2012-02-12T15:00:48+01:00 text/html 2009-04-23T06:15:27+01:00 نس صادقی http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/239438/clubname/korosh_safavi <p>منبع : ایبنا  <a href="http://www.ibna.ir/vdcftcdm.w6dte7zii4gaw.k7wy6q.html">http://www.ibna.ir/vdcftcdm.w6dte7zii4gaw.k7wy6q.html</a></p> <p>جزوه‌ یا کتاب؟ دانشجویان به کتاب خواندن عادت کنند</p> <p> </p> <div>در یکی از دانشکده‌های زبانشناسی،‌ روزهای پیش از امتحانات پایان ترم است و برگه‌های کلاسوری سیاه شده، بین دانشجویان دست به دست می‌چرخد. ایبنا گزارشی دارد از روند جزوه‌نویسی دانشجویان زبانشناسی و بررسی علت مراجعه نکردن آنها به منابع مکتوب موجود در بازار./</div> <div> <p><em>خبرگزاری كتاب ایران (ایبنا):  واحد تکثیر دانشگاه از همیشه شلوغ‌تر است. <br />- آقا! از این جزوه ۲۰ تا بزن. <br />داخل واحد تکثیر، جزوه‌های استادان مختلف و درس‌های گوناگون و گاهی از یک درس و یک استاد چندین جزوه متفاوت روی هم چیده شده‌اند. عده‌ای حتی سراغ دانشجویان ترم‌های گذشته می‌روند که همین درس‌ها را با همین استادنا گذرانده‌اند. جزوه‌های آنان را می‌خوانند تا خدای ناکرده نکته‌ای از قلم نیفتاده باشد! <br /><br />استادان زبانشناسی جلسه اول هر ترم وقتی وارد کلاس می‌شوند، پس از معرفی درس مرتبط، فهرستی از کتاب‌ها را به دانشجویان ارایه می‌دهند، انگلیسی و فارسی؛ برخی به عنوان کتاب‌های اصلی آن درس و برخی برای مطالعه بیشتر. دانشجویان هم عادت کرده‌اند که همان جلسه اول کتاب‌ها را تهیه کنند و اگر در بازار موجود نباشد، تهیه کپی از کتاب خود استاد و تکثیر بین دانشجویان. با این‌حال، از همان جلسه اول ورق‌های کلاسوری و A4 و دفترچه‌های سفید آماده روی میز است برای نوشتن حرف‌های استاد، جمله به جمله، ‌کلمه به کلمه، مخلوطی از انگلیسی و فارسی.<br /><br />آیا همه این‌ها به این معناست که این کتاب‌ها، اطلاعات مورد نیاز در این درس را رفع نمی‌کنند؟‌ اگر این کتاب‌ها، نیاز دانشجویان را رفع نمی‌کنند، پس چرا استادان آنها را معرفی می‌کنند و چرا دانشجویان بابت خرید آن‌ها هزینه می پردازند؟<br /></em><br />عباس مهدیزاده از دانشجویان سال دوم زبانشناسی دانشگاه مشهد می‌گوید: «دانشجویان خودشان جزوه می‌نویسند حتی سرفه‌های استاد را هم یادداشت می‌کنند و علتش هم اینست که اکثر استادان همان مطالبی را که خودشان در کلاس گفته‌اند و تاکید داشته‌اند در آزمون سوال می‌کنند. در بیشتر آزمون‌هایشان جنبه ادراکی قضیه را در نظر نمی‌گیرند و امتحاناتشان بیشتر نوعی تست حافظه است تا یادگیری. گاهی اوقات هم به خاطر اینکه کتاب‌ها به زبان انگلیسی اند و خواندن آن‌ها زمان بیشتری می‌برند، اکثر دانشجویان، این زحمت را به خودشان نمی‌دهند. <br /><br />از سوی دیگر، مشكل از سیستم ارزشیابی است که به خلاقیت دانشجو ارزشی نمی‌دهد و دانشجو رغبتی برای عمقی خواندن مطالب ندارد برای اینکه نتیجه آن را در نمرات امتحان خواهد دید. با وجود اینکه مطالب را فهمیده و همچنین وقت بیشتری صرف کرده، اما چون احتمالا مطالبی‌ را که استاد در کلاس گفته از حفظ نبوده، نمره‌ای کمتر از کسی می‌گیرد که امر جزوه‌برداری و حفظ را به نحو احسن انجام داده است.» <br /><br />اما سلیمه زمانی دانشجوی زبانشناسی دانشگاه علوم و تحقیقات به جزوه‌نویسی عادت دارد. «من با جزوه‌ای که می‌نویسم راحت‌تر هستم. هرچند کتاب خوب را هم دوست دارم بخوانم؛ ولی کتاب‌های موجود به خاطرترجمه نشدن یا بد ترجمه شدن، نیازها را رفع نمی‌کنند. با اینحال فکر می‌کنم کتاب آکادمیک‌تر است و باعث آموزش یکدست می‌شود. <br /><br />فرناز سربندی هم مانند همكلاسیش فكر می‌كند و می‌گوید :«به نظر من، مطالعه جزوه راحت‌تر است؛ هرچند به طور قطع، كتاب محتوای بیشتری دارد. ولی كتاب‌های موجود نیازهای دانشجویان زبانشاسی در آن درس را كاملا برآورده نمی‌كند.»<br /><br />نرگس اللهیارخانی نظر دیگری دارد. او كه دانشجوی کارشناسی ارشد زبانشناسی در دانشگاه آزاد واحد تاکستان است، معمولا از کتاب استفاده می‌کند: «البته از تدریس استاد هم جزوه می‌نویسم چون به درک بهتر کتاب کمک می‌کند. اما فکر می‌کنم اگر استادی خودش جزوه بگوید فقط به این دلیل است که می‌خواهد كار خودش را سبك‌تر كند چون وقتی کتابی در کار نباشد، سوالی هم در ذهن دانشجو شکل نمی‌گیرد و کل کلاس محدود می‌شود به آنچه استاد به آن‌ها تسلط کامل دارد و دانشجویی که به‌جز جزوه استاد منبع دیگری را مطالعه نمی‌کند، فقط به خودش ظلم می‌كند.»<br /><br />مهدی سعیدی، جزوه‌های استادان را به سه دسته تقسیم می‌كند: «شاید باور نکنید؛ اما استادانی هستند که سر کلاس مثل دبیرستان جزوه می‌گویند و دانشجویان هم می‌نویسند. این‌گونه جزوه‌ها به نظر من فقط یک خاصیت دارند و آن‌هم اینست که زمان را برای استاد پر می‌کنند.<br /><br />از طرف دیگر، استادانی هم هستند که از نظر علمی بسیار قوی و به قول معروف باسوادند. این استادان وقتی در مورد یک موضوع شروع به صحبت می‌کنند، گفته‌هایشان می‌تواند به عنوان یک منبع بسیار خوب مورد استفاده دانشجویان باشد. این گونه جزوه‌ها، معمولا چون دست‌نویس خود دانشجویان است فقط برای خودشان قابل فهم و استفاده است. اما اگر کسی بتواند گفته‌های این‌گونه استادان را خوب و منظم بنویسد، این جزوه‌ها ارزش چندین بار خوانده شدن را دارند.<br /> <br />و دسته دیگر، استادانی اند که قبل از شروع ترم جزوه‌هایشان را آماده و تکثیر می‌كنند و با شروع ترم آن را در اختیار دانشجویان می‌گذارند. این گونه جزوه ‌ها معمولا بسیار مفیدند چرا که استاد در آن‌ها به یک موضوع از دید چندین زبانشناس می‌پردازد و آرا و نظرات آن‌ها را در یک جا خلاصه و جمع‌آوری می‌کند. این گونه جزوات مانند یک خلاصه کامل از چندین کتاب است.» اما در كنار این مزایا، خودش كتاب را ترجیح می‌دهد آن‌هم کتاب‌هایی به زبان انگلیسی.<br /><br />و از دکترحق‌شناس در مقدمه کتاب تاریخ زبانشناسی اثر سورن نقل می‌كند: «مطلوب آنست که یک دانشجو برای یک مطلب چندین کتاب بخواند تا از دید اساتید مختلف به موضوع نگریسته باشد.» و ادامه می‌دهد: «من اعتقاد دارم اگر قرار باشد ما به عنوان نسل جدید دانشجویان زبانشناسی، قدمی برای این رشته برداریم باید سطح دانش و علم خود و وسعت دید خود را در مورد موضوع مورد علاقه افزایش دهیم. باید نظرات مختلف را بدانیم و در موردشان خوانده باشیم تا بتوانیم خود نیز نظری ارائه دهیم. آنچه مسلم است اینست که این سطح از دانش و آگاهی از جزوه‌های اساتید به دست نخواهد آمد و نیازی به خواندن کتاب‌های مختلف است.» <br /><br />قطعا کتابی که با تمرکز کامل و با بررسی و ویرایش‌های چندباره به چاپ رسیده ‌است، منبع معتبرتری اند نسبت به حرف‌های بداهه یک استاد در کلاس، با توجه به فشارهای روحی ناشی از کمبود وقت کلاس، تعداد زیاد دانشجویان، ‌سوالات متعدد مربوط و نامربوط دانشجو و .... . <br /><br /> از سوی دیگر، یادداشت‌هایی كه دانشجویان می‌نویسند تا چه حد منطبق با حتی همان حرف‌های بداهه استادان است؟ سر و صداها، تند صحبت كردن استادان، قطعا مانع می‌شود كه یادداشت‌ها به خوبی و به طور منظم نوشته شوند و منجر به یادگیری غلط دانشجویان بدون مطالعه و متکی به همان جزوات می‌شود. <br /><br />یادداشت‌برداری از حرف‌های استاد هم راحت است و هم شیرین و شیرینی آن زمانی بیشتر می‌شود كه با خواندن جزوه چند صفحه‌ای به خوبی می‌توان از پس امتحانات برآمد و از آن شیرین‌تر، چندین سال بعد است که با نگاهی به جزوه‌ها، خاطرات آن كلاس‌ها و استادان و دانشجویان زنده می‌شود، با این حال این شیرینی‌ها نباید مانع شوند كه به این جزوه‌ها عادت كنیم. عادت به كتاب كمك می‌كند كه دانش‌مان مستند باشد و منظم، اینگونه دانش در همه جا قابل استفاده است و قابل استناد، نه یكسری یادداشت دانشجویی و سرسری.</p></div> text/html 2009-02-01T16:34:08+01:00 نس صادقی http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/179882/clubname/korosh_safavi <p>یك ماه است كه نوام چامسكی، زبانشناس و تئوریسین سیاسی آمریكا در غم از دست دادن همسرش، روزگار سپری می‌كند. اما وی  همچنان با فدرت، به انتقاد از سیاست‌های آمریكا می‌پردازد.</p> <p>كارول چامسكی(شاتز)زبانشناس امریكایی و همسر نوام چامسكی، در ۱۹ دسامبر ۲۰۰۸ به علت سرطان از دنیا رفت. <br /><br />كارول اول جولای ۱۹۳۰ به دنیا آمد. تخصص او در زبان‌آموزی كودكان بود. درسال ۱۹۴۹ با نوام ازدواج كرد. او از وقتی ۵ ساله بود چامسكی را می‌شناخت؛ چرا كه مادرش در مدرسه‌ای كه پدر نوام مدیر آن بود، تدریس می‌كرد. <br /><br />او در دانشگاه پنسیلوانیا مدرك زبان فرانسوی دریافت كرد و سپس تحصیلات خود را تا مقطع دكتری در رشته زبانشناسی دانشگاه هاروارد ادامه داد. در آن زمان او می‌بایست خود، زندگی را بگذراند؛ ‌چراكه چامسكی به دلیل فعالیت‌های سیاسی علیه جنگ ویتنام در زندان به سر می‌برد. <br /><br />یكی از معروف‌ترین آثار کارول، كتاب «فراگیری نحو  در كودكان ۵ تا ۱۰ ساله» است. این كتاب به درك كودكان از ساخت دستوری زبان مادری خود و مهارت آن‌ها در به‌كارگیری آن می‌پردازد. <br /><br />همچنین، او مبتكر روش «خواندن تكراری» در زبان‌آموزی كودكان بود. براساس این روش هنگامی‌كه ضبط صوت، متن كتاب را پخش می‌كند، كودكان آن را آهسته تكرار می‌كنند. آنقدر این روند ادامه پیدا می‌كند تا كودكان بتوانند بدون غلط و بدون نوار كتاب را بخوانند. <br /><br />او درسال‌های ۱۹۷۲ تا ۱۹۹۷ عضو هیات علمی دانشگاه هاروارد بود و در نهایت در ۷۸ سالگی از دنیا رفت.<br /><br />اما مرگ كارول هیچگاه باعث نشد كه چامسكی از اعتقاداتش دست بكشد. چندی پیش چامسكی در دانشگاه ام‌آی‌تی درباره مساله غزه به سخنرانی پرداخت و  آمریكا و اسراییل را به دلیل كشتار مردم غیر‌نظامی غزه محكوم كرد.</p> text/html 2009-01-19T04:15:34+01:00 نس صادقی http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/169364/clubname/korosh_safavi <div> </div> <div> </div> <div>دانشجویان و استادان زبانشناسی، هم به كتاب‌های انگلیسی عادت كرده‌اند و هم به كلاس‌هایی كه در آن‌ها یك خط در میان انگلیسی حرف می‌زنند.\</div> <div> </div> <div>به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، از آنجایی‌ كه بیشتر كتاب‌های دانشگاهی زبانشناسی به زبان انگیسی است، دانشجویان با آمادگی قبلی وارد این رشته می‌شوند، با علم به ‌این كه هم كتاب‌هایشان انگلیسی است و هم كلاس‌هایشان نیمه فارسی- نیمه انگلیسی است. <br /><br />جزوه‌ها و یادداشت‌برداری‌های این دانشجویان هیچ شباهتی به جزوه‌های دانشجویان رشته‌های دیگر ندارد، زیرا كلمات فارسی و انگلیسی كنار هم می‌نشینند. و این موضوع برای دانشجویان و استادان این رشته، امری عادی و طبیعی است.  <br /><br />‌در سال‌های اخیر، ترجمه كتاب‌های زبانشناسی روند رو به رشدی داشته است اما به دلیل پیشرفت سریع علم زبانشناسی و نظریه‌های جدید، همه كتاب‌های این رشته به سرعت ترجمه نمی‌شوند. با این‌حال در این سال‌ها، شاهد رشد كتاب‌های ترجمه شده در بازار كتاب هستیم.<br /><br />سوالی كه مطرح می‌شود این است كه آیا این كتاب‌های ترجمه با اقبال عمومی روبه‌رو شده‌اند؟ <br /><br />رشته زبانشناسی در ایران تنها از مقطع كارشناسی ارشد تدریس می‌شود و دانشجویانی كه وارد این رشته می‌شوند، اكثرشان فارغ‌التحصیل رشته‌های مترحمی زبان یا ادبیات انگلیسی هستند. البته این رشته مورد علاقه فارغ‌التحصیلان دیگر نیز هست، از جمله رشته‌های ادبیات فارسی، هنر و مهندسی.  مسلماً این افراد تسلط زبانی‌شان در حد گروه پیشین نیست، ولی قطعاً از دانش انگلیسی بالایی برخوردارند كه زحمت مطالعه این رشته را به خود داده‌اند. از سویی دیگر، زبانشناسی، علم مطالعه زبان است و آنان كه به زبان قدری اهمیت می‌دهند، علاقه‌مند و پیگیر مباحث زبانشناسی هستند و انتظار نابه‌حایی از عموم مردم است كه زبان انگلیسی بدانند و بخوانند.<br /><br />حال، ‌آیا افرادی كه به زبان تسلط دارند، از كتاب‌های ترجمه استقبال می‌كنند یا این كتاب‌ها فقط مورد استفاده كسانی است كه تسلط كامل به انگلیسی ندارند؟<br /><br />احسان شفیعی، دانشجوی زبانشناسی دانشگاه تهران ترجیح می‌دهد كتاب را به زبان انگلیسی مطالعه کند. او می‌گوید: تجربه به من ثابت كرده كه خواندن متن اصلی كتاب‌های زبانشناسی به مراتب راحت‌تر و مفیدتر است، چون شاخه‌های جدیدتر این علم هنوز برای ما بومی نشده‌اند و به همین دلیل، هم معادل‌های اصطلاحات به فارسی و هم فضای كلی اثر در ترجمه كاملاً قابل درك نیست. از طرفی اصطلاحات انگلیسی زبان‌شناسی معمولا بسیار سیال و فراگیر و دارای ریشه‌های قابل ردیابی‌اند كه در ترجمه این خاصیت از بین می‌رود.<br /><br />سلیمه زمانی كه اكنون دانشجوی زبانشناسی دانشگاه علوم و تحقیقات تهران است و مدرك كارشناسی خود را در رشته مهندسی رایانه گرفته، ترجیح می‌دهد كتاب‌هایی كه زبان ساده‌ای دارند را به زبان انگلیسی بخواند ولی اگر زبان كتاب را به راحتی متوجه نشود، حتما به دنبال ترجمه‌اش می‌رود. <br /><br />فرزانه عطابخش، فارغ‌التحصیل زبانشناسی، علت استفاده دانشجویان یا فارغ‌التحصیلان از كتاب‌های ترجمه  شده را تنها در پایین بودن دانش انگلیسی آن‌ها می‌داند و بر این اعتقاد است كه به جای خواندن ترجمه‌ها، بهتر است همه سواد انگلیسی خود را ارتقا دهند.<br /><br />دكتر ارسلان گلفام، ‌عضو هیات علمی گروه زبانشناسی دانشگاه تربیت مدرس و از مولفان و مترجمان كتاب‌های زیانشناسی، در پاسخ به این سوال كه «آیا به دانشجویان خود كتاب‌های ترجمه را پیشنهاد می‌كند یا اصل كتاب‌ها به زبان انگلیسی را؟»، می‌گوید: این موضوع  به موفقیت مترجم در ترجمه آن کتاب بستگی دارد. اگر برابرها دقیق استفاده شده و متن روان باشد، قطعاً من ترجمه را پیشنهاد می‌كنم. <br /><br />دكتر علی رحیمی، استاد دانشگاه و مترجم برخی كتاب‌های زبان و زبان‌شناسی نیز تا حدودی با دكتر گلفام هم‌عقیده است و می‌گوید: اگر زبان ترجمه روان باشد و معادل‌ها درست انتخاب شود، برای كسانی كه زبان خارجی نمی‌دانند، قابل فهم خواهد بود. حتی برای افرادی كه مسلط هم هستند نیز كاربرد دارد، اما فكر می‌كنم افرادی كه حتی تسلط كمتری هم به زبان دارند، بهتر است از كتاب‌های انگلیسی استفاده كنند، هرچند در ابتدا این امر كمی مشكل است. <br /><br />به اعتقاد شعبان آزادی، ‌فارغ‌التحصیل زبانشناسی، مترجم و پژوهشگر، کتاب‌هایی که توسط استادان فن و رشته، ترجمه شده باشد، بسیار جالب و خواندنی است. این مساله در تمامی رشته‌ها صدق می‌کند. کتاب با کیفیت را همه می‌پسندند، می‌خوانند و لذت می‌برند، اما اگر چنین کتاب‌هایی توسط کسانی که با دانش زبانشناسی آشنایی ندارند، ترجمه شده باشد، مسلماً ارزش خواندن ندارد. <br /><br />او می‌گوید: البته خواندن این کتاب‌ها به انگلیسی هم محاسن خود را دارد. دانشجویان نه نتها با اصطلاحات این رشته به زبان اصلی آشنا می‌شوند، بلکه این کار موجب تقویت زبان آنها نیز می‌شود. به علاوه، چنانچه بخواهند برای ادامه تحصیل در مقطع دکتری به یکی از کشورهای انگلیسی زبان بروند، در آن صورت مشکل کمتری خواهند داشت. به هر صورت هر دو زبان را باید بخوانند. البته هر دانشگاهی سیاست‌های خاص خودش را دارد. در برخی دانشگاه‌ها، تمامی منابع رشته زبان‌شناسی به انگلیسی است اما در برخی دیگر به فارسی. <br /><br />وی می‌افزاید: به اعتقاد من، خواندن کتاب‌های درسی و غیر درسی در این رشته و هر رشته دیگر به هر دو زبان، لازم است، به شرط آن که ترجمه آن با کیفیت مطلوب و توسط متخصصان این رشته صورت گرفته باشد. <br /><br /><strong>چرا انگلیسی؟<br /></strong><br />واقعا جای ترجمه كجاست؟ چرا ترجیح بر این است كه زبان مطالعه، انگلیسی باشد؟ برای ما كه در فكر پاسداری از زبان فارسی هستیم، آیا نباید به ترجمه آن‌چنان اهمیت داده شود كه همه به دنبال كتاب‌ها به زبان فارسی باشند. پس علت چیست؟ دانش مترجمان پایین است و زبان كتاب شیوا نیست یا این امر به درستی در بین زباندانان، فرهنگ‌سازی نشده است؟  شاید هم مشكل اصلی، رشته زبانشناسی است كه به خاطر پیشرفت سریع آن، فرصتی برای جا افتادن معادل‌ها در ذهن دانشجویان و فارغ‌التحصیلان نمانده است!؟<br /><br /><strong>باید فكری كرد</strong><br /><br /> اگر بخواهیم به راهكاری در این زمینه بیندیشیم، می‌توان گفت فارغ‌التحصیلان می‌توانند با اصطلاحات فارسی این رشته بیشتر آشنا شوند و استادان هم می‌توانند كلاس‌های نیمه انگلیسی را به تمام فارسی هدایت كنند. ضمن این كه مترجمان می‌توانند زبان نگارش را ساده‌تر كنند. <br /><br />تمامی این موارد، این امكان را فراهم می‌كند كه متن‌های انگلیسی زبانشناسی به نحوی صحیح به زبان فارسی برگردانده شود تا برای دانشجویان و علاقه‌مندان این رشته قابل اعتماد باشد.<br /><br />ناشران هم می‌توانند از ترجمه كتاب‌های زبانشناسی بیشتر حمایت كنند.</div> <div> </div> <div> </div> <div>برگرفته از ایبنا   <a href="http://www.ibna.ir/vdchvxni.23nwkdftt2.html">http://www.ibna.ir/vdchvxni.23nwkdftt2.html</a></div> <div> </div> <div> </div> text/html 2008-11-17T22:35:09+01:00 a a http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/135351/clubname/korosh_safavi مجلسِ «نقدِ» کتابِ زبانِ باز، نوشته‌ی من (نشرِ مرکز)، در سیزدهِ شهریور ماهِ امسال (۱۳٨٧) در دستگاه «شهرِ کتاب» در تهران بر پا شد. در این مجلس سه تن، آقایان، علی‌محمد حق‌شناس، زبان‌شناس و استاد دانشگاه، کامرانِ فانی، کتاب‌شناس و مترجم، و علی صلح‌جو، مترجم، شرکت داشتند.<br /><br />فایلِ صوتی این نشست، به همتِ دوستِ نادیده‌ای، از تهران رسید و شنیدم.<br /><br />و امّا، اگرچه برگزاری چنین مجلس‌هایی برای بحث‌های علمی به خودی خود سودمند است، زیرا بحث برانگیز است. امّا با پی‌گیری این مجلس و بسیاری مجلس‌های دیگر از این دست، به نظر-ام می‌رسد که ما، همچنان که در اندیشه‌ورزی و نویسندگی هنوز چندان توانمند نیستیم و در روشِ نقد و بررسی نیز، ناگزیر، به توانایی لازم نرسیده‌ایم.<br /><br />یکی از ضعف‌های عمده‌ی «نقد»های ما این است که چه‌بسا به جای پرداختن به اصلِ مطلب و جانِ کلامِ یک اثر، به حاشیه‌های آن می‌پردازد یا به یکی‌ـ‌دو یا چند جمله از آن که خوش می‌داریم یا نمی‌داریم.<br /><br />از جمله پرداختن به شخصیتِ نویسنده‌ و چند‌ـ‌وـ‌چونِ زندگی و رفتارِ او، به جای آن که به‌دقّت ببینیم که چه می‌خواسته است بگوید. و اگر کتابی در یک زمینه‌ی علمی باشد، آیا از پسِ شرحِ و اثباتِ جُستارِ خود برآمده است یا نه.<br /><br />با شنیدنِ سخنانِ سخنرانانِ این مجلس، آنچه بارِ دیگر مایه‌ی شگفتی من شد این بود که چه‌گونه حرفِ اصلی این کتاب ناگفته و طرح ناشده ماند و گویندگان، کمابیش به مسائلِ حاشیه‌ای پرداختند. یا آن «حرفِ اصلی» را چنان ساده و بدیهی انگاشتند که نادیده گرفتند.<br /><br />حال آن که، تمامِ کوششِ من برای رساندنِ آن «حرفِ اصلی» بوده است که، دستِ کم در ایران، به‌هیچ‌وجه ساده و بدیهی نیست و هرگز گمان نمی‌کنم که در کتابِ دیگری به این صورت طرح شده باشد.<br /><br />نکته‌ی اصلی کتاب – که در چهل و پنج صفحه‌ی میانی آن آمده و پرورانده شده – این است که تمدنِ مدرن نسبت به زبانِ خود نگره‌ای و رفتاری دیگر، جز نگره و رفتارِ «ما»، دارد.