2012-05-28T12:07:49+01:00 text/html 2010-10-05T17:45:55+01:00 آزرمیدخت http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/1528518/clubname/irancarpetour <div style="text-align:justify;"></div><p style="text-align:justify;" dir="rtl"><span style="font-size:9pt;line-height:150%;font-family:tahoma, 'sans-serif';" lang="fa" xml:lang="fa">نمایشگاه فرش، مهر 1389، تهران </span></p><div style="text-align:justify;"></div><p style="text-align:justify;" dir="rtl"><span style="font-size:9pt;line-height:150%;font-family:tahoma, 'sans-serif';" lang="fa" xml:lang="fa">نمایشگاه امسال فرش تهران، نمایشگاه خوبی بود و من برای دومین یا سومین بار در طی سال‌های اخیر از قدم زدن در یک نمایشگاه فرش نه تنها احساس ملال نکردم که حس خوبی داشتم. </span></p><div style="text-align:justify;"></div><p style="text-align:justify;" dir="rtl"><span style="font-size:9pt;line-height:150%;font-family:tahoma, 'sans-serif';" lang="fa" xml:lang="fa">امروز که دقیقا یک هفته از برپایی و تمام شدن نمایشگاه فرش می‌گذرد شاید از یک نگاه زمان از دست رفته‌ای باشد که باید زودتر از این‌ها به نمایشگاه فرش می‌پرداختم که البته به دلیل مشغله و سفر ممکن نبود و علاوه بر آن نیازمند دانستن نظرات به مراتب معتبرتری نسبت به نظر خودم بودم. </span></p><div style="text-align:justify;"></div><p style="text-align:justify;" dir="rtl"><span style="font-size:9pt;line-height:150%;font-family:tahoma, 'sans-serif';" lang="fa" xml:lang="fa">به دلیل وجود مشغله‌ی خانوادگی و کاری خیلی دیر به نمایشگاه رسیدم. یعنی دقیقا روز آخر برپایی نمایشگاه، درست زمانی که ملت کم‌کم در حال جمع کردن بند و بساط بودند. اما مطمئنم که نسبت به دیگران جز در یک مورد که آن هم مربوط به تخمین جذب مخاطب می‌شود، چیزی را از دست نداده‌ام. </span></p><div style="text-align:justify;"></div><p style="text-align:justify;" dir="rtl"><span style="font-size:9pt;line-height:150%;font-family:tahoma, 'sans-serif';" lang="fa" xml:lang="fa">در سال‌های اخیر من مرتبا نمایشگاه‌های شهرهای مختلف را از نزدیک دیده‌ام. نمایشگاه اصفهان، مشهد، کیش و چند سال پیاپی نمایشگاه فرش تهران. به طور قطع نمایشگاه تهران بنا به موقعیت پایتخت بودن شهر تهران و بین‌المللی بودن خود نمایشگاه از اهمیت زیادی برخوردار است. اما با توجه به فعالیت خیلی خوب تجار مشهد در چند سال اخیر به طور قطع نمایشگاه تهران در مرتبه‌ی دوم بعد از نمایشگاه فرش مشهد قرار می‌گرفت. </span></p><div style="text-align:justify;"></div><p style="text-align:justify;" dir="rtl"><span style="font-size:9pt;line-height:150%;font-family:tahoma, 'sans-serif';" lang="fa" xml:lang="fa">در نمایشگاه امسال فرش تهران تغییرات رخ داده محسوس بودند. غرفه‌ها از کسالت و رخوت حاصل از یکنواختی ملال انگیز طرح‌ها خلاص شده بودند. جا دارد کم رنگ شدن حضور فرش‌های صورتی و کرم و بنفش نقش تبریز با آن قیافه‌های گوگولی مگولی نابه هنجارشان را جشن بگیریم و لازم و واجب و بایست است که بازگشت رنگ را به عرصه تولید فرش تبریک بگوییم. برخلاف همیشه رنگ‌های به کار رفته در فرش‌ها نه تنها غریبه و نامانوس نبودند بلکه استفاده‌ی به جا از رنگ‌های ایرانی و دلچسب را شاهد بودیم. به کارگیری خوب و با سلیقه‌ی رنگ در بافته‌های تمامی مناطق فرشبافی حاضر در نمایشگاه مشهود بود که جای بسی قدردانی دارد. </span></p><div style="text-align:justify;"></div><p style="text-align:justify;" dir="rtl"><span style="font-size:9pt;line-height:150%;font-family:tahoma, 'sans-serif';" lang="fa" xml:lang="fa">با اینکه رنگ‌ها چشم نواز و زیبا و گرم و دلجسب بودند اما همیشه نقصی هست که چه رنگ‌ها نچسب و سرد باشند و چه گرم و دلچسب به چشم می‌آید. آن هم این که تولیدکنندگان فرش در تمام ایران میل عجیب و غریب و بدی به یکدست شدن دارند. این یک حقیقت است که فرش هر منطقه از ایران با خصوصیات محلی که داراست همیشه دسته ای خاص از خریداران را جذب می‌کند که با حذف هر کدام از گزینه‌های مربوط به اصالت و هویت فرش آن دسته از مخاطبان را از دست می‌دهد. اینکه تمام تولیدکنندگان کپی‌های دلچسب یا نچسبی از هم باشند عیب بزرگی است. نتیجه این خواهد بود که طرح‌های مختلف مناطق مختلف (که اتفاقا مواد و بافت و کیفیت‌های مختلفی هم دارند) دیگر قادر نخواهند بود سلایق مختلفی را ارضا کنند و این به معنای از دست دادن مخاطب و خریدار است. دقیقا به خاطر دارم سه سال پیش از این نمایشگاه اصفهان در یکی از غرفه‌ها فرش فیروزه‌ای رنگی به نمایش درآمده بود که می‌گفتند خاص سلیقه خریداران ژاپنی است. اگر همه‌ی فرش‌های آن سال به رنگ فیروزه‌ای در می‌آمدند شاید قادر بودند خریداران ژاپنی را جذب کنند اما باقی خریداران از لیست حذف می‌شدند (که البته توجه به گزینه شاید نیز بایسته است.) و اگر همگی این رنگ را کنار می‌گذاشتند حضور خریدار ژاپنی کم رنگ می‌شد و حتی آن را از دست می‌دادند. متاسفانه این اتفاق به کرات رخ می‌دهد. همین موضوع هنگامی که فرش‌های صورتی، بنفش، کرم با نقش غالب تبریزی بافته شدند نیز رخ دارد. در زمانی کوتاه این بافته‌ها سر از هر منطقه و مغازه‌ای درآوردند؛ از تبریز تا کاشمر و مشهد. قطعا خریدار خارجی همچون خریدار داخلی که می‌گویند عقلشان به چشمشان است، نیست. مد و خونه اکرم خانم و سلیقه‌ی خاله خانم که باعث می‌شود ناگهان همه‌ی خریداران ایرانی و داخلی رو به خرید یک نوع خاص از بافته‌ها با رنگی خاص بیاورند شامل حال خریدار خارجی نمی‌شود. تمرکز بر روی یک طرح و یک رنگ آمیزی خاص باعث می‌شود طیف وسیعی از خریداران را در مقابل دسته‌ای کوچک از دست بدهیم. </span></p><div style="text-align:justify;"></div><p style="text-align:justify;" dir="rtl"><span style="font-size:9pt;line-height:150%;font-family:tahoma, 'sans-serif';" lang="fa" xml:lang="fa">علاوه بر رنگ که اولین فاکتور مشهود است یعنی اولین فاکتوری است که به چشم می‌آید طراحی فرش‌ها نیز با تغییرات خوب و دلچسبی روبه‌رو بود. من همیشه معتقد بوده و هستم که با وجود کسالت حاکم بر فرش که حاصل عدم توانایی در حضور در عرصه‌ی تجارت است، کیفیت تولید کارها هر چند با بالا و پایین شدن‌هایی همراه است اما در همه حال روندی صعودی را طی می‌کند. تکان ملموسی در طراحی فرش‌های نمایشگاه فرش امسال تهران شاهد بودم. دقیقا به خاطر دارم که نمایشگاه دو سال پیش یعنی نمایشگاه سال 87 به قدری ملال انگیز بود و طرح‌ها به قدری خاموش و کهنه و غبارگرفته بودند که آرزو می‌کردم هر چه سریع‌تر از رنج تماشای نمایشگاه خلاص بشوم. امسال تماشای غرفه‌ها من را سر شوق می‌آورند و اصلا متوجه گذشت زمان نشدم. </span></p><div style="text-align:justify;"></div><p style="text-align:justify;" dir="rtl"><span style="font-size:9pt;line-height:150%;font-family:tahoma, 'sans-serif';" lang="fa" xml:lang="fa">جا دارد همین جا از تولیدکنندگان آستان قدس تشکر کنم و اصرار فراوانشان در ارائه همیشگی تنها یک نقش مشخص را تحسین کنم. جای بسی تاسف است که آستان قدس با دراختیار داشتن امکاناتی که برای دیگر تولیدکنندگان در حد آرزویی دست نیافتنی است آستین یک طرح را محکم چسبیده‌اند و به باقی کارها پشت کرده‌اند.</span></p><div style="text-align:justify;"></div><p style="text-align:justify;" dir="rtl"><span style="font-size:9pt;line-height:150%;font-family:tahoma, 'sans-serif';" lang="fa" xml:lang="fa">اتفاق دیگری که به چشم می‌آمد عدم حضور فرش‌های بزرگ پارچه در نمایشگاه امسال بود. نمایشگاه سال 87 تهران آنقدر تولیدکنندگان فرش‌های بزرگ پارچه با اندازه‌های آنچنانی به نمایش گذاشته بودند که پایان بازدید با گردن درد مزمنی همراه بود. هر دو یا سه غرفه یک قطعه فرش بزرگ پارچه را به نمایشگاه گذاشته بودند. امسال جز یک غرفه در سایر غرفه‌ها از این دست فرش‌ها خبری نبود. (البته پرداختن به فرش‌های بزرگ پارچه نیاز به بحثی جداگانه دارد که شاید در آینده با ارائه مثال‌ها و خوبی‌ها و بدی‌هایی که دارد به آن پرداختم.)</span></p><div style="text-align:justify;"></div><p style="text-align:justify;" dir="rtl"><span style="font-size:9pt;line-height:150%;font-family:tahoma, 'sans-serif';" lang="fa" xml:lang="fa">من روز آخر به نمایشگاه رسیدم پس نمی‌توانم به میزان جذب مخاطب نمایشگاه اشاره کنم. تنها می‌توانم به نقل قول تجاری که با آن‌ها صحبت کردم اشاره کنم که معتقد بودند بازدید و فروش امسال خوب بوده است. هر چند باز هم به رسم چند سال گذشته کار به طناب و عدل بستن (که راه نفس تجارت فرش به آن بسته است.) نرسیده است اما به نسبت سال‌های گذشته از خرید راضی‌تر بودند. (حالا اینکه من می‌نویسم راضی شما نخوانیدش خوب بلکه از بین بدترین و خیلی بد و بد چیزی در حد خیلی بد که کمی از بدترین فاصله گرفته است!)</span></p><div style="text-align:justify;"></div><p style="text-align:justify;" dir="rtl"><span style="font-size:9pt;line-height:150%;font-family:tahoma, 'sans-serif';" lang="fa" xml:lang="fa">یکی از حسرت‌هایی که هنگام تماشای نمایشگاه‌ها دارم و روز به روز بر سوز آن افزوده می‌شود کم رنگ شدن حضور نقوش عشایری و روستایی است. بلوچ‌ها یا به صورت کاملا اختصاصی مشهدی‌ها همیشه در این زمینه خوب و فعالند. (بازار بافته‌های بلوچی مشهد است.) اما سایر مناطق دیگر چه؟ مخصوصا همدان، کردها، افشارها، قشقایی‌ها و الخ... آنچه که در نمایشگاه‌های فرش به عنوان فرش‌ عشایری و روستایی در معرض دیدمان قرار می‌دهند تنها برداشتی لوکس و به اصطلاح مشتری پسند از اصالتی غیر قابل تقلید هستند. به همین دلیل است که می‌گویم بلوچ‌ها خوبند. چون تجار مشهدی همیشه همان بافته‌های بلوچی را عرضه می‌کنند اما درمورد بافته‌های افشارها و قشقایی‌ها دیگر از اصل بافته‌ها خبری نیست و آنچه می‌بینیم برداشتی شهری شده و مشتری پسند است که با اصل بافته فاصله‌های آنچنانی دارد. </span></p><div style="text-align:justify;"></div><p style="text-align:justify;" dir="rtl"><span style="font-size:9pt;line-height:150%;font-family:tahoma, 'sans-serif';" lang="fa" xml:lang="fa">اما چیز جدیدی که امسال وقت تماشای نمایشگاه به ذهنم رسید این بود که در طی این سال‌ها و نمایشگاه دیدن‌ها هیچ وقت به دنبال یافتن اتفاق یا کار جدید یا تولید جدید یا حرکت جدیدی نبوده‌ام. من بیش از حد شیفته‌ی فرشم و زمان عمدتا کوتاهی را که برای دیدن نمایشگاه دارم بیشتر به تماشا می‌گذارنم. کاش نمایشگاهی همچون نمایشگاه تهران بخشی جانبی نیز داشت که به کار ارائه تحقیق‌ها و دستاوردها می‌آمد. تحقیق‌ها و دستاوردهایی نه از نوع کارهای دانشگاهی بلکه کارهایی واقعی‌تر از آن دسته کارها که تولیدکنندگان خوش ذوق و فعال انجام می‌دهند. مثل کشف بازاری جدید یا ارائه سلیقه‌ای جدید و منطبق بر آن ارائه‌ی کاری و بافته‌ای جدید (که البته شاید در عرصه رقابتی بیمار بازار ایران با آن حساسیت‌های عجیب و غریب چندان شدنی نباشد.) چیزی فراتر از یک جشنواره لوس که مدام همه به هم تعارف کنند و برای یکدیگر هندوانه قاچ بزنند و آخر سر کسی مثل کامبیز دیرباز را می‌آورند که غلط غلط اسم‌ها و نام‌ها را بخواند و لوحه‌های فرمایشی را با دستپاچگی بدهد دست دست اندرکارانِ به‌به*. کارشناسی فرش به عنوان یک رشته‌ی دانشگاهی یکی از چندین رشته‌ای است که می‌تواند فعالیت‌های مفیدی در این بخش داشته باشد. رشته‌های وابسته به اقتصاد و تجارت و بازاریابی و نقاشی و گرافیک و الخ از جمله دیگر رشته‌هایی هستند که می‌توانند در این عرصه فعالیت کنند. می‌توان هر سال مطلب و موضوع خاصی را در این محفل علمی موضوع بحث قرار داد. نقاطی که اکنون پاشنه‌ی آشیل فرش ایران به شمار می‌روند از جمله فروش و جذب مشتری و جذب بازار. حضور هم زمان تولیدکننده و تاجر و قرارگیری آن‌ها در کنار کسانی که به صورت آکادمیک تحصیل کرده و علم آموخته‌اند (یعنی دقیقا دو گروهی که شمشیر آخته بر روی هم بسته‌اند) و همکاری و همراهی و همفکری آن‌ها با هم به نسبت محافلی که تنها به یکی از این گروه‌ها اختصاص دارند، <span> </span>نتیجه‌ای صد البته متفاوت در برخواهد داشت. </span></p><div style="text-align:justify;"></div><p style="text-align:justify;" dir="rtl"><span style="font-size:9pt;line-height:150%;font-family:tahoma, 'sans-serif';" lang="fa" xml:lang="fa">و در آخر اینکه همیشه دوست دارم نمایشگاه فرش را به همراه دو گروه تماشا کنم. گروه اول تجار هستند، هیچ تحصیل کرده‌ای نمی‌تواند چشمان یک تاجر را داشته باشد و گروه دوم دوستانی که تنها می‌توانند مخاطب باشند بدون داشتن هیچ گونه تخصص و یا مهارتی تکنیکی و علمی در مورد فرش. گروه دوم همیشه همان چیزی را نشان می‌دهند که باید ببینیم. دوستانی که در گروه دوم جای می‌گیرند نماینده‌ی ساده‌ای از قشری بزرگ و مهمی هستند که فرش را برایشان تولید می‌کنیم. قدم زدن و دیدن نمایشگاه به همراهشان آن هم از سر حوصله باعث دیدن و شنیدن نظریاتی می‌شود که هیچ گاه در بازار هنگامی که فرشتان را به مشتری ارائه می‌دهید نه خواهید شنید و نه خواهید دید. </span></p><div style="text-align:justify;"></div><p style="text-align:justify;" dir="rtl"><span style="font-size:9pt;line-height:150%;font-family:tahoma, 