیش می کشد که از آموزه های اوستایی است: «من عهد شکن، دروغگو، ستمگر و فریبکار نبودم. نه دروغگور را تحمل کردم و نه حاکم ستمگر را، من مطابق راستی و درستی(اَشه وهیشتا) حکومت کردم...» اینها فقط برداشت کسی میتواند باشد که در آن ادوار تاریک تاریخ با پیام روح بخش زرتشت آشنایی یافته باشد. گروهی مطرح می کنند که چرا اگر هخامنشیان مزدیسنی بودند پس نامی از اشو زرتشت در کتیبه های خود نبرده اند؟؟ این که نام اشو زرتشت در کتیبه های شاهان هخامنشی برده نشده است به هیچ وجه دلیل غیر زرتشتی بودن آنها نیست. حتی سلاطین مسیحی و بسیار مؤمن قرون وسطی نیز، به پایه گذار دین(عیسی مسیح و یا حتی پائولوس) در اعلامیه های خود کوچکترین اشاره ای نکرده اند و همان طور که امپراتور مشهور هند آشوکا که یک بودایی دیندار و شاه مذهبی مسلم بود، نام بودا را فقط یک بار ذکر می کند که آن هم نیاز ادبی و واژگانی است... ابدا&quot; جای تعجب نیست که در کتیبه های هخامنشی نامی از زرتشت برده نشده زیرا همه انسانهای مومن موفقیت خود را مرهون لطف خداوند قادر متعال می دانند نه پیام آور وی! زیرا پیامبران وسیله و راهنما هستند، نه خود هدف(=حقیقت). این واقعیت که در هیچ یک از سنگ نوشته های شاهان در این دوران نامی از زرتشت برده نشده چیز خاصی را ثابت نمی کند، حتی در دوران ساسانی که دین مزدیسنی در ایران در اوج شکوه خویش قرار دارد و یگانه کیش رسمی شاهنشاهی است، می بینیم که شاهان کتیبه های خود را با نام اورمزد یکتا آفریدگار هستی آغاز می کنند و نه نام و یاد اشو زرتشت، اغلب آنهایی که روی تاریخ دین زرتشتی تحقیق کرده اند به این نکته ظریف دقت نکرده اند که نام پیامبران در تاریخ در نام خدای ایشان مستتر بوده و با ذکر نام خداوند در گویش آن پیامبر در واقع بطور غیر مستقیم از او نام برده می شود، در سخنان موسی کلیم الله این یهوه است که متجلی است نه خود وی، همان گونه که در گاتها سخن از عظمت و بزرگی و پاکی اهورامزدا است و زرتشت چون بشری مانند دیگر افراد معرفی شده که از جانب خداوند به او کلامی شیرین و خردی پاک عطا شده تا مردم را به راه خداوند یعنی راستی و درستی دعوت کند. در سراسر گاتها در کلمات این بزرگمرد مزداپرست فروتنی و تواضع آشکار است، در گاتها زرتشت محو در وجود اهورامزدا است، پس نباید انتظار داشت که داریوش و کوروش و دیگر پادشاهان مؤمن مزداپرست تاریخ ایران در نوشته های خود نام زرتشت را ببرند بخصوص که حدود 10 قرن هم از ظهور آن پاکمرد گذشته بود، آنها با ذکر نام اهورامزدا غیر مستقیم به نام زرتشت اشاره می کنند. اما پیرامون گئومات و ایراد اتهام موبد ستیزی به پادشاهان هخامنشی، اگر داریوش شاه بر علیه مغی دسیسه گر برخاست که خود را فرزند کوروش نامیده بود، دلیل بر مخالفت او با همه مغان و البته کیش مغان(=دین زرتشتی) نیست (سرکوب مزدک که او هم یک موبد بود بوسیله خسرو قبادان نمی تواند دلیلی بر غیر زرتشتی بودن انوشیروان باشد)، گو اینکه موبدان در دربار هخامنشی و جامعه ایران دارای ارج و احترام خاصی بودند. داریوش همه جا از اهورامزدا کمک می گیرد همان خدایی که مغان پرستنده و ستاینده وی بودند، سیاست هخامنشیان همواره سیاست متمایل به مغان کوروش بوده. اما پیرامون کوروش بزرگ، با توجه به آثاری که از این شهریار دادگر باقی مانده بطور خاص فرمان حقوق بشر وی به خوبی می توان در باره نظریات او قضاوت کرد و تصورات وی را بازسازی نمود ادبیات به کار رفته در آثار به جای مانده از او به