<br /><br />زیرا که برای کاربردِ ابزاری زبانِ خود روش‌ها و تکنیک‌هایی را در کار آورده تا با کاربردِ سازمایه‌های زبانی ویژه‌ای به نیازهای فوری و پیوسته گسترنده‌ی علوم و تکنولوژی و همه‌ی قلمروهای بی‌شمارِ شکلِ مدرنِ زندگانی انسان پاسخ دهد.<br /><br />جهان‌های سنّتی، از جمله جهانِ اروپایی پیشامدرن، با این روش‌ها آشنا نبوده‌اند و با نگره‌ای که به زبان داشته‌اند، هرگز نمی‌توانسته‌اند به چنین امکان‌هایی بیندیشند و آن‌‌ها را به کار بندند.<br /><br />این کتاب در پی روشنگری این نکته‌ است که هیچ زبانِ طبیعی، از جمله زبانِ فارسی، به دلیلِ تنگناهای ساختاری و فرهنگی همه‌ی زبان‌های طبیعی، با مایه‌ی زبانِ گفتاری و ادبی خود نمی‌تواند از پسِ پاسخگویی به چنین نیازِ عظیمِ واژگانی برای زندگانی مدرن برآید، مگر این که با درکِ این نکته‌ی اساسی بتواند قلمروهای زبانی مدرنِ خود را آگاهانه سازمان دهد.<br /><br />باری، می‌خواهم به برخی از ایرادهایی که به این کتاب گرفته شده است پاسخ دهم تا هم این دوستان یکّه داوری نکرده باشند و هم کسانی که از راهِ رسانه‌های گوناگون از گفته‌های این مجلس خبر یافته‌اند و کتابِ مرا خوانده‌اند، یا می‌خواهند بخوانند، از پاسخِ من بی‌خبر نمانند.<br /><br />این را هم بگویم که این پاسخ‌ها را هرگز از سرِ دلگیری از ایرادگیری‌های این گویندگان نمی‌گویم، بلکه از زحمتی که با شرکت در این مجلس بر خود هموار کرده‌اند، سپاسگزارم.<br /><br />زیرا، دستِ کم، خبرِ انتشارِ این کتاب را به کسانی رسانده و برخی را نسبت به آن کنجکاو کرده است. من ایشان را همچنان دوستانِ ارجمند خود می‌دانم، اگرچه بر سرِ مسائلی، از جمله مسائلِ زبان، دیدگاه‌هامان بسیار ناهمساز باشد.<br /><br />بنا بر این، می‌خواهم از تعارف بگذرم و بدونِ به کار بردنِ عنوان‌های «آقا» و «دکتر» یا «دانشمندِ محترم»، چنان که رسم است، به زبانِ خودمانی نام‌شان را ببرم. به عبارتِ دیگر، می‌خواهم راست‌ـو‌ـ‌پوست کنده به مهم‌ترین ایرادهای ایشان پاسخ گویم. زیرا برای روشن‌تر کردنِ برخی نکته‌ها، و همچنین روشن‌تر اندیشیدن به آن‌ها، برای خودِ من هم بی‌فایده نیست . <div><br /><div align="justify">هر سه تن، در حقیقت، کلِ کتاب را نفی کرده‌اند بی آن که به اصلِ مطلبِ آن بپردازند.<br /><br />نخستین سخنگو که بیشتر از همه سخن گفته و بیشترین ایرادها را بر کتاب وارد آورده، علی‌محمد حق‌شناس است. ایرادهای حق‌شناس از پشتِ جلدِ کتاب و عنوانِ آن آغاز می‌شود، یعنی «زبانِ باز».<br /><br />وی این عنوان را، با برداشتی که خود از آن دارد، برای کتاب نارسا می‌داند و به جای آن عنوانِ «زبانِ پویا» را پیشنهاد می‌کند. ولی، نکته این است که هر اصطلاحی را باید از دیدگاهِ به کار برنده‌ی آن در متن فهمید نه با تعریفی که خود به آن می‌دهیم.<br /><br />اصطلاحِ «زبانِ باز» گمان نمی‌کنم که پیشینه‌ی کاربردی در زبانِ فارسی داشته بوده باشد. به هر حال، من در جایگاهِ کسی که چه‌بسا برای نخستین بار آن را به کار برده، در برابرِ مفهومِ «زبانِ بسته»، برای معنایی که از آن در نظر دارم، به‌خوبی گویا می‌دانم.<br /><br />در کاربردِ آن به زیرمعناها (connotations)ی این دو اصطلاح در زبانِ فارسی هم نظر دارم. پویایی و ایستایی، وضعی یا حالتی ست مربوط به ساختارِ درونی یک چیز. امّا باز و بسته بودنِ، به نوعِ رابطه‌ی آن با بیرون از خود بازمی‌گردد.<br /><br />زبان‌ها، همه از نظرِ آوایی و واژگانی و دستوری و معنایی پویا هستند و با سازـ‌وـ‌کارِ درونی خود در طولِ تاریخ دگردیسی ناخودآگاهانه می‌پذیرند، تا به جایی که زبان‌های تازه‌ای از دلِ زبان‌های کهن می‌زایند.<br /><br />امّا مراد از «باز بودن» در این زمینه، باز بودنِ زبان‌ها به روی یکدیگر است. در اینترنت، روی یافتگرِ گوگل، می‌‌توان دید که open language، از هفت‌ـ‌‌هشت سال پیش، ترمِ بسیار رایجی ست در حوزه‌ی زبان‌شناسی کاربردی.<br /><br />در واقع، عنوانی ست برای پروژه‌ی باز کردنِ زبان‌ها به روی هم برای بهبودِ ترجمه. اکنون سازمانِ بین‌المللی یونسکو، دستگاهِ ویژه‌ای برای گردآوری زبانمایه‌های گوناگون و قرار دادنِ آن‌ها در اختیارِ مترجمان و پژوهشگران بر پا کرده است و دوره‌های دانشگاهی فراوان با عنوانِ «زبانِ باز» وجود دارد.<br /><br />من هم، پیش از آن که از کاربردِ این ترم در این زیرمتن خبر داشته باشم، آن را به معنای زبانِ توسعه‌پذیر و گشوده به روی زبان‌های دیگر، در پیش‌نویسِ کتابِ زبانِ باز به کار برده بودم.<br /><br />درونمایه‌ی اصلی این کتاب نشان دادنِ اهمیت تاریخی و فرهنگی باز بودنِ زبان‌های مدرن، در درجه‌ی نخست، به روی زبان‌های کلاسیکِ یونانی و لاتینی و پی‌آمدهای بنیادی این رابطه از نظرِ ساختارِ زبانی ست. یعنی، سوار شدنِ ساختارهای ترکیبی واژگانِ زبان‌های کلاسیک بر روی ساختارِ تحلیلی زبان‌های مدرن است.<br /><br />این یک رویدادِ اساسی برای این زبان‌ها ست که مشکل‌گشای زبانِ علمی و فنی مدرن شده است. یک نمونه‌ی تاریخی دیگر همین زبانِ فارسی ست که تا یک قرن پیش بی‌نهایت به روی زبانِ عربی باز بود، آن هم نه تنها برای وام‌گیری واژگان، که از نظرِ دستوری هم. چنان که هزاران واژه‌ همراه با برخی از قاعده‌های صرفی و نحوی زبانِ عربی به فارسی راه یافته بود.<br /><br />باز بودنِ زبان‌های مدرنِ اروپایی به روی زبان‌های کلاسیک، یعنی یونانی و لاتینی – و همچنین به روی زبان‌های یکدیگر و دیگر – و آزادی وام‌گیری بی‌نهایت از آن‌ها از همین مقوله است. یعنی، نه تنها ده‌ها، و بلکه صدها، هزار واژه از آن‌ها وام گرفته است.<br /><br />وام‌گیری ویژگی‌های دستوری ترکیب‌سازی و مشتق‌سازی از آن‌ها نیز امکانِ گسترشِ بی‌پایانِ واژگان را به آن زبان‌ها داده است. بنا بر این، باز بودن، به‌خلافِ آنچه حق‌شناس از آن برداشت کرده است، به معنای بی‌درـ‌وـ‌پیکر بودن نیست. همچنان که ذهنِ باز (در برابرِ ذهنِ بسته) به معنای ذهنِ پاشیده یا بی‌درـوـپیکر نیست، بلکه ذهنِ گشوده به‌روی ذهن‌های دیگر و فهم‌های دیگر است.<br /><br />ترمِ «زبانِ باز»، نه چنان که حق‌شناس می‌گوید، متناقض است نه ارتباطی با حوزه‌ی هرمنوتیک دارد. تا آن جا که من می‌دانم کسی تاکنون آن را به معنای هرمنوتیکی به کار نبرده است. اگر به کار ببرند هم هیچ اشکالی ندارد. زیرا همچنان که همه می‌دانند، یک ترم می‌تواند در حوزه‌های کاربردی گوناگون به معناهای گوناگون به کار رود.<br /><br />حق‌شناس می‌گوید که این کتاب را چند بار خوانده است. امّا یکی از شگفت‌انگیزترین حرف‌های وی، در بیان ناموزونی ساختارِ کتاب، این است که این کتابِ کمتر از صد و بیست صفحه، «بیست و هشت صفحه کتاب‌شناسی و منابع» دارد و «چهل و شش صفحه‌ی آن خرج مخلفات شده است».<br /><br />من معنای «مخلفات» را در زبان‌شناسی نمی‌دانم. شاید از کمی دانشِ من در زبان‌شناسی باشد که حق‌شناس نیز به کنایه در همین مجلس گفته است.<br /><br />به هر حال، این کتاب یک صفحه کتابنامه دارد و در جوارِ آن سه صفحه تعریفِ ترم‌های تازه در آن. همین و بس. و آن چهل و چند صفحه همان متنِ اصلی کتاب است که هیچ‌یک از سخن‌گویان به آن چندان عنایتی نکرده است.<br /><br />حق‌شناس گفته است که من راهِ حلی برای مسائلِ زبانِ فارسی پیشنهاد نکرده‌ام. امّا هدفِ این کتاب در مرحله‌ی نخست کندـ‌‌وـ‌کاو در چه‌گونگی شکل‌گیری واژگانِ علمی در زبان‌های مدرن است. زیرا من بر آن ام که اگر این نکته به‌درستی طرح و فهم شود، از این کورمال رفتن در زمینه‌ی زبان نجات پیدا می‌کنیم.<br /><br />بر این اساس می‌توان به مسائلِ زبانِ فارسی در رابطه با مدرنیت اندیشید. با این‌همه، من در مقاله‌های کتابِ بازاندیشی زبانِ فارسی و همچنین پیش‌گفتارِ پنجاه صفحه‌ای فرهنگِ علومِ انسانی به راهِ حل‌ها در زمینه‌ی علوم انسانی پرداخته‌ام. در متنِ آن فرهنگ هم نشان داده‌ام که برای توسعه‌ی واژگانِ علمی فارسی، با توجّه به روحیه و فرهنگِ حاکم بر آن، چه کارها می‌توان کرد. بحثِ گسترده‌تر در این باره را در ویرایشِ دوِم این کتاب خواهم کرد.<br /><br />حق‌شناس، با تأکید بر زبان‌شناس بودنِ خود، می‌گوید که برخی واژه‌های برساخته‌ی من در این کتاب با «صرفِ اشتقاقی» زبانِ فارسی هم‌خوانی ندارد. و به عنوانِ مثال از «ابزار‌ـ‌انگارانه» (نه «ابزارـ‌نگارانه» به گفته‌ی وی) و «اراده‌باورانه» نام می‌برد.<br /><br />امّا من نمی‌دانم، و او هم روشن نمی‌کند، که این دو ترم از نظرِ ریخت‌شناسی (مُرفولوژی) چه اشکالی دارند. برای مثال، با «زبان‌بازانه» چه فرقی دارند؟ و چرا نمی‌شود این دو صفت را برای «دید» به کار برد.<br /><br />حق‌شناس، بارها گفته است – و در همین مجلس هم – که هوادارِ گسترشِ «صرفِ اشتقاقی» زبانِ فارسی ست و همین جا هم از آنچه من روشِ «واژه‌سازی مکانیکی» نامیده‌ام، هواداری می‌کند. پس چه‌گونه است که به این واژه‌ها که ساختِ اُرگانیکِ فارسی دارند، ایراد می‌گیرد؟<br /><br />«بودش» را هم می‌دانم که خلافِ قاعده است، زیرا از مادّه‌ی ماضی ساخته شده است. امّا، اگر دستکاری یکی از کاتبان در متن نباشد، ناصرخسرو آن را در جامع‌الحکمتین یا زادالمسافرین به کار برده است و شاید در گویشِ بومی او به کار می‌رفته است (در فرهنگِ سخن هم آورده اند).<br /><br />محمدرضا نیکفر هم این واژه را می‌پسندد و به کار می برد. چیزی ست مانندِ «هستنده»، که شرف‌الدین خراسانی باب کرد، که خلاف قاعده است و صورتِ قاعده‌مندِ آن «باشنده» است. اما «هستنده» در زبانِ فلسفی کم‌ـو‌ـ‌بیش جا افتاده است.<br /><br />من هم همین را در ترجمه‌ی تاریخِ فلسفه‌ی کاپلستن، و شاید جاهای دیگر، به کار برده‌ام. باری، من هم هوادارِ قاعده‌ام و آماده‌ام که آن را پس بگیرم. امّا این را هم همه می‌دانیم که «غلط»‌ها، وقتی با عادت‌های زبانی سازگار شوند، تبدیل به قاعده می‌شوند.<br /><br />حق‌شناس می‌گوید که، واژه‌سازی «واجبِ کفایی» ست و هنگامی که کسی واژه‌ای ساخت دیگران هم باید به کار ببرند و واژه‌ی دیگر برای آن نسازند.<br /><br />این اصل البته درست است و من هم در اساس از آن پی روی می‌کنم. امّا... این جا یک امــــــــــای بزرگ در میان است: تا واژه را چه کسی با چه مایه‌ای و بر چه پایه‌ای ساخته باشد.<br /><br />چه‌بسا امروز برای راه افتادنِ کار یا رفعِ تکلیف یا سرِ هم بندی ترجمه‌ای یا برگزاری کلاسِ درسی با مایه‌ای فقیرانه و دمِ دستی برابرنهاده‌ای را کارسازی کنیم یا بارِ بیشتری بر گُرده‌ی یک واژه‌ی آشنای دمِ دستی بگذاریم. امّا اگر فردا برابرنهاده‌ا‌ی درخورتر، شفّاف‌تر، و از نظرِ صرفی و اشتقاقی کارآتر، پیشنهاد شود، من هوادارِ کاربردِ این واژه‌ی تازه‌ام.<br /><br />برای مثال، شصت‌ـ‌هفتاد سالِ پیش، یا بیشتر، برای دو واژه‌ی préfixe و suffixe برابرنهاده‌های «مزیدِ مقدّم» و «مزیدِ مؤخّر» را به کار می‌بردند (نگاه کنید به لغت‌نامه‌ی دهخدا) تا این که، به گمان‌ام، پرویزِ ناتلِ خانلری واژه‌های نوساخته‌ی «پیشوند» و «پسوند» را جانشینِ آن‌ها کرد که امروزه همه به کار می‌برند.<br /><br />و انصاف باید داد که، از همه جهت، بسیار بهتر از آن پیشینیان است. از این مثال‌ها بسیار می‌توان آورد. بنا بر این، در یک زبانِ تازه به راه افتاده در زمینه‌ی مفهوم‌های مدرن باید دید که آنچه تاکنون کرده‌ایم کافی ست یا نه و اگر پیشنهادِ تازه‌‌ی بهتری آمد، در باره‌ی آن از نو بیندیشیم. البته می‌دانم که این کارِ دشواری ست، زیرا عادت‌های زبانی را بر هم می‌زند.<br /><br />«ناـ‌سیستمانه» هم، به‌خلافِ گفته‌ی حق‌شناس، هیچ عیبِ دستوری ندارد اگر که (به فتوای من!) زبانِ فارسی، به عنوانِ مادرِ رضاعی، «سیستم» را – که سال‌ها ست به این زبان آمده و فراوان هم کاربرد دارد – به فرزندی بپذیرد، همچنان که هزاران واژه‌ی دیگر را پذیرفته است، و از آن صفتِ «سیستمانه» را بسازد (چنان که من در همین کتاب و کتاب های دیگر به کار برده ام)، آنگاه پیشوندِ نفی هم به‌سادگی می‌تواند بر سرِ آن بنشیند، چنان که نشسته است.<br /><br />ناسیستمانه، از نظرِ ریخت‌شناسی، هیچ فرقی با «ناـ‌مردمانه» ندارد، جز این که هنوز به گوش ناآشنا ست و باید «جا بیفتد».<br /><br />برای واژه‌ی blending، به معنای چسباندنِ تکّه‌هایی از دو یا چند واژه به هم با روشِ مکانیکی، برای ساختنِ واژه‌ی تازه‌ای برای یک مفهومِ علمی یا فنّی تازه، در این کتاب برابرنهاده‌ی «برخه‌چسبانی» را گذاشته‌ام.<br /><br />حق‌شناس ایراد می‌گیرد که «من به عنوانِ یک زبان‌شناس این واژه را نمی‌فهمم.» امّا من هرگز گمان نمی‌کنم که حق‌شناس، با آشنایی‌ای که با ادبیات فارسی دارد، معنای «برخ» و «برخه» (= بخش، بهر، پاره) را نداند. چسباندن هم که جای گفت‌ـوـ‌گو ندارد.<br /><br />بنا بر این، اگر نخواهیم لج‌بازی کنیم، روشن است که معنای آن در زبان‌شناسی چسباندنِ تکه‌هایی از دو یا چند لغت به هم است، و به روشنی معنای آن واژه‌ی انگلیسی را در این حوزه‌ی کاربردی می‌رساند.<br /><br />در واقع، ایرادِ او به این است که تا ما واژه‌های آمیختن و قاطی کردن را داریم چه نیازی به واژه‌ی تازه برای آن داریم؟<br /><br />پاسخِ من این است که، blending در حوزه‌ی زبان‌شناسی برای یک رفتارِ خاصِ زبانی در دنیای مدرن به کار می‌رود که پیش از آن، دستِ کم به این صورتِ روشمندانه و به این فراوانی، در میان نبوده است.<br /><br />مترجمانِ متن‌های زبان‌شناسی در فارسی برای آن واژه‌های «آمیختن، تلفیق، ادغام» را به کار برده اند (نگاه کنید به واژه‌نامه‌ی زبان‌شناسی و علومِ وابسته، گردآورده‌ی همادختِ همایون با ویراستاری علی‌محمد حق‌شناس).<br /><br />واژه‌‌ی «آمیختن» اگرچه برای معناهای دیگرِ این واژه در حوزه‌های دیگر کارساز است، امّا چه بهتر که بتوانیم واژه‌ی خاصی با رسایی و شفافیتِ بیشتر برای حوزه‌ی کاربردی زبان‌شناسی بسازیم و این‌همه بارِ واژگانِ پایه‌ای زبان را با افزودنِ معناهای تازه بر آن‌ها سنگین و سنگین‌تر نکنیم و پهنه‌ی زبان را فراخ‌تر کنیم. من به این دلیل‌ها به خود اجازه می‌دهم که دچار «خودشیفتگی» شوم و واژه‌های تازه پیشنهاد کنم.<br /><br />دو چیز آمیخته چه‌بسا از یکدیگر بازشناختنی نیستند و در هم فرورفته‌اند. در حالی که دو یا چند چیزِ به هم چسبانده از هم بازشناختنی‌اند.<br /><br />در «برخه‌چسبانی» چنین کاری می‌کنیم. یعنی، تکه‌هایی از دو یا چند واژه را به هم می‌چسبانیم که از هم بازشناختنی‌اند. واژه‌ی «برخه‌چسبانی»، افزون بر کارآمدی‌اش برای حوزه‌ی زبان‌شناسی، یکی از قالب‌بندی‌های ممکن برای توسعه‌ی واژگان را نیز نشان می‌دهد که در حوزه‌ی علمی به آن سخت نیازمند‌ایم.<br /><br />من «تلفیق» و «ادغام» را هم دارای شفّافیتِ معنایی «برخه‌چسبانی» و مانندِ آن کارآمد نمی‌دانم. از این گذشته این واژه‌های عربی هرچه دارند بیشتر شفّافیتِ معنایی‌شان را در فارسی از دست می‌دهند و گرایش همگانی به سوی دیگری ست.<br /><br />من هوادار زبانِ سره‌ی مطلق نیستم، اما نیروبخشیدن به واژگانِ دارای اصلِ فارسی بر اساسِ قاعده‌های این زبان را بیشتر می‌پسندم و سودمند می‌بینم تا پیروی از عادت‌های زبانی دیرینه، که رو به فرسودگی‌اند.<br /><br />دوری از آن عادت‌های زبانی و رویکرد به مایه‌های اصلی زبانِ فارسی امروزه کمابیش همگانی ست. همچنین نمی‌دانم که "واژه‌ی پاره‌مند" چرا، به گفته‌ی حق‌شناس، نمی‌تواند برابر با compound word باشد.<br /><br />اگر حق‌شناس نوآوری‌های زبانی و واژگانی مرا – به‌رغمِ آن که برخی شان را می‌پسندد و در این مجلس هم نام برده است – برامده از «خودشیفتگی و خودمشغولی» من می‌داند، و دلگیر است از این که من چرا از دیگران دنباله‌روی نمی‌کنم، باید بگویم که در این مسأله – مشکلِ روانی من سرِ جای خود – یک مشکلِ زبان‌شناختی هم داریم که به حق‌شناس برمی‌گردد.<br /><br />و آن این که حق‌شناس در زبان‌شناسی عمومی استاد و صاحب‌نظر است. دانشوری ست کوشا و پرکار و پایدار، با کارهای تألیفی و ترجمه‌های فراوان در این زمینه، که من هم از آن‌ها بهره‌مند شده‌ام.<br /><br />اما، باید یادآور شد که زبان‌شناسی، مانندِ دیگر علومِ مدرن، به ویژه در حوزه‌ی مطالعه‌ی کاربردی زبان، شاخه‌های بسیار دارد. در نتیجه، هیچ دانشوری نمی‌تواند به همه‌ی آن‌ها چیرگی داشته باشد.<br /><br />یکی از شاخه‌های آن هم واژه‌شناسی و ترم‌شناسی ست. این شاخه بیش از آن که به زبان‌شناسی عمومی تکیه داشته باشد، تکیه‌گاهِ آن زباندانی ست.<br /><br />گمان می‌کنم که بحث فرقِ زبان‌شناسی و زباندانی در رابطه با واژه‌شناسی و فرهنگ‌نویسی را در آن دو‌ـ‌سه مقاله، بر سرِ نقدی که من برای فرهنگِ انگلیسی‌ـ‌‌فارسی هزاره نوشته بودم، با هم داشته‌ایم.<br /><br />در این حوزه، مشکلِ ما این است که – از استثناها که بگذریم – زبان‌شناسانِ ما، مانندِ دیگر اهلِ علمِ ما، در واژه‌شناسی و ترم‌شناسی و فوت‌ـ‌وـ‌فن‌های واژه‌سازی چندان «مبسوط‌الید» نیستند و به مسأله‌ی توسعه‌ی زبان تاکنون بیشتر با نگاهِ همگانی و ادیبانه پرداخته‌اند، و زبان و واژگانِ آن را «همین است که هست!» می‌دانند.<br /><br />یا زیرِ فشارِ «افکارِ عمومی» به همین مایه‌ی آشنا از زبانِ گفتاری و نوشتاری و قید‌ـ‌و‌ـ‌بندهای دستوری و عادتی آن خرسند‌اند و پا از دایره‌ی آن بیرون نمی‌گذارند. دوستِ ارجمندِ من هم از همین شمار است.<br /><br />حق‌شناس، از سویی، سبک نگارشی مرا بزرگوارانه «زبانِ پرورده و پخته و پُرتوان» می‌داند، امّا، شگفتا که، آن را زبانِ کتابِ علمی نمی‌داند.<br /><br />هیچ نمی‌دانم که چه اشکالی دارد که کتابِ علمی چاشنی‌ای از ذوق و هنرِ زبانی هم داشته باشد. بی‌چهرگی زبان آن را علمی‌تر نمی‌کند (نگاه کنید به «درامدِ» فرهنگِ علومِ انسانی، ویراستِ دوّم، ص ١٥-٢۳و ۴٨ ).<br /><br />در میانِ فیلسوفان، کانت به زشت‌نویسی و پیچیده‌نویسی نامدار است. امّا نیچه و میشل فوکو از نویسندگانِ خوش‌سبک و با ذوقِ زبانِ خویش‌اند و هر سه فیلسوفانِ بزرگی به شمار می‌آیند.<br /><br />البته، کتابِ علمی نباید آرایش های کلامی زائد داشته باشد و باید روشن و سرراست خطِ گفتمانی خود را دنبال کند و به نتیجه‌ی منطقی برساند.<br /><br />من در تمامِ نوشته‌های علمی و نظری‌ام با دقت و وسواس به این روش پای‌بند‌ام و اگر از نظرِ گزینشِ واژگان یا سبک ذوقی در آن هست، اگر کسی با آن آشنا شود، و سخت اسیرِ عادت‌های زبانی خود نباشد، گمان نمی‌کنم که اشکالی در فهم پدید آورد.<br /><br />و امّا فانی از اساس منکرِ کلِ کار و پیشینه‌ی من در پرداختن به واژه‌شناسی و واژه‌سازی شده و مرا در «دامچاله‌ی واژه» و واژه‌سازی گرفتار می‌بیند. برای آن یکی‌ـ‌دو آیه هم صادر کرده است.<br /><br />او می‌گوید، «ما اساساٌ مشکلِ لغت نداریم. مشکلِ ما جمله است، زیرا لغت کوچک‌ترین واحدِ جمله است.»<br /><br />برای من به‌راستی حیرت‌آور ا‌ست که چه‌گونه کسی مانندِ فانی، پیش از هر چیز، میانِ لغت به معنای عامّ‌ِ کلمه و ترم و واژگانِ فنّی فرق نمی‌گذارد.<br /><br />یعنی، توجّه ندارد که بدونِ دستگاه‌های ترمینولوژیک علم چه‌گونه ممکن است پدید آید؟ بی آن‌ها چه‌گونه می شود گزاره‌ی علمی، یا، به گفته‌ی فانی، «جمله» ساخت که، به گفته‌ی او، «مشکلِ اصلی ما» ست! علومِ سنّتی مانندِ فقه و شرعیات و علم کلام و منطق و ریاضیات و حکمتِ و عرفانِ نظری هم بر محورِ دستگاه‌های اصطلاحی گسترده می‌گردند و هر که بخواهد از آن‌ها سر درآورد، می‌باید «اهلِ اصطلاح» شود.<br /><br />تکلیفِ دستگاه‌های ترمینولوژیکِ علومِ طبیعی و انسانی و فلسفه‌ی مدرن با شاخه‌های بی‌شمارشان و گستره‌ی عظیمِ واژگانی‌شان چی‌ست؟ آیا بی‌آن که ما با این علوم و دانش‌ها هیچ سرـوـ‌کاری داشته باشیم، زبانِ‌مان همه‌ی این‌ها را پیشاپیش در خود دارد؟<br /><br />آیا نمی‌باید کسانی با نگره‌ی علمی به مسائل و مشکلاتِ انتقالِ دستگاه‌های ترمینولوژیک مدرن به زبانِ ما بپردازند؟ با گفتن این که مشکلِ ما لغت نیست، جمله است، چه می‌خواهیم بگوییم؟ یعنی، مشکلِ ما در نحو است؟ شک نیست که ما مشکلات نحوی نیز داریم که من هم به آن‌ها پرداخته ام و کوشیده ام راهِ حل‌هایی برای آن‌ها پیدا کنم.<br /><br />امّا، بالاتر از آن، ما مشکلاتِ گفتمانی داریم، یعنی مشکلِ پرداختنِ یک متن با منطقِ روشن و زبانِ سر‌ـ‌وـ‌ته‌دار. این گونه متن در میانِ ما اگرچه به نایابی «سیمرغ و کیمیا» نیست، امّا چندان فراوان‌یاب هم نیست.<br /><br />فانی دانشوری ست «شفاهی» که کتاب بسیار می‌خواند، امّا بسیار کم دست به قلم ‌برده است.<br /><br />در گفت‌ـو‌ـ‌گوهایی که سالیان پیش با هم داشته‌ایم، همیشه احساس‌ام این بوده است که گرایشِ نیرومندی به ساده انگاشتنِ مسائل یا انکارِ دارد، از جمله در مسأله‌ی زبان. این ساده‌انگاری، البته، راهِ «سلامت» و گریز از زیرِ بارِ مسائل و درگیر نشدن با آن‌ها هم هست.<br /><br />آنچه او گفته، به نظرِ من، بیشتر از مقوله‌ی شطحیات است تا گزاره‌ای که بشود جدّی گرفت و در باره‌ی آن بحث کرد. مگر این که بنشیند و آن را توجیه کند.<br /><br />این که او می‌گوید که من «در دامچاله‌ی واژه» خود را اسیر کرده ام هم برای‌ام هیچ معنایی ندارد. فانی اگرچه یک دانشورِ «دایرة‌المعارفی» ست، امّا، چنان که خود گفته، با زبان‌شناسی آشنایی چندانی ندارد.<br /><br />در نتیجه، به نظر نمی رسد که او این «دامچاله» و مسائلِ آن را با دیدِ علمی و بر اساسِ پژوهش بشناسد. آیاتِ کلی و مطلق از آن نوع هم هیچ گرهی نمی‌گشایند و به هیچ جا راه نمی‌برند.<br /><br />این که فانی گفته است که، مسأله‌ای که من در زمینه‌ی زبانِ «جهانِ سوّمی» طرح و دنبال می‌کنم یک مسأله‌ی فلسفی ست، چندان درست نیست.<br /><br />من اگرچه از پایه های نظری طرحِ مسأله آغاز می‌کنم و به رابطه‌ی زبان با دیگر وجه‌های زندگانی تاریخی و فرهنگی نظر دارم، امّا هدف‌ام رسیدن به پروژه‌ی عملی مشکل‌گشا ست. کانونِ بحثِ کتابِ زبانِ باز هم مسائلِ کاربردی زبان در رابطه با نیازهایی زبانی جهانِ مدرن است. و این همان چیزی ست که در این مجلس چندان به آن توجّه نشده است.<br /><br />فانی می‌گوید «ما باید مفهوم‌سازی کنیم.» ما چه‌گونه می‌خواهیم در زمینه‌هایی مفهوم‌سازی کنیم، یا، در واقع، علم و فکر تولید کنیم، در حالی که از ترجمه‌ی آن‌ها هم به زبانِ خود عاجزایم؟<br /><br />ما نخست باید سواری را یاد بگیریم. ما که وام‌گیرنده‌ی علم و فکر هستیم و چه‌بسا بخشی اساسی از آن‌ها را در قالبِ زبانی خام و تُنُک‌مایه رقیق یا کژـ‌وـ‌کوژ ‌می‌کنیم، اندیشیدن به زبان و چه‌گونگی انتقالِ درستِ مفهوم‌ها از زبان‌های پیشتازِ مدرنیت به زبانِ خود کارِ ضروری برای ما ست، تا آن که از واژه‌پردازی و واژه‌سازی سرانجام بتوانیم به «مفهوم‌سازی» برسیم، یعنی با به دست گرفتنِ ابزارهای مفهومی ذهنیتِ مدرن خود در باره‌ی مسائل‌مان بیندیشیم.<br /><br />یکی از نخستین میدان‌های مفهوم‌سازی برای ما همین کارِ زبان است. به شرطِ آن که به زبان همچون مسأله‌ی خود از چشم‌اندازِ خود بیندیشیم، نه آن که سخنِ این و آن کس در آن سرِ دنیا را طوطی‌وار تکرار کنیم.<br /><br />اگر بنا بود که ما در کارکردِ ناخودآگاهِ زبان بمانیم، که فانی هوادارِ آن است، ما هرگز از «دامچاله»‌ی نثر و زبانِ قاجاری بیرون نیامده بودیم. ‌کاش فانی به اندازه‌ی نویسنده‌ی صور اسرافیل و جمال‌زاده در هشتاد سال پیش – که من گفته‌هاشان را در کتاب آورده‌ام‌ - به تنگناهای واژگانی زبانِ ما توجّه می‌داشت.<br /><br />سخنگویانِ ارجمند سخنانی را به من نسبت داده‌اند و بر اساسِ آن‌ها به ردّ‌ِ نظرهای من پرداخته‌اند که من یا هرگز نگفته‌ام و یا گفته‌ی من چنان روایت شده که معنای اصلی را نمی‌رساند.<br /><br />از جمله، فانی می‌گوید که، من گویا، با وسواسی که به زبان دارم، همه‌ی مسائل‌مان را زبانی می‌بینم و بر این گمان ام که اگر مسائلِ زبانی‌مان را حل کنیم همه‌ی مسائل‌مان حل خواهد شد! بدونِ شک من با اقتصاد و جامعه‌شناسی و علومِ سیاسی بیش از آن آشنا هستم که گمان کنم که همه‌چیز، تمامِ مسائلِ اجتماعی، در زبان خلاصه می‌شود.<br /><br />حق‌شناس هم گفته است که من زبانِ طبیعی را در برابرِ زبانِ گفتاری و نوشتاری گذاشته ام. یعنی که، من آن قدر نادان ام که نمی‌دانم زبانِ طبیعی چیزی بیرون از زبانِ گفتاری و نوشتاری نیست؟<br /><br />آقایِ صلح‌جو (ایشان را «آقا» خطاب می‌کنم چون پیشینه‌ی آشنایی و دوستی با ایشان ندارم.) هم گمان می‌کند که من حرفِ تازه‌ای در این کتاب نزده‌ام. زیرا همه‌ی آشنایان با زبان‌های اروپایی کم‌ـ‌و‌ـبیش می‌دانند که آن‌ها واژگانِ علمی را بر پایه‌ی زبان‌های ِونانی و لاتینی می‌سازند.<br /><br />البته که چنین است و این حرفی ست بدیهی. امّا تازگی حرفِ من، از دیدگاهِ «ما»، در این پرسش است که، چرا این کار را کرده اند و همچنان می‌کنند؟<br /><br />چرا مانندِ ما به سرمایه‌ی زبانی بوم‌گویشی خود بسنده نکرده اند؟ با این کار چه می‌خواسته‌اند بکنند و به کدام نیازِ زبانی پاسخ گفته اند؟ و، سرانجام، این رفتار چه اثری بر ساختارِ زبان‌هاشان داشته است؟<br /><br />اگر این نکته‌ها فهمیده و روشن شود، آنگاه خواهیم فهمید که هنگامی که شمس‌الدینِ ادیب‌سلطانی، به تقلید از آن زبان‌ها به سراغِ زبان‌های پهلوی و فارسی باستان می‌رود و می‌خواهد با این سازمایه‌های زبانی از واژه‌سازی مدرنِ اروپایی گرده‌برداری کند، چرا چنان جنجالی به راه می‌افتد.<br /><br />اگر چنان کاری نمی شود کرد یا نباید کرد، پس چه باید کرد؟ برای این «چه باید کرد» است که باید پژوهش و اندیشه‌ورزی کرد. باید پرسید که ما چرا آن زبان‌ها را الگو قرار می‌دهیم و چرا مانندِ آن‌ها نمی‌توانیم تولیدِ صنعتی واژگان داشته باشیم.<br /><br />آقای صلح‌جو «سکنجبین» را هم نمونه‌‌ای از «برخه‌چسبانی» می‌داند و می‌خواهد نتیجه بگیرد که، برخلافِ گمانِ من، برخه‌چسبانی به هیچ وجه روشِ تازه‌ای در زبان‌هایی اروپایی نیست، زیرا ما «سکنجبین» را در زبانِ خود داریم که نمونه‌ای از آن است.<br /><br />ولی اگر سکنجبین را، که برامده از یک دگردیسی آوایی در «سرکه‌ـ‌انگبین» است، به عنوانِ نمونه‌ای بسیار کمیاب از «برخه‌چسبانی» هم بگیریم که ناخودآگاه در زبان پیدا شده، باز فرق است از زمین تا آسمان با روشِ خودآگاهانه‌ی رفتارِ برخه‌چسبانی در زبان که از دلِ آن ملیون‌ها ترمِ علمی بیرون آورده‌اند.</div> <div align="justify"> </div> <div align="justify">منبع: <a href="http://ashouri.malakut.org/2008/09/post_58.html#more">جستار</a></div></div> text/html 2008-11-14T21:37:09+01:00 سپیدار http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/133189/clubname/korosh_safavi <p> </p> <table style="margin-top:0px;margin-left:30px;margin-right:25px;" width="582" align="center"><tbody><tr bgcolor="#f3f7f7"><td valign="top"> <table style="margin-top:0px;" width="100%" border="0"><tbody><tr><td valign="top" align="right" colspan="2"> <p dir="rtl">در مراسم نقد كتاب «زبان‌باز» مطرح شد </p> <p dir="rtl">حق‌شناس: كتاب «زبان‌باز» گرفتارخود‌شیفتگی و خودمشغولی است </p> <p dir="rtl">خبرگزاری فارس: مراسم نقد كتاب «زبان باز» _پژوهشی درباره زبان و مدرنیت_‌ عصر امروز در شهر كتاب مركزی برگزار شد. </p></td> <td dir="rtl" align="left"><img style="border-right:#ffd082 1px solid;border-top:#ffd082 1px solid;border-left:#ffd082 1px solid;border-bottom:#ffd082 1px solid;background-color:#ffd082;" src="http://media.farsnews.com/Media/8706/Images/jpg/A0498/A0498278.jpg" alt="A0498278.jpg" /></td></tr></tbody></table></td></tr><tr><td> <p>به گزارش خبرنگار فارس، در این مراسم «علی محمد حق‌شناس» زبان شناس و مترجم،‌ «كامران فانی» مترجم آثار فلسفی و عضو پیوسته شورای فرهنگستان زبان و «علی صلح‌جو» مترجم و ویراستار به نقد آخرین اثر داریوش آشوری پرداختند. <br />«علی‌محمد حق‌شناس» گفت: اولین اشكالی كه من در این كتاب می‌بینم خود عنوان «زبان باز» است. طرح عنوان «زبان باز» خود با یك تناقض همراه است به خصوص آن نوع زبانی كه آشوری در این كتاب در نظر دارد، یعنی زبانی كه مربوط به جوامع پویاست و هر روز با مفاهیم تازه روبرو می‌شود. <br />وی ادامه داد: اشكال دیگر به ساختار كتاب مربوط می‌شود. یك كتاب 112 صفحه‌ای 18 صفحه درآمد و 28 صفحه كتابشناسی و منبع نمی‌خواهد. در مجموع 46 صفحه از 112 صفحه كتاب خرج مخلفات كتاب شده و پیكره اصلی 65 صفحه است. اشكال سوم به زبان و سبك كتاب مربوط می‌شود. زبان كتاب مثل زبان آشوری زبان پرتوان و پرداخته‌‌ای است اما این شیوه بیانی مناسب این كتاب نیست. این زبان گرفتار نوعی خودشیفتگی و خودمشغولی است و سبك نگارش در خور یك كتاب علمی نیست. بیان این كتاب بیشتر شبیه سبك و سیاق نوشتارهای بشارتی و هشداردهنده است. <br />این زبان شناس تصریح كرد: اشكال دیگر متوجه محتوای كتاب است. محتوای كتاب به طرح مشكلات زبان و تبیین آن می‌پردازد و برای رفع مشكلات هیچ طرح و برنامه عملی عرضه نمی‌كند. <br />«كامران فانی» نیز در این مراسم گفت: حساسیت‌های آشوری نقد این كتاب را مشكل می‌كند. آشوری در ابتدا اندیشه سیاسی داشت و بعد اندیشه‌اش اجتماعی شد و پس از آن وارد عرصه فلسفه شد و پس از آن گیر زبان افتاد. آشوری وسواس زبان پیدا كرد و به وسواس كلمه رسید و آخرش در دام چاله واژه گرفتار شد. همانطور كه حوزه كاری‌اش تغییر كرد زبان آثارش نیز به فراخور آن تغییر كرد و سنگین و سخت شد. در ادبیات گرفتار زبان شدن خوب است، اما در حوزه‌های علمی این امر پسندیده نیست. <br />وی ادامه داد: دغدغه آشوری در این كتاب مسئله مدرنیته است و در تمام كتاب می‌خواهد آن‌را مطرح كند. آشوری این كتاب را بر مبنای پشتوانه‌های فكری گذشته‌اش نوشته است. <br />«علی صلح‌جو» مترجم و ویراستار نیز در این مراسم گفت:‌این كتاب آشوری زیاد مرا جذب نكرد. حرف‌های او در این كتاب آن‌قدر طبیعی و ساده است تا آن حد كه نمی‌توانم آن‌را به عنوان اثری بدیع و جدید بخوانم. در این كتاب او شیوه و چگونگی غنی شدن زبان مدرن را نشان داده است و طوری وانمود می‌كند كه اگر زبان مدرن بوجود نیاید مدرنیته رخ نمی‌دهد. <br />وی ادامه داد: آشوری در این كتاب بین دو اصطلاح «زبان طبیعی» و «زبان علم‌ورانه» شكاف عمیقی می‌اندازد و كاملا این دو را از هم جدا می‌كند و این مسئله برای من قابل پذیرش نیست. <br /></p></td></tr></tbody></table><p>--> خبرگزاری فارس</p> text/html 2008-06-18T13:42:58+01:00 تتیکا http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/75011/clubname/korosh_safavi <p align="justify"><strong><font color="#cc0000">مقاله نویسی</font></strong></p> <p align="justify"><strong>حسین عماد افشار </strong></p> <p align="justify"> مقاله در لغت به معنی گفتار، مبحث، سخن، قول و فصلی از کتاب یا رساله آمده و فرهنگ معین یکی از معانی این کلمه را نوشته ای دانسته که درباره موضوعی نویسنده و در توضیح آن افزوده است: «غالباً نوشته ای که برای درج در روزنامه و مجله تهیه شود» </p> <p align="justify">مقاله نویسی به شیوه جدید و به صورتی که امروز در زبان و ادبیات فارسی معمول است. سابقه چندانی ندارد و قدمت آن در کشور ما از نیمه دوم قرن سیزدهم هجری قمری فراتر نمی رود. </p> <p align="justify">آغاز کار مقاله نویسی را باید مقارن چاپ و نشر روزنامه دانست. در واقع روزنامه و مقاله همزادانی هستند که در یک زمان به وجود آمده و در بستر روزگار پرورش یافته اند، تا جایی که با شنیدن کلمه مقاله لفظ روزنامه یا مجله به ذهن متبادر می شود. گویی این دو با هم ارتباط دایمی و ناگسستنی دارند. </p> <p align="justify">در کشورهای باختری نیز آغاز کار مقاله نویسی به سبک کنونی با اوایل قرن هفدهم میلادی ـ که نخستین نشریه های دوره ای کشورهای اروپایی انتشار یافت _ مقارن است.1 در این مرحله مقاله نویسی چندان رونقی نداشت و آنچه به رشته تحریر در می آمد، زبان تبلیغاتی حکومتهای خودکامه وقت بود، اما در مرحله دوم که عصر مطبوعات عقیدتی و سیاسی است با انقلاب انگلستان (89-1688) آغاز می شود و تا پیروزی جنگ های استقلال آمریکا و انقلاب کبیر فرانسه در اواخر قرن هجدهم ادامه می یابد، درخشان ترین دوران نگارش مقاله های تند و آتشین از طرف روزنامه نگاران به شمار می آید.در همین دوره بود که مطبوعات با بهر ه گیری از آزادی بیان، حافظ دموکراسی معرفی شدند تا جایی که «ادموند بورک» فیلسوف و سیاستمدار انگلستان روزنامه نگاران را مخاطب قرار داد و گفت: </p> <p align="justify">«آقایان شما رکن چهارم دموکراسی هستند»2 </p> <p align="justify">در مرحله سوم که از دهه چهارم قرن نوزدهم آغاز می شود، ارباب مطبوعات و بویژه مقاله نویسان به کار سودمند و تا حدی موثر خویش ادامه دادند. اگر چه کارشناسان امر و اهل فن، این دوره را فاقد آوازه و اعتبار و نقش اجتماعی مرحله قبلی می دانند و معتقدند که از آن تاریخ به بعد، مطبوعات به صورت یک فعالیت تجارتی در آمده و دست روزنامه نگاران انقلابی و دارندگان عقاید خاص سیاسی از آن کوتاه شده است؛ با این وجود، هنوز تصور عمومی براین پایه استوار است که مطبوعات نقش خود را به عنوان رکن چهارم دموکراسی همچنان ایفا می کنند و می توانند در بسیاری از موارد به یاری مردم بشتابند و رسالت خود را در دفاع از حق و عدالت برعهده گیرند. </p> <p align="justify">کوشش پیگیر و مداوم نویسندگان در اوایل قرن بیستم، می تواند شاهد صادقی بر این مدعا باشد. زیرا درهمین دوره، بخصوص بعد از جنگ جهانی اول که بیم و هراس گرسنگی همه جا را فرا گرفته و ترس از بیماریهای گوناگون خواب از دیدگان مردم ربوده بود این فیلم بدستان متعهد و دلسوز و یاریگران افراد جامعه بود ند که با نگارش مقاله های تند وآتشین و انتشار کتابهای سودمند، درد های مردم را به گوش مسوولان امر می رساندند. و بار سنگین سختیها و رنجهای درماندگان و بیچارگان را بر دوش می کشیدند وبا امید دادن به دل افسرده آنان، بر زخمهایشان مرهم می نهادند و در همه اوضاع و احوال، بازگو کردن دردها و رنجهای مردم را جزء اساسی ترین وظایف نویسندگی می دانستند. </p> <p align="justify">در هرصورت چنانکه گذشت، فرهنگ معین مقاله را نوشته ای دانسته است. که برای درج روزنامه یا مجله تهیه شود. اگر چه جای درج مقاله ها اغلب روزنامه ها یا مجله ها است، اما مندرجات و مطالب روزنامه ها منحصر به مقاله نیست، بلکه نوشته های دیگر از قبیل خبر، گزارش، تفسیر، وحتی اگهی نیز برای چاپ در روزنامه ها و مجله ها تهیه می شود که نمی توان نام آنها را مقاله نهاد. معمولاً مقاله به آن گونه از نوشته ها اطلاق می شود که هدف نویسنده آن بررسی یکی از مسائل عملی، ادبی اجتماعی، اخلاقی و جز آنها باشد و بخواهد با پژوهش دقیق و دقت در جوانب امر، موضوعی را به اثبات رساند یا آن را نفی کند. </p> <p align="justify">انواع مقاله:<br />اگرچه مقاله ها انواع گسترده و گوناگونی از نوشته ها را در برمی گیرند و هریک از مسایلی که انسان در زندگانی فردی و اجتماعی با آن روبروست، می تواند موضوع مقاله ها و نوشته های بیشماری باشد، اما به طور کلی می توان مقاله ها را به سه دسته نسبتاً متمایز: تحقیقی، اجتماعی و انتقادی تقسیم کرد و هر یک را جدا گانه مورد بحث قرار داد: </p> <p align="justify"> 1_ مقاله تحقیقی: با اینکه همه انواع مقاله ها برپایه تحقیق و بررسی استوار است، اما گونه ای از مقاله ها را تحقیقی می نامند که صرفاً پس از تحقیق و بررسی همه جانبه به شیوه ای علمی تهیه شود و درآن آخرین نتایج به دست آمده از یک پژوهش معین مورد بحث قرار گیرد. هرگاه طبیب، گیاه شناس، ادیب، مورخ، روان شناس یا هر شخص دیگری که در یکی از رشته های علوم و فنون دارای تخصص است. به موضوع جدید و کشف تازه ای بربخورد که قابل طرح در محافل علمی و ادبی و غیره باشد، دست به تحقیق می زند و نتیجه مطالعات خود را به صورت مقاله ای منتشر می کند تا مورد استفاده اهل فن قرار گیرد. </p> <p align="justify">قاعدتاً تهیه و تنظیم چنین مقاله هایی در حد کسانی است که در یکی از رشته های علوم وفنون به درجه کمال رسیده باشند. «هوراس» غزلسرای بزرگ لاتین می گوید: «نویسندگان باید موضوعهایی را برای نوشتن اختیار کنند که متناسب با اطلاعات و استعدادهای آنان است و آنگاه آنها را کاملاً مورد بررسی قرار دهند.» </p> <p align="justify">هرگاه نویسنده چنین مقاله ای اصول لازم در تحقیق را کاملاً دعایت کند وبه مسائلی از قبیل یافتن نکته یا نکته هایی بدیع در موضوع توجه داشته باشد و مطالب را به صورت استدلالی و با حجتهای منتطقی بیان نماید و از استناد به حدس و گمان اجتناب ورزد می تواند از پژوهش خود نتیجه مطلوب را بگیرد و در عین حال که به عالم علم و ادب خدمت شایسته ای می کند، از ثمره های مادی و معنوی آن نیز برخوردار شود.</p> <p align="justify">2_ مقاله اجتماعی: مقاله های اجتماعی چنانکه از نامش پیداست درباره موضوعاتی از قبیل امور تربیتی، وضع خانوادگی، مطالب اخلاقی وبه طور کلی مسائلی که به نحوی از انحا با جامعه ارتباط دارد، نگارش می یابند. چون انسان در اجتماع زندگی می کند، بناچار با بسیاری از مسائل اجتماعی در برخورد است و همین برخورد همواره اندیشه و ذهن او را به خود مشغول می دارد. از آنجایی که هر کس به مقتضای نوع تربیت، وضع خانواده، شغل، میزان معلومات و عوامل دیگر، از دیدگاه خاص خود به مسائل اجتماعی می نگرد بنابراین ممکن است، یک امر اجتماعی در نظر فردی مفید و قابل قبول باشد و در نظر شخص دیگری زیان آور و نامناسب جلوه کند. از هیمن جاست که در بسیاری از مسائل اجتماعی، برخورد آرا و عقاید پیش می آید و هر گروهی که طرفدار نظریه معینی است. کوشش می کند، نحوه تفکر وکیفیت برداشت خود را در آن مورد با اقامه دلایل و آوردن شواهد به گروه مخالف بقبولاند و نظر خود را برکرسی بنشاند. </p> <p align="justify">در این گونه از مقاله ها، وضع عموم مردم، روابط آنان با یکدیگر، مشکلات زندگی، ناهمواریهای اجتماعی، تضادها، تبعیضها، بیدادگریها و مطالبی از این قبیل، مورد بحث نویسندگان قرار می گیرد و آنان را وا می دارد که به تجزیه و تحلیل چنین مسائلی بپردازند و نظرات خود را برای افراد جامعه ابراز دارند.</p> <p align="justify">در مقاله ها ی اجتماعی, اگر مقاله مربوط به موضوعها ی علمی  یا امور مربوط به جامعه باشد, از روش مشاهده و تجربه استفاده می کند و اگر با موضوعها ی ادبی و تار یخی ارتباط پ یدا کند, از مطالعه بهره می گیرند. 