'sans-serif';" lang="fa" xml:lang="fa"></span> </p><div style="text-align:justify;"></div><p style="text-align:justify;" dir="rtl"><span style="font-size:9pt;line-height:150%;font-family:tahoma, 'sans-serif';" lang="fa" xml:lang="fa">* این اتفاق تاسف برانگیز را از تلویزیون ایران با چشمان خودم تماشا کردم. کامبیز دیرباز دو تا اسم را نتوانست درست تلفظ کند و آبرو برد. </span></p> text/html 2009-06-11T04:34:57+01:00 آزرمیدخت http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/294038/clubname/irancarpetour <p align="center"><img alt="mot-boz2.jpg" src="http://www.darkoob-carpet.com/ImageSource/Products/Large/mot-boz2.jpg" border="0" /></p> <p><br />دار متوسط (تابلوئی)<br />بزرگترین سایز فرشی كه بر روی این دار بافته می شود90*200<br />    مورد استفاده: مناسب برای اكثر تابلو فرشها (تاعرض 600 گره)<br />    دار قالی سبز و قرمز در تصویر<br /><br /><br /></p> <p align="center"> </p> <div style="padding-right:5px;padding-left:5px;background-image:url(images/bbg-blue.gif);padding-bottom:5px;vertical-align:middle;width:100%;padding-top:5px;height:100%;"> <p align="center"><img alt="madares2.jpg" src="http://www.darkoob-carpet.com/ImageSource/Products/Large/madares2.jpg" border="0" /></p><br /><br />    دار مدارس ( آموزشی)<br />     بزرگترین سایز فرشی كه بر روی این دار بافته می شود:40*80<br />    مورد استفاده: بافت آموزشی<br /><br /><br /><div style="padding-right:5px;padding-left:5px;background-image:url(images/bbg-blue.gif);padding-bottom:5px;vertical-align:middle;width:100%;padding-top:5px;height:100%;"> <p align="center"><img alt="madares2.jpg" src="http://www.darkoob-carpet.com/ImageSource/Products/Large/madares2.jpg" border="0" /></p><br />دار ( آموزشی) کاور دار<br />     بزرگترین سایز فرشی كه بر روی این دار بافته می شود:40*80<br />    برای این نوع دار یک عدد ساک برزنتی دسته دار برای سهولت حمل و نقل و نگهداری نیز تهیه شده است<br /> <br /><br /><br /><div style="padding-right:5px;padding-left:5px;background-image:url(images/bbg-blue.gif);padding-bottom:5px;vertical-align:middle;width:100%;padding-top:5px;height:100%;"> <p align="center"><img alt="mot-boz2.jpg" src="http://www.darkoob-carpet.com/ImageSource/Products/Large/mot-boz2.jpg" border="0" /></p> <p align="center"><br /></p><br /><br /><br />دار بزرگ ( تابلوئی )<br /><br />بزرگترین سایز فرشی كه بر روی این دار بافته می شود:150*250<br />    مورد استفاده: مناسب برای همه تابلو فرشها (تا عرض 700 گره ) و قالیچه های یك در یك و نیم<br />    دار قالی آبی در تصویر<br /><br /><br /><div style="padding-right:5px;padding-left:5px;background-image:url(images/bbg-blue.gif);padding-bottom:5px;vertical-align:middle;width:100%;padding-top:5px;height:100%;"> <p align="center"><br /></p> <div style="padding-right:5px;padding-left:5px;background-image:url(images/bbg-blue.gif);padding-bottom:5px;vertical-align:middle;width:100%;padding-top:5px;height:100%;"> <p align="center"><img alt="nim1-2.jpg" src="http://www.darkoob-carpet.com/ImageSource/Products/Large/nim1-2.jpg" border="0" /></p> <p align="center"><br /></p> <p align="center"><br /></p> <p align="center">   دار قالی نیمكت دار (یکنفره)<br /><br />اندازه داخلی چهار چوب 120*150<br />     بزرگترین سایز فرشی كه بر روی این دار بافته می شود:105*205<br />    مورد استفاده<img src="http://static.cloob.com//public/images/smiles/2.gif" border="0" alt="2.gif" />دار قالی آرگونومیك:بهداشتی )مناسب برای اكثر تابلو فرشها( تا عرض 700 گره )</p></div></div></div></div></div> text/html 2009-02-25T19:39:31+01:00 آزرمیدخت http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/198826/clubname/irancarpetour <p> </p> <p>ارسال کننده مقاله آقای ارسلان با کلوب آی دی : <a href="http://www.cloob.com/name/goharyan">http://www.cloob.com/name/goharyan</a></p> <p></p><hr style="color:rgb(209,209,225);background-color:rgb(209,209,225);" size="1" /><p> </p> <p></p> <div>1ـ قالی:<br />به فرشهایی گفته می‌شود كه مساحت آنها 6 مترمربع و یا از آن بیشتر باشند كه معمولاً در ابعاد 3×2، 5/3×5/2، 4×3، 5×5/3، 6×4، 7×5، 10×6 متر و ... باشند.<br /><br />2ـ كلگی:<br />ابعاد این گونه فرشها معمولاًً 3×5/1، 3×70/1، 5/3×2 متر می‌باشد. بافت كلگی بیشتر در قدیم و در میان چادرنشینان و روستاییان معمول بوده است.<br /><br />3ـ كناره:<br />از این نوع فرشها در قدیم برای پوشاندن فضاهای خالی كناره فرش تا دیوار استفاده می‌شده است ولیكن امروزه با آن معمولاً راهروها و راه‌پله‌ها را مفروش می‌نمایند و پهنای آنها عموماً از 70 تا 110 سانتیمتر و طول آنها 5/2 الی 8 متر است.<br /><br />4ـ قالیچه:<br />قالیچه‌ها فرشهای كوچكی هستند كه عموماً در ابعاد 20/2×40/1 متر بافته می‌شوند.<br />5ـ پرده‌ای<br />اندازه فرشهای پرده ای معمولا 5/2 * 5/1 متر می باشد. این نوع فرش در مدخل اتاق یا سالنها نصب می گردد.<br /><br />6ـ ذرع و نیم:<br />این نوع فرشها عموماً در ابعاد 156×104 سانتیمتر تهیه می‌شوند بافت این نوع فرشها بیشتر در مناطق فارسی باف رایج است لذا با توجه به اندازه ذرع فارسی كه 104 سانتیمتر است و اضافه كردن نیم ذرع به آن (156=52+104) طول این نوع فرشها 156 سانتیمتر می‌گردد.<br /><br />7ـ ذرع و چارك:<br />ابعاد این نوع فرشها عموماً 130×80 سانتیمتر می‌باشند و بافت آنها نیز بیشتر در مناطق فارسی‌باف رایج است.<br /><br />8ـ پشتی:<br />به فرشهایی گفته می‌شود كه عرض آنها از 50 تا 80 سانتیمتر و طول آنها از 80 تا 120 سانتیمتر می‌باشد و متداولترین اندازه پشتی 90×60 و یا 120×60 سانتیمتر می‌باشد. در نواحی گرگان و بجنورد به نوعی از پشتیها كه پشت آنها گلیم‌بافی شده است و مانند یك كیسه دردار تهیه‌شده‌اند قارچین می‌گویند.<br /><br />9ـ پادری:<br />به اندازه پاگرد در ورودی كه معمولاً 70×50 است بافته می‌شوند.</div> text/html 2009-02-25T19:37:06+01:00 آزرمیدخت http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/198824/clubname/irancarpetour <p>فرستنده مقاله آقای ارسلان با کلوب آی دی : <a href="http://www.cloob.com/name/goharyan">http://www.cloob.com/name/goharyan</a></p> <h3 style="color:rgb(99,0,0);" align="center">انواع گره: گره فارسى نا متقارن و گره تركى متقارن</h3> <h4 align="right">گره فارسی نا متقارن كه به شكل زیر انجام میشود بیشتر در مناطق فارسی باف مورد استفاده قرارمی گیرد             كاشان / نایین / اردكان / اصفهان/ اراك</h4> <p align="left"><img height="276" alt="گره فارسی" src="http://www.centercarpet.com/centercarpet/images/stories/gherehf.jpg" width="187" /></p> <h4 align="right">گره تركى متقارن كه به شكل زیر انجام میشود ودارای استحكام بیشتری نسبت به گره فارسی ایست مورد استفاده بیشتر مناطق قالی بافی ایران است</h4> <p align="left"><img height="276" alt="گره تركی" src="http://www.centercarpet.com/centercarpet/images/stories/ghereht.jpg" width="177" /></p> <h3 style="color:rgb(99,0,0);" align="center">رج قالى</h3> <h4 align="right">بافندگان جهت راحتى در نقشه خوانی و گره زنی از مقیاسی كوچك به نام گره ذرعی استفاده می كنند.در مناطق ترك باف كه برای  شمارش گره از نام رج بهره می جویند هر ذرع را <u>1.12</u> سانتیمتر حساب كرده و حال آنرا به مقیاس <u>7</u> سانتیمتر كوچك می كنند تا بتوانند راحتر نقشه خوانی كنند</h4> <h4 align="right">یك ذرع <u>1.12</u> سانتیمتر و نیم ذرع <u>56</u> سانتیمتر و  یك چارك <u>28</u> سانتیمتر  و  نیم چارك <u>14</u> سانتیمتر  و  گره ذرعی هفت سانتیمتر.گره ذرعی واحد شمارش قالی های ترك بافت به نام رج می باشد. رج قالی را در 7 سانت در عرض فرش شمارش می كنند</h4> <p align="center"><img height="473" alt="نحوه شمارش رج فرش" src="http://www.centercarpet.com/centercarpet/images/stories/rajshomar.jpg" width="500" /></p> <h3 style="color:rgb(99,0,0);" align="center">ابعاد قالى هاى ایران </h3> <h4 align="right">معمولا ابعادی كه در بیشتر مناطق ایران بافته می شوند به شرح زیر است</h4> <p></p><table style="width:552px;height:435px;" border="1"><tbody><tr><td> <h5 align="center"> نایین</h5></td> <td> <h5 align="center"> هریس روستایى</h5></td> <td> <h5 align="center"> كاشان</h5></td> <td> <h5 align="center"> تبریز</h5></td> <td> <h5 align="center"> اردكان</h5></td> <td> <h5 align="center"> اصفهان</h5></td> <td> <h5 align="center"> اراك</h5></td> <td> <h5 align="center"> منطقه بافت</h5> <p align="center"><img height="32" alt="" src="http://www.centercarpet.com/centercarpet/images/stories/48.jpg" width="32" /></p></td></tr><tr><td> <h5 align="center"> 150*100 cm</h5></td> <td> <h5 align="center"> 150*100 cm</h5></td> <td> <h5 align="center"> 150*100 cm</h5></td> <td> <h5 align="center"> 150*100 cm</h5></td> <td> <h5 align="center"> 150*100 cm</h5></td> <td> <h5 align="center"> 150*100 cm</h5></td> <td> <h5 align="center"> 150*100  cm</h5></td> <td> <h5 align="center"> ذرع و نیم</h5> <h5 align="center">1.5 m.q</h5></td></tr><tr><td> <h5 align="center"> 200*130 cm</h5></td> <td> <h5 align="center"> 200*150 cm</h5></td> <td> <h5 align="center"> 200*130 cm</h5></td> <td> <h5 align="center"> 200*150 cm</h5></td> <td> <h5 align="center">تولید ندارد</h5></td> <td> <h5 align="center"> 200*130 cm</h5></td> <td> <h5 align="center"> 200*130 cm</h5></td> <td> <h5 align="center"> قالیچه</h5> <h5 align="center">3 m.q</h5></td></tr><tr><td> <h5 align="center"> 250*170 cm</h5></td> <td> <h5 align="center"> 260*180 cm</h5></td> <td> <h5 align="center"> تولید ندارد</h5></td> <td> <h5 align="center"> تولید ندارد</h5></td> <td> <h5 align="center"> 260*180 cm</h5></td> <td> <h5 align="center"> تولید ندارد</h5></td> <td> <h5 align="center"> 250*170 cm</h5></td> <td> <h5 align="center"> پرده ایی</h5> <h5 align="center">4.5~5 m.q</h5></td></tr><tr><td> <h5 align="center">تولید میشود.4</h5></td> <td> <h5 align="center"> تولید میشود.4</h5></td> <td> <h5 align="center">تولید ندارد</h5></td> <td> <h5 align="center">تولید میشود.4</h5></td> <td> <h5 align="center"> تولید ندارد</h5></td> <td> <h5 align="center"> تولید ندارد</h5></td> <td> <h5 align="center"> تولید ندارد</h5></td> <td> <h5 align="center"> مربع</h5></td></tr><tr><td> <h5 align="center"> تولید میشود5</h5></td> <td> <h5 align="center"> تولید میشود5</h5></td> <td> <h5 align="center"> تولید ندارد</h5></td> <td> <h5 align="center"> تولید میشود.5</h5></td> <td> <h5 align="center"> تولید ندارد</h5></td> <td> <h5 align="center"> تولید میشود.5</h5></td> <td> <h5 align="center"> تولید ندارد</h5></td> <td> <h5 align="center"> دایره</h5></td></tr></tbody></table><h4 align="right">توضیح 1 : ابعاد فوق به صورت استاندار ذكر شده اما به طور معمول تمامى قالی هاى دستباف از نظر طول و عرض چند سانتی بیشتر هستند ولی باید از لحاظ ظاهرى طول و عرض با هم متناسب باشد</h4> <h4 align="right">توضیح 2 : تمامی قالی هاى دستباف ایران داراى سایز <u>9</u> متر به ابعاد <u>2.5*3.5</u> متر  و   <u>12</u>  متری  به ابعاد <u>3*4</u> متر می باشند</h4> <h4 align="right">توضیح 3 : لازم به ذكر است در تمام مناطق فرش بافی ایران استثناآتی وجود دارد و برخی بافنده ها به سفارش مشتریان خود و یا به سلیقه شخصی اقدام به بافت قالی هایی به ابعاد غیر متعارف یا اصطلاحا غلط اقدام می كنند ما در این بخش خواسته مان بر آن بوده تا شما را به صورت كلی و آن چیزی كه به طور معمول بافته می شوند آشنا كنیم</h4> <h4 align="right">توضیح4 : اغلب مربع از ابعاد <u>100*100</u> سانتیمتر تا <u>500*500</u> سانتیمتر تولید میشود . اما مواردی هم بوده كه بر حسب سفارش مشتریان تا ابعاد بزرگتر نیز تولید شده است</h4> <h4 align="right">توضیح 5 :دایره سایز متفاوتی می باشد كه در كمتر مناطق فرش بافی بافته می شود ونادرندكسانی كه اقدام به تولید آن می كنند زیرا كه  بافت مشكلی دارد و نسبت به ابعاد مستطیل یا مربع و هم از نظر تقاضا در صد كمتری را به خود اختصاص می دهد اما این امر باعث كم ارزشی آن در بازار فرش نمیشود</h4> <h4 align="right">ابعاد دایره به صورت نیم متربه نیم متر ( 50 سانت )  اضافه می شود  و  از  كوچكترین  آن <u>50*50</u> سانت   تا  نهایتن   <u>5*5</u>  متر  بافته می شود . لازم به ذكر است كه هنر مندان ایرانی می توانند و توانسته اند كه قالی هایی به ابعاد بسیار بزرگتر تولید كنند اما همانطور كه پیشتر