ما نشان می دهد که تا چه حد عمیقی، تعلیمات زرتشت در شخصیت این فرمانروای جهانی اثر گذاشته است. پروفسور «مولتن» نظریه آنهای را که با مراجعه به فرمان کوروش بزرگ در بابل و ذکر نام مردوک و دیگر خدایان او را پولیتئست(چند خداگرا) معرفی کرده اند نادرست دانسته و می نویسد: «همان گونه که داریوش به خاطر استمالت تابعین خود از خدایان دیگر نام برده کوروش هم چنین کرده است بخصوص که کوروش در بابل و برای بابلیان سخن می گفته و اصطلاحات آنها را به کار برده است»، مولتن حتی کوروش را با نبی بنی اسرائیل داوود مقایسه کرده است که به الوهیت یهوه معتقد بوده ولی در خارج از سرزمین یهود خدمت به خدایان سرزمینهای دیگر را می پذیرفت. هرتسفلد معتقد است که کوروش دادگاه عالی دادخواهی را طبق ایده اوستا بر پا داشت و داریوش هم در وصیت نامه خود بوضوح افکار زرتشت را بازگو نموده است. بخصوص در آنجا که می گوید: «من آنچه را که راست و درست است دوست دارم و از آنچه نادرست است متنفرم، دلخواه من نیست ک طبقات ضعیف از طبقات زورمند تحمل بی عدالتی کنند...» این اندیشه و تعلیم زرتشت است. کوروش و داریوش به همان اندازه از پرستش دیوان و بتها متنفر بودند که معلم بزرگشان زرتشت، منتها ایشان در جایگاه شاهنشاه مجبور بودند برای اداره یک سرزمین پهناور و در حالی که اکثریت مردمان این سرزمینها را دیویسنا و اصنام پرستان تشکیل می دادند با احساسات مذهبی ملل تابعه خود روش غیردوستانه ای در پیش نگیرند. ایشان مجبور بودند برای مطیع ساختن آن مردمان به زبان خودشان اشاره ای به خدایانشان کنند. شاید این برداشت پیرامون آنها غلو نباشد اگر بپذیریم هنگام دیکته کردن این قبیل جملات زیر لب نجوا می کردند: «خدایی نیست جز اهورامزدا و بتهای بی جان این مردمان جاهل فقط موجودات واهی هستند...» داریوش بزرگ مایل بود که هر سرزمینی در باب شرعیات به قوانین عرفی خود متکی باشد(تولرانس مذهبی). داریوش شاه در سال سوم حکومتش(519 ق.م) به دانایان، جنگجویان و بزرگان مصر دستور داد تا قوانین قدیم مصر را تنظیم و تحریر کنند که این اقدام ده سال به طول انجامید. در سال (458 ق.م) خاخام اعظم بنی اسرائیل به نام عزرا نبی در فلسطین از جانب خشایارشا مامور شد تا پنج کتاب قانون موسی(پنتاتویخ)را برای جامعه یهود تنظیم نماید... همان گونه که برای تمام سرزمین ها با رسوم مختلف پادشاهان هخامنشی تنظیم کتاب احوالات شخصیه و شرعیات را بر پایه آداب مذهبی خودشان تائید می کردند مسلما&quot; می بایست برای ایرانیان هم کتاب احوالات شخصیه تنظیم شده باشد پروفسور «شدر» معتقد است که این ماموریت در زمان داریوش به مغان سپرده شد آنها هم کتاب ارجمند وندیداد(ویدئودات=وی، دئو، دات) را تدوین کردند(این تدوین را باید جدا از نگارش کل اوستا در دو نسخه بزرگ بر روی پوست گاو و به خط طلا دانست). نگارش کتاب وندیداد در زمان خشایار شاه بپایان رسیده و خشایارشا مستقیما&quot; در کتیبه دیوان خود به آن اشاره کرده است. او در این کتیبه افتخار میکند که دیو پرستی را از ریشه بر کنده است و قانون ضد دیو(اشاره به کتاب وندیداد) اهورامزدا را بر پا داشته است. در زمان خشایارشا (441 ق.