3 </p> <p align="justify">3_ مقاله انتقادی: مقاله های اجتماعی اغلب با انتقاد ملازمه دارد، زیرا وقتی نویسنده ای از فضیلتها سخن می گوید، به ذکر مفاسد اخلاقی و رذیلتها هم می پردازد و آنگاه که برای ارشاد جامعه به راه ترقی و تکامل، از قلم خود مدد می گیرد، دردها و نقطه های ضعف را نیز نشان می دهد و زمانی که اصول و روشهای صحیح را مورد تایید قرار می دهد خواه ناخواه از شیوه های ناصواب هم سخن به میان می آورد و لاجرم در بسیاری از مسائل اخلاقی و رسوم و عادات غلط اجتماعی دست به انتقاد می زند و افراد اجتماع را از کارهای درست و نادرست آگاه می سازد و در هر حال چراغی فرا راه آنان می گذراد تا صحیح را از سقیم بازشناسد و خوب و بد را از هم تشخیص دهند و همه امور را با مقیاس و میزانی درست بسنجند. </p> <p align="justify">ویژگیهای مقاله نویسان<br />پیش از آنکه درباره ویژگیهای مقاله نویسان سخنی به میان آوریم، باید به یک اصل پذیرفته شده در جوامع بشری اشاره کنیم و آن، این است که از دیرباز افراد جامعه برای نویسندگان و شاعران رسالتی قائل شده و معتقد بوده اند که همه هنرمندان به اجتماع خویش تعلق دارند و باید به حکم وظیفه و اخلاق در آثار خود، خواستها و نیازهای مردم را همچون آیینه منعکس سازند و ضمن آنکه در راه دادن آگاهیهای لازم و بیدار ساختن جامعه خویش گامهای موثر برمی دارند. مردم را در جهت تحقق امیدها و آرمانهای عمومی یاری دهند. در این میان بدون تردید روزنامه نگاران، مخصوصاً نویسندگانی که درباره مسائل مختلف علمی، ادبی، اجتماعی، اخلاقی و جز آن قلم می زنند و در طریق حفظ حقوق و آزادیهای مردم قدم برمی دارند، از مقام بالا و والایی برخوردارند. به همین دلیل نیز سطح انتظارات و توقعات جامعه از آنان بیش از دیگران است. بنابراین هر مقاله نویس باید واجد شرایط و دارنده خصوصیاتی باشد تا بتواند رسالت خود را در هدایت جامعه به نحو مطلوب انجام دهد و در کار خویش توفیق یابد. </p> <p align="justify">مقاله نویسان باید نخست، از موضوع مورد بحث، اطلاعات کافی داشته باشند و با تسلط کامل به مساله، مطلب بنویسند تا از نوشته خود نتیجه مطلوب بگیرند. طبیعی است که بدون داشتن آگاهیهای لازم دست زدن به نگارش مطلبی، جز سرافکندگی وبی اعتباری خاصی نخواهد داشت. </p> <p align="justify">دوم اینکه مقاله نویس باید احساس آزادی کند تا بتواند با اطمینان و بدون تشویش خاطر، مساله ای را مورد بحث و بررسی قرار دهد، آنگاه که نویسنده ای دست به نوشتن مقاله ای می زند چه از نظر شیوه نگارش و چه از جهت اینکه مبادا مورد تمسخر دیگران قرار گیرد یا خشم و غضب این و آن را برانگیزد، کوچکترین نگرانی پیدا کند، قادر نخواهد بود رسالت خود را بدرستی انجام دهد. </p> <p align="justify">سوم اینکه نویسنده باید به آنچه می نویسد، اعتقاد کامل داشته باشد و مطلب را با صداقت و صمیمیت مورد بحث قرار دهد تا سخن از دل برآمده او لاجرم بر دل نشیند. </p> <p align="justify">چهارم آنکه نویسنده باید در همه احوال عفت کلام را حفظ کند وپا از دایره اصول و موازین اخلاقی بیرون ننهد. از بکار بردن کلمه های رکیک و ناشایست و دور از ادب پرهیز کند. ناسزا گویی و توهین به دیگران را روا ندارد. از غرض ورزی نسبت به شخص یا گروه خاصی اجتناب ورزد و همواره انصاف و مروت را در مد نظر قرار دهد.</p> <p align="justify">تردیدی نیست که تملق و چاپلوسی و مجیز کسی یا گروهی را گفتن نیز از اعتبار و اهمیت نوشته می کاهد و آن را در نظر خوانندگان حقیر و بی مقدار جلوه می دهد. </p> <p align="justify">عناصر تشکیل دهنده مقاله: مولفان شیوه نگارش برای مقاله چهار رکن قایل شده و گفته اند هر مقاله باید از چهار عنصر موضوع، مقدمه، متن و نتیجه تشکیل شود. درباره مو ضوع همین قدر می توان گفت که عنوانهای مقاله ها ممکن است یک کلمه باشند. مانند: جنگ، صلح، امید، طوفان، فساد، امنیت، احتیاج و مانند آنها، یا از دو کلمه تشکیل شوند مثل درد کار، مرگ گرگ، پول و شیطان، راه راست، کباب غازو.. موضوع مقاله را نیز ممکن است گروهی از کلمه ها تشکیل دهند مانند: طوفان در سرزمین های مغرب، بزرگترین مرد جهان، یک شب در شانگهای، نقش سینما در جامعه و امثال آنها، همچنین امکان دارد که موضوع مقاله یک جمله خبری، پرسشی یا امری باشد، کلمه خبری مثل شبی که محمد (ص) به پیامبری رسید، خورشید همیشه زیر ابر نمی ماند، راه راست گم شدن ندارد. جمله پرسشی مثل برای رسیدن به خود کفایی چه باید کرد؟ کدام راه را انتخاب کنیم؟ به کجا می رویم؟ جمله امری مثل بخند تا دنیا بر تو بخندد. چنان رو که رهروان رفتند. دریاب ضعیفان را در وقت توانایی. </p> <p align="justify">اما درباره ضرورت عنصر دوم یعنی نگارش مقدمه در مقاله جای تردید وجود دارد. اگر چه در برخی از نوشته ها مانند گزارش فنی و اداری رسالات و تالیفات و تصنیفات، آوردن مقدمه تا حدود زیادی ضروری است، اما می توان یک مقاله نویس را ملزم ساخت که مقاله خود را حتماً با مقدمه ای آغاز کند. هر گاه مقدمه مربوط به تعریف کلمه یا کلمه هایی باشد که موضوع مقاله است، می توان برای آن محملی تراشید. اما در غیر این صورت، ضرورتی ندارد که مقاله با مقدمه ای همراه باشد. چه بسا که اجبار نویسنده به آوردن مقدمه، سبب انحراف وی از مسیر اصلی نوشته باشد وآزادی عمل در نگارش را از وی سلب کند. </p> <p align="justify">این امر را باید به ذوق وسلیقه نویسنده واگذاشت تا اگر مقتضی می داند برای مقاله خود مقدمه ای بنویسد و در غیر این صورت، بدون هیچ در آمدی وارد مطلب شود. </p> <p align="justify">در متن که اساسی ترین قسمت مقاله و در حقیقت حاوی پیام نویسنده است، باید به تجزیه و تحلیل و توجیه و تفسیر مساله پرداخت. و موضوع را با اقامه دلایل روشن قابل قبول به اثبات رسانید.</p> <p align="justify">نتیجه گیری هم در مقاله چندان مورد توجه نیست. بیشتر مواقع نویسندگان مسلط، پیام خود را در متن به نظر خوانندگان خود می رساندند و نتیجه گیری و قضاوت را به عهده خود آنان وا می گذارند. اما در این مورد هم می توان مقاله را با کلمات قصار یکی از بزرگان دین و دانش یا بیتی از شاعری معروف که موید نظر نویسنده باشد، پایان داد. </p> <p align="justify">اهل فن و متخصصان امر، برای مقاله نویسی قایل به مراحلی شده اند که در پایان مقاله آنها را باختصار می آوریم و بقیه مسائل را به ذوق سلیم و تمرین و ممارست نویسندگان این راه وامی گذاریم.مراحل مورد بحث عبارتند از: </p> <p align="justify">  1. دقت نظر در موضوع و تفکر در اطراف مساله؛ </p> <p align="justify">  2. یادداشت رووس مطالب؛ </p> <p align="justify">  3. تنظیم یادداشتها؛  </p> <p align="justify">  4. نوشتن بندها؛ </p> <p align="justify">  5. اصلاح مقاله؛ </p> <p align="justify">  6. پاکنویس؛ </p> <p align="justify">  7. خواندن پاکنویس؛ </p> <p align="justify">  8.. ذکر منابع و ماخذ.</p> <p align="justify"> </p> <p align="justify">حاشیه </p> <p align="justify">1.     نخستین روزنامه منظم به زبان انگلیسی در اواخر سال 1620 میلادی در آمستردام منتشر شد (دائر المعارف فارسی، تالیف دکتر مصاحب و همکاران، ج 1، ص 1118). </p> <p align="justify">2.     برای آگاهی بیشتر از مراحل سه گانه روزنامه نگاران درکشورهای باختری بنگرید به کتاب روزنامه نگاری، تالیف آقای دکتر کاظم متعمد نژاد، ص 458.</p> <p align="justify">3.     هر پژوهشی را می توان از سه طریق دیدن، پرسیدن و خواندن انجام داد. نخستین طریق را در اصطلاح روش تحقیق «مشاهده» می نامند و آن عبارت است از به کار بردن دقیق حواس و نگریستن به دیده تامل در طبیعت برای آگاهی صحیح از عالم خارج. </p> <p align="justify">پژوهش از راه مشاهده سریعترین و مطمئن راه برای به دست آوردن اطلاعات است، چه مشاهده و تجربه اساس دانش بشر شمرده می شود و آدمی به یاری آن بسیاری از مجهولات را کشف کرده است. برای اینکه مشاهده علمی به صورت درستی انجام پذیرد باید محقق از چند وسیله مادی و معنوی سود جوید. وسایل مادی ممکن است طبیعی یا مصنوعی باشند، وسایل طبیعی عبارتند از: حواس ظاهر که الزاماً باید دقیق، سالم و ورزیده باشند، بنابراین چشم و گوش معیوب برای تحقیق از راه مشاهده مناسب نیست. وسایل مصنوعی که باید در اختیار محقق باشد سه نوع است:</p> <p align="justify">الف- آلات و ادواتی که حد و عمل حواس را گسترش می دهند و برد آنها را بیشتر می کنند. مانند: دوربین، تلفن یا میکروفون و وسایلی از این قبیل؛</p> <p align="justify">ب –  ابزاری که بر دقت مشهودات حسی می افزایند مانند گرماسنج، هواسنج و برق سنج؛</p> <p align="justify">ج –  ابزاری که قائم مقام محقق واقع می شوند و امور مورد مطالعه را با دقت تمام رسم می کنند، مانند نبض نگار، دم نگار و امثال آنها.</p> <p align="justify"> و اما لازمه استفاده از وسایل معنوی برخورداری از وقت، صبر، استقامت، فراست، نکته سنجی و باریک بینی است. (برای آگاهی بیشتر از این مطالب و روش علوم طبیعی به کتابهای فلسفه و منطق بویژه منطق و فلسفه، تالیف دکتر علی اکبر سیاحی، که به وسیله کتابخانه ابن سینا چاپ و منتشر شده است، رجوع فرمایید.)    <br /></p> <p align="justify">منبع: پایگاه اطلاع رسانی علوم ارتباطات ایران</p> text/html 2007-12-03T13:19:58+01:00 تتیکا http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/63363/clubname/korosh_safavi <p align="left"><a href="http://www.sciam.com/article.cfm?id=use-it-or-lose-it-why-lan">Why Languages Change Overtime</a></p> <p align="left"><a href="http://www.sciam.com/article.cfm?id=cave-speak-did-neandertal">Cave Speak: Did Neandertal Talk</a></p> <p align="left"><a href="http://www.sciam.com/article.cfm?articleID=00067148-E9ED-1D2C-96D7809EC588EEDF">Saving Dying Languages</a></p> <p align="left">and some more on  languages and linguistics <a href="http://www.sciam.com/">here</a></p> <p align="left"> </p> text/html 2007-10-12T21:59:53+01:00 تتیکا http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/60286/clubname/korosh_safavi <p dir="rtl" style="margin:0cm 18pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;font-family:'calisto mt';">Introduction </span></b><span lang="fa" style="font-size:16pt;font-family:arial;" xml:lang="fa"></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 18pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><span lang="fa" style="font-size:16pt;font-family:arial;" xml:lang="fa"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 18pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr"></span><span lang="fa" dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';" xml:lang="fa"><span dir="ltr"></span><span><font face="Tahoma" size="3"> </font></span></span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><font face="Tahoma" size="3">Naturalism is a movement based on scientific thought and philosophy of materialism of 19th century. It was a literary movement in literature mainly in novels, which was a special form of Realism<span style="color:#FF0000;">.</span> These two schools were mostly the same except that Naturalists were more pessimists and deterministic. This movement was actually a reaction against the freedom and subjectivity of Romanticism<span style="color:#FF0000;">. </span>With the growth of science in the middle of 19th century, thinkers began to accept mechanistic idea, once again, from biology. Darwin's theory of Evolution had a great effect on their idea of human nature. Darwin (a biologist) believed that human is originally an animal; a small, helpless, weak one which is under the influence of forces around him. Key elements of Naturalism were heredity and environment. French fiction greatly influenced this movement. Balzac in his "Human Comedy" had first practiced a kind of fiction in which man was merged in his social milieu and treated as a passive product of his environment. Emile Zola was the chief person who introduced& applied the principles of scientific naturalism in literature in his "The Experimental Novel". Following Darwin and the first psychologist Calando Bernard, he believed that a novelist should record actual life - to take "a slice of life". He should be like a scientist who after observing and studying human life reports his findings impartially. The fundamental features of naturalism were (1) a biological determinism in which man was controlled by his primitive animal instincts;(2) a sociological or environmental determinism in which the weak were destroyed and the strong survived in a world of struggle; (3) the search for reality in the violent war, murder, poverty, disaster...among lower classes of mankind.</font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 18pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><span><font face="Tahoma" size="3"> </font></span></span><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;font-family:'calisto mt';">1. The Origin of Naturalism</span></b></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 18pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><font size="3"><span dir="ltr" style="color:#000000;font-family:'calisto mt';"><span><font face="Tahoma"> </font></span>Naturalism had its origin in scientific thought and the philosophy of materialism of the nineteenth century. The main influences that form a different point of view were Darwin's biological theories, Comte's application of scientific ideas to the study of society , and Taine's de//////script//////ion of deterministic theories to literature.(for further information about Comte and Taine can refer to Collier's Encyclopedia, vol.18, p.401)By interesting in naturalistic approach and interpretation of life, those concentrated on describing the social environment and dwelt on its deficiencies and on the shortcomings of human beings. The naturalist's idea of the estate of man tended to be subjective. In the middle of 19th century, Thinkers began to accept mechanistic idea from biology. Darwin's Evolution, man is reduced from the heroic state to the semblance of a helpless animal, which is small, weak and under the influence of forces about him. Humanity was the accidental product of heredity and environment.</span><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;"></span></b></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 18pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;color:#000000;font-family:'calisto mt';">1.1 Evolution</span></b><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;"></span></b></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 18pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><font face="Tahoma"><font size="3"><span dir="ltr" style="color:#000000;font-family:'calisto mt';"><span> </span>The word Evolution means literally "unfolding" or "development". In biology, Evolution means "the growth of an individual by the expansion of its organism". The term of Evolution implies that living organisms are all related to each other and have arisen from a simple ancestry by a long sequence of differentiation. In this sense, Evolution is confronted with the theory of special creation, which says that each kind of organism is the result of a distinct act by a divinity and the ancestors of living organisms have almost been similar to their present descendants.</span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"> The idea of Evolution was clearly at the beginning of the 18th century, and the writer made overstatements about Evolutionary in tone. Hoko, Ray... were the pioneers who defined this subject without definite knowledge of it. It was Buffoon who came to star the issue in the 18th century and began to scientific study of evolution." He supported the mutability of species and the origin of some species from others by descent with modification".</span></font><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;"></span></b></font><font size="3"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';">Lamarck was the first great exponent of Evolution. He began to study Evolution more careful than any of the earlier Evolutionists. He had a broad knowledge led him to consider Evolution as the universal key to comprehension of animate nature. He held that all the diverse animals and plants are evolving from the same simple ancestry. In summary, Evolution says that each kind of organism is the result of a distinct act by divinity and the ancestors of living organism have been similar to their present descendants. </span><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;"></span></b></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 18pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;font-family:'calisto mt';">1.1.1 Darwin and theory of Evolution</span></b><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;"></span></b></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 18pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><font size="3"><span dir="ltr" style="color:#FF0000;font-family:'calisto mt';"><span><font face="Tahoma"> </font></span></span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><span><font face="Tahoma"> </font></span>As you noticed, Evolution had been recognized by ancient Greek philosophers, but Darwin was the first to give a credible mechanism: natural selection, according to this theory, all of organisms vary and many of their variations are hereditary. More young organisms are produced than live to reproduce in their turn. Those do succeed in reproducing, whose variations best fit them for survival in the struggle of life. So, the offspring do not inherit all the variations of a preceding generation equally, but there is a selection which is interested to fitter variations. Pre-eminence of Charles Darwin in the history of Evolutionary theory is established. In 1837 he began a notebook of facts which was concluded on Evolution. In 1859 is appeared The Origin of Species by Means of Natural Selection which was an attempt not to prove but to explain. Its major importance is that it did finally lead to the universal scientific acceptance of evolution in general. He indicated the truth of Evolution and presented these with convincing logic. The background of the Darwin's theory is that Evolution is a gradual process occurring wholly as the result of realistic material factors. It was the effect of the theory of Evolution to reduce man from the high state to helpless animal, very small and weak which is under the influence of forces about him. So, humanity was the product of environment. This theory in literature was called Naturalism.