ذكر شد این اطلاعات مربوط به قالی هایی است كه بیشتر مورد استفاده عموم مصرف كنندگان می باشد</h4> <h3 style="color:rgb(99,0,0);" align="center">شناخت قدمت فرش</h3> <h4 align="right">آیتم هایى كه موجب شناخت سن قالى مى شوند عبارتند از : طرح فرش - ریشه - نوع مواد مصرف شده</h4> <h4 align="right">طرحهاى قالى هاى دستباف ایران با گذشت زمان تغییر مى كند و نمونه بارزآن در منطقه تبریز كه طراح ها حداقل یكسال یكبار تغییراتى در طرح و رنگ نقوش خود اعمال مى كنند</h4> <h4 align="right">ریشه از دیگر عوامل ظاهریست كه از جنس آن اعم از اینكه پشم یا نخ باشد و دست ریس یا ماشینی بافته شده باشد مى توان سن قالى را تخمین زد. معمولا تمامى قالى هایى كه ما  آنها را آنتیك مى نامیم جنس ریشه شان از پشم مى باشد و چون در زمان گذشته ( حدود 80 سال پیش ) دستگاه ریسندگى در ایران نبوده و یا اگر بوده در بین اغلب بافندگان استفاده ازنخ ماشینى متداول نبوده است ازپشم دست ریس به عنوان چله قالى استفاده مى كردند</h4> <h4 align="right">نوع مواد مصرفی در پرز فرش و نوع موادى كه از آن براى رنگرزى الیاف استفاده مى شود دیگر آیتم شناخت قدمت فرش مى باشد. در گذشته از مواد گیاهى براى رنگرزى الیاف استفاده مى شده كه شامل پوست گردو و پوست انار و زاج و گیاه قرمز دانه و روناس و نیل و... مى شدند</h4> <h3 style="color:rgb(99,0,0);" align="center">اصطلاحات رایج در فرش</h3> <h4 align="right">قرمز دوغى : در استان مركزى از دوغ جهت ملایم كردن رنگ قرمز روناس استفاده مى شد بدین ترتیب كه الیاف رنگرزى شده با روناس را به مدت 2 تا 3 روز در دوغ شناور كرده و بعد آبگیرى و سپس خشك مى كردند و دوغ به خاطر دارا بودن اسید لاكتیك قرمز روناس را ملایم مى ساخت</h4> <h4 align="right">واگیره : فرشى با ابعاد كوچك كه داراى یك چهارم نقشه است و از آن براى بافت قالى دیگر استفاده مى شود</h4> <h4 align="right">طرح ضل السطان : اسم یكى از پسران ناصر الدین شاه كه حاكم اصفهان بوده زنى از كردستان اختیار مى كند و چون او قالى بافى مى دانسته حاكم براى او چندین دار قالى برپا مى كند با طرح خاص كه بعدها به اسم حاكم معروف مى شود</h4> <p align="left"><img height="500" alt="طرح ضل السلطان" src="http://www.centercarpet.com/centercarpet/images/stories/zelosoltan.jpg" width="345" /> </p> <h4 align="right">نماد خروس :نقش خروس در قالى نماد سروش است كه در ایران باستان و در آیین زرتشت بیدار كننده مومنان بوده و آنان  را به نیایش صبحگاهى فرا مى خوانده</h4> <h4 align="right">بى بى بافت : قالى كه با سایز سجاده ایى توسط هنرمندان منطقه بختیارى و داراى یك پود و ظریف و اكثرا با طرحهاى لچك و ترنج تولید مى شود</h4> <h4 align="right">طرح هراتى :در زمانى كه نادر شاه افغانستان را فتح كرد از هنرمندان هرات خواست تا طرحهاى خود را به ایرانیان بیاموزند</h4> <h4 align="right">طرح ماهى : یك لوزى در وسط و در روى اضلاع این لوزى چهار برگ نوك تیز تكیه كرده اند كه بطور مبهمى یاد آور یك چهارم قرص ماه هست و این نقش را منسوب به ماه - ماهى مى نامند</h4> <h4 align="right">صوف :قالیهایى كه در متن حالت گلیم و نقش و گلها از نوع فرش و برجسته مى باشد و بیشتر در مناطق قم و اصفهان بافته مى شوند</h4> <p align="left"><img height="500" alt="قالى طرح صوف بافت بیات در اصفهان" src="http://www.centercarpet.com/centercarpet/images/stories/sof.jpg" width="319" /></p> <h4 align="right">قابال: هر 14000 گره در عرض قالى را نامند.در یك شش مترى بافت تبریز 50 رج در هر 10 ردیف بافت در عرض قالى را یك قابال گویند كه به طور متوسط اگر یك بافنده در عرض یكسال بخواهد شش متر قالی ببافد باید در روز یك قابال یعنى چهارده هزار گره بزند</h4> <p><br /> </p> <h3 style="color:rgb(99,0,0);" align="center">طرح فرش</h3> <h4 align="right">طراح هنرمند نقاشى است كه نقشه فرش را بر روى كاغذ شطرنجى رسم مى كند و با اسم خود آن طرح را ثبت كرده و به بافندگان مى فروشد.در منطقه فرش بافى آذربایجان قالى ها را با نام طراح مى شناسند : علیا -تقى زاده - شیرفر - خطیبى و بیش از 200 نوع طرح دیگر . اما در دیگر مناطق مانند قم طراح و بافنده با یك نام است</h4> <h4 align="center"><img height="500" alt="اجزاى یك تخته فرش ایرانى" src="http://www.centercarpet.com/centercarpet/images/stories/tashrih.jpg" width="292" />  </h4> <p><span><br /><br /><br />منبع مطلب:  سایت قالیکده</span></p> text/html 2009-02-25T19:32:58+01:00 آزرمیدخت http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/198823/clubname/irancarpetour <p>فرستند مقاله آقای ارسلان آی دی کلوب : <a href="http://www.cloob.com/name/goharyan">http://www.cloob.com/name/goharyan</a></p> <p>ابریشم همیشه در فرم کلاف رنگ می شود و شیوه رنگرزی اش weighting process  نامیده می شود.ابریشم به مقدار زیادی دارای نمکهای متالیک جاذب و دیگر اجزا (تانن،گلوکزو...)با خواصی ویژه می باشد، در حالی که این اجزا  هیچ آسیبی به درخشندگی لیف نمی رسانند.با این عمل مناسب در این روش می توان آن را تا چنان درجه ای سنگین کرد که یک پوند ابریشم خام از ابریشم رنگ شده و سنگین 2 تا 3 پوند ابریشم تولید کرد.این فرآیند سنگین سازی خیلی رایج است و 25 تا 50درصد وزن اضافه شده عادی است.با این وجود با انجام این عمل مخالفت های زیادی میشود.چون به خواص استحکامی لیف آسیب می رساند.ابریشم خالص دارای خاصیت ماندگاری بالایی است در صورتی که ابریشم سنگین شده با انبار شدن به تدریج پوسیده می شود. <br />ابریشم وحشی یا زمخت به سختی رنگرزی می شود و یک رنگ سیاه زیبا را فقط رنگرز های معدودی می توانند روی لیف رنگ کنند.این نوع از ابریشم با رنگهای بازی به طور سریع و با رنگهای اسیدی هم نسبتاً خوب رنگ می شود.<br />ابریشم پیچیده شده یا mullberryاز نظر خواص رنگرزی شبیه به پشم عمل می کند،مخصوصاً این لیف با رنگهای اسیدی یا بازی بدون دندانه رنگ می شود و مشکلی برای ایجاد رنگهای متنوع  و درخشان روی لیف وجود ندارد.<br />در حمام رنگرزی در دمای جوش،پشم پررنگتر از ابریشم رنگ می شود، اما در دمای پایین افینیتی نسبی معکوس است در دمای متوسط معمولاً دیده می شود که هر دو لیف ( در مقایسه با سایر رنگها) مشابه عمل می کنند.ابریشم جز در مورد رنگ سیاه به ندرت با ایندیگو یا رنگهای دندانه ای رنگرزی می شود.رنگرزی ابریشم سیاه شاخه خاصی از رنگرزی تجاری را تشکیل می دهد و نیازمند مهارت خاصی می باشد.<br />رنگرزی ابریشم مصنوعی<br />رنگرزی ابریشم مصنوعی که ذاتاً ساختمانی سلولزی دارد،شبیه به رنگرزی پنبه است اما تنوع ابریشم مصنوعی در این رابطه تفاوت قابل توجه ای با پنبه دارد. قدرت کششی بسیاری از ابریشم های مصنوعی وقتی خیس می شوند، پایین می آید.این موضوع امر مهمی در رنگرزی این الیاف محسوب می شود، اما در حرارت کم این دسته الیاف با رنگهای بازی بدون دندانه یا رنگ مستقیم به خوبی رنگ می شود. </p> <p dir="rtl" align="justify">رنگ همانندی<br />در انجام یک رنگ همانندی در شیدی معلوم احتیاج است تا هر دوشید در شرایط یکسانی باشند. اگر matching off   با نور چراغ انجام شود هر دو شید ممکن است نسبتاً در نور روز متفاوت با شند. این حقیقت شناخته شده به دلیل خواص نوری متفاوت در رنگهای مختلف است. به طور مثال دو رنگ آبی ممکن است یکسان باشند اما وقتی با رنگ زرد یکسانی مخلوط شوند، سبز متفاوتی را به دست خواهند داد. اگر آزمایش طیف سنجی انجام شود،دو رنگ آبی ما  دو طیف جذب متفاوت ارائه خواهند داد و این علت اصلی رفتار متفاوت آنها موقع مخلوط شدن با یک رنگ یا در نور متفاوتی دیده شدن است.<br />خواص نوری مخصوص مواد رنگی گوناگون، اهمیت زیادی در matching off  یا در رنگرزی برای شید دارد. به همان اندازه خصوصیت نوری که به وسیله آن رنگها دیده می شوند، مهم است و نوری که که از ابر سفید از داخل یک پنجره از جهت شمالی می تابد، مناسبترین حالت به نظر می رسد.وجود یک دیوار آجری قرمز یا هر سطح رنگی دیگر کافی است تا رنگ همانندی دقیق را خراب کند. نور مستقیم آفتاب یا آسمان آبی پررنگ در رنگ همانندی خاکستری ها و خاکی های  دقیق مخرب است.استفاده از یک نور یکنواخت با خصوصیات یکسان مثل نور روز از جهت شمالی، رنگ همانندی دقیق را آسان می کند.<br />مشکلاتی که به خاطر طیف جذب متفاوت رنگها ایجاد می شود، می تواند با انجام یک آزمایش طیف سنجی و یا عمدتاً با استفاده ازرنگ آمیزی با رنگزاهایی که در رنگ کردن طرحی که رنگ همانندی شده به کار برده شده بود رفع شود.<br /><br />منبع:The Complete Technology Book on Textile Spinning,Weaving Finishing and Printing<br />by:Niir Board </p> text/html 2007-12-27T20:09:22+01:00 علی رستگاری http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/64773/clubname/irancarpetour <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:center;" align="center"><b><span lang="fa" style="font-size:26pt;" xml:lang="fa"><font face="Times New Roman">هو الجمیل و یحب الجمال</font></span></b></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">اولین قطعات فرش پیدا شده تاریخچه این هنر ارزنده ایرانی رو به سالها قبل از اسلام برمیگرداند.حدود زمان هخامنشی. که الان این فرش که از دخمه های منطقه همدان بدست آمده بود، متاسفانه یا خوشبختانه تحت شرایط بسیار خاص در موزه مسکو نگه داری می شه.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">وا ما فرش ایران ،ارزنده ترین هنر دست ایرانیان.نقشها بر گرفته از هنر ایرانی،اعتقاد ایرانی و بافته شده با تار و پودی از لطافت و خلق و خوی ایرانی.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">ایرانی ها کلّاً مردمان هنرمند و هنر دوستی بوده و هستند.و مطمئنا تا به حال به این نکته پی برده اید.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">فرش ایران که سرآمد زیر انداز های تاریخ بشری بوده و هست چند سالی است که بسیار مهجور مانده و تمامی افرادی که به کار فرش بافی مشغول بوده اند یا دار فانی را وداع گفته اند یا این رشته را به دلیل کم محلی دولت به آنها رها کرده و به سراغ شغل دیگری رفتند.بطوریکه از 90% بازار جهانی صادرات فرش<span>  </span>دنیا در سال 1350 به 35% در سال 1383 تنزل کرده ایم و کشورهایی مثل هند و چین طرح ونقشه فرش و دستگاه فرش بافی مارا برده فرش می بافند و به نام فرش ایران به دنیا صادر می کنند.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">هنر فرش بافی متعلق به یک نقطه خاص ایران نیست و تقریبا در سراسر فلات ایران این هنر شناخته شده است.ولی در هر منطقه سبک و سیاق خاصی مثلاً طرح <span> </span>ها خاص همان منطقه است و یا در نوع نخ استفاده شده برای تار قالی ها اقوام فلات مرکزی ایران از پنبه ، ترکها ی قشقایی و دره شوری از پشم و مثلاً تبریز بیشتر از نخهای ابریشم استفاده می کنند و یا تعداد گره ها در 1 سانتی متر طول که بستگی به کلفت و باریک بودن <span> </span>و نوع تار و نخ پود استفاده شده دارد و با ظرافت فرش نسبت مستقیم داره به صورتی که هرچه تار و پود استفاده شده نازک تر باشه فرش ظریفتر و قابل انعطاف تر است.مثال قابل لمسی که می توانیم بزنیم تعداد پیکسل در یک عکس دیجیتال است که هرچه بیشتر باشه کیفیت تصویر بیشتره.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">و اما نقشه های <span> </span>فرش های ایرانی اکثریت دارای خصوصیت تقارن مرکزی هستند به صورتی که اگر درست دقت کنیم می تونیم با داشتن یک چهارم نقشه فرش کل فرش رو بسازیم.البته نا گفته نماند که طرح های دیگری هم هست که از این خصوصیت پیروی نمی کند. </font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">در کنار یک حاشیه که معمولاً با رنگ زمینه یکی است.در قسمت زمینه اصلی هم معمولا گل و بو ته های در هم یا حیوانات مختلف بسته به سلیقه طراح و بافنده حول یک مرکز که همانا نشانی از اعتقاد به وحدانیت خداست و اینکه همه این اشکال زیبا به یک مرکز واحد منتهی میشوند را نشان می دهد.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">حتی اگه به طرح ترنج و شمسه ها دقت کنید که اساس معماری ایرانی هستند <span> </span>به خوبی این واقعیت را نشان می دهند.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">مراکز مهم بافت فرش در ایران کرمان،کاشان،اصفهان ، یزد ،فارس،تبریز و بسیاری از مناطق دیگر <span> </span>بوده و هستند که یا به دلیل حمایت نشدن از رونق افتاده یا در شرف نابودی است</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">قیمت گذاری فرش هم در مناطق گوناگون تا جایی که من اطلاع دارم متفاوت است و به غیر از ظرافت به نوع مصالح بکار رفته و چگونگی رنگ آمیزی ان مصالح بسیار وابسته است.مثلا در تبریز در بعضی از تابلو فرشها برای قیمت گذاری <span> </span>وزن تابلو فرش به دلیل ظرافت و استفاده از ابریشم خالص از اهمیت برخوردار است.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">و اما فرشهای منطقه شمال فارس</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">که نسبت به فرشهای مناطق دیگر ایران <span> </span>ظرافت کمتری دارد ولی به دلیل قدمت تاریخی و همچنین طرح های ذهنی و تا حدودی ساده و ابتدایی برگرفته از تمامی شئونات زندگی شهرت دارد ودارای چند خصوصیت جالب است.