م) شاهد تحول دیگری نیز هستیم و آن گاهنمای سرزمین ایران است که در آن نام ماههای سال ریشه اوستائی گرفت. ما از ریز جزئیات زندگی داریوش بزرگ و خشایارشا طلاع دقیقی در دست نداریم ولی اگر ایشان را تجسم گفتارشان در کتیبه هایی که از آنها بجای مانده بدانیم، باید بپذیریم که ایشان از تمام فرمانروایان تاریخ ایران زرتشتی تر و اخلاق گراتر بوده اند و افکارشان را، صادقانه بیان کرده و دیدگاههایش به پیام زرتشت نزدیکتر از افکار سایر حاکمان گذشته ایران است، اعمال کوروش نیز با رفتار های داریوش بسیار شباهت دارد و میتوان نتیجه گرفت که او نیز از پیام زرتشت متاثر بوده ولی چون اطلاعات مشروحی از افکار کوروش به ما نرسیده ما فقط می توانیم به قضاوت کلی اکتفا کنیم ولی با توجه به افکار و ادیانی تاریکی که در آن اعصار در اطراف ایران وجود داشته می توانیم با اطمینان بپذیریم که بن مایه های فکری کوروش و داریوش و خشایارشا فقط می توانسته متاثر از آموزه های اشو زرتشت بوده باشد. در پایان این گزیده از کتیبه های «سناخریب» و «آشوربانی پال» پادشاهان آشور که پیرامون تصرف بابل و شوش از سوی ایشان صادر شده است را با متن فرمان کوروش بزرگ خطاب به بابلیان و کلام داریوش شاه در کتیبه هایش خطاب به مردم، مقایسه کنند و خود به قضاوت بنشینید: «شهرها و خانه ها را از سنگ اول تا سقف ویران ساختم، زیر و رو کردم و با آتش سوزاندم. دیوارها و حصارها و معابد خدایان و مناره های معابد را از آجر و گل هر چه بود از جا کندم و در نهر آرختو سرازیر نمودم، سراسر شهر را ویران ساختم، ویرانی کامل که بدست من انجام شد از یک سیل به مراتب بدتر بود، این خواسته من بود که تحقق یافت...» «به یک ماه ده روز خاک سرزمین شوشان را به توبره کشده و به آشور کشاندم، از کشته زن و مردشان تپه ها ساختم، استخوان های پدرانشان را از خاک بیرون کشیدم و همه را جملگی سوزاندم، معبد خدایان بزرگشان که مکانی ممنوعه بود را گشودم و از پی تا سقف نابودش کردم، مزارعشان را سوزاندم سپس دستور دادم بر خاکشان نمک و تخم گون(خارشتر) پاشیدند تا لم&zwnj;یزرع گردد، آوای موسیقی را از سرزمینشان برچیدم و چنان کردم که سرزمینشان محل زندگی حیوانت وحشی گردد...» کشتار و تخریب و سوزاندن و ویران کردن در شمار افتخارات بزرگ این سفاکان تاریخ به شمار می رفت. حامی این ستمگران همواره خدایان دروغین، خودخواه و خشمناکی بودند که بوسیله کاهنانی بی شرم، فریبکار و سوداگر به خورد بشریت داده می شدند... یاری نامه: 1:زرتشت، مزدیسنا، حکومت، جلال الدین آشتیانی، شرکت سهامی انتشار 1381 2:فرمانهای شاهان هخامنشی، رلف نارمن شارپ، نشر پازینه 3:تاریخ ده هزار ساله ایران، دکتر عبدالعظیم رضایی، بی نا 4:دوره(شش جلدی) تاریخ هرودت، ترجمه به همراه مقدمه، توضیحات و حواشی دکتر هادی هدایتی، انتشارات دانشگاه تهران، 1383 5:گاتها سرودهای مینوی اشو زرتشت(دوره دو جلدی)، ترجمه دستور فیروز آذرگشسب، انتشارات فروهر 6:جغرافیا، استرابو، ترجمه همایون صنعتی زاده، چاپ بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، 1382 7:دوره سه جلدی تاریخ ایران باستان، تالیف حسن پیرنیا، انتشارات زرین، 1382 8:فرهنگ ایران باستان، نگارش استاد ابراهیم پورداوود، انتشارات اساطیر، 1380           مهرنوش text/html 2009-10-11T11:53:35+01:00 مهرنوش پارسه جشن آبانگان http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/551635/clubname/zoroastrian_rise <a href="http://www.aariaboom.com/content/view/596/58/"><img alt="جشن آبانگان خجسته باد" src="http://www.aariaboom.com/images/stories/jashn/abangan.jpg" width="160" border="0" height="115" hspace="0" /></a>آبان روز از آبان ماه برابر با 10 آبان در گاهشماری ایرانی «... اینک آبها را