</span><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;"></span></b></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 18pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;font-family:'calisto mt';">1.2. Zola and His Ideas</span></b><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;"></span></b></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 18pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><font size="3"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><span><font face="Tahoma"> </font></span>Movement of Naturalism had its origin in France with the novels and theoretical essays of Emile Zola who practiced it. Zola believed that writing a novel is like a laboratory experiment. Naturalism is //object//ive and impartial like science, so science and literature became synonyms. Naturalists as scientists were //object//ive in their method of observing and recording the realities of life. "In his view all men's actions are determined by environment and heredity and it is the task of the novelist to perform a view of life."</span><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;"></span></b></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm -21.6pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;font-family:'calisto mt';">2. The Philosophy of Naturalism</span></b></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm -21.6pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><font size="3"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><span><font face="Tahoma"> </font></span>Naturalism is a continuation of Realism with the addition of pessimistic determinism. Naturalists believe that a character is fundamentally an animal, without free will. it means that he or she has not any will because fate controls his or her will, so he or she is controlled by heredity, environment, chance or instinct<span style="color:#FF0000;"><font face="Tahoma">.</font></span> Characters of Naturalistic works of literature are poor, uneducated and unsophisticated. All the subjects are negative and show the ugly aspects of life. In Naturalism, life is the dull round of daily existence, and acts of violence &passion lead to harsh death. Naturalism is distinctively a mode of fiction that was developed by a school of writers in accordance with special philosophical thesis which is a product of Post-Darwinian biology in 19th century. This biology says that human beings exist in the order of nature and can not participate in spiritual world beyond nature, because of the lack of soul. Naturalism denies the existence of the supernatural anywhere in the universe and holds that if any unnatural entities exist, it may be known only by their observable influence on natural //object//s. Naturalists reject faith, revelation, authority, tradition and intuition as sources of truth or guidance. Everything must be tested by experience in accordance with scientific methods. Their attempt was to represent the intermingling in the life of controlling forces and individual worth. They do not dehumanize man because Naturalists hold individual responsible, in the sense of applying rewards and sanctions, behavior of people stay more or less within the range of what they know acceptable. This is how people learn to act ethically, so Naturalism places responsibility and morality within the world as understood by science.</span><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;font-family:'calisto mt';"></span></b></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm -21.6pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;font-family:'calisto mt';">3. Features of Naturalism</span></b><font size="3"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"></span><span lang="fa" style="font-family:arial;" xml:lang="fa"></span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm -21.6pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr"></span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><span dir="ltr"></span><font face="Tahoma" size="3">1) Key terms: survival, determinism, violence and taboo.</font></span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm -21.6pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><font size="3"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';">2)The brute within each individual which presents human being to be complete &reach the high quality he deserves, They are elements such as greed, lust, desire for dominance or pleasure.</span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"></span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm -21.6pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><font size="3"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';">3) Believing in nature as an indifferent phenomenon,</span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"></span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm -21.6pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><font size="3"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';">4) The conflict between man against himself and man against nature. Always the character struggles with external or his own inner forces -the brute within- to keep himself away from evil.</span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"></span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm -21.6pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><font size="3"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';">5) Human's inability at coping with over powering forces.</span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"></span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm -21.6pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><font size="3"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';">6) Irony, cynicism, nihilist life and dark doubt about human goodness; We do not know human characteristics and their inside so we can not be certain in knowing one as a good person.</span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"></span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm -21.6pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><font size="3"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';">7) Characters in Naturalistic works are conditioned and controlled by heredity, environment& instinct.</span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"></span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm -21.6pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;font-family:'calisto mt';">4. Naturalism and Religion</span></b><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm -21.6pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><font size="3"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><span><font face="Tahoma"> </font></span>Religion in Naturalism has been modified by the changes in people's belief according to scientific movement which led to examining the truth of God and the Holy Bible through science.</span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"></span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm -21.6pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;font-family:'calisto mt';">4.1 Earlier Motives for the Modification of Religion</span></b></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm -21.6pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><font size="3"><span dir="ltr" style="color:#FF0000;font-family:'calisto mt';"><span><font face="Tahoma">  </font></span></span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';">Nineteen century (1848-70) was the climax of the effects on religion, when scientific discoveries were in its highest degree. Generally most mid-Victorian poetry and critical prose were more occupied with conflict of God & science than technology, economics& politics. Of course this conflict was not a new one. These debates were the continuance of earlier decades& centuries' conflicts. In the earlier forms of debates there were two groups with two different ideas of religion, called Utilitarian, the followers of Jeremy Bentham, and philosophical Conservatives, the followers of Samuel Taylor Coleridge.<span style="color:#FF0000;"><font face="Tahoma"></font></span>Bentham and his followers' aimed to reform people's cast of mind. "Their aim was to test all institutions in the light of human reason, in order to determine weather such institutions were useful or not" <a title="" href="http://www.cloob.com/club.php?id=41014#_ftn1"><span><span style="font-family:'calisto mt';"><span><span><span style="font-size:12pt;font-family:'calisto mt';"><font color="#0000cc">[1]</font></span></span></span></span></span></a>.This "Utilitarian" test, besides its application to inefficiencies in government, was for religious belief which resulted in disruption. There was a question: "Is religious belief useful for a reasonable person?" Benthamites believed that "religion belief was merely an outmoded superstition".<a title="" href="http://www.cloob.com/club.php?id=41014#_ftn2"><span><span style="font-family:'calisto mt';"><span><span><span style="font-size:12pt;font-family:'calisto mt';"><font color="#0000cc">[2]</font></span></span></span></span></span></a>One of the Utilitarian writers and freethinkers _Harriet Martineau_ says that: "There is no <i><font face="Tahoma">theory</font></i> of a God, of an author of Nature, of an origin of the universe, which is not utterly repugnant to my faculties; which is not (to my feelings) so irreverent as to make me blush; so misleading as to make me mourn.<a title="" href="http://www.cloob.com/club.php?id=41014#_ftn3"><span><span style="font-family:'calisto mt';"><span><span><span style="font-size:12pt;font-family:'calisto mt';"><font color="#0000cc">[3]</font></span></span></span></span></span></a>"</span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"></span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';">Anti-Utilitarian, including Coleridge, believed that people had always needed faith as necessary as food, and if reason proved the irrelevance of religion, then it is reason (and not the religion) which is inadequate. It proves the truth of religion. Anti-utilitarianism was in two types: 1) those who abounded Christianity but sought some sort of substitution for Christianity. 2) Those who believed in powerful God and a powerful dogmatic and traditional religion withstanding against Benthamites.</span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"></span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';">So we can see that from earlier centuries, conflict between the two utilitarian and anti-utilitarian were based on the acceptance of God and it means the change in their religious beliefs of some mid-Victorians.</span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"></span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm -21.6pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;font-family:'calisto mt';">4.2 19th century: Religious Revolution and Scientific Leaders</span></b><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><font face="Tahoma" size="3"> <span>  </span>Some scientific leaders followed this Utilitarianism and gradually developed their theories.<span style="color:#FF0000;"></span>In the middle of the 19th century those debates were continued but some of the leaders of science, particularly Thomas Henry Huxley, substituted those of utilitarian. Huxley believed in the theorist of Charles Darwin and tried to popularize them. Although having religious beliefs, some of the English scientists seemed to have their established faith ruined by their scientific discoveries, complaining about the "Flimsiness" of his own religious faith in 1851, Ruskin exclaimed: "if only the geologists would let me alone, I could do very well, but those dreadful hammers! I here the clink of them at the end of every cadence of the bible verses</font><a title="" href="http://www.cloob.com/club.php?id=41014#_ftn4"><span><span style="font-family:'calisto mt';"><span><span><span style="font-size:12pt;font-family:'calisto mt';"><font color="#0000cc">[4]</font></span></span></span></span></span></a><font face="Tahoma" size="3">"</font></span><span lang="fa" style="font-family:arial;" xml:lang="fa"></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm -21.6pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr"></span><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;font-family:'calisto mt';"><span dir="ltr"></span>4.2.1 Changes to Religious Beliefs in Two Ways</span></b><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm -21.6pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><font size="3"><font face="Tahoma"><span> </span>Science had greatly changed some Victorians' religious belief, sciences such as biology, geology or astronomy. This damage to religious belief had occurred in two ways: one was scientific studying & investigating of the bible. This kind of investigation, especially developed in Germany, was as "Higher Criticism". Scientific scholars examined the bible as a mere text of history instead of accepting it as a true and unmistakable holy document. An example of such criticism studies was David Fredrich Strauss's</font></font></span><span dir="ltr" style="font-size:10pt;font-family:'calisto mt';"></span><span dir="ltr" style="font-size:14pt;font-family:'calisto mt';">Das Leben Jesus</span><span dir="ltr" style="font-size:10pt;font-family:'calisto mt';">, </span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><font face="Tahoma" size="3">which was translated as</font></span><span dir="ltr" style="font-size:10pt;font-family:'calisto mt';"></span><span dir="ltr" style="font-size:14pt;font-family:'calisto mt';">The Life of Jesus</span><span dir="ltr" style="font-size:10pt;font-family:'calisto mt';"></span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><font face="Tahoma" size="3">in 1846by George Eliot, an Evangelical novelist who abandoned Christianity. The second factor of damaging religious beliefs was the new view of humanity affected by geological & astronomical discoveries. Geology had reduced the age human of race in time by approximately the age of earth as a million years. They have found that the age of human being is not as much as the age of earth; there might be some other species or nothing. Astronomers by their discoveries of dizzying expanses between stars and planets, added to people's confusion.<span style="color:#FF0000;"></span>But biology reduced mankind even further into "nothingness'". Darwin's treaties, </font></span><span dir="ltr" style="font-size:14pt;font-family:'calisto mt';">The Origin of Species</span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><font face="Tahoma" size="3"> (1859) had different interpretation by the public. Some assumed the evolution as merely a progress, while most of the readers found it in contrast with the concept of creation in Bible & the important special role of human beings in the world. Darwin's later treatise,</font></span><span dir="ltr" style="font-size:10pt;font-family:'calisto mt';"></span><span dir="ltr" style="font-size:14pt;font-family:'calisto mt';">The Descent of Man</span><span dir="ltr" style="font-size:10pt;font-family:'calisto mt';"></span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><font face="Tahoma" size="3">(1871)</font></span><span dir="ltr" style="font-size:10pt;font-family:'calisto mt';"></span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><font face="Tahoma" size="3">raised more question & wonder of human beings' similarities to animals. It was the science & scientific views which caused to investigate religious beliefs, which was called Deism. Now, what is Deism? Let's have a look on it</font></span><span dir="ltr" style="font-size:10pt;font-family:'calisto mt';">.