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">1-نقشه های بافت این منطقه هنور اصیل مانده و شاید مثل نقاشی های دوران قار نشینی باشد.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">2-تا همین 5-6 سال پیش همه رنگهای بکار رفته در فرشها رنگ طبیعی بود </font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">(مثلاً رنگ مشکی را از پوست گردو و گل درخت گردو می گرفتند.رنگ قرمزو قهوه ای از گیاهی با نام روناس و برگ انار.آبی از گیاهی بنام نیل. که می تونم بگم بیشتر از 100 تا رنگ مختلف استخراج میشد.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">3- به علت سردسیر بودن منطقه و تغذیه گوسفندان منطقه<span>  </span>پشم گوسفندان این محدوده بسیار نرم است که باعث لطافت بیشتر کار میشد و</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">در آخر<span>  </span>و مهم تر از همه به دلیل سبک خاص و نکات گفته شده در بالا فرش های این منطقه (مثل قالی کرمان) با پا خوردن زیاد بهتر و ارزشمند تر می شوند.(چون هر چی بیشتر زیر پا قرار بگیرند اولاً به دلیل سایش تدریجی نرم می شوند و ثانیا حالت مخمل مانند پیدا می کنند.)</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">بر خلاف فرشهای اکثر مناطق ایران که با استفاده از آنها از کیفیت شان کاسته می شود.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">معمولاً تار های اصلی و پود ها از پنبه (در بعضی مواقع از پشم هم استفاده می شود)و گره ها از پشم خالص است.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">ابعاد فرشهای این منطقه تقریبا استاندارد شده به طوری که کلاً 8 یا 9 تا ابعاد مختلف بیشتر پیدا نمی شه. ابعاد بزرگترین حالت 2*3متر و یا گز(1گز =104 سانتی متر)و کوچکترین حالت 1*0.8 است.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">نقشه های این جا هم با وجود اصالت متنوع بوده که اخیرا به همون دلایلی که در ابتدا گفتم تقریباً منسوخ شده اند ولی طرح قالب و معروف و جهانی این منطقه <b>هیبت لو</b> است .</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"></span> </p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">طرحهای دیگه معروف در قالی این منطقه طرح <b>محرمات </b>بوده که منسوخ شده(راه را های <span> </span>رنگی در طول قالی) <span> </span>.طرح های تکرار(که مرتب و بدون تغییر یک طرح در سراسر قالی تکرار می شده) ، <b>نقشه غلط</b> (به اصطلاح خود قالی باف ها) که شامل <b>طاووسی</b> (ردیفهای از طاووس در باغ گل)و<b> گلدانی</b> (ردیفهای از گلدان های <span> </span>پر گل) <b>ماهی در هم</b> و <b>بته چقه و بته بادامی</b> که دیگر کسی نمی بافد و حتی هیچ جوانی اسمش را نمی داند چه برسد به نوع نقشه یا بافت آن <span> </span>که چگونه هستند.</font></font></span></p> <p dir="rtl" style="margin:0cm 0cm 0pt;text-align:justify;"><span lang="fa" xml:lang="fa"><font size="3"><font face="Times New Roman">اینها نمونه کوچکی از دریای بیکران هنر این مرز و بوم بود که من از صمیم قلب دوستشان دارم و به آنها افتخار می کنم و مطمئن هستم تمامی کسانی هم که فرش ایرانی رو انتخاب میکنند به خاطر همین علاقه هست.)</font></font></span></p> text/html 2007-07-01T21:15:46+01:00 محمد رضا قدیری مفرد http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/53194/clubname/irancarpetour قالیچه سروی طاووسی<BR />طرح و نقش: محرابی سروی     محل بافت: كرمان      جنس تاروپود: پنبه                  جنس پرز: پشم         تاریخ بافت: اوائل قرن 14 هـ . ق              نوع رنگ: گیاهی         رجشمار:45 گره در5/6 سانتیمتر   نوع گره: نامتقارن           ابـعـــاد : 135 ×243 سانتیمتر        <BR />این قالیچه دارای دو حاشیه كوچك و یك حاشیه بزرگ می باشد كه حاشیه بزرگ آن با طرح بته و بصورت واگیره تكرار شده است. طرح بته جقه آن نقشی سرو مانند است كه نشان خاص ایرانی و ایرانیان و حكایت كننده راستی و تواضع بوده كه بر شالهای ترمه و قلمكاریهای اصفهان بسیار دیده می شود. طرح متن محرابی و در دل آن درخت سرویست كه درونش با بته جقه هائی به حالت قهر و آشتی گره درهم خورده اند. اطراف این سرو مملو از شاخه ها و ساقه های پرگلی به چشم می خورد. در پای سرو و دو طرف آن تصویر دو طاووس زیبا و بر فراز آن دو پرنده كوچك شبیه به طوطی دیده می شود.در فرهنگ اساطیر ایرانی سرو این درخت همیشه سبز نشانی از جاودانگی و سعادت است و طاووس مظهر زیبایی، عفت، خود پسندی و نماد نا پایدار بودن زندگی است و این نشان می دهد كه جهان مادی همچون چتر زیبائی كه طاووس می سازد ناپایدار و زودگذر است.و طوطی پرنده ای است باهوش كه می تواند چون آدمیان تكلم نماید و با استعداد و ذكاوت خویش از قفس ها رهائی یابد، در فرهنگها از این پرنده به عنوان نماد معرفت نیز نام برده اند. text/html 2007-07-01T21:12:11+01:00 محمد رضا قدیری مفرد http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/53192/clubname/irancarpetour مقدمه<BR />گلیم نوعى فرشینه است با بافتى ساده که با پشم و پنبه و در مواردى با پشم و موى بز بافته مى‌شود. نخ‌هاى تاروپود یک در میان از زیر و روى یکدیگر مى‌گذرند. مانند بافت سادهٔ یک سبد. گلیم به‌عنوان یک صنعت دستى زنانه در مناطق عشایرى و روستایى ایران رواج دارد. وسیلهٔ بافت گلیم مانند قالى براساس دارهاى افقى یا عمودى است. این فرشینه به‌دلیل ارزان بودن مصرف عمومى دارد. گلیم ایرانى برحسب مناطق گوناگونى که آن را مى‌بافند، داراى شیوه‌هاى بافت و نقوش متنوع است. <P dir="rtl" align="justify"> مواد اولیه گلیم <BR />یکى از ویژگى‌هاى گلیم، وفور مواد خام آن است و به همین دلیل در میان اقوام مختلف تولید مى‌شود. مواد اولیه گلیم پشم گوسفند، پشم شتر، موى بز و اسب و پنبه مى‌باشد.  <BR />از نزدیک به ده هزار سال پیش که انسان به دام‌پرورى و اصلاح نژاد دام پرداخت، به‌تدریج پشم گوسفند به الیاف بلند و نرمى که قابل ریسیدن بود، تبدیل شد.   <BR />خصوصیات پشم با مو، پنبه و ابریشم بسیار متفاوت است. گره‌هایى بر سطح الیاف پشم وجود دارد که هنگام ریسیدن به آن خاصیت درهم پیچیده شدن مى‌دهد و پارچه‌هاى پشمى به‌دلیل درصد بالاى چربی، عایقى ممتاز است و خاصیت فرم‌پذیرى عالى دارد.  <BR />چیدن پشم یک تا دوبار در سال انجام مى‌شود و غالباً پس از پایان سرماى زمستان در ماه‌هاى فروردین و اردیبهشت، و یا پس از کوچ گله به مراتع تابستانى انجام مى‌شود. در مناطق ساحلى و گرم‌تر مثل عربستان و جنوب ایران در ماه اسفند و در مناطق کوهستانى با آب و هواى سردتر مثل شمال شرقى ایران و افعانستان در خردادماه آغاز مى‌شود. محصول پشم هر گوسفند از یک تا سه کیلو است و براى شستن آن گله را یا از درون نهر یا رودى عبور مى‌دهند یا آن که پشم را چیده و سپس مى‌شویند.   <BR />در مناطقى که پشم خوب تولید مى‌شود، آماده‌سازى نخ با مراقبت‌هاى خاص همراه است. پشم را به دفعات مى‌شویند و آب مى‌کشند تا کاملاً پاکیزه شود و چربى آن به میزان دلخواه برسد.   <BR />براى افزودن به قدرت پاک‌کنندگى آب و زدودن چربى‌هاى سطحی، ترکیباتى شیمیایى مانند کربنات دوسود، پتاس و مواد قلیایى دیگر از جمله مواد گیاهى به آن اضافه مى‌کنند. مرحلهٔ شست‌وشو نه تنها در زدودن مواد زاید و چرک بلکه در افزودن به قدرت رنگ‌پذیرى پشم نیز حائز اهمیت است. پس از شست‌و‌شو پشم را براساس رنگ و کیفیت، درجه‌بندى مى‌کنند. امروزه به دلیل تجارى شدن و کاهش معیارهاى تولید، مراقبت‌هاى کمترى در مرحله درجه‌بندى پشم صورت مى‌گیرد.   <BR />مرحلهٔ بعد شانه کردن پشم است که الیاف را از یکدیگر جدا و یکدست مى‌کنند. رایج‌ترین ابزار این کار یک قطعه چوب با ردیفى از میله‌هاى فلزى است که در زمین نشانده مى‌شود. پشم را به دفعات از داخل میله‌ها عبور مى‌دهند و الیاف کوتاه از بلند جدا مى‌شود.<BR />مرحله ریسندگى چنانچه با دستگاه انجام شود با صرفه‌تر است و امروزه در بسیارى از قالى‌ها و گلیم‌ها از آن استفاده مى‌شود. این پشم به هیچ وجه مناسب نیست، زیرا دستگاه ریسندگى پشم را نازک، شکننده و کوتاه مى‌کند و حالت انعطاف‌پذیرى آن را از بین مى‌برد. رایج‌ترین شیوه ریسندگی، با دوک نخ‌ریسیاست. دوک داراى صفحه گردى از چوب یا سفال است، که نوع متداول آن داراى میله مخروطى چوبى یا فلزى است که در میان صفحه گرد یا چهاروش چوبى فرو رفته است. ریسندگى به شکل اشتغالى خودکار و غیرارادى شکل مى‌گیرد و چوپانان حتى هنگام مراقبت از گله و زنان در ساعات فراغت و در هر حالتى که بتوانند نخ‌ریسى را همزمان با کارهاى دیگر انجام مى‌دهند.                        <BR />از موى بز، شتر و اسب نیز در گلیم‌بافى استفاده مى‌شود. این مو، گاه همراه با پشم گوسفند دوباره ریسیده مى‌شود تا ریشه‌هاى ظریفى به تار گلیم بدهد.   <BR />موى شتر دوکوهانهٔ آسیاى مرکزى خودبخود ریزش مى‌کند. این نوع مو را همراه با پشمى که از گردن و گلوى حیوان چیده مى‌شود، در گلیم بافت‌هاى عشایرى افغانستان، بلوچستان و شرق ایران به وفور استفاده مى‌کنند.   <BR />موى دم و یال اسب در منگوله‌ها و ریشه‌هاى تزئینى گلیم بافت‌ها، استفاده مى‌شود.<BR />در بیشتر دشت‌هاى حاصلخیز آسیاى مرکزى و آفریقاى شمالى پنبه خودبخود مى‌روید. در عصر حاضر کشاورزان پنبه را براى تجارت کشت مى‌کنند. اختصاصات و امکانات پنبه از پشم بیشتر است. پنبه به وفور کشت مى‌شود و الیاف آن بسیار مستحکم است. آن‌را با قطر کم مى‌تابند تا براى بافت‌ها ظریف مناسب باشد. قسمت اعظم تارهاى بافندگى از نخ پنبه فراهم مى‌شود. پنبه برخلاف پشم سفید شفافیت اولیه‌اش را از دست نمى‌دهد. اما رنگ را به‌خوبى پشم جذب نمى‌کند.<BR />در دورهٔ صفوى در کارگاه‌هاى صحنه و سنندج، گلیم ابریشمى تولید مى‌شود؛ اما امروز جز در منطقهٔ قیصرى در آناتومی، از ابریشم در بافت گلیم استفاده نمى‌شود. بافنده‌هاى عشایر و صحرانشین علاقه زیادى به تزئین گلیم بافت‌هایشان دارند که با زینت‌‌آلات کمیاب و غیرعادى مانند الیاف فلزى و مصنوعی، مُهره، صدف و سکه انجام مى‌گیرد.</P> <P dir="rtl" align="justify"><BR />رنگ‌ها  <BR />انواع رنگ و ترکیب‌بندى‌هاى گوناگون آن از مهم‌ترین عناصر زیبایى و کیفیت گلیم بشمار مى‌رود و به گرایى‌ طرح‌ها نیز مى‌افزاید. جذاب‌ترین رنگ‌ها از عناصر طبیعى بدست مى‌آید. در گلیم‌بافى استفاده از رنگ‌هاى هماهنگ اهمیت بسزایى دارد و بافنده‌هاى عشایرى و روستایى از استعداد فوق‌العاده‌اى در ترکیب رنگ‌ها برخوردارند. گاه بافنده با سلیقهٔ خود رنگى غیرعادى در گلیم مى‌گنجاند و تضاد جالبى ایجاد مى‌کند و گاه برعکس تأثیر نامطلوبى بر بیننده مى‌گذارد. رنگ‌هایى که بافنده‌هاى عشایرى و روستایى مى‌پسندند، تفاوت فاحشى با رنگ‌هاى دلخواه غربى دارد. بافنده‌هاى عشایر، از درخشندگى طبیعت اطرافشان الهام مى‌گیرند.<BR />چگونگى همنشینى رنگ‌ها در ایجاد هماهنگى بین طرح و رنگ نقش مهمى دارد. رنگ‌هاى طبیعى سازگارى بیشترى و هماهنگى بهترى باهم دارند. اما رنگ‌هاى شیمیایى که به سهولت بکار مى‌رود مشکلاتى نیز دارد. خالص نبودن رنگ طبیعى نخستین علت زیبایى و برترى آن بر رنگ‌هاى شیمیایى است. در قرمز طبیعی، آبى و زرد نهفته است؛ اما قرمز شیمیایی، فقط ماده رنگى قرمز در بر دارد.<BR />رنگ در تعیین قدمت گلیم و منشأ آن نیز مى‌تواند سودمند واقع شود.</P> <P dir="rtl" align="justify"><BR />نواع گلیم      <BR />شهرت بافندگان گلیم در جهان اسلام، بیشتر براى تولید کف‌پوش، دیوار آویز و منسوجاتى است که در اتاق‌هاى خواب نشیمن، راحتى و زیبایى ایجاد کند. گروه‌هاى زیادى نیز طى سالیان متمادى بر بافت انواع دیگرى از وسایل تزئینى مشغول بوده‌اند. جهیزیه دختران چادرنشین علاوه بر قالی، ساک‌ها و خورجین‌هاى گلیم بافتى که نقش اساسى در ذخیره و حمل‌ونقل مواد غذایى دارد، پوشش‌هاى تزئینى که در مراسم عروسى روى اسب و شتر مى‌اندازند، نیز بود. تولیدات مهم‌تر شامل منسوجات رسمى‌ترى چون سفره و ... بود که بیشتر مورد توجه قرار داشت.<BR /> <BR />  1- انواع گلیم از لحاظ ابعاد: ( گلیم معمولی . گلیمچه . دست گلیم )<BR />2- تقسیم بندی گلیم ازنظرجنس تارو پو:( گلیم پنبه ای. گلیم پشم و پنبه. گلیم ابریشمی)<BR />3-تقسیم بندی گلیم از نظر محل استفاده: ( گلیم مسجدی . گلیم معمولی)<BR />4- تقسیم بندی گلیم از نظر نوع بافت: ( گلیم یک رو. گلیم دو رو. گلیم سوزنی)<BR />5- انواع گلیم از نظر محل بافت: ( گلیم بلوچی . گلیم کردستان)</P> <P dir="rtl" align="justify">نقش های متداول در گلیم<BR />نقش چشم خروسی. نقش شطرنجی . نقش جناغی . نقش های خلاصه شده . اشیاء<BR />مهمترین مناطق گلیم بافی در ایران<BR />گلیم سنه، گلیم بیجار، گلیم شاهسون ، گلیم زرند ، گلیم های ورامین و گرمسار ، گلیم قشقایی ، گلیم بختیاری ،گلیم منطقه خراسان .<BR />بافندگى  <BR />دارهاى گلیم‌بافى بسیار ساده است. اما سادگى آنها ارتباط چندانى با نوع بافتى که به‌وسیله آنها تولید مى‌شود ندارد. بافت‌هاى پیچیده نیز با دارهاى ساده انجام مى‌شود.   <BR />بافندگى بنا بر سنت ، به عهدهٔ زنان است. مردان اغلب در برپا کردن دارها و چله‌کشى با زنان همراهى مى‌کنند. اخیراً مردان بسیار جوان نیز در بافتن گلیم براى فروش مشارکت دارند. در گلیم‌بافى بیشتر از دارهاى خوابیده استفاده مى‌شود. هر قبیله و منطقه از ابزارآلات مختلفى استفاده مى‌کند. ابزار بافندگى را بافنده یا در خانه خود مى‌سازد یا از بازارهاى محلى تهیه مى‌کند. شانه‌ها براى کوبیدن پودها و ترتیب فاصلهٔ تارها بکار مى‌رود و تماماً از چوب و یا از دندانه‌هاى بلند فلزى ساخته مى‌شود. کجو و هاف (چوبى براى جدا ساختن بیشتر تارها) را از چوب صاف و صیقلى مى‌سازند. قیچى و چاقو را یا آهنگرهاى محلى مى‌سازند، یا پیشه‌وران سیار.   <BR />هدف اصلى بافندهٔ گلیم همزمان با آفرینش نقش‌هاى زیبا و رنگارنگ با نخ‌هاى پشمى نمایان بر سطح گلیم، پدید آوردن زیراندازى محکم و بادوام است.   <BR />ساده‌‌ترین نوع بافت، بافت متعادل است که تاروپودها از زیر و روى یکدیگر رد شده و درهم بافته مى‌شود. این نوع بافت معمولاً تک‌‌رنگ است و جنبهٔ تزئینى ندارد. این بافت گاهى روى کناره‌هاى غیرتزئینى قالى‌هاى گلیم باف، گره باف و در آستر خورجین‌ها دیده مى‌شود.   <BR /> <BR />بافت متعادل<BR />بافت پودرو<BR /> <BR />در بافت پود رو تعداد پودها بیش از تارهاست و تارها دیده نمى‌شود و رنگ این نوع گلیم را پودها تعیین مى‌کند. این شیوه بطور گسترده در گلیم‌بافى مناطق مختلف جهان استفاده مى‌شود. این نوع بافت در کناره‌هاى گلیم دیده مى‌شود.  <BR />بافت تار رو یا جاجیم‌باف، عکس پود رو است. از شیوه‌هاى دیگر بافت گلیم، اُریب‌باف است. بافت چاک‌دار شیوۀ دیگرى است که بسیار متداو لاست و تا حدود  ۲۰  سال پیش تنها شاخص گلیم‌ها بوده است. شیوه‌هاى بافت بسیار متنوع و پیچیده‌‌اى در بافت گلیم وجود دارد مثل گلیم باف با پود معلق، جاجیم‌باف با تار معلق، پیچ‌باف، بافت چرخان، گلیم‌باف جفت قلاب و ...   <BR />بافت اریب<BR /> <BR />بافت چاک دار<BR /> <BR />از مهمترین عوامل در استحکام و کیفیت و زیبایى گلیم، پرداخت نهایى است. شیوهٔ بستن انتهاى پودهاى منقطع، استحکام شیراز‌ه‌ها و نوع رنگى که در آنها بکار مى‌رود، بافت و تزئین کناره‌هاى عرضى گلیم، نحوهٔ بستن ریشه‌ها و وجود زیورآلات اضافى همگى به تکمیل دست‌باف مى‌انجامد.<BR />نقش اعتقادات، باورها و فرهنگ بومى در نگاره‌هاى گلیم  <BR />از قرن هشتم میلادى، در سرزمین‌هایى که گلیم بافته مى‌شدند، نوعى نگرش واحد در خلاقیت هنرى و فنى پدید آمد که از پذیرفتن دینى واحد در میان مسلمانان نشأت مى‌گرفت. پیش از آن ”شمن‌گرایی“، ”جان‌دار‌گرایی“، یهودیت، مسیحیت، بودیسم و غیره متداول بوده است. این دین نوین استفاده از برخى نگاره‌ها و شیوه‌هاى بازنمایى را که مربوط به باورهاى گذشته بود، منع یا تشویق مى‌کرده است. در کشورهاى بافنده گلیم، دین اصلى اسلام، مسیحیت و بودیسم بود و نمادهاى مربوط به این ادیان عمیقاً در افکار خلاقهٔ بافندگان نفوذ کرده است. <BR />اغلب حیوانات شاخ دار به<BR />منظور بازنمایى بز نقش مى شوند:<BR /> <BR />نخستین ترکیب اشکال در طرح، در تصویرهاى نمادین تاتوییسم ”یین - یانگ“ تجلى یافته است. بعدها فلسفهٔ تصوف، اعتقاد به تعادل را در همه چیز گسترش داد. بنیان‌گذارى مراکز تصوف در شمال غربى ایران از سده‌هاى چهارده و پانزده میلادى به بعد بوده است. همزمان با آن در شمال غربى ایران تجدید حیاتى در عرصه هنر و صنایع دستى ایجاد شده؛ و تفکرات صوفیانه نفوذ عمیقى در طراحى آنها برجاى گذاشت.   <BR />اسلام در بازنمایى صورت و پیکر محدودیت‌هایى نشان داد و از طرف نسبت به تکرار انحناها، و زوایا و اعداد علاقه نشان داد. نقش و نگاره‌هاى این دوران رابطه مستقیمى با دین دارد. <BR />خرافات، نمادهاى تصویرى و اعتقادات مربوط به نگاره‌هاى گوناگون، نسل به نسل تغییر مى‌یابد و پیچیده‌تر مى‌شود و جزئى از افسانه‌ها و فرهنگ بومى مى‌گردد. معانى اصلى از میان مى‌رود و نگاره‌ها باقى مى‌مانند.   </P> <P dir="rtl" align="justify">نگاره شتر در زمینه<BR />گلیم شاهسون ایرانى :<BR /> مفهوم این نگاره لابیجارى قرن هاست که از یادها رفته است.اما طبق افسانه ها نماد خوش اقبالى و باعث وفور نعمت در شکار و برداشت محصولات است.نقش چشم مانند در مرکز براى دفع چشم زخم و نقوش تیر مانند در دو طرف آن به شکار اشاره مى کند.  <BR />این نقش و نگاره‌ها سه نوع کارآیى دارند: یا باورهاى خانوادگى و قبیله‌اى هستند؛ یا طلسم‌هایى براى دفع چشم زخم و بخت‌گشایى و یا مربوط به آگاهى‌هاى زیباشناختى بافنده. <BR />نقش پیکر مرد درگلیم قزوینی:<BR /> </P> <P dir="rtl" align="justify">از رایج‌ترین نقش‌ها براى دفع چشم زخم، ترنج قرمز رنگ در مرکز دست‌بافت است، با خطوطى که به رنگ سرمه‌ای، که تمرکز نیرو را در طلسم نشان مى‌دهد. این نوع نگاره در خرقه و یا عبا نیز بافته مى‌شود. در تمام مراحل بافندگی، آگاهى نسبت به دنیاى ارواح حکفرماست و نقش‌هایى براى دفع شیاطین بر ابزارآلاتى چون شانه‌ها و دوک‌هاى نخ‌ریسى حکاکى مى‌شود.   <BR />طاووس دو سر که متعلق به گلیم هاى پیچ بافى شاهسون و بختیارى است و در مناطق دیگر نیز تقلید مى شود. این گلیم شاهسون خمسه نمایانگر افکار صوفیانه و نمادى از جهان دو جانبه و آینه وار است.   <BR />دارایى صحرانشینان در خیمه‌ها، حیوانات، وسایل آشپزی، لباس‌ها، دست‌بافت‌، آداب و رسوم، باورها و خرافاتشان خلاصه مى‌شود.   <BR />سکونت دائمى این مردم در روستاها و تغییر شیوهٔ زندگى ناگزیر سنت‌هاى قبیله‌اى را که رابطه‌اى تنگاتنگ با کوچ داشته، به فرهنگ بومى ثابت روستایى تبدیل کرده است. طى نسل‌ها اعتقادات پر رمز و راز از مادران به دختران رسیده و بر روایت‌هاى برجا مانده از اجداد، داستان‌ها و خرافات جدیدى نیز افزوده شده است.   <BR />آرزوها و خواست‌هاى روستائیان به مرور تغییر کرد و انباشت سرمایه از طریق مالکیت زمین و کالا بر نیاز به خوشبختى و سعادت افزود و گلیم به‌وسیله نگاره‌ها و نمادهاى طلسم‌گونه زمینه‌اى مناسب جهت ابراز آرزوها و امیال بافندگان گردید. این اشکال در نگاره‌هاى بى‌ارتباط گلیم‌هاى قشقایى و در نقوش بهم پیوسته و مکرر دست‌بافت‌هاى شاهسون بلوچ دیده مى‌شود.</P> <P dir="rtl" align="justify"><BR />عیوب حین بافت گلیم<BR />1.عیب سر شدن <BR />2. نخ نما شدن<BR />3. پرز دادن<BR />4. تصحیح پودگذاری  <BR />5. ریش شدن چله ها  ( 1. ناصافی سطح نخ چله به علت تاب زیاد  . 2. ناصاف بودن لبه و نوک تیغه های دفتین  3. تماس تیغه های دفتین با چله ها. 4. استفاده از چله های تهیه شده با الیاف کوتاه  .)<BR />6. پارگی چله ها<BR />7. ناصافی پودها.</P> <P dir="rtl" align="justify"> </P> <P dir="rtl" align="justify"> گلیم‌هاى جدید  <BR />زوال کیفیت و اصالت گلیم‌ها تأثیر زیادى بر تجارت گلیم‌هاى جدید نگذاشته است. مقایسهٔ نمونه‌هاى قدیمى و جدید، تنزل ترکیب‌بندى هنری، استانداردهاى فنى و کیفیت رنگ را به‌خوبى نشان مى‌دهد. تا اواخر قرن نوزدهم تمام عناصر مورد نیاز براى تهیهٔ گلیم‌هاى نفیس با رنگ‌هاى مرغوب در محیط زندگى در دسترس بود. اما در میانه قرن بیستم تمام عوامل فوق دیگر موجود نبودند.<BR /> <BR />بافندگان گلیم به‌منظور بوجود آوردن توازن بین عرضه و تقاضا و تطبیق با تحولات تحمیلی، مجبور به استفاده از رنگ‌هاى شیمیایى شده‌اند و نحوهٔ زندگى سنتى خود را تغییر داده‌اند. بعضى از این رنگ‌ها بدون هیچ دلیلى در نقاط مختلف کم رنگ مى‌شوند.  <BR />گلیم به‌خاطر توجه جهان‌گردان غربى و هجوم آنها و این‌که این دست‌بافت‌ها هم جنبهٔ یادگارى دارند و هم تزئین، تبدیل به تجارت پرسود بین‌المللى شد و به ایجاد توازن بین عرضه و تقاضا سرعت بخشید. با افزایش مصرف، تولیدات روستایى دیگر پاسخگوى تقاضا نبود و براى همین در شهرها نیز کارگاه‌هایى برپا شد که اصالت کارگاه‌هاى روستایى را ندارند. تغییرات اقتصادى و اجتماعى که در پى مدرنیزه شدن پدید آمد تأثیرى بسیار منفى بر این منسوجات باقى گذاشت. در حال حاضر مهارت‌هاى بافندگى با سرعتى زیاد و نتایجى قابل پیش‌بینى به‌سوى تجارى شدن در حرکت است.   <BR />بازرگانان و مصرف‌کنندگان نیز به‌دلیل افت کیفی، بیشترین توجه را روى قالى‌هاى جدید معطوف کرده‌اند که استانداردها و طرح‌هاى قبل از صنعتى شدن را داراست.   <BR />به‌طورکلى گلیم‌هاى جدید به سه گروه، قابل تقسیم است: بعضى از گلیم‌ها هنوز توسط جادرنشینان و روستائیان براى مصارف محلى بافته مى‌شود؛ و على‌رغم استفاده از رنگ‌هاى شیمیایى و ترکیب مواد خام غیرمتداول، باز انعکاسى از تاریخچهٔ قبیله‌اى و خانوادگى در آن مشاهده مى‌شود.   <BR />گلیم‌هاى زیادى نیز به‌منظور سود تجارى و بنابر تقاضاى مصرف‌کنندگان غربى با تقلیدى بى‌مایه از طرح‌ها و سبک‌هاى سنتى بافته مى‌شود. این‌ها سه دستهٔ ارزان، معمولى و گران دارند و بیشترین بازار در دست این گروه است.   <BR />سومین گروه یعنى گلیم‌هاى ”آنتیک جدید“ بهترین کیفیت را دارد و قیمت بالا. رنگ‌هاى ثابت به‌دلیل استفاده از رنگ‌هاى طبیع، از ویژگى‌ این گلیم‌هاست.   <BR />مهارت رنگرزان باعث شده که تشخیص رنگ‌هاى شیمیایى از طبیعى در مواردى بسیار مشکل باشد. این گلیم‌هاى آنتیک جدید، کیفیت‌هاى گوناگونى دارند و این امر در مرغوبیت بافت آنها و ترکیب‌بندى‌هاى پیچیده‌شان مشهود است.   <BR />صحنه و شیراز از مراکز اصلى بافت گلیم‌هاى جدید در ایران است. در حال حاضر بعضى از چادرنشینان و نیمه چادرنشینان، گلیم‌هاى مرغوبى براى استفاده شخص مى‌بافند. تولید گلیم‌هاى تجارى جدید در صحنه و شیراز، در کارگاه‌هایى با طرح‌هاى دولتى صورت مى‌گیرد. اما کیفیت مواد در این نوع پایین و رنگ‌ها تند و خشن است، البته اندازهٔ گلیم‌ها مناسب است. ترکیب‌بندى‌ها و ظاهر کلى گلیم‌ها، فاقد ویژگى‌هاى سنتى و طرح و خط آزادانه‌اى است که معمولاً در دست بافت‌هاى مردمانى یافت مى‌شود که در طبیعت زندگى مى‌کنند. </P> <P dir="rtl" align="justify"> گلیم ایران  <BR />  <BR />  <BR />پس از قرن هیجدهم و نوزدهم، کلکسیونرهاى غربى فرش به‌جاى استفاده از ترکیه، کلمهٔ پرشیا را براى مشرق زمین بکار بردند. این سرزمین که بنام ایران قرار گرفت با فرش‌هاى گران‌قیمت و تجملى که براى قصرهاى ایران بافته شده بود، رفته رفته توجه ثروتمندان اروپایى را جلب کرد. و به عنوان اشیایى مُد روز و شرقى جزء لاینفک خانه‌هاى بزرگ آنها شده و به‌تدریج با افزایش حجم تقاضا، شبکه‌اى از دلالان و فروشندگان فرش ایران و بازارهاى دنیا پدید آمده اما گلیم‌هاى ایرانى به‌خاطر سادگى در مواد، بافت و طرح چندان مورد توجه اروپائیان و امریکائیان قرار نمى‌گرفت. اما کنجکاوى و اشتیاق گروه کوچکى از جمع آورندگان و فروشندگان آگاه غربی، راه ورود گلیم‌هاى ایرانى را در دهه‌هاى  ۱۹۵۰  و  ۱۹۶۰  به مغرب زمین باز کرد. اما باز هم تعداد محدودى از گلیم‌ها در نمایشگاه‌هاى هنرى و بومى در معرض نمایش قرار گرفت. اما کیفیت قوى طرح و رنگ در گلیم‌هاى قشقایى و لر که مربوط به جنوب و جنوب غربى ایران بود، کار خود را کرد و بسیارى از علاقمندان گلیم را براى تزئین و دیوارآویزهاى بزرگ بکار گرفتند. و این علاقه رو به فزونى گذاشت و در طول بیست سال اخیر انواع بسیار گوناگونى از گلیم‌هاى ایرانى وارد کشورهاى غربى شد.  <BR />اما تحولات گوناگون شصت و چند سال اخیر در سرزمین‌هاى بافنده‌ گلیم، آثار نامطلوبى بر تولید سنتى این نوع دست‌بافت باقى گذارد؛ که بیشتر در گلیم‌هاى جدید دیده مى‌شود، که بنا بر تقاضاى خریداران غربى بافته مى‌شود. کارهاى سفارشى و تولیدات انبوه تجاری، تمایل و نیاز را به بافت گلیم به سبک قبیله‌اى و روستایى از بین برده است. گلیم‌هاى ایران نسبت به گلیم‌هاى ترک و آفریقاى شمالى از تنوع و گوناگونى بیشترى برخوردار است. تعداد قبایل و ریشه‌هاى متفاوت آنها در ایران بسیار است.   <BR />در طول قرن‌هاى متوالی، سلطنت‌ها و دولت‌هاى گوناگون با فتوحات تاخت و تازهاى خود و بیرون راندن اهالى بومى و جایگزین کردن انسان‌هایى از کشورهاى دوردست، چون مغولستان و یونان، نوعى هرج و مرج در بافت سنتى کشور پدید آوردند. اغتشاشاتى که در اثر نفوذ فرهنگ‌هاى مختلف و جابجایى قبایل چادرنشین در مرزهاى ملى و بین‌المللى پدید آمده موجب شد تا تخمین ریشهٔ اصلى بعضى قبایل مشکل شود و خریداران ترجیح دهند براى تشخیص محل دقیق بافت گلیم‌ها، آنها را مستقیماً از بافنده خریدارى کنند. نام‌گذارى‌ها نیز مشکلات بیشترى در این رابطه ایجاد کرده است. مثلاً یک گلیم مى‌تواند بنام قبیله‌اى که در آن بافته شده، شهرى که در آن پیدا شده، یا سبکى که در بافت آن بکار رفته نام‌گذارى شود. از طرفى بافندگان این گلیم‌ها ممکن است با افراد قبایل دیگر ازدواج کنند و ریشهٔ قبیله‌اى مشخصى نداشته باشند. </P> <P dir="rtl" align="justify"><BR />نگاهی به گلیم قشقایی<BR />قوم قشقایی به عنوان یکی از ایلات بزرگ ایران تاثیر به سزایی دررشد  بافته های داری  سرزمین ایران داشته اند تاثیر پذیری به جای انها از اقوام دیگر و تغییر زیبای نقشمایه های برگرفته به گونه ای که در بعضی موارد تولد نقشی را باعث شده اند که اصالتی خاص به نقشهای آنها داده است از ویژگیهای به سزای این اقوام است . این در حالی است که جدا از بر گرفتن نقشمایه ها خود عاملی برای انتقال نقشمایه ها ی تولد یافته به اقوام فارس ولر و عرب همسایه خود بوده اند.</P> <P dir="rtl" align="justify"><BR />گلیم بافی سمنان<BR />گلیم به عنوان نخستین زیرانداز بشر، دارای سابقه تولیدی بسیار طولانی است. بافت گلیم اگر چه به گونه بسیار ساده آغاز شده، اما در طول سالیانی كه از عمر آن می گذرد، هنرمندان ایرانی در تكمیل ان نقش فوق الاده چشمگیر ایفا كرده‌اند و توانسته‌اند آن را به عنوان محصولی برخوردار از ارزش های هنری و مصرفی توامان حتی روانه بازارهای خارجی كنند. گلیم كه در مقایسه با قالی دارای شیوه بافتی آسانتر است و به همان نسبت قیمت ارزانتری دارد، هنری در انحصار روستا نشینان و عشایر بشمار می‌آید. روستاهای شهرستان گرمسار، سمنان و روستاهای كندو، خیج و رضاآباد شاهرود از مراكز تولید اصلی گلیم در استان سمنان هستند.