میستاییم، آبهای فروچکیده و گردآمده و روان شده و خوب کـُنش ِ اهورایی را...» (یسنا - هـات 38 - بند 3)<img style="width:171px;height:295px;" alt="پیکره ی آناهیتا - ایزد بانوی آب های روان" src="http://www.aariaboom.com/images/stories/jashn/anahita.jpg" width="171" border="2" height="295" hspace="0" />«جشن آبانگان» جشنی است در گرامیداشت ستارهی روان (سیاره) درخشان «اَنَهیتَه / آناهید (زهره)» و رود پهناور و خروشان «اردوی / آمو (آمودریا)»، و بعدها ایزدبانوی بزرگ «آب»ها در ایران (غیاث آبادی، 1382،ص77). «اَردوی سوره اَناهیتا» Ardavi – Sura Anāhita ایزد&zwnj;بانویی ایرانی بسیار برجستهای است كه نقش مهمی در آیینهای ایرانی دارد و پیشینهی ستایش و بزرگداشت این ایزد بانو در فرهنگ ایرانی به دورههای پیش از زرتشتی در تاریخی ایران میرسد.بخش بزرگی در کتاب اوستا به نام «<a href="http://www.aariaboom.com/index.php?option=content&amp;task=view&amp;id=598">آبان یشت</a>»(یشت پنجم) که یکی از باستانیترین ِیشتها میباشد به این ایزد بانو اختصاص دارد، در این یشت، او زنی است جوان، خوش اندام، بلند بالا، زیبا چهره، با بازوان سپید و اندامی برازنده، كمربند تنگ بر میان بسته، به جواهر آراسته، با طوقی زرین بر گردن، گوشواری چهارگوش در گوش، تاجی با سد ستارهی هشت گوش بر سر، كفشهایی درخشان در پا، با بالاپوشی زرین و پرچینی از پوست سگ آبی. اَناهید گردونهای دارد با چهار اسب سفید، اسبهای گردونهی او ابر، باران، برف و تگرگ هستند. او در بلندترین طبقهی آسمان جای گزیده است و بر كرانهی هر دریاچهای، خانهای آراسته، با سد پنجرهی درخشان و هزار ستون خوش تراش دارد. او از فراز ابرهای آسمان، به فرمان اهورامزدا، باران و برف و تگرگ را فرو میباراند.نیایشگاههای آناهیتا معمولا در كنار رودها برپا میشده و زیارتگاههایی كه امروزه با اسامی دختر و بی بی مشهور هستند و معمولا در كنار آنها آبی جاری است، میتوانند بقایای آن نیایشگاهها باشند. برخی حتی سفرههای نذری با نام بی بی (همچون بی بی سه شنبه) را بازماندهی آیینهای مربوط به آناهیتا میدانند.آناهیتا همتای ایرانی «آفرودیت»، الههی عشق و زیبایی در یونان و «ایشتر»، الههی بابلی، به شمار میرود.واژهی «آب» که جمع آن «آبان» است در اوستا و پهلوی «آپ» و در سانسکریت «آپه» Apa و در فارسی هخامنشی «آپی» میباشد. این آخشیج (عنصر) همانند آخشیجهای اصلی دیگر چون آتش و خاک و هوا در آیینهای ایرانیان باستان مقدس است و آلودن آن گناهی بس بزرگ است. برای هریک از چهار آخشیج امشاسپندی (فرشته) ویژه نامگذاری شده است. به گواهی اوستا و نامههای دینی پهلوی، ایرانیان آخشیجهای چهارگانه را که پایهی نخستین زندگی است، میستودند.در جشن آبانگان، پارسیان به ویژه زنان در کنار دریا یا رودخانهها، فرشتهی آب را نیایش میکنند. ایرانیان کهن آب را پاک (مقدس) میشمردند و هیچگاه آنرا آلوده نمیکردند و آبی را که اوصاف سهگانهاش (رنگ - بو - مزه) دگرگون میشد برای آشامیدن و شستشو بهکار نمیبردند. «هرودوت» میآورد :<blockquote dir="rtl" style="margin-left:0px;">«... ایرانیان در میان آب ادرار نمیکنند، آب دهان و بینی در آن نمیاندازند و در آن دست و روی نمیشویند ...»</blockquote>«استرابون» جغرافیدان یونانی نیز میآورد :<blockquote dir="rtl" style="margin-left:0px;">«... ایرانیان در آب روان، خود را شستشو نمیدهند و در آن لاشه، مردار و آنچه که نا پاک است نمیاندازند ...»