</span><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm -21.6pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><b><span dir="ltr" style="font-size:16pt;font-family:'calisto mt';">4.3 Deism</span></b><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm -21.6pt 0pt 0cm;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><font size="3"><font face="Tahoma"><span>  </span>Deism means a belief in a universe deity. It is in contrast with Atheism & Pantheism and also with uncritical Theism (believing in faultless god). It admits a transcendent creator of universe, but denies his interference in Nature & events. Changes in belief -Deism- originated in the 17th century by Lord Herbert of Cherub, one of the most original thinkers such as Hume, Gibbon& Bentham...etc: it represented an effort to find a standard of religious truth by which the conflicting claims of individual creeds and the pretensions of supernatural revelations might be tested, and which should harmonize with the metaphysical results of the new science</font></font><a title="" href="http://www.cloob.com/club.php?id=41014#_ftn5"><span><span style="font-family:'calisto mt';"><span><span><span style="font-size:12pt;font-family:'calisto mt';"><font color="#0000cc">[5]</font></span></span></span></span></span></a><font face="Tahoma" size="3">". Metaphysical naturalism is a term assuming the investigation of nature alone& mistrusting "revelation", as the key element for understanding the whole affair. "Freethinkers" was a name which advocates of deism adopted and on account of their op//////position////// to supernatural revelation, they were named Naturalists. So Deism was described as "religion without revelation". In Naturalism mankind is part of the natural world, which is quite uncared -God does not care about him and his problems-.A creature whose job is to eat, drink, reproduce, enjoy oneself then come back to the earth, so he is without any important role in the world. This life is probably all he has -no life in the afterworld- and he should not waste his life on the transcendent deities who are unable to help man. "Deities, throughout history, have been a constant disappointment to mankind. And prayer, since it does not relieve starving children in Africa, could not possibly be of any help to mankind. Man alone is responsible for himself, as much as blind fate allows". So, understanding god is not important, necessary to understand the world & nature which is indifferent to human problems. Thus naturalism neither denies the existence of God, nor affirms the powerful one. It just believes in God as an unable & indifferent deity who only has created this world &nature(including human beings), and is not fair on human beings & their different behaviors, there is no formula for being prosperous, for there are both good &bad people who are miserable. And there are good & bad people who are happy & prosperous.<span style="color:#FF0000;"></span>It can be concluded that Naturalism makes god an unnecessary hypothesis essentially superfluous to scientific investigation, for, divine or moral cases do not have any place in scientific explanation.</font></span><span lang="fa" style="font-family:arial;" xml:lang="fa"></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;line-height:36pt;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><font size="3"></font></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;line-height:36pt;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><font size="3"></font></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;line-height:36pt;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><font size="3"></font></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;line-height:36pt;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><font size="3"></font></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:left;" align="right"><span><span dir="ltr"><span><span><span style="font-size:10pt;">[1]</span></span></span></span></span><font size="2"><span dir="ltr">-The Norton Anthology of English Literature, P.1895, par.1</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span> </font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:left;" align="right"><font size="2"><span><span dir="ltr">2-</span></span><span dir="ltr">The same book and page</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span> </font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:left;" align="right"><font size="2"><span><span dir="ltr">3</span></span><span dir="ltr">-The same book, P.1896, par.1</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:left;" align="right"><font size="2"><span><span dir="ltr">4-</span></span><span dir="ltr">The same book and page</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span> </font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:left;" align="right"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="2"></font></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr"></span><span><span dir="ltr"><span dir="ltr"></span><font size="2">5-</font></span></span><font size="2"><span dir="ltr">Religious Encyclopedia, Vol. 3; Deism, p.391 </span><span dir="ltr"></span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;line-height:36pt;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><font size="3"></font></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:left;" align="right"><b><i><span dir="ltr" style="font-size:18pt;font-family:'calisto mt';">Reference</span></i></b></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr" style="font-size:14pt;font-family:'calisto mt';"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr" style="font-size:14pt;font-family:'calisto mt';">1. Yeganeh, Farah. 1381. Literary Schools, Rahnama pub. </span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:arial;" xml:lang="fa"></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr"></span><span dir="ltr" style="font-size:14pt;font-family:'calisto mt';"><span dir="ltr"></span>2. M.h.Abrams. 1380. Glossary of Literary terms, 2nd edition, sobhe sadegh pub.</span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr" style="font-size:14pt;font-family:'calisto mt';">3. Norton Anthology of English Literature, sixth edition, 19,vol.3</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:arial;" xml:lang="fa"></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr"></span><span dir="ltr" style="font-size:14pt;font-family:'calisto mt';"><span dir="ltr"></span>4. A short History of Literary Criticism, First published by Merlin press Ltd., New York University Press, 1963 </span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr" style="font-size:14pt;font-family:'calisto mt';">5. Encyclopedia Americana, International Edition, 2002, volumes 5, 8,14,26,29</span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr" style="font-size:14pt;font-family:'calisto mt';">6. Encyclopedia Britanica,Inc. William Benton the publisher, 1943-1973, volumes 5,6,8,9,14</span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr" style="font-size:14pt;font-family:'calisto mt';">7. Collier Encyclopedia, P.E. Collier, New York. Toronto, 1959, volumes 6, 9,10,18,19</span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr" style="font-size:14pt;font-family:'calisto mt';">8. The New Schaff-herzog Encyclopedia Religious knowledge, edited by Samuel McCauley Jackson, D.D., LL.D, 1997, vol. 3</span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;"><font face="Tahoma"><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:arial;" xml:lang="ar-sa"><span>                                                                           </span></span><span dir="ltr" style="font-size:14pt;font-family:'calisto mt';"></span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;"><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:arial;" xml:lang="fa"><span><font face="Tahoma">                                                                              </font></span></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;"><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:arial;" xml:lang="fa"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;"><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:arial;" xml:lang="fa"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;"><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:arial;" xml:lang="fa">9</span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:arial;" xml:lang="ar-sa">- مکتبهای ادبی</span><i><span lang="ar-sa" style="font-size:10pt;font-family:arial;" xml:lang="ar-sa"></span></i><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:arial;" xml:lang="ar-sa">.دکتر منوچهر حقیقی.انتشارات آوای نور. چاپ اول.1371</span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;"><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:arial;" xml:lang="ar-sa">10-</span><i><span lang="ar-sa" style="font-size:10pt;font-family:arial;" xml:lang="ar-sa"></span></i><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:arial;" xml:lang="ar-sa">درام نویسان جهان. منصور خلج. چاپ اول.1365</span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;"><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:arial;" xml:lang="ar-sa">11- فرهنگ ادبیات جهان . زهرا خانلری.چاپ اول.1357</span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;"><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:arial;" xml:lang="ar-sa">12- دایره المعارف ادبی.عبدالحسین سعیدیان.چاپ دوم. 1363</span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;"><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:arial;" xml:lang="ar-sa">13- مکتبهای ادبی. رضا سیدحسینی.انتشارات نیل. چاپ پنجم.1353</span><i><span lang="ar-sa" style="font-size:10pt;font-family:arial;" xml:lang="ar-sa"></span></i></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;line-height:36pt;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><font size="3"></font></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;line-height:36pt;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr" style="font-family:'calisto mt';"><font size="3"></font></span> </p> text/html 2007-10-10T11:29:01+01:00 تتیکا http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/60119/clubname/korosh_safavi <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;text-align:justify;"><font size="3"><font face="Times New Roman"><b><span lang="ar-sa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">مقدمه</span></b><b><span dir="ltr"></span></b></font></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;text-indent:.5in;text-align:justify;"><span dir="ltr"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;text-indent:.5in;text-align:justify;"><span lang="fa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">متن حاضر گزارشی است از پژوهش انجام گرفته جهت بررسی وضعیت معادلسازی امروز فرهنگستان زبان و ادب فارسی در زمینه واژه های تخصصی علم فیزیك، در مقایسه با معادل یابی همان واژه ها در پیكره زبانی مربوط به گذشته. طی این پژوهش، نخست واژه ها و معادل های انتخاب شده توسط مترجم، در پیكره زبانی مورد بررسی، استخراج شده، سپس وقوع معادلها در فرهنگ واژه های مصوب فرهنگستان مورد بازنگری قرار گرفته است. آنگاه بهبود وضعیت معادلسازی در مقایسه با متون قدیمی ارزیابی شده است. بخش پیش رو به معرفی هدف تحقیق و روش به كار گرفته شده در آن اختصاص دارد.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;text-align:justify;"><font size="3"><font face="Times New Roman"><b><span lang="fa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="fa">هدف و روش پژوهش</span></b><b><span dir="ltr"></span></b></font></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;text-align:justify;"><span dir="ltr"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;text-align:justify;"><font size="3"><font face="Times New Roman"><span dir="ltr"><span>            </span></span><span lang="fa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="fa">طی این پژوهش، نگارنده در نظر داشته به بررسی میزان مقبولیت واژه های مترجم ساز (معادلهایی كه توسط مترجم انتخاب شده اند) نزد فرهنگستان پردازد و همچنین تأثیر استفاده از معادل های موجود در متون قدیمی را، در گزینش معادل های امروزی فرهنگستان بسنجد. به منظور نیل به این هدف، متن كتاب مرتبط با علم فیزیك، ترجمه شده و به چاپ رسیده سال 1348</span><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"></span><span lang="fa" dir="ltr" xml:lang="fa"><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"></span> </span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span><span lang="fa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>، به عنوان پیكره زبانی مورد بررسی، انتخاب شد و معادل های برگزیده مترجم در مقایسه با معادل های موجود در فرهنگ واژه های مصوب، مورد مطالعه قرار گرفت. سپس كیفیت معادلسازی فرهنگستان از سه جهت میزان مقبولیت واژه های مترجم ساز، عدم پذیرش واژه ها و همچنین ارائه پیشنهادات دیگر ضمن قبول معادل های قدیمی، مورد بررسی قرار گرفت. مراحل پژوهش به شرح زیر است:</span></font></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 29.25pt 0pt 0in;text-indent:-23.25pt;text-align:justify;"><font face="Times New Roman"><span><span><font size="3">1-</font><span style="font:7pt 'times new roman';">  </span></span></span><span dir="rtl"></span><span lang="fa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><font size="3">انتخاب متن قدیمی فیزیك به عنوان پیكره زبانی و استخراج واژه های تخصصی و معادل های موجود به عنوان داده های مورد بررسی،</font></span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 29.25pt 0pt 0in;text-indent:-23.25pt;text-align:justify;"><font face="Times New Roman"><span><span><font size="3">2-</font><span style="font:7pt 'times new roman';">      </span></span></span><span dir="rtl"></span><font size="3"><span lang="fa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="fa">مقایسه و تطبیق معادل های قدیمی با معادل های امروزی فرهنگستان،</span><span dir="ltr"></span></font></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 29.25pt 0pt 0in;text-indent:-23.25pt;text-align:justify;"><font face="Times New Roman"><span><span><font size="3">3-</font><span style="font:7pt 'times new roman';">      </span></span></span><span dir="rtl"></span><font size="3"><span lang="fa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="fa">ارزیابی میزان تأثیر معادلسازی قدیمی بر واژه گزینی امروز</span><span dir="ltr"></span></font></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">در بخش بعدی، كلیت پژوهش انجام شده به عنوان بدنه اصلی تحقیق به تفصیل مورد شرح قرار می گیرد و نتایج حاصله ارائه می شود.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;text-align:justify;"><font size="3"><font face="Times New Roman"><b><span lang="fa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="fa">بررسی وضعیت معادلسازی فرهنگستان</span></b><b><span dir="ltr"><span>       </span></span></b><b><span lang="ar-sa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"></span></b></font></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;text-align:justify;"><span lang="ar-sa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;text-align:justify;"><span lang="ar-sa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"><font size="3"><font face="Times New Roman"><span>     </span>در تحقیق انجام شده، فرهنگ واژه های مصوب فرهنگستان، مجلد در سه دفتر به عنوان مرجع معادل های برگزیده، به منظور بررسی وضعیت معادلسازی فرهنگستان طی سالهای 1376 الی 1385، در نظر گرفته شده است. همچنین متن كتاب " تصویر جهان در فیزیك جدید" ترجمه و چاپ سال 1348 جهت استخراج <span> </span>داده ها مورد استفاده قرار گرفته است. ترجمه مذكور از زبان فرانسه بوده، ازینرو واژه های تخصصی موجود در آن ها نخست به زبان انگلیسی برگردانده، سپس مورد مقایسه با واژه های مصوب فرهنگستان كه عمدتاً معادل هایی جهت واژه های زبان انگلیسی هستند، قرار گرفت.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;text-indent:.5in;text-align:justify;"><span lang="ar-sa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"><font size="3"><font face="Times New Roman"><span> </span>در پیكره مورد بررسی، تعداد 122 واژه بیگانه دارای معادل یافت شد كه فرهنگستان طی سالهای مورد اشاره، تنها در37 مورد آنها دست به معادلسازی زده است و بخش عمده ای از این واژه ها بدون معادل باقی مانده اند، درحالیكه در متون حال حاضر فیزیك، اعم از فیزیك عمومی یا فیزیك درسی دوره دبیرستان با معادل فارسی به كار می روند.