</P> <P dir="rtl" align="justify"><BR />گلیم بافی اردبیل<BR />با توجه به مواد اولیه فراوان و آشنایی اغلب صنعتگران هنرمند روستائی استان اردبیل به بافت گلیم، این رشته از صنایع دستی در بسیاری از شهرها و روستاهای این استان رواج داشته و از معروفیت خاصی برخوردار است. به طور مثال می توان از گلیم نمین یا عنبران گرمی و خلخال نام برد. نوعی از گلیم مناطق مزبور که به "مسند" شهرت دارد و معمولاً در اندازه  5/1  × 1  متر بافته می شود، دارای کیفیت بالائی است و بافندگان سلیقه و هنر زیادی را در بافت و ترکیب رنگ و طرح آن به کار می برند. گلیم های مسند، گلیم های دورو است. نوع دیگر زیرانداز "ورنی" یا گلیم سوماک است که مهمترین مراکز تولید آن مناطق عشایری و روستایی مغان، بیله سوار، پارس آباد و مشکین شهر است. طرحها و نقش های زیادی رامی توان در گلیم های تولیدی مناطق اردبیل مشاهده نمود، از جمله نقش های لچک و ترنج و لچک تکرار شوند. <BR />تفاوت گلیم های ساده یا دوروی تولید شده در استان اردبیل درطرحها و نقش ها و گاه ابعاد و اندازه های آن است. مثلاً گلیم های ساده تولید شده در مغان به اصطلاح دراز و باریک با طولی در حدود  3  تا  5  متر و عرضی حدود یک متر است و معمولاً در دو قسمت بافته و از جهت طولی به نحو مخصوصی به هم دوخته می شود. ضمن آن که در مناطق عشایری استان بیشتر به استفاده از چله پشمی در تولید کار تمایل دارند و کمتر از نخ پنبه ای به عنوان چله یا تار استفاده می کنند. <BR />گلیم های تولیدی خلخال در اندازه  5/1  × 3  متر مربع است و طرح گلیم نیز معمولاً با یک یا چند ترنج و یک حاشیه همراه است و متن زمینه از یک رنگ است و خرده نقشی ندارد. <BR />ورنی :<BR />ورنی که گاه به آن گلیم سوزنی نیز گفته می شود، نه تنها یکی از گلیم های معروف اردبیل بلکه یکی از شاخصترین "سوماک" های ایران است. این نوع زیرانداز در آثار پژوهشگران خارجی به نام "سوماک" معروف است و منسوب به شهر "شوماخی" در قفقاز است، ضمناً در میان عشایر جمهوری های آذربایجان و ترکیه نیز ورنی با نقش هایی کم و بیش شبیه ورنی اردبیل و به همین نام شهرت دارد. بافت "ورنی" در ایران تنها در بین ایلات و عشایر استانهای آذربایجان شرقی و اردبیل رواج دارد و روستائیان استانهای مذکور نیز به دلیل آمیختگی با این عشایر به بافت این نوع گلیم زیبا و منحصر به فرد می پردازند. "ال سون" ها و نیز عشایر "ارسباران" عمده ترین تولید کنندگان ورنی هستند. تفاوتی که در بافت گلیم و "ورنی" وجود دارد این است که در گلیم، بافت به صورت گره های منقطع انجام می شود و نقوش آن توسط پود شکل می گیرد و تار بوسیله پود کاملاً پوشیده می شود، در حالیکه در بافت ورنی ایجاد طرح و نقوش بر سطح آن توسط پودگذاری اضافی حاصل می شود و تار و پود هر دو پوشیده است. پود اضافی، که پود اصلی خوانده می شود، مانند پود گلیم به صورت ساده از بین تارها عبور نمی کند، بلکه به دور تار حرکت پیچشی و غیره منقطع دارد. متداول ترین مصارف ورنی شامل خورجین، مفرش(رختخواب پیچ یا فرمش) و زیراندازهایی است که غالباً در اندازه های  3/1×1  متر و  5/1×1  متر روی دارهای عمودی بافته می شود. بافندگان ورنی از نقش هایی چون گوزن, آهو , گرگ, سگ گله, بوقلمون, مرغ و خروس, شغال, روباره, پرندگان محلی و ... به گونه ای بسیار زیبا و به صورت هندسی استفاده می کنند. <BR />گلیم بافی کردستان<BR />گلیم: <BR />مبدأ مشهورترین گلیم های کردستان, سنه است که در حال حاضر شامل سنندج و اطراف آن می شود. این منطقه از مراکز مهم تولید قالی و گلیم های کردستان به شمار می آمده است. <BR />سنه از زمان سلطنت صفویان پایتخت کردستان بوده است و تأثیر صفویان در گلیم های به جای مانده از قرون هجدهم, نوزدهم و اوایل قرن بیستم به وضوح دیده می شود. گلیم های قبایل سنجابی و جاف تحت تأثیر آویزهای زربافت و قلاب دوزی شده صفوی است. گلیم های سنه چه از نظر فنی و چه از لحاظ زیبایی شناسی با دیگر گلیم هایی که توسط قبایل و چادرنشینان کرد بافته شده, تفاوت دارد. در بافت آنها نوعی ذوق هنری دیده می شود و بیش از گلیم های دیگر به فرش های گره دار ایرانی شبیه است. <BR />به طور کلی گلیم ها را از نظر ترکیب بندی می توان به سه دسته تقسیم کرد: <BR />1- تکرار مکرر طرح های گل دار و یا یک طرح گل دار که از میخ یا داربستی آویزان شده و توسط حاشیه ای باریک و یا مجموعه ای از حاشیه ها احاطه شده است. نگاره ها شامل برگ, پیچک, ساقه و گل است. <BR />2- در این گروه گل ها ظریف تر شده و ترنجی مجزا در مرکز آن قرار دارد. طرح این گلیم ها بسیار شبیه قالی های گره داری است که تجار فرش تهران به آن «براتی» می گویند. براتی مضمونی پیچیده و مرکب از گل های کوچک, بته و کندوی عسل است که تصویر یک باغ را به یاد می آورد. <BR />3- سجاده هایی که به علت داشتن محراب پیازی شکل از سجاده های دیگر کشورها متمایزند. <BR />اندازه بافت گلیم ها اکثراً کوچک است, اما بعضی از آنها بزرگ و تقریباً مربع شکل است. این گلیم ها اکثراً دارای بافت هایی چاک دار است, اما اضافه کردن پودهای ضمیمه و پودهای منحنی از مشخصاتی است که معمولاً در دیگر گلیم های کرد یافت نمی شود. <BR />رنگ ها غالباً آبی, قرمز و سفید است و گاهی از رشته های فلز نیز در آنها استفاده شده است. تارها معمولاً نخی است و تارهای پشمی به ندرت در آنها به کار می رود. پودها غالباً از رشته های بلند پشمین, فلزی, ابریشمی و اخیراً پلی کروم ابریشمین درست می شود. ریشه ها را که امکان صدمه دیدن آنها بسیار زیاد است, به شکل دسته تارهای گره دار می بندند و اگر به اندازه کافی بلند باشد, مجدداً گره خورده و به شکل توری و شبکه درمی آورند. <BR />گلیم های سنه به خاطر ظرافت و زیبایی خود شهرت خاصی دارد. در ده ساله اخیر, با این که از ظرافت سابق آن کاسته شده, اما هنوز دارای کیفیتی مطلوب است. بعضی از گلیم های سنه در گذشته توسط خانم ها به صورت دیوار آویز یا پوشش مخصوص در حمام به کار می رفته است. گلیم های سنه, گلیم های بسیار نفیس است که ارزش واقعی آنها توسط کلکسیونرها در مزایده های دهه  1950  و  1960  م شناخته شده است. <BR />گلیم های بیجار : <BR />بیجار که یکی از شهرهای تجاری حاشیه ای کردستان است, دارای گلیم مخصوص به خود است. بعضی از این گلیم ها نسخه های ساده گلیم های سنه با پشم زبر و رنگهای تند است و بعضی دیگر دارای بافت های چاک دار پشمین و تارهای نخی است. گلیم های بیجار معمولاً طویل و باریک است و در آن از ترنج های رنگین مثلثی و یا لوزی شکل استفاده می شود. بیشتر گلیم های منطقه دارای دو حاشیه بوده و از دیگر ویژگی های بعضی از گلیم ها, بافت انسان و حیوان در متن یا حاشیه های آنها است. طرح حیوانات نیز در متن این گلیم ها, اهمیت گله های گوسفندان و بزها را نشان می دهد. که به عنوان ثروت قابل حمل به آن تکیه می کنند. البته حیوانات دو سر از ویژگی کارهای تزئینی کردها, من جمله در کیف ها است. <BR />گلیم شاهسون بیجار: <BR />شاهسون های بیجار در قرن هجدهم از دشت مغان مهاجرت کرده و در روستاهای مابین زنجان و قزوین در نزدیکی بیجار و شمال همدان مستقر شدند. اهالی این منطقه ترک زبان هستند و استقلال خود را کاملاً حفظ کرده اند. بسیاری از نگاره هایی که در گلیم های شاهسون بیجار به چشم می خورد, از مناطق دیگر آمده است. با آن که بسیاری از گلیم ها با طرح های پود رو و پودهای چرخان تزئین می شود, اما در عین حال اسلوب بافت چاک دار همراه با پشم و نخ نیز در آنها به کار می رود.</P> text/html 2007-07-01T21:08:01+01:00 محمد رضا قدیری مفرد http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/53191/clubname/irancarpetour <TABLE height="400" cellSpacing="0" cellPadding="0" width="775" bgColor="#ffffff" border="0"> <TBODY> <TR> <TD colSpan="5" height="20"></TD></TR> <TR> <TD width="4" height="40"> <P align="center"></P></TD> <TD width="641" bgColor="#f5f5f5" colSpan="3" height="40"> <P dir="rtl" align="center"><FONT face="Tahoma"></FONT></P></TD> <TD dir="rtl" vAlign="top" align="middle" width="14" height="40"> <P style="MARGIN:1px5px;WORD-SPACING:1px" align="right"></P></TD></TR> <TR> <TD width="668" colSpan="5" height="10"></TD></TR> <TR> <TD dir="rtlstyle" vAlign="top" noWrap="noWrap" width="655" colSpan="5" height="170"> <P style="MARGIN:1px10px;WORD-SPACING:1px" align="justify"> <P dir="rtl" align="right">«تمدن و هنر هندی  در یک نگاه »<BR />     </P> <P dir="rtl" align="right">   شبه قاره هند سرزمینی است با تمدنی بسیار قدیمی و هنری بسیار غنی كه به سرزمین عجایب معروف است. این هنر تمدن همزمان با تمدن های مصری، سومری، آشوری، كلدانی، ایرانی، یونانی ایجاد گردیده است كه در بعضی از شاخه ها نیز وجوه مشتركی با این تمدن ها نیز داشته و از هزاره سوم قبل از میلاد قابل بررسی می باشد. </P> <P dir="rtl" align="right">       این تمدن، بیشتر در اطراف بخش علیای دره سند( Indus Valley Civiliztion ) مربوط به سه هزار سال پیش از میلاد متمركز بوده و مناطق موهنجودارو و هاراپا در پاكستان امروزی از مناطق اصلی گسترش این فرهنگ بودند. اخیراً هم مراكز مهم دیگری در این فرهنگ در كالیبانگان واقع در هند و نزدیكی كراچی در پاكستان دیده شده است.</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">نمایی  از بقایای شهر مو هنجو دارو- پاكستان-عكس از ا.ح. ذكر گو</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">           در كاوشهای بومی نام برده تمدنهایی بسیار عظیم و خوش ساخت را شاهد هستیم. معماری پیشرفته ، تندیسهایی زیبا ، مهرهایی حكاكی شده وجواهراتی زیبا وكتابی به نام  ریگ ودا معروف به انجیل هند مربوط به1000 سال ق.م. اطلاعات بسیار خوبی را به محقق معرفی می نماید. یكی از منحصر ترین  انواع معماری، حفر معابد بزرگ در دل سنگهای یك پارچه است.</P> <P dir="rtl" align="right">در این معابد بخوبی سنت های تصویر سازی هندی را میتوان ارزیابی وشناخت .سنتهاس تصویری که بعدا با امیخته شدن با یافته های نگارگری ایرانی عصر طلایی فرش هند را رقم میزنند. از دیگر ابتكارات هنرمندان  هندی  استفاده از  قوسهای نعل اسبی  و طاق های افقی  است و از دیگر موارد لازم به ذكر استفاده  بجا و پر حجم از  مجسمه های زیبا در این معابد است.</P> <P dir="rtl" align="right">     </P> <P dir="rtl" align="right">       عصر گوپتا(Gupta  ) یعنی قرون دوم تا چهارم میلادی عصر طلایی  هنر هند است و در ادامه شاهد تحولات عظیمی در هنر هند هستیم . از قرن دوازدهم به بعدتاثیرات تمدن اسلامی برهنر شروع می شود  . اوج این تحولات در قرون 16-17 در دوره شاهان گوركانی ویا حكومت مغولان تیموری است .  در این زمینه بوجود آمدن سبك راجپوت (Rajput  ) در نقاشی و سبك فرشبافی ایرانی در هند ، ساخت بنای عظیم و زیبای تاج محل، بنایی با شكوه و مرمرین كه به دستور شاه جهان به عنوان مقبره همسرش ساخته شد ، از شاخصه های این عصر هستند. البته اشکارا این تحولات به كمك هنر مندان ایرانی در دوره گوركانی به انجام می رسد. ذكر فلسفه و استتیک و جهان بینی هنرمند هنر هندی از مجال  این مقاله خارج بوده و فرصتی دیگر را طلب می نماید.</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">صحنه ای از كتاب رامایانا . راجپوت سبك پهاری  اواخر قرن 17 میلادی</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">        شبه قاره هند به لحاظ جغرافیایی، فقط از جانب شمال به خشكی قاره آسیا وصل بوده و در كل در جنوب آسیا و شمال اقیانوس هند و جنوب غربی چین و شرق پاكستان ،590/287/3 كیلومتر وسعت دارد.  از همین دروازه شمالی بود كه دو دوره های تاریخی مختلف تمدن هند رشد نمود و هم مورد تاخت و تاز مهاجمان و غارتگران فرهنگ و منابع طبیعی قرار گرفت. هنر هند را در كل هنری مذهبی و آیینی و سرشار از تأثیرات طبیعت می توان عرض یابی نمود. این هنر قبل ازتاثیركشورهای مغرب زمین در قرن 18، هنری كاملا در خدمت مذهب بود و خدایان آیین های مختلف از عناصر اصلی این هنر است . می توان گفت هیچ سرزمینی به اندازه هند و آیین های و مسلك های مختلف مذهبی بهره نبرده است . هنرمند هندی با رعایت اصول و قواعد اصلی بومی ، بیشترین آثار هنری دنیا را به لحاظ تعدادآثار خلق شده داشته است.صادرات در هند چیز جدیدی نیست ومیان دربارهای هندی وروم باستان روابط تجاری فراوانی وجودداشته است ،که شامل بافته های مرغوب ،پارچه های نازک تورمانند معروف به "muslin" وپارچه های پنبه ای ، عاج ، ،سنگ های قیمتی و...بوده است .صادرات پارچه در هند براساس ثبتیات جغرافی دان یونانی استرابوStrabo (63ق.م تا 20 ب.م) ومنبعی نوشته شده در قرن اول میلادی به نام Priplos ، گجرات را به عنوان یک مرکز مهم تولید وصادرات پارچه معرفی میکنند.</P> <P dir="rtl" align="right"><BR /> یافته های موهنجو دارو  تکنولوژی پیشرفته ای از رنگرزی دندانه ای را نشان میدهد که از هزاره دوم قبل از میلاد در هند شناخته شده بود.همچنین استفاده از چاپ قالبی در هند به 3000قبل از میلاد برمیگردد که مورخان، هند را خانه اصلی چاپ پارچه قلمداد کرده اند .صادرات پارچه به چین در چهارصده قبل از میلاد محرز شده است (Robinson,Stuart- A history of printed textiles).