</blockquote>در برگردان فارسی آثارالباقیه ابوریحان بیرونی میخوانیم :<blockquote dir="rtl" style="margin-left:0px;">«... آبان روز دهم آبان ماه است و آن را عید میدانند که به جهت همراه بودن دو نام، آبانگان میگویند. در این روز زو Zoo پسر طهماسپ از سلسلهی پیشدادیان به شاهی رسید، مردم را به کندن قناتها و نهرها و بازسازی آنها فرمان داد، در این روز به کشورهای هفتگانه خبر رسید که فریدون ، بیوراسب (ضحاک - آژی دهاک) را اسیر کرده، خود به پادشاهی رسیده و به مردم دستور داده است که خانه و زندگی خود را دارا شوند...»</blockquote>در روایت دیگرى آمده است كه پس از هشت سال خشكسالى در ماه آبان باران آغاز به باریدن كرد و از آن زمان جشن آبانگان پدید آمد.زرتشتیان نیز در این روز همانند سایر جشنها به آدریانها (آتشكدهها) مىروند و پس از آن براى گرامیداشت مقام فرشتهی آبها، به كنار جوىها و نهرها و قناتها رفته و با خواندن اوستاى آبزور (بخشى از اوستا كه به آب و آبان تعلق دارد) كه توسط موبد خوانده مىشود، اهورامزدا را ستایش كرده و درخواست فراوانى آب و نگهدارى آن را كرده و پس از آن به شادى مىپردازند.جالب اینجاست كه مىگویند اگر در این روز باران ببارد، آبانگان به مردان تعلق گرفته و مردان تن و جان خویش را به آب مىسپارند و اگر بارانى نبارد، آبانگان زنان است و زنان آب تنى مىكنند.          مهرنوش text/html 2009-10-02T19:05:19+01:00 مهرنوش پارسه مهرگان و بررسی پدیدآیی آن http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/521152/clubname/zoroastrian_rise <table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0"><tbody><tr><td valign="top"><div style="float:right;"><a href="../../../../../../profile/blog/one/username/mehn00sh/logid/1053129/مهرگان+چگونه+بنا+نهاده+شد؟" title="">مهرگان چگونه بنا نهاده شد؟</a></div><div style="float:left;"><div>10 مهر 88 - 22:29</div></div></td></tr><tr><td style="padding-top:0px;vertical-align:top;"><div><div><div>در پس نام و سنت مهرگان دو جریان به&zwnj;ظاهر جداگانه قرار دارد و البته حدس و گمان&zwnj;هایی که می&zwnj;توان دو جریان را به هم وصل کرد. این نوشته کوششی است برای طرح این دو موضوع و بحث در ارتباط بین آن&zwnj;ها: ١- مهرگان جشنی است به پاس پیروزی فریدون بر ضحاک.   ٢- مهرگان (مهرروز از مهر ماه) جشنی است که به ایزدمهر تعلق دارد. در باب ادعای نخست ابوریحان در التفهیم می&zwnj;گوید: «شانزدهم روزاست از مهرماه و نامش مهر<a href="http://www.aftab-magazine.com/4/page3:1#r1#r1">١</a> و اندرین روز افریدون ظفر یافت بر بیوراسب جادو. آنک معروف است به ضحاک و به کوه دماوند بازداشت<a href="http://www.aftab-magazine.com/4/page3:1#r2#r2">٢</a> و روزها که سپس مهرگان است همه جشن&zwnj;اند، بر کردارِ آنچ از پسِ نوروز بود. و ششم آن مهرگان بود و رام روز نام دارد<a href="http://www.aftab-magazine.com/4/page3:1#r3#r3">٣</a> و بدین دانندش.» توضیح ابوریحان با همین عبارت «و بدین دانندش» خاتمه می&zwnj;یابد. دقیقی در بیتی می&zwnj;گوید: مهرگان آمد جشن ملک افریدونا   آن کجا گاو بپروردش برمایونا این بیت با سخن ابوریحان هماهنگی دارد و احتمال وجود ماجرای فریدون و ضحاک را در پشت مهرگان تقویت می&zwnj;کند. مضاف براین&zwnj;که با یادآوری دایه&zwnj;ی عجیب فریدون که ماده گاوی شریف و پرمایه بوده