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;text-indent:.5in;text-align:justify;"><span lang="ar-sa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"><font size="3"><font face="Times New Roman">از میان 37 واژه مشترك در پیكره اصلی و فرهنگ واژه های مصوب فرهنگستان، واژه های دارای معادل همانند به عنوان موارد مورد قبول و واژه های دارای معادل كاملاً متفاوت به عنوان موارد مردود شناخته شدند. در مجموع 6 واژه به عنوان موارد مردود و 31 معادل مورد پذیرش فرهنگستان قرار گرفته اند. از 31 مورد معادل پذیرفته شده، برای 3 مورد آن ها معادل تازه ای نیز علاوه بر معادل پیشین پیشنهاد شده است.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;text-indent:.5in;text-align:justify;"><font size="3"><font face="Times New Roman"><span lang="ar-sa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">در مورد تعدادی از معادل ها، واژه ها، در فرهنگ مصوب فرهنگستان، معادلی درون حوزه تخصصی خود نداشتند. در واقع، فرهنگستان، در میان علوم دیگر </span><span lang="ar-sa" xml:lang="ar-sa">–</span><span lang="ar-sa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"> اعم از مرتبط یا غیر مرتبط-<span>  </span>برای آن ها معادلی برگزیده بود. همچنین معادل برخی <span> </span>واژه ها در میان عبارات و یا كلمات تركیبی گنجانده شده بود. برای مثال معادل واژه </span><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"></span>"zenith"</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span><span lang="fa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span> در حوزه نجوم و </span><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"></span>"divergent"</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span><span lang="fa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span> در حوزه زمین شناسی یافت شد. تعداد این واژه ها 12 مورد از 37 واژه بود.</span><span lang="ar-sa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"><span>   </span></span><span dir="ltr"></span></font></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;text-align:justify;"><span lang="ar-sa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"><font size="3"><font face="Times New Roman"><span>     </span>همچنین تعدادی واژه در دفاتر فرهنگستان بدون معادل باقی مانده اند، در حالیكه در متون دیگر فیزیك، از قبیل فیزیك درسی، دارای معادل هستند. تعداد این واژه ها 8 مورد از 37 واژه شمارش شد. </font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;text-align:justify;"><span lang="ar-sa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"><font size="3"><font face="Times New Roman"><span>     </span>واژه های مورد بررسی به همراه معادل های مصوب فرهنگستان و شرحی از وضعیت معادلسازی آن ها، با در نظر گرفتن توضیحات داده شده، در جدولی به نمایش گذاشته شده اند كه در ذیل و همینطور در صفحات پیش رو قابل مشاهده است. </font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;text-align:left;" align="right"><span dir="ltr"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">واژه /معادل</span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"></span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa">/</span><span lang="fa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><font size="3"></font></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">وضعیت معادلسازی</span><span lang="ar-sa" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"></span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><span dir="ltr"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><span dir="ltr"><font size="3">/<span>   </span>Acceleration </font></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">شتاب</span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"></span><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"></span><font size="3">/ </font></span><span lang="ar-lb" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-lb">مورد</span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"> قبول</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Acoustics</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/ صوت شناسی/ معادل جدید</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Isothermal</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/ هم دما/ مورد قبول</span><span lang="ar-lb" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-lb"></span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Astrophysics</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/ </span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">اختر فیزیك/ مورد قبول </span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;" xml:lang="ar-sa">–</span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"> در سایر علوم</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Concentration</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/ </span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">غلظت/ مورد قبول </span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;" xml:lang="ar-sa">–</span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"> در سایر علوم</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Galvanic</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">گالوانی/ مورد قبول</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Density</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">چگالی/ معادل جدید- در سایر علوم</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Detector</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">آشكار ساز/ معادل جدید </span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;" xml:lang="ar-sa">–</span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"> در سایر علوم</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Diapason</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">دیاپازن </span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;" xml:lang="ar-sa">–</span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"> كوكه/ مورد قبول پیشنهاد تازه</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Colloid</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">كلوئید/ مورد قبول ـ در سایر علوم</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Charge</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">بار/مورد قبول</span><span lang="ar-lb" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-lb"></span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Diffusion</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">پخش/ مور د قبول</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Divergent</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">واگرا/ مورد قبول ـ در سایر علوم</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Gravity</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/گرانی/مورد قبول- در سایر علوم</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Induction</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/ القاء/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">مورد قبول</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Integral</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/ انتگرال/</span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">مورد قبول </span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;" xml:lang="ar-sa">–</span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"> در سایر علوم</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Interference</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/ </span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">تداخل/ مورد قبول </span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;" xml:lang="ar-sa">–</span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"> در سایر علوم</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Impulsion</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">تكان/ مورد قبول</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Diffraction</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">پراش/ مورد قبول </span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;" xml:lang="ar-sa">–</span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"> در سایر علوم</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Dispersion</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">پاشش/ معادل جدید</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Plane wave</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">موج تخت/ معادل جدید</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Dimensions</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">ابعاد/ مورد قبول</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Particle</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/ذره/ مورد قبول</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Phase</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/فاز/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">مورد قبول</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Polarization</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">قطبش/ مورد قبول </span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;" xml:lang="ar-sa">–</span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"> در سایر علوم</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Optic</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/اپتیك/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">مورد قبول </span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;" xml:lang="ar-sa">–</span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"> در سایر علوم</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Orbit</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/مدار/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">مورد قبول</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Osmotic Pressure</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">فشار گذرندگی ـ اسمزی/ مورد قبول</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Oscillation</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">نوسان/ مورد قبول</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Quantum</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">كوآنتوم/ مورد قبول</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Radiation</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/تابش/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">معادل جدید</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Stable</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/پایدار/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">مورد قبول</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Elastic</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">كشسانی/ مورد قبول</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Vector</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">بردار/ مورد قبول</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Zenith</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">سمت رأس/ مورد قبول- در سایر علوم</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Vibration</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">ارتعاش/ مورد قبول</span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><font face="Times New Roman"><font size="3"><span dir="ltr">Ultra – Violet</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span></font><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>/</span><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"></span><span lang="fa" dir="ltr" xml:lang="fa"><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"></span><font size="3"></font></span><span lang="fa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa">فوق بنفش/مورد قبول</span><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"></span></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><span lang="ar-sa" style="font-size:14pt;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;"><span lang="ar-lb" style="font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-lb"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;line-height:150%;text-align:justify;"><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">درصد فراوانی داده ها، مطابق محاسبات به شرح زیر است:</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;line-height:150%;"><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">میزان معادلسازی فرهنگستان: 37 واژه <span>  </span>32/30%</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;line-height:150%;"><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">میزان معادلسازی كاملاً متفاوت از واژه های مترجم ساز: 6واژه<span>          </span>21/16%</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;line-height:150%;"><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">معادل های یافت شده در حوزه های دیگر: 12 واژه<span>  </span><span> </span>34/32</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;line-height:150%;"><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">میزان مقبولیت واژه های مترجم ساز: 31 واژه<span>   </span>78/83%</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;line-height:150%;"><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">میزان معادلسازی علاوه بر قبول موارد موجود: 3 واژه <span> </span>10/8%</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;line-height:150%;text-align:justify;"><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">واژه های بدون معادل در فرهنگ واژه های مصوب: 8 واژه<span>         </span>62/21%</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;line-height:150%;text-align:justify;"><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman"><span>  </span></font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;line-height:150%;text-align:justify;"><b><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman"><span> </span>جمع بندی، نتیجه گیری و پیشنهادات</font></font></span></b></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;line-height:150%;text-align:justify;"><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman"><span>     </span>مطابق بررسی انجام شده و نتایج به دست آمده، با توجه به بیش از 80% مقبولیت معادل های متن قدیمی نزد فرهنگستان، استفاده از متون ترجمه شده قدیمی، به نظر سودمند می رسد. <span>  </span><span>   </span></font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;text-indent:.5in;line-height:150%;text-align:justify;"><font size="3"><font face="Times New Roman"><span lang="ar-sa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="ar-sa">از آنجا كه مترجم، منبع اقتباس غالب معادل های موجود در كتاب را دایره المعارف فارسی و سیر حكمت در اروپا معرفی كرده است و ضمن در نظر گرفتن میزان بالای مقبولیت معادل های ارائه شده از سوی مترجم، توسط فرهنگستان، <span>    </span>می توان معادل های موجود در متون قدیمی را تا حد زیادی در امر واژه گزینی امروزی فرهنگستان مناسب شناخت. </span><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span></font></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;line-height:150%;text-align:justify;"><font size="3"><font face="Times New Roman"><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span>     </span>با در نظر گرفتن این نكته، نگارنده بسیاری از معادل های پیشنهادی مترجم را، در نسخ بعدی فرهنگ واژه ها قابل ارائه می داند؛ ازآن جمله، چنانكه اشاره شد، تعدادی واژه بدون معادل در فرهنگ امروزی را می توان ذكر كرد: برای واژه های </span><span dir="ltr" style="line-height:150%;">Macrophysics" </span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>" و "</span><span dir="ltr" style="line-height:150%;">Microphysics</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span>" به ترتیب معادل های "مه فیزیك" و "كه فیزیك" ، برای واژه </span><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"></span><span dir="ltr" style="line-height:150%;"><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"></span>"Periodic wave"</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span> معادل "موج متناوب" توسط مترجم متن سال 48 پیشنهاد شده است. همچنین برای واژه </span><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"></span><span dir="ltr" style="line-height:150%;"><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"></span>"Parabolic"</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span> معادل "سهمی" در فیزیك هالیدی و رزنیك، ترجمه و چاپ دهه 70، و برای واژه </span><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"></span><span dir="ltr" style="line-height:150%;"><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"></span>"Propagation" </span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span><span> </span>معادل "انتشار" در فیزیك درسی دبیرستان، چاپ سال 1382، ارائه شده است. در ازای واژه </span><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"></span><span dir="ltr" style="line-height:150%;"><span dir="ltr"></span><span dir="ltr"></span>"Radiometer"</span><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"></span> نیز معادل "پرتو سنج" توسط نگارنده پیشنهاد می</span><span lang="fa" style="line-height:150%;" xml:lang="fa"> شود.