</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">سلسله ادوار تمدن هند (  هنر در گذر زمان –هلن گاردنر)</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">« تاریخچه  فرشبافی در هند »<BR />           تا قبل از نیمه اول قرن 16 میلادی فرشبافی بصورت قالی های پرزدار در این سرزمین تحت تسلط مغول رایج نبود( دلیل آنرا می توان هوای گرم حاری این سرزمین و همین طور عدم وجود الزامات مصرفی و تولیدی این پدیده دانست ) .</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">             البته بر اساس نوشته های بودایی کف پوشهای پشمی در شناخته شده بودند وبکار میرفتند ومنابع موید این مورد درادبیات قرون میانه هند کمیاب نیستند. نوعی کفپوش بنام Dhurrie    که اغلب توسط افراد مستمند به عنوان کفپوش بکار میرفت هم اکنون در سراسر جهان شناخته شده واکنون به عنوان زیرانداز فرشهای نفیس ویا تشک ها بکار میرود . از اقسام معروف ان میتوان به 'Jamkhana' از Navalgund (Karnataka) اشاره کرد که طرحهای هندسی با خطوط حاشیه ای باریک دارندوبا نقوش گیاهی در حاشیه و نقش یک حیوان ویا گل در وسط تزئین شده اند .</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">         .مردمان هیماشال  Himachal و کشمیر Kashmirاز پشم گوسفند ویا موی بز نمد تولید می کنند که اغلب در مایه های رنگی کرم دیده میشوندوپس از تولید با رنگهای درخشان سوزن دوزی می شوند. تزئینات آنان را اغلب خطوط راه راه راست خطی تشکیل داده ودر ابعاد متفاوتی تولید می شوند  .قالین های کشمیری بسیار معروفتر ومشهورترند.تزئینات انها تحت نفوذ تزئینات شال های کشمیری طراحی شده است . از جمله سایر بافته های هندی فرشهای پنبه ای اگرا و میرزاپور اوتارپرادش Agra & Mirzapur Uttar Pradesh)) و Warrangal  از  (Andhra Pradesh) ، فرشهای پرز دار Walajpet (Tamil Nadu) وفرشهای تبتی Darjeeling  با نقشمایه های خاص اژدهایشان قابل ذکرند .</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">           قالی بافی در هند شروعی بسیار دیرهنگام  داشته و شواهد موجود نشان دهنده این مسئله است كه ایجاد فرهنگ تولیدی هنر- صنعت انواع فرشهای منسوج از فلات ایران به هند منتقل گردیده است.  در زمان حكومت تیموریان و سلجوقیان و در ادامه حكومت صفویه در ایران و در زمان حكومت سلسله پادشاهان گوركانی و یا پادشاهان مغول سرزمین هند این هنر صنعت در هند رشد نمود. این دوران شامل پنج دوره حکومت پادشاهی است :</P> <P dir="rtl" align="right">1-     بابر شاه (1530 ـ 1525)   </P> <P dir="rtl" align="right"> 2ـ همایون شاه (1555 ـ 1530) </P> <P dir="rtl" align="right"> 3ـ اكبرشاه (1605 ـ 1556)   </P> <P dir="rtl" align="right"> 4ـ جهانگیر شاه (1617 ـ 1605)  </P> <P dir="rtl" align="right"> 5ـ شاه جهان (1658 ـ 1628)   </P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">        در این دوره ها خواهیم دید که چگونه هنر فرش بافی بعنوان یكی از هنرهای وارداتی به هند قابل بررسی است  . فرش هند هنوز هم از طرح های متنوع خاص هنرمندان ایرانی بهره می برد كه در مواردی بعد از گذشت زمان و با اندک تغییراتی که طراحان هندی اعمال کرده اند، می توان بعضی از آنها را هندی و كشمیری و ... ارزیابی كرد . البته بافته های روستایی از قبیل گلیم و...از سلسله گوركانیان در این سرزمین قابل بررسی است و وجود داشته است. </P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">1ـ دوران پادشاهی بابر و همایون </P> <P dir="rtl" align="right">             اولین شاه این سلسله بابر فردی ترك ـ مغول بود که  همزمان با حكومت تیموریان در هرات در سال 1525 م برابر با 932 هـ.ق به هند حمله ور شد و در بهار سال 1526 م در جنگی معروف به جنگ پانیپات بر سلطان دهلی پیروز شد. این سلسله را با نام موغال یا مونگول نیز می شاسند. در رابطه با فرش بافی در دوره بابر باید گفت كه فرشها كاملاً ایرانی بود و بیشتردر هرات بافته می شد.سرسلسله گوركانیان یعنی بابرشاه در سال 1530 م درگذشت و از اقدامات او می توان ساخت باغات بزرگ در آسیای مركزی و كابل كه تداعی كننده باغهای بهشتی بود، نام برد. این باغات بعداً الهام بخش بافندگان فرش هندی و طراحان فرش در این سرزمین بوده است . بابرشاه بسیار هنر دوست بود و با گردآوری نقاشی های مكتب هرات و از جمله آنها نقاشی های استاد بهزاد تصمیم استفاده آنرا در فرش هند داشت. پسر بابر همایون عشق پدر را عملی نمود. </P> <P dir="rtl" align="right"><BR /> همایون كه با شورش های محلی بعد از مرگ پدر درگیر بود در سال 1543 برابر با 950 هـ. ق به ایران گریخت و در دربار شاه طهماسب صفوی در قزوین پناهنده شد و در بازگشت از ایران به هند سوغات فرشبافی حرفه ای صفویان را به هند برد. به همراهی همایون طراحان و بافندگان حرفه ای به هند عظیمت نمودند تا به هنرمندان هندی این هنر را بیاموزند. </P> <P dir="rtl" align="right">خصوصیات فرشهای دوران همایون را می توان به سرسبز بودن آنها و تجلی رنگ سبز بعنوان یك رنگ غالب نام برد و برای مثال در طرحهای قالیچه ای میتوان به قالیچه های سجاده ای در قرن 16 م0 نام برد كه با گلهایی بزرگ و طبیعتگرایانه تزئین شده با شكوفه های گل همیشه بهار در زمینه پر شده بود و در فرش دیگر یك گلدان بزرگ در زمینه و گلهای زیبا در حاشیه نام برد. این فرشها در رنگ بندی كاملاً ایرانی اند. </P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">کتابخانه پادشاه اکبر- "خطاطان ونقاشان کارمی کنند" .اخلاق نصیری لاهور 1350</P> <P dir="rtl" align="right">2ـ اكبرشاه(1605 ـ 1556)</P> <P dir="rtl" align="right">           در دوره بعد یعنی دوران پادشاهی اكبرشاه اولین دار های اختصاصی درباری در هند شكل گرفت و طراحی این فرش ها را دو تن از شاگردان استاد بهزاد و سلطان محمد به نام های میرسیدعلی و عبدالصمد هدایت می كردند و می كشیدند. این دو طراح همراه همایون در سال 1544 به هند برده شدند. </P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">هند -لاهور – قرن شانزدهم میلادی – موزه هنرهای اسلامی برلین</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">قرن 16- لاهور- مجموعه The Widener – 16/4*91/1متر</P> <P dir="rtl" align="right">اكبرشاه نیزدر مدت پادشاهی یعنی سالهای (1605 ـ 1556) به مدت 15 سال در ایران نزد شاه طهماسب صفوی در تبعید به سر برد. اكبرشاه پسر بزرگ بابر بود و در این دوران با توجه به هنردوست بودن و هنرمند بودن اكبرشاه بسیار درخشش داشت و برای پیشرفت فرشبافی زحمات زیادی از جانب هنرمندان و بافندگان ایرانی كشیده شد. بیشتر فرشها در شهرهای لاهور و اگره یا اگرا و فاتح پورسیگری تولید می شده. در این مورد ابوالفضل مورخ می نویسد كه "اكبرشاه باعث شد كه در هند انواع مختلف قالی های مرغوب و خوش نقش با ظرافت بالا تولید گردد". شاهكارهای بسیاری بوجود می آمد كه در كل از این فرشها و نقوش آنهامشخص است كه فرش هند به شدت تحت تأثیر نفوذ هنرمندان ایرانی قرار داشته است. </P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right"><BR />هند – نیمه اول قرن هفدهم- مجموعه کریستی- 41/3*63/1متر </P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">شکارگاه خسرو- موزه هنرهای زیبای بوستون – 380گره در اینچ -8*5فوت – لاهور 1595م.</P> <P dir="rtl" align="right">ملهم از مینیاتوری اثرعبدالصمد</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">به عنوان نمونه  طرح قالی موزه بوستون  دارای نقوش حیوانات اهلی و وحشی و اسطورهای و افسانه ای است و بنظر میرسد ا لهام گرفته  شده از کار نگارگری ایرانی  در نیمه اول قرن17 میلادی باشد كه توسط عبدالصمد در 1596 کشیده شده و مربوط به مرقع خمسه نظامی موجود درکتابخانه ملی لندن  است که  در ابعاد 5*8 فوت  بافته شده است . </P> <P dir="rtl" align="right">مقایسه متن فرش با نسخه مینیاتور بخوبی نحوه تاثیرگیری از نقاشی در فرش رانشان میدهد . فارغ از نفوذ اثرات تمایلات ناتورالیستی هندو ها در هر دو اثر و شمایلات وموجودات فرهنگ بومی منطقه زاویه دید خاص نگارگری ایرانی ،نحوه چرخش رنگها در سطح کار،و نحوه چیدمان پرسونژها در صحنه همگی ایرانی اند.</P> <P dir="rtl" align="right">در متن موتیفهای  گرفت وگیر  و شكار و اشكال مخصوص به هند  شامل گاو وفیل واین نكه قابل توجه است كه در فرش ایران این عناصر وجود ندارد ،اما با اینحال فرش همان فضای شکارگاههای ایرانیرا درما برمی انگیزد .انچه در این جا جالب توجه است ،نحوه درونی کردن تاثیرات یک فرهنگ خارجی است وبنظر میرسد که هندی ها هوشمندانه امکانات بصری نقاشی ایرانی را با فضای تمثیلی خود امیخته وبه نتایج جالبی در حوزه نقاشی وطراحی فرش رسیده اند. هر چند تاثیرات فرهنگ ایرانی بسیار پررنگ است اما این بیشتر به دلیل نزدیکی سنت های تصویری است که نمونه های ان را می توان در غار های اجانتایی یافت .البته امروزه شاهد ان هستیم که همین فرایند در مورد سایر مناطق فرشبافی در هند صورت میگیرد اما هیچگاه نتایج بدست امده اینگونه جذاب وتماشایی نشده اند. </P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">لاهور-قرن 17- indo-isphahan-06/2*32/1متر</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">3ـ جهانگیر شاه (1617 ـ 1605)  </P> <P dir="rtl" align="right">         سالهای (1627 ـ 1605) چهارمین دوره توسط جهانگیر آغاز گردید و در دهه (1620) او به كشمیر سفری داشت و گفته شده جهانگیر بسیار به نقوش شرق ایران همانند هرات و كشمیر و مشهد علاقه مند بود و شیفته گلهای این مناطق بود، شاید بصورت قاطع بشود گفت بهترین فرشهای دوره مغول در هند در دوره جهانگیر یعنی قرن 17 م بوده است . نقوش فرشهای این دوره بسیار متین و زیبا بود و قطعاً برداشتی درست از فرشهای شرقی ایران بوده است. فرش هایی در زمینه بارنگ قرمز مایل به آبی كه با قرمز دانه رنگرزی می شده است و با قرمز قهوه ای و حاشیه آبی. البته بسیاری از این فرشها به استناد به كتاب راهنمایی صنایع اسلامی و با توجه به نقش و رنگ ها و مخصوصاً بافت فقط منسوب به سلسله گوركانی است و این در حالی است كه حتی فرشهایی كه با نام هند، اصفهان و هند هرات در این كتاب نامگذاری شده است كاملاً ایرانی هستند و در شرق ایران بافته شده اند. </P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">4ـ شاه جهان (1658 ـ 1628)   </P> <P dir="rtl" align="right">درسلطنت شاه جهان رواج زیاد عناصر گیاهی را در شکوه وظرافت فراوانی شاهد هستیم .شاه جهان پنجمین دوران پادشاهی مغول در هند را تاسیس کرد. فرزند جهانگیر شاه یعنی شاه جهان همان فردی بود كه دستور ساخت تاج محل را صادركرد. هنر فرش بافی در این دوره در ادامه دوره قبل سرعت و كیفیت یافت و هزینه های درباری زیادی مختص این كار در نظر گرفته شد. بسیاری از فرشهای بجامانده از این دوران به کاخ مهارجه جیپور در امبر برمیگرددکه در م1630کامل شد.فرشهای تولید شده در ایندوران با متن قرمز رنگ ظاهرمیشوند که مشخصه سبکی این دوران هستند.</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">لاتیک (مشبک )-هند-قرن 17م. 576*246سانتیمتر</P> <P dir="rtl" align="right">انواع تزئینات گل های داوودی سوسن سفید زنبق گل صدتومانی میخک صد پرو خشخاش در فرشها وتزئینات این دوره مشهود هستند .در این دوران تأثیرات نقوش اروپائیان در طراحی فرش نیز دیده می شود. و از دو نمونه خوب شركت گیرد ارز و فرملین كه در موزه ویكتوریا آلبرت لندن هست می توان یاد كرد.</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">گیلدرز-لاهور 1630- 27*8  فوت </P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">          </P> <P dir="rtl" align="right">              این فرش به سفارش روبرت بل(Robert Bell) به کارگاههای سلطنتی لاهور در 1634سفارش داده شده است و در همان سال به عنوان هدیه به شرکت گیلدرز داده شد. بل رئیس  کمپانی گیلدرز ومدیر کمپانی هند شرقی بود. ثبتیات کمپانی هند شرقی نشان میدهد که فرش کجا وچگونه بافته شده است .این فرش همچنان در مالکیت کمپانی هند شرقی است . فرشهای دوران شاه جهان ، تا پایان قرن 18 م معروف به فرشهای ملی فلورز (mille flours) معروف است و مشخصات خاص این فرشها یك جفت سرو كه در طرفین سجاده است و شكوفه های بسیار در متن قالی است . اکنون محرز شده که این قالی ها اقتباسی از فرشهای فارس ایران است (نگاه کنید به دستبافته های روستایی وعشایری فارس .سیروس پرهام )</P> <P dir="rtl" align="right">هند –قرن 18 م.کشمیر – 188*121سانتیمتر – موقوفات جوزف مک مولان- 700گره بر اینچ مربع </P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">        از رنگ هایی كه به دوره شاه جهان فراگیر شده یك نوع قرمز لاكی شدید و زیبا و عمیق بود و در ظرافت نیز با رجشمارهایی بالا این فرشها تولید می شدند و نمونه آن فرشی دیگر  در موزه متروپولین است با 2500 گره در اینچ مربع و در نمونه ای دیگرفرشی ابریشمی با 2552 گره درایچ مربع که در مجموعه التمن است. دوران شاهان مغول با شاه جهان به پایان نرسید و تا سال 1740 م ادامه یافت و از جمله پادشاهان بعد از شاه جهان از اورنگ زیب می توان نام برد ولی اوج دوران فرش و فرشبافی در هند همین دوران ذكر شده است. </P> <P dir="rtl" align="right">«جغرافیای فرشبافی وروشها»</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">         از مراكز مهم فرش بافی در دوران حكومت شاهان مغول  می توان به اگرا، احمدآباد ـ آمریتسار ـ آندرا پرادش ـ كلكته ـ كشمیر ـ میرزا پور ـ اورنگ آباد ـ بنارس ـ لاهور می توان اشاره داشت و مثلا در اگرا كه یك شهر باستانی در شمال هندوستان و پایتخت امپراطوری مغول بود  در سا لهای 1619 م كارگاههای متمركز داشته اند و یا احمدآباد كه مركز بافت قالیچه بوده است ولی اكنون مركز مهمی نیست و یا كشمیر كه اكنون نیز فرشبافی در آن رایج است. این مراكز بسیار  در دوران مغول مهم و تاثیر گذار بوده است. </P> <P dir="rtl" align="right">          دو ناحیه مهم بافندگی در هند نواحی اطراف واراناسی Varanasi در مرکز شرقی هند و نواحی اطراف جیپور Jaipurدر جنوب غرب دهلی .