است ذهن را به دقت بیشتری رهنمون می&zwnj;شود. فریدون پسر «پور گاو» پسر «سیاک گاو» پسر «سیت گاو» پسر «گفرَ گاو» پسر «رما گاو» پسر «فرَ غشِن» پسر «جم» که فر ایزدی روی شانه&zwnj;هایش سنگینی می&zwnj;کند، مفقودالاثر است و در این حال یک گاو، نهانی او را به شیر خود می&zwnj;پرورد. در حالی که ضحاک که بعد از چهارپشت به «تاز» (جدّ اعلای تازیان) می&zwnj;رسد، غاصبانه بر کشور حکومت دارد. <div align="right"> <table width="7" border="4" cellpadding="0" cellspacing="0"><tbody><tr><td> <table cellpadding="0" cellspacing="0"><tbody><tr valign="top"><td bgcolor="#fff5ea"> </td></tr></tbody></table></td></tr></tbody></table></div> ضحاک یا اژدیهاک ظاهراً از شاهان سرزمین&zwnj;های جنوب غربی ایران بوده است، که تا زمان انقراض تمدن&zwnj;های کلدانی و آشوری، منطقه&zwnj;ی خطرناکی برای ایران محسوب می&zwnj;شده است. توصیف&zwnj;هایی که در متون کهن از اژدیهاک وجود دارد او را به صورت مار سه&zwnj;کله&zwnj;ای می&zwnj;نمایاند که شش چشم دارد. این توصیف&zwnj;ها در شاه&zwnj;نامه به صورت ضحاک ماردوش در آمده و خاستگاه او نیز دشت نیزه&zwnj;وران خوانده شده که –متناسب با عربی بودن کلمه ضحاک– همان عربستان است. در این رابطه به نظر می&zwnj;رسد مقتضیات سیاسی و اجتماعی دوران فردوسی و شعوبی&zwnj;گری شاعر در این گزینش&zwnj;ها بی&zwnj;تأثیر نبوده است. باری با دورشدن فرایزدی از جمشید، ضحاک بر او چیره می&zwnj;شود و به مدتی دراز نظم سلطنتی را در ایران به هم می&zwnj;زند. این نظم از طرفی برفر تکیه داشته –فر یعنی پذیرش و اعطای حق سلطنت به اقوام آریایی که جنگ&zwnj;جو و کوچنده بوده&zwnj;اند– و از طرف دیگر به داد می&zwnj;گراییده است –داد یعنی به رسمیت شناختن منافع اقوام مقیم منطقه که کشاورز، دام&zwnj;پرور و یک&zwnj;جانشین بوده&zwnj;اند. این به هم ریختگی با خونریزی و قتل سرداران و بزرگان ایرانی موجبات نفرت از اژدیهاک را فراهم آورد. در همین حال ایرانیان در دستگاه او نفوذ کردند و در خفا نفراتی را برای مقابله سازماندهی نمودند. قیام کاوه و یافتن فریدون در دماوند که فر را از نیای خود جمشید به ارث داشت نظام حکومتی را به میثاق خود باز گردانید. ما از طرف دیگر گفتیم که مهرگان با ایزدمهر ارتباط دارد. این بار نیز به التفهیم بر می&zwnj;گردیم و پاورقی شادروان جلال&zwnj;الدین همایی را می&zwnj;خوانیم: «پارسیان را قاعده&zwnj;ی کلی بود که هرگاه نام ماه بر نام روز یکی می&zwnj;شد آن روز را جشن می&zwnj;گرفتند و نام این روز را به الحاق لفظ «گان» می&zwnj;گفتند. بنابراین دوازده جشن داشتند به اسامی فروردین&zwnj;گان، اردیبهشت&zwnj;گان، خردادگان، ... لفظ گان در این کلمات و هم&zwnj;چنین دهگان و صدگان و هزارگان ... متضمن معنی جمع و تکرار است.» در این میان مهرگان به دو دلیل برتری داشت. یکی این&zwnj;که آغاز فصل دوم از دو فصل سال بود (نوروز آغاز تابستان و مهرگان آغاز زمستان)؛ دیگر این&zwnj;که ایزدمهر مهم&zwnj;ترین خدایان ایرانی و یادگار عظمت میترای باستانی بود. میترا اگرچه در فرهنگ اوستایی به امشاسپند و ایزد تنزل کرد اما هم&zwnj;چنان در کمال اعتبار باقی ماند و بیشتر از آن&zwnj;جا در قلب و فرهنگ مردم بی&zwnj;همتا بود. «ای سپیتمان: من مهر آن نخستین آفریده&zwnj;ی نیک و دلیر مینوی، آن بسیار مهربان بی&zwnj;همانند، آن بلندپایگاه نیرومند دلاور، آن یَل رزم&zwnj;آزمای