</span><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><span>   </span><span> </span></span></font></font></p> <p><span lang="fa" dir="rtl" style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><br clear="all" /></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;line-height:150%;"><b><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">منابع مورد استفاده:</font></font></span></b></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;line-height:150%;"><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;line-height:150%;"><font size="3"><font face="Times New Roman"><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa">پلانك، ماكس، <i>تصویر جهان در فیزیك جدید</i></span><span lang="fa" style="line-height:150%;" xml:lang="fa">، ترجمه مرتضی صابر، تهران: شركت سهامی كتابهای جیبی، 1348.</span></font></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;line-height:150%;"><font size="3"><font face="Times New Roman"><i><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa">فرهنگ واژه های مصوب فرهنگستان</span></i><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa">، تدوین گروه واژه گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دفتر اول تا سوم، 1385-1376.</span></font></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;line-height:150%;"><font size="3"><font face="Times New Roman"><i><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa">فیزیك سال اول آموزش متوسطه</span></i><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa">، شركت چاپ و نشر كتابهای درسی ایران، 1382.</span></font></font></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;line-height:150%;"><span lang="fa" style="line-height:150%;font-family:'b yagut';" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">هالیدی، دیوید و رزنیك، رابرت، <i>فیزیك</i>؛ جلد اول، ترجمه مهدی گلشنی و ناصر مقبلی، مركز نشر دانشگاهی، چاپ سوم، 1369.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0in 0in 0pt;line-height:150%;"><span dir="ltr" style="line-height:150%;"></span> </p> <p> </p> text/html 2007-09-20T12:16:51+01:00 a a http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/58834/clubname/korosh_safavi <P><SPAN lang="AR-SAstyle"><EM>این مقاله هم در شرق چاپیده شده بود و بنابراین ارجاعاتش حذف شده اند. هر جا که لازم باشد می توان منبع را ذکر کنم.</EM></SPAN></P> <P><SPAN lang="AR-SAstyle"></SPAN> </P> <P><SPAN lang="AR-SAstyle">پیرامون نسبت زبان و شیوه‌های بازتولید قدرت و تداوم سلطه</SPAN><SPAN dir="ltrstyle"></SPAN></P> <P><B><SPAN lang="AR-SAstyle">گفتمان، ابزار قدرت و کنترل</SPAN></B><SPAN dir="ltrstyle"></SPAN></P> <P><SPAN lang="AR-SAstyle">نوید نادری</SPAN><SPAN dir="ltrstyle"></SPAN></P> <P><SPAN dir="ltrstyle"> </SPAN></P> <P><SPAN dir="ltrstyle"> </SPAN></P> <P><SPAN lang="AR-SAstyle"><FONT size="3">تحلیل گفتمان انتقادی یکی از شاخه‌های تحلیل گفتمان است که شیوه‌های استفاده گروه‌های صاحب قدرت از متن و کلام را در بافت‌های سیاسی و اجتماعی بررسی می‌کند و از این طریق راه‌ها و سرمنشأهای سوءاستفاده از قدرت، سلطه‌گری و نابرابری اجتماعی را آشکار می‌کند. <BR /><BR />متخصصان تحلیل گفتمان انتقادی بر آنند که با استفاده از ابزارهای مناسب زبان شناختی از یک سو و ارجاع به زمینه تاریخی و اجتماعی موضوع مورد بررسی از دیگر سو می‌توان ایدئولوژی را- که عموماً از طریق عادی سازی و خنثی سازی گفتمان به صورت پنهان درآمده- به منظور بررسی انتقادی از لایه‌های زیرین متن و گفتمان به سطح آورد. بر این اساس تحلیل گفتمان انتقادی ابزاری است برای روشن گری اجتماعی و سیاسی و جلوگیری از نابرابری اجتماعی از طریق فهم و افشای نمودهای آن. برای ارائه پاسخی به این پرسش‌ها که «تحلیل گفتمان انتقادی چیست؟» و «تحلیل</FONT></SPAN><SPAN dir="ltrstyle">‌</SPAN><SPAN lang="AR-SAstyle"><FONT size="3">گر گفتمان انتقادی کیست؟» باید ابتدا مفاهیم گفتمان، قدرت، سلطه و نابرابری اجتماعی و روابط این مفاهیم با یکدیگر را به دقت بازکاوید و بعد جایگاه تحلیل</FONT></SPAN><SPAN dir="ltrstyle">‌</SPAN><FONT size="3"><SPAN lang="AR-SAstyle">گر این روابط را در نسبت با این مفاهیم بررسی کرد.<BR /><BR />اصطلاح «تحلیل گفتمان انتقادی» در واقع خلف اصلاح «زبان شناسی انتقادی» است که در معنای امروزی آن، نخستین بار در سال 1979 در کتابی که فالر،‌هاج، کرس و ترو تحت عنوان «زبان و کنترل» تالیف کردند به کار رفت. فرکلاف- که امروز درکنار لون و فان دایک از شاخص ترین چهره‌های این حوزه است- معتقد است که اصطلاح «تحلیل گفتمان انتقادی» که امروز کاربرد بسیار بیشتری نسبت به زبان شناسی انتقادی دارد، هنوز هم دال بر تحلیل متونی مشابه متون منقول و مشروح در همان کتاب است. امروز واژگان آن کتاب، تبدیل به واژگان بنیادین این رهیافت شده اند، چنان که «تئو ون لون» در تعریف تحلیل گفتمان انتقادی می‌گوید؛ «تحلیل گفتمان انتقادی، بررسی گفتمان است به مثابه ابزار قدرت و کنترل و همچنین ابزار ساخت بندی اجتماعی واقعیت.» اما تاکید بر کلمه «انتقادی» از کجا می‌آید؟ فرکلاف با استناد به بوردیو می‌نویسد؛ «انتقادی» خواندن این رهیافت حاصل فهم این نکته است که اعمال اجتماعی ما به طور اعم و کاربرد زبان به طور اخص در حصار علت و معلول‌هایی ت</SPAN><SPAN lang="FAstyle">ح</SPAN></FONT><SPAN lang="AR-SAstyle"><FONT size="3">دید شده اند که در شرایط عادی به هیچ وجه هیچ گونه آگاهی ای نسبت به آنها نداریم. تیرگی همیشگی این اعمال و همچنین عاملان آن، یعنی نامرئی بودن پیش فرض‌های ایدئولوژیک عاملان و روابط قدرت پس پشت اعمال به تداوم سلطه کمک می‌کند. پس از آن رو که این رهیافت در پی قطع تداوم سلطه از طریق آشکارسازی این روابط و ایدئولوژی‌های پنهان است، عنوان «انتقادی» برای آن مناسب به نظر می‌رسد.<BR /><BR />ریشه‌های تحلیل گفتمان انتقادی را قبل از مباحث مربوط به زبان شناسی انتقادی در دهه 70 باید در نظریه انتقادی مکتب فرانکفورت و پیش از جنگ جهانی دوم جست وجو کردو به همین جهت این رهیافت به همان میزان که از اصطلاحات زبان شناسی و تحلیل گفتمان بهره می‌گیرد از اصطلاحاتی چون «سلطه»، «هژمونی»، «ایدئولوژی»، «طبقه»، «جنسیت»، «نژاد»، «نهاد» و... نیز استفاده می‌کند. همچنین در پژوهش‌های این حوزه به همان میزان که به آثار زبان شناسان ارجاع داده می‌شود از آثار فلاسفه و دانشمندان علوم اجتماعی نیز استفاده می‌شود. برای مثال در این پژوهش‌ها هنگام بحث از «قانونیت بخشی» و رهیافت‌های گفتمانی به هنجارها و مردم سالاری از نظرات ‌هابرماس استفاده می‌شود؛ هنگام بحث از قدرت، سلطه‌گری و نظم گفتمان، عموماً ارجاعات زیادی به آثار فوکو داده می‌شود؛ همچنین ارجاعات زیادی به آثار جامعه شناسانی چون بوردیو و گیدنز نیز در این پژوهش‌ها دیده می‌شود. به لحاظ زبان شناختی، تحلیل گفتمان انتقادی عمیقاً تاثیر آرای زبان شناس نابغه انگلیسی «مایکل الگزاندر کرکوود هلیدی» است؛ تا آنجا که نرمن فرکلاف در دایره المعارف زبان شناسی راتلج، تحلیل گفتمان انتقادی را این گونه تعریف کرده است؛ «تحلیل گفتمان انتقادی، بهره گیری اجتماعی از تحلیل زبان شناختی است با استفاده از روش‌ها و مفاهیم اصلی زبان شناسی «سیستمی- نقشی» که توسط م.ا.ک. هلیدی معرفی شده است.» <BR /><BR />با توجه به مبانی زبان شناسی «سیستمی- نقشی» دعاوی بنیادین تحلیل گفتمان انتقادی به شرح زیرند؛<BR /><BR />- هرگونه کاربرد زبان متضمن رمزگذاری الگوهای ایدئولوژیک یا ساخت‌های گفتمانی ای است که در کار بازنمایی جهان در زبان واسطه‌گری می‌کنند.<BR /><BR />- کاربردهای متفاوت زبان، مثل استفاده از گونه‌های اجتماعی مختلف، واژگان مختلف یا دگرگفت‌های نحوی مختلف، ایدئولوژی‌های متفاوتی را رمزگذاری می‌کنند که ناشی از موقعیات و اهداف متفاوتی است.<BR /><BR />- با توجه به دو مورد بالا کاربرد زبان عملی اجتماعی است؛ بنابراین زبان دیگر- چنان که زبان شناسی سنتی مدعی است- رسانه ای شفاف و گویا برای برقراری ارتباط درباره یک جهان عینی نیست، حتی بازتاب یک ساختار اجتماعی مشخص نیز نیست؛ بل زبان مجموعه ای از نسخه‌های متفاوت واقعیت را اشاعه می‌دهد و به همین دلیل یکی از بخش‌های همیشه کارآمد فرآیندهای اجتماعی تلقی می‌شود.<BR /><BR />با توجه به آنچه تا اینجا مطرح شد می‌توان نتیجه گرفت که یکی از حیاتی ترین پیش نیازهای هر پژوهشی در چارچوب نظری تحلیل گفتمان انتقادی درک ماهیت سلطه و قدرت اجتماعی است. در واقع درک نقش گفتمان در بازتولید قدرت و کمک به تداوم سلطه در گرو و درک همین مساله است. در اینجا باید اشاره کرد که واژه «قدرت» در این نوشته دال بر قدرت اجتماعی است و نه قدرت فردی؛ مگر آنکه قدرت فردی تجلی قدرت اجتماعی باشد؛ یعنی قدرت فرد به مثابه عضو یک گروه.<BR /><BR />به عقیده فان دایک قدرت اجتماعی از یک سو ریشه در امتیاز دسترسی به منابع ارزشی و نادر جامعه دارد (منابعی مثل ثروت، درآمد، موقعیت، مقام، زور، عضویت در گروه‌های خاص، تحصیلات، دانش و...) و از دیگر سو در دسترسی خاص به ژانرها، صور و بافت‌های متفاوت گفتمان نهفته است. قدرت، کنترل را نیز دربرمی گیرد. یعنی توانایی (اعضای) یک گروه در کنترل (اعضای) گروه دیگر. چنین کنترلی هم شامل کنترل کنش می‌شود و هم کنترل شناخت. یعنی یک گروه قدرتمند علاوه بر آنکه می‌تواند آزادی کنش گروه‌های دیگر را تحدید کند، می‌تواند ذهن ایشان را نیز تحت سلطه خود درآورد.به این نکته نیز باید اشاره کرد که قدرت بسته به اینکه ناشی از چه منبعی باشد انواع متفاوتی دارد. برای مثال قدرت قهری نیروهای نظامی ریشه در «زور» دارد؛ یا قدرت اغنیا ریشه در ثروت ایشان دارد؛ در برابر قدرت اقناع گرانه والدین، اساتید دانشگاه یا روزنامه نگاران ریشه در دانش، اطلاعات یا مرجعیت ایشان دارد. به این نکته نیز باید توجه داشت که به ندرت اتفاق می‌افتد که قدرت مطلق باشد. هر گروهی عموماً در حوزه خاصی قدرتمند محسوب می‌شود و در همان حوزه‌ها نیز می‌تواند سایر گروه‌ها را کنترل کند؛ اما آنچه قدرت حاکم را از سایر انواع قدرت جدا می‌کند، این است که (اعضای) گروه‌های حاکم قدرت خود را قطعی می‌دانند و با استفاده از ابزارهای گوناگون کلامی آن را توجیه می‌کنند و به آن مشروعیت می‌بخشند تا جایی که این قدرت «طبیعی» تلقی شود. قدرت گروه حاکم عموماً همراه بهره مندی خاص آن گروه از قوانین، هنجارها، قواعد و عرف است (که البته اغلب خود گروه حاکم این موارد را تعریف می‌کند.) <BR /><BR />پس گذشته از گونه مبتذل کنترل، یعنی کنترل مستقیم از طریق زور (مثل کنترل شهروندان توسط پلیس یا کنترل زنان توسط مردان، که هر دو نمود خشونت محسوب می‌شوند) باید به نمود مدرن و بسیار موثر قدرت اشاره کرد که می‌توان آن را کنترل شناخت نامید که از طریق اقناع، ریاکاری، تقیه، یا تقلب و دستکاری حقیقت اعمال می‌شود. راهکارهایی از این دست را می‌توان استراتژی‌های «تغییر عقیده انتفاعی دیگران» توسط یک گروه خاص دانست و درست در همین جا است که پای تحلیل گفتمان انتقادی به میان می‌آید؛ کنترل ذهن دیگران یکی از کارکردهای اصلی متن و گفتار است و باید توجه داشت که گروه سلطه‌گر عموماً از متون و گفتارهایی استفاده می‌کند که در ظاهر کاملاً «طبیعی» و «قابل پذیرش» اند. وظیفه تحلیل گفتمان انتقادی در این شرایط کشف راهبردهای گفتمانی ای است که به کنترل مشروعیت می‌بخشند و نظم اجتماعی و روابط نابرابر موجود را «طبیعی» جلوه می‌دهند.<BR /><BR />آنچه برای تحلیلگر انتقادی گفتمان اهمیت دارد سوءاستفاده از قدرت است از طریق رخنه در خلأهای موجود در قوانین، اصول و قواعد مردم سالاری، برابری و عدالت توسط صاحبان قدرت. برای جدا کردن این نوع قدرت از انواع قابل پذیرش آن، می‌توان از اصطلاح «سلطه» استفاده کرد. «سلطه» نیز مانند قدرت به ندرت تمامیت می‌یابد و اغلب راه‌هایی برای به چالش کشیدن آن وجود دارد، اما گونه‌های ظریفی از «سلطه» وجود دارد که اگر به چالش کشیده نشوند، «طبیعی» تلقی می‌شوند. اگر قدرت حاکم چنان بر ذهن افراد محکوم خود تاثیر بگذارد که ایشان سلطه را بپذیرند و بدون اراده آزاد به نفع قدرت مسلط عمل کنند، چنین سلطه ای را با استفاده از واژگان گرامشی «هژمونی» می‌نامیم. یکی از کارکردهای اصلی گفتمان غالب نیز دقیقاً ایجاد همین «اجماع» بر قدرتمندی گروه حاکم و پذیرش و مشروعیت بخشی به سلطه است.<BR /><BR />به این نکته نیز باید توجه داشت که قدرت و سلطه معمولاً «سازمان یافته» و «نهادی شده»اند. به این معنی سلطه اجتماعی گروه‌های قدرتمند صرفاً به وسیله اعضای این گروه‌ها اعمال نمی شود و فردی نیست بلکه گفتمانی است؛ یعنی این سلطه عموماً توسط اعضای گروه‌های دیگر حمایت می‌شود (یا به سادگی از آن چشم پوشی می‌شود)، توسط دادگاه‌ها و مراجع قضایی تصدیق می‌شود، توسط قانون مشروعیت می‌یابد، توسط پلیس و قوای قهریه ضمانت اجرایی می‌یابد و از همه مهم تر، ایدئولوژی مربوط به آن توسط رسانه‌ها، کتب درسی و نهادهای آموزشی بازتولید می‌شود و استمرار می‌یابد. این سازماندهی اجتماعی، سیاسی و فرهنگی سلطه به تولید یک «سلسله مراتب قدرت» می‌انجامد که بر مبنای آن برخی اعضای گروه‌ها و سازمان‌های مسلط نقش خاصی در برنامه ریزی، تصمیم گیری و کنترل روابط و فرآیندهای اعمال قدرت می‌یابند. این گروه (کوچک) را «سرآمدان» قدرت می‌نامیم. آنچه در تحلیل گفتمان انتقادی اهمیت دارد این است که «سرآمدان» قدرت دسترسی خاصی به گفتمان دارند؛ ایشان افرادی هستند که بسیار بیش از سایرین حرف برای «گفتن» دارند. بنابراین - با استفاده از واژگان بوردیو - دقیق ترین تعریف سرآمدان با توجه به «قدرت نمادین» آنها صورت بندی می‌شود. این قدرت نمادین را نیز باید با توجه به گستره و میزان دسترسی ایشان به منابع گفتمانی و ارتباطی تعریف کرد. <BR /><BR />ممکن است چنین به نظر برسد که متکلمان یک زبان همه به تمام ژانرها و سبک‌های گفتار و ارتباط دسترسی دارند، اما این انگاره به قطع، انگاره ای نادرست است. برای مثال در بحث‌های پارلمانی فقط به روی اعضای پارلمان باز است و عموم غالباً به این گونه گفتار دسترسی ندارند. اگر نیز گاهی افراد خاصی مثل اساتید دانشگاه، روزنامه نگاران و... کم و بیش دسترسی ای به انواع خاصه گفتار پیدا کنند، دسترسی ایشان با ابزارهای متفاوتی مانند سبک، موضوع، برنامه نشست، سازماندهی افراد و... کنترل می‌شود. بررسی انواع متفاوت دسترسی به گفتمان وجود تعادل بسیار جالبی بین میزان این دسترسی و قدرت اجتماعی را آشکار می‌کند؛ هرچه دسترسی گروهی یا نهادی به ژانرها و بافت‌های متفاوت گفتمان بیشتر باشد توانش در کنترل ویژگی‌های متنی بیشتر می‌شود و در نتیجه توان بیشتری در تاثیرگذاری بر ذهن مخاطبان و شرکت کنندگان در گفتمان پیدا می‌کند. برای مثال، سران هر حوزه ای دسترسی خاصی به نشست‌های اصلی هیات‌های اجرایی آن حوزه دارند و از این طریق می‌توانند برنامه نشست را کنترل کنند یا نوبت افراد و مدت سخن گفتن ایشان را تعیین کنند؛ اما فراتر از این سران می‌توانند کارگفت‌های افراد حاضر در نشست را نیز کنترل کنند (مثل اینکه چه کسی می‌تواند در خطاب به دیگری از جملاتی با ساخت امری استفاده کند) و یا موضوع‌ها و واژگان اصلی صحبت‌ها را مشخص کنند. <BR /><BR />این افراد به صورت پنهان حتی ساخت نحوی و اطلاعی جملات را نیز کنترل می‌کنند (مثل تعیین موضوع و کانون اطلاعی جملات). به طور خلاصه باید گفت که گروه‌هایی که دسترسی بیشتری به انواع گفتمان دارند، شانس و توانایی بیشتری نیز در کنترل کنش و شناخت دیگران دارند. <BR /><BR />حال اگر گروه‌های قدرتمند و سرآمدان، قدرت خود را در گفتمان به نمایش می‌گذارند و از همین طریق به آن استمرار می‌بخشند و موجب تداوم سلطه می‌شوند، پس ما نیاز داریم که چگونگی این عمل را به دقت درک کنیم و به همین دلیل تحلیل گفتمان انتقادی بیش و پیش از هرچیز دیگری به تحلیل ساختار متن و کلام می‌پردازد. بازتولید گفتمانی قدرت و تداوم سلطه، به مثابه موضوع اصلی یک بررسی انتقادی گفتمان، همیشه دو بعد اصلی دارد؛ یکی تولید و دیگری دریافت. یعنی از یک سو باید به بررسی تبلور معنایی، بیان و مشروعیت بخشی به سلطه (در تولید) ساخت‌های متفاوت متنی و کلامی پرداخت و از دیگر سو به نقش‌ها و نتایج این ساخت‌ها برای ذهن (اجتماعی) دریافت کنندگان آنها. ساختارهای متفاوت گفتمان منجر به شناخت اجتماعی و قبول گروه قدرتمند می‌شود و نتیجه این شناخت اجتماعی نیز (باز) تولید گفتمانی قدرت و تداوم سلطه است. در این میان ابزارهای متنی و کلامی و ساختار گفتمان نقش واسطه این (باز)تولید «نمادین» سلطه را دارند.<BR /><BR />تحلیل‌های زبان شناختی دقیق ساختارهای گفتمان به بحث‌های پیچیده و فنی نحو و معناشناسی و ساخت اطلاع خواهد کشید و به همین دلیل از چارچوب این نوشته - که بنا است فقط معرفی مختصر این رهیافت باشد - خارج خواهد شد. ذیلاً برای نمونه و فقط جهت آشنایی با انواع این تحلیل‌ها به چند نمونه اشاره خواهد شد. چنان که در آغاز نیز اشاره شد، هلیدی معتقد است که ساخت دستوری جملات به شدت تحت تاثیر نیازهای فردی و اجتماعی ای که زبان باید به آنها پاسخ دهد، صورت بندی می‌شود. (این ادعای هلیدی، دقیقاً نقطه مخالف نظریه چامسکی تلقی می‌شود که انتخاب صورت دستوری را برحسب اتفاق و در محدوده امکانات ساختی همگانی تعریف می‌کند) به این معنی، یکی از خصایص ساخت‌های نحوی از نظر هلیدی «گذرایی» آن است. یعنی وقایع و کنش‌ها از آن رو با ساخت‌های دستوری متفاوت وصف می‌شوند که صورت بندی‌های متفاوتی از زیرساخت‌های شناختی و اجتماعی کنشگران خود (مثل عاملیت، مسوولیت، کنش پذیری و یا منظرهای متفاوت افراد) به دست می‌دهند. مثلاً اگر قرار است در اخبار و رسانه‌ها خبر سرکوب یک اقلیت یا یک تظاهرات اعلام شود، این خبر به گونه ای نظام یافته و به وسیله کانون زدایی غیعنی حذف کانون اطلاعی جملهف تاکید زدوده می‌شود. مثلاً در اعلام چنین خبری از ساخت‌های دستوری مجهول استفاده می‌شود و به این وسیله عاملیت و مسوولیت کنشگران حادثه نهفته می‌شود. یکی دیگر از روش‌های تحریف حقیقت بیان ضمنی عقاید است. هنگامی که عقاید به صورت صریح بیان نشوند شانس کمتری هم برای به چالش کشیدن آنها وجود دارد. <BR /><BR />بنابراین یکی دیگر از راهبردهای کلامی در اینجا استفاده از ساخت‌هایی است که خود بر گزاره‌هایی بنا شده باشند که از پیش انگاشته بودن آنها بدیهی تلقی شود، در این حالت نه تنها امکان به چالش کشیدن گزاره‌های از پیش انگاشته از دریافت کنندگان گفتمان سلب می‌شود، بل این مساله خود به درک آن گزاره‌ها به مثابه گزاره‌های «بدیهی» توسط عموم می‌انجامد که خود می‌تواند یکی از نمونه‌های کنترل ذهن و شناخت گیرندگان محسوب می‌شود.</FONT></SPAN></P> <P><SPAN dir="ltrstyle"><FONT face="TimesNewRoman"> </FONT></SPAN></P>