را می&zwnj;ستایم. آن پیروزمندی که همواره یک رزم&zwnj;افزار خوش&zwnj;ساخت با خود دارد. آن که در ژرفای تاریکی فریفته&zwnj;نشدنی است. آن که زورمندترین زورمندان است. دلیرترین دلیران است. داناترین بخشندگان است. آن پیروزمندی که فر ایزدی از آن اوست. آن که هزار گوش و ده هزار چشم و ده هزار دیدبان دارد. آن مهر نیرومند دانای فریفته&zwnj;نشدنی.» (اوستا) باید دانست که «مهر» بر خلاف آن&zwnj;چه بلافاصله از نامش بر می&zwnj;آید خدایی قاطع، کوبنده و تمام کننده است. چشم&zwnj;ها، گوش&zwnj;ها و دست&zwnj;یارانی دارد که همه چیز را می&zwnj;پایند و کوچک&zwnj;ترین پیمان&zwnj;شکنی را منعکس می&zwnj;کنند. مهر نیز بدون ترحم همه&zwnj;ی بدعهدان را منکوب می&zwnj;کند و نظم و میثاق را استوار می&zwnj;نماید. <div align="right"> <table width="49" border="4" cellpadding="0" cellspacing="0"><tbody><tr><td> <table cellpadding="0" cellspacing="0"><tbody><tr valign="top"><td bgcolor="#fff5ea">  زرتشت </td></tr></tbody></table></td></tr></tbody></table></div> «مهر با بازوان بسیار بلندش آن فرومایه&zwnj;ای را که از راه راست بیرون رفته است و آن تیره&zwnj;درون فرومایه&zwnj;ای را که با خود می&zwnj;اندیشد مهر نابینا، گفتار دروغ و کردار زشت مرا نمی&zwnj;بیند، گرفتار سازد و به کیفر رساند.» (اوستا) رسالت ِ بزرگ مهر استقرار حاکمیت قانون بوده که با روش کنترل شبانه&zwnj;روزی پیمان&zwnj;ها و میثاق&zwnj;ها مجری می&zwnj;داشته است. مهر هر روز از یک سوی جهان برمی&zwnj;خاسته، برفراز دماوند می&zwnj;ایستاده و اسرار جهان را درمی&zwnj;یافته و به سوی دیگر می&zwnj;رفته است. رخسار صبح پرده به عمدا برافکند   راز دل زمانه به صحرا برافکند تندیسی از سنگ مرمر در موزه&zwnj;ی واتیکان، تالار جانوران، نگه&zwnj;داری می&zwnj;شود که در آن ایزد مهر دشنه&zwnj;ی خود را در کتف راست گاو نری فرو برده و با دست دیگر گردن آن را برآورده، کاملا ً برجانور تسلط دارد. در دو طرف او مهربانان با مشعل&zwnj;های افراشته و فروهشته طلوع و غروب خورشید را نشان می&zwnj;دهند. یک مار، یک سگ و یک عقرب نیز حضور دارند و ایزد مهر درست در مرکز خط سیر خورشید قرار گرفته است. گاو نر غول&zwnj;پیکر هم&zwnj;چون دماوندی است که ایزد مهر بر پشت آن نشسته گویی آتش&zwnj;فشان را مهار می&zwnj;کند.<a href="http://www.aftab-magazine.com/4/page3:1#r4#r4">٤</a> همین&zwnj;جا اگرچه قدری از موضوع دور می&zwnj;شویم اجازه می&zwnj;خواهم توصیف بی&zwnj;نظیری که مسعودی در مروج&zwnj;الذهب از دماوند آورده را قبل از نتیجه&zwnj;گیری اضافه کنم: «کوه دماوند که ما بین ری و طبرستان است از صد فرسنگی دیده می&zwnj;شود که ارتفاع بسیار دارد و در فضا بالا رفته است. از فراز کوه بخار بلند است و برف روی برف می&zwnj;نشیند و هرگز از برف خالی نیست و از زیر آن رودی برون می&zwnj;شود با آب فراوان که زردِ گوگردی و طلایی رنگ است. از دامن کوه تا بالا سه روز و سه شب راه است و هر که بر آن بالا رود و به قله رسد آن&zwnj;جا را هزار ذراع در هزار ذراع مسطح بیند ولی از پایین چون گنبد مخروطی به نظر می&zwnj;رسد. سطح قله پر از ریگ سرخ رنگ است که پا در آن فرو می&zwnj;رود. بر اوج قله از کثرت بادهای سخت و شدت سرما حیوان درنده و پرنده نیست. در آن&zwnj;جا نزدیک به سی سوراخ هست که بخار گوگردی از آن&zwnj;جا خارج می&zwnj;شود و از همین سوراخ&zwnj;ها همراه بخار گوگرد صدایی عظیم چون رعد سخت شنیده می&zwnj;شود. این صدای لهیب آتش است.» اکنون می&zwnj;توان وارد بخش سوم بحث یعنی به&zwnj;هم پیوستن اسطوره&zwnj;های دینی و اسطوره&zwnj;های تاریخی در شکل&zwnj;گیری جشن مهرگان شد. مهرگان جشن پاس&zwnj;داری ِ پیمان&zwnj;های اجتماعی است. یعنی جشن ِ «انسان». موجودی که هویت ممتاز خود را در گرو همین پاس&zwnj;داری یافته است. اگر نوروز را روز «زمین» نامیده&zwnj;اند، چنان&zwnj;چه مهرگان نیز به اندازه&zwnj;ی نوروز شهرت می&zwnj;یافت هیچ دور از انتظار نبود که آن را روز «انسان» بخوانند. بی&zwnj;تردید انسان و میثاق&zwnj;های او در ادوار کهن مخصوصا ً در جایی&zwnj;که زادگاه تاریخی کشاورزی است با محصول و جانورانی که پیرامون زندگی کشاورزان هستند در هم می&zwnj;تند. زمان وقوع مهرگان بر این نکته دلالت دارد. در مثل می&zwnj;گوییم «جوجه&zwnj;ها را آخر پاییز می&zwnj;شمارند». بی&zwnj;دلیل نیست که خشثرپاون ِ (شهربان) ارمنستان در جشن مهرگان بیست هزار کره اسب به&zwnj;رسم ارمغان به دربار هخامنشی هدیه می&zwnj;فرستاد. آمد خجسته مهرگان، جشن بزرگ خسروان  نارنج و نار و ارغوان آورد از هر ناحیه و بی&zwnj;دلیل نیست که پادشاه سامانی پس از آن&zwnj;که مهرگان دیر درکشید و سرما قوت نکرد و ثمرات او بدید، عظیمش خوش آمد. لذا از کنگرهای مهرگانی خورد و در هرات لنگر انداخت تا به رودکی متوسل شدند و آن شعر معروف را گفت: بوی جوی مولیان آید همی  یاد یار مهربان آید همی تا شاید امیر از هرات و مهرگانش دل بردارد؛ این از یک طرف. از طرف دیگر اسطوره&zwnj;ی تاریخی فریدون و پیروزی او بر اژدیهاک چنان&zwnj;که گذشت بازگشت فروداد تلقی می&zwnj;شد که یک&zwnj;چند از میان برخاسته بود. مهر که نگهبان همه&zwnj;ی پیمان&zwnj;هاست سرانجام با سلاح خوش&zwnj;ساختی که همواره حمل می&zwnj;کرد ریشه&zwnj;ی بیداد را کند. «در گردونه&zwnj;ی مهر گرز زیبای سبک&zwnj;پرتابی با صد گره و صد تیغه هست که آن را به سوی هماوردان نشانه گیرد و آنان را درافکند.» (اوستا) به نظرم مقصودم از این نوشته بر آورده شد. هرچند هست به روایت بیرونی در آثارالباقیه مردم در هنگام مهرگان به یک&zwnj;دیگر هزاران سال بزی می&zwnj;گفتند (قابل مقایسه با صد سال به این سال&zwnj;ها) که با سال&zwnj;های حکومت ضحاک نیز منطبق است! مهرگان بر همگی مبارک  پاورقی&zwnj;ها: <a href="http://www.aftab-magazine.com/4/page3:1#f1#f1">١</a> مراد این است که نام روز شانزدهم «مهرروز» است.  <a href="http://www.aftab-magazine.com/4/page3:1#f2#f2">٢</a> یعنی فریدون ضحاک را در کوه دماوند زندانی کرد.  <a href="http://www.aftab-magazine.com/4/page3:1#f3#f3">٣</a> مراد این&zwnj;که روز بیست و یکم که مهرگان بزرگ یا مهرگان خاصه است رام روز نام دارد و این، شش روز بعد از مهرگان عامه می&zwnj;باشد.  <a href="http://www.aftab-magazine.com/4/page3:1#f4#f4">٤</a> برای دیدن تصویر و توصیفی از این تندیس به نشریه&zwnj;ی ره آورد چاپ لوس آنجلس سال ١٣٦٦ مراجعه شود.  منابع: ١- اوستا (نامه&zwnj;ی مینوی آیین زرتشت): جلیل دوست&zwnj;خواه  ٢- حماسه&zwnj;سرایی در ایران: ذبیح&zwnj;الله صفا   ٣- التفهیم لاوایل صناعت التنجیم: ابوریحان بیرونی (به تصحیح همایی)   ٤- لغت نامه: دهخدا  ٥- مروج الذهب: مسعودی   ٦- نشریه&zwnj;ی ره&zwnj;آورد سال ١٣٦٦    مهرنوش </div></div></div></td></tr></tbody></table>