هردو انواع متنوعی از فرشهای پشمی از کیفیت پایین تا انواع مرغوب را تولید میکنند.علاوه برطرحهای ایرانی نقشهای ابوسون و ساونری و تخت بافته های دهوری در نواحی نزدیک واراناسی بافته می شوند.درجیپورفرشها دارای تاروپود پنبه ای هستند.اغلب دارای تراکم 14/10(140گره بر اینچ مربع )هستند .درحالی که محصولات با تراکم 13/13درحال کاهش هستند اغلب تراکم ها را 9/9 تشکیل میدهند . تراکم های 14/10و 13/13اغلب با طرحهای ایرانی و طرحهای اروپایی ابوسون در تراکم های 9/9و با نقش گلهای تک دررنگهای ارام تولید می شوند .در واراناسی ابعاد در حدود 12*20فوت هستند تارو پود پنبه ای با کیفیت های بسیار پایین با کمتر از 40گره در اینچ مربع که در فرشهای مرغوب این ناحیه به 245گره رد اینچ میرسد . قالیچه های تبتی با همان تکنیک ودر قیمتهای ارزانتر در این ناحیه تولید میشوند- فرشهای کمی به روش پرزدار کردن بافته های کتانی نیز تولید میشوند.این فرشها گره ندارند.واز طرحهای ایرانی چینی وفرانسوی در ساخت انها استفاده میشود</P> <P dir="rtl" align="right">         بافندگان در جیپور طرحهای متنوعی از نقوش گل دار تولید میکنند(بخصوص ملهم از طرحهای شیروان ). سرینگر Srinagarدر کشمیردر شمال هند از مراکز تولید فرشهای مرغوب ابریشمی با طرحهای ایرانی است . اما بحرانهای سیاسی میان دولتهای هند وپاکستان از رونق فرشبافی در سالهای اخیر در این ناحیه کاسته است .امروز در فرشهای هند حداقل طول پرز در فرشهای کشمیری در حدود 4/1اینچ دیده مشود وفرشهای اوتارپرادش تا 8/7اینچ طول پرز دارند.. </P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">         در شهر امریستار که قدمت چندانی در تولید زیراندازها ندارد ودرپاسخگویی به نیازهای صادراتی ودر خواست های مصرف خانگی در  نیمه دوم قرن 19 تبدیل به یکی از مراکز فرشبافی در هند شده است ،بیشتر فرشهای ارمیستار در  رنگهای ارام تولید میشوند ودر مقایسه با سایر فرشهای هندی خواستار بیشتری یافته اند.</P> <P dir="rtl" align="right"><BR />نمونه هایی از فرشهای امریستار</P> <P dir="rtl" align="right">      بعد از دوره سلسله گوركانیان در قرن 17 میلادی كمپانی هند شرقی توسط انگلستان در این سرزمین بوجود آمد . این كمپانی كلاً كالاهای هندی را به اروپا معرفی می كرد و در ابتد كار این كمپانی انتقال ادویه به غرب بود كه بعدها تجارت بافته های كتانی و فرش را نیز بر عهده گرفت.  این محصل در نزد شاهزادگان اروپائی محبوبیت زیادی پیدا نمود. و تا اواخر قرن 19 این محصول به مقدار بسیار كم و بعنوان هدایای دیپلماتیك به غرب منتقل می شد.  ولی در ادامه در قرن 20 میلادی تعدادی زیادی از قالی های تجاری ارزان با طرح های اقتباس شده از ایران و تركمنستان در هند و پاكستان تولید شد و به كشورهای اروپایی صادر شد. از قرون 16 میلادی و قبل بر آن شال بافی هندی یكی از صنایع مرتبط با فرش می باشد كه در مراكز آمریستار و ایالت كشمیر تولید می شد و این تولید تا آخرین ربع قرن 19 م در همین دو استان وجود داشته است.</P> <P dir="rtl" align="right">در هند امروز نمونه های خوبی از فرشهای بزرگ پارچه سفارشی نیز تولید می گردد واز جمله در سمیرنا (Smyrna) و اوشاك (oushak) از این مناطق می باشند و همین طور هند در ردیف كشورهای مهم صادر كننده فرشهای ابریشمی می باشد. به لحاظ اندازه انواع سفارشات در فرش هند وجود دارد. اما بیشترین اندازه های رایج را قالی های 83/1 × 74/2 سانتی متر و 66/3 × 57/4 متر و قالیچه های  (92 × 83/1 تا 22/1 × 14/2) متر تشکیل می دهند .</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">         به لحاظ رج شمار قالیچه های هندی و قالی های هندی اغلب بین 26 الی 30 رج بوده  و 10% آنها بین 30 تا 40 رج نیزتولید می گردد. و گره بكار رفته بیشتر فارسی یا نامتقارن می باشد. البته در دوران شاهان گوركانی بیشتر از گره تركی و نوعی از گره تركی كه به آن Nominal اطلاق می شود، بكار می  رفته است.  این گره را در رج شمار بدین صورت نمایش می دادند : توسط 2 عدد با یك خط فاصله مثلاً 52/7 كه عدد اول نشانگر تعداد پودها یا گره های افقی در یك سطح 9 اینچی كه به 10 قسمت مساوی تقسیم شده و عدد بعد نشانگر تارها یا گره های عمودی در همان سطح 9 اینچی ،كه بدین ترتیب مثلا عدد 52/7 معرف یك فرش با 70 پود در 9 اینچ یعنی تقریبا 70 گره افقی و 104 = 2 × 52 گره در طول در 9 اینچ مربع خواه بود ،بنابراین رجشمار بدین صورت حساب می شد كه عدد اول را در10 ضرب كرده و عدد دوم را در 2  ضرب نموده آنگاه حاصلضرب بر عدد81 تقسیم می نمودندکه تعداد گره در یك اینچ مربع بدست می آمد یعنی  بنابراین فرش با مشخصات 52/7 در هر اینچ مربع 90 گره خواهد داشت و بیشترین اعدادی كه معمول بوده است 30/4 ـ 40/5 ـ 52/7 ـ 60/9 ـ 60/12 بوده است. </P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right"><BR />از این مبحث كه بگذریم در مورد رنگرزی و مواد اولیه مورد استفاده دراین هنر- صنعت،در هند بیشتر داخلی می باشد و پشم بیشتر در استانهای اوتارپرادش و راجستان تولید می شود که  بیش از  نیاز صنعت فرش بافی كشورهند است و بقیه مواد اولیه شامل ،كرك و پشم از زلاندنو و استرالیا وارد می شود. در موارد بسیاری نمونه های نخ های ریسیده شده از كیفیت پایینی برخوردار است و از نخ دستریس نیز در نمونه هایی استفاده می كنند.  پنبه نیز از اقلام تولید داخل بوده و سابقه هزاران ساله در هنر منسوجات هندی دارد ولی اكنون كفاف تولید داخلی را نداشته و بنابراین وا رداتی است . </P> <P dir="rtl" align="right">            </P> <P dir="rtl" align="right">         صنعت رنگرزی نیز این كشور سابقه طولانی دارد و رنگ های طبیعی بسیار زیادی تولید می شده است و رنگ های قالی های قدیمی گیاهی و در حال حاضر اغلب صنعتی است.   </P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">          در راستای طراحی در حال حاضر بیشتر از نقشه های ایرانی، چینی، فرانسوی، تركمنی، مراكشی و نمونه هایی از طرح های محلی كشمیراستفاده می نماید. نمونه های بسیاری از طرح های مناطق همدان، ساروق، كاشان، تبریز، اصفهان، خراسان ایران در هند استفاده میگردد. البته در بعضی از نقوش طرح های ایرانی و فرانسوی و ... از موقعیت های هندی مخصوص به خودشان مثل پرنده های هندی و گل های بزرگ هندی بصورت تركیبی استفاده می گردد. طرحهای فرش هندی اغلب بوسیله طراحان از یک عکس یا تصویر فرستاده شده تهیه میشوند .در کشمیر طرحها برروی کاغذ های شطرنجی طراحی میشوند.</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">از كل فرشهای محلی تولید شده در هند می توان به چند نمونه خوب اشاره كرد : </P> <P dir="rtl" align="right">        فرشهای كشمیر غالباً قالیچه با گلهای بزرگ و رنگ هایی كه زرد هندی در آن بارزتر است.به طور میانگین فرشهای کشمیری 324گره در اینچ مربع تراکم دارند .امریستار Amritsar اگرا Agra جیپور Jaipur وگوالیور Gwalior از تولید کنندگان محصولات مرغوب هند هستند.  روشی که توسط بافندگان کشمیر وامریستار دنبال میشود تالیم نام دارد'Talim' که تجربه زمان ومهارت زیادی میطلبد.یک چارت کد شده رنگ شماره گره هایی رانشان میدهند که قرار است با ان رنگ بافته شوند.استاد کار شمارههاراباصدای بلند برای بافندگان خود میخواند.رنگهاوشماره گرههایی که باید بافته شوند با نشانه هایی نشان داده میشوند.</P> <P dir="rtl" align="right">وارانگال Warangal والورو Eluruدر اندراپرادش ازجمله قدیمیترین تولید کنندگان فرش درهند هستند. به طرز شگفت انگیزی 90درصد تولیدات فرش کشور از کمربند میرزاپور-بهادوهی در اوتار پرادش Mirzapur-Bhadohi هستند. سنت فرشبافی در این کمربند که بزرگترین تمرکز بافندگان را در هند تشکیل میدهد که حدود 400سال قدمت دارد. محصولات این ناحیه عموما در سطح کیفی متوسط وپایین قرار دارند. اخیرا محصولات این ناحیه اندکی رشد رد کیفیت را نشان میدهد. بیش از 90000دار در این صنعت بکار گرفته شده وبیش از 500000نفر مشغول به بافت وفعالیت در سایر مشاغل مرتبط به ان هستند. نواحی کوهستانی بمانند لاداخ Ladakhدارجیلینگ Darjeeling سیکیم   Sikkim مانیپور Manipurواروناشال پرادش Pradesh  Arunachal روشهای ویژه تولیدی خود رادارند.در این مناطق پشم خالص در رنگ های تابان بکارمیروند که با  نقوش اژدها شیر برفی و نقوش استریلیزه داوودی ولوتوس (نیلوفر ابی) تزئین یافته اند.</P> <P dir="rtl" align="right">صنعت فرش که به صادرات جهت گیری شده میرود که جایگاه سومین تولید کننده فرش جهان را بخود اختصاص دهد.المان امریکا بریتانیای کبیراسترالیا وکانادا مهمترین خریدادران فرش هند هستند.</P> <P dir="rtl" align="right">        آگرا فرشهایی با پرزهای بلند و رجشمار پایین كه در آن از رنگهای آبی، سبز، قهوه ای استفاده می شود.بسیاری از فرشهای مرغوب اگرا مربوط به قرن 19م هستندکه در کارگاههای تجاری وزندانها تولید میشوند.بعضی از زندانی ها پس از اموزش به بافندگان فرشهای مرغوب تبدیل میشوند.انها در زندانها از روی نمونهایی که به زندانها قرض داده شده اند نمونه های خود را میبافندو یا از روی تصاویر .بسیاری از این فرشها به سفارش دولت وسازمانهای دولتی است .</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">نمونه هایی از فرشهای ا گرا</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">تنها ابزار مورد استفاده بافندگان چاقویی باشکل خاص به اسم چهورا'chhura'وشانه ای از اهن وچوب به اسم پنجه  panja ویک قیچی است  است .معمولا چها ویا پنج بافنده برروی یک دار کار میکنند.اغلب پسرهای جوان هستند که تحت نظارت یک سرپرست روی یک دار کارمیکنند.دراغاز به شکل یک کپی از کارهای ایرانی بو که به تدریج شکل هندی بخود گرفت .در تولیدات امروزه پرز فرشها کمی کمتر از 4/1اینچ درفرشهای کشمیرویا در حدود 8/7اینچ در فرشهای Indo-Berber تولید شده در اوتار پرادش هستند.نقشمایه ها تنوعی از ایران اسیای مرکزی افغانی ترک چینی مراکشی وفرانسوی دارند.نقشمایه های هندی هم همچنان به زندگی خود ادامه میدهند.فرشهای کشمیری تراکمی درحدود 324گره بر اینچ دارند.</P> <P dir="rtl" align="right"> </P> <P dir="rtl" align="right">وارانگال Warangal و الورو Eluruدر اندرا پرادش از جمله قدیمی ترین مراکز فرشبافی هند هستند.</P> <P dir="rtl" align="right">       </P> <P dir="rtl" align="right">      امروزه هند را یكی از بزرگترین صادركنندگان فرش در دنیا تقسیم بندی می كنند كه بدلیل ارزان بودن مواد اولیه و پائین بودن قیمت كارگر و در كل در این قسمت سیاست های بسیار مناسبی پایه گذاری شده است اما باید این مسئله را خاطر نشان كرد كه تمام استانداردهای بین المللی به لحاظ كیفیت و تولید محصولات آنتیك و خاص هنوز در دست ایرانیان است</P></TD></TR></TBODY></TABLE> text/html 2007-07-01T21:06:43+01:00 محمد رضا قدیری مفرد http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/53190/clubname/irancarpetour <P>علل عدم موفقیت کامل دومین نمایشگاه بزرگ فرش دستباف استان خراسان رضوی</P> <P><IMG hspace="10src" align="right" vspace="10" border="1" />به دنبال برگزاری موفقیت آمیز اولین نمایشگاه بزرگ فرش دستباف استان در سال گذشته و فروش نسبتاً خوب آن، تجار و تولیدکنندگان فرش با شور و اشتیاق فراوان منتظر برگزاری نمایشگاه بعدی بودند به طوریکه در روزهای پایانی نمایشگاه اول تقریباً همگی آنها از چگونگی برگزاری نمایشگاه بعدی و زمان آن سوال میکردند. بنابراین برای همگان محرز و آشکار بود که تقاضا برای غرفه در نمایشگاه فرش بعدی افزایش خواهد  داشت و استقبال تولید کنندگان و تجار فرش استان از نمایشگاه دوم این موضوع را تایید نمود اما چرا نمایشگاه دوم در رسیدن به اهداف خود ناکام ماند :</P> <P>1-   عدم هماهنگی: عدم هماهنگی فیمابین متولی فرش(سازمان بازرگانی)، مجری، تشکلهای فرش و شرکت سهامی نمایشگاه بین اللملی مشهد یکی از مهمترین معضلات نمایشگاه دوم بود به طوریکه تقریباً هر کدام صرفاً در راستای هدفهای بخشی خود حرکت نموده و برای هیچکدام توفیق یا عدم توفیق نمایشگاه از اولویت برخوردار نبود.</P> <P>2-   حضور کمرنگ سازمان بازرگانی استان: متاسفانه بلحاظ سلایق شخصی رییس محترم سازمان (جناب آقای صفرزاده) این سازمان به عنوان متولی فرش حضور بسیار کمرنگی در جهت حمایت و نظارت بردومین نمایشگاه بزرگ فرش دستباف استان داشت از نظر حمایتی علیرغم آنکه مرکز محترم فرش ایران تمامی هزینه های مربوط به نمایشگاه کیش را متحمل میگردد ولی از دومین نمایشگاه بزرگ فرش استان هیچگونه حمایتی به عمل نیامد . در حد حمایت های محلی و حداقل از نظر معنوی نیز سازمان بازرگانی استان نه تنها حمایتی نداشت که حتی تعداد قابل توجهی از پوسترهای نمایشگاه که نام سازمان بازرگانی استان بر آن درج گردیده بود بنابه دستور شخص رییس محترم سازمان پخش نشد!! از نظر نظارتی نیز سازمان بازرگانی به وظیفه خطیر خود در این خصوص عمل نکرد. کتاب ویژه دومین نمایشگاه بزرگ فرش دستباف استان بیشتر از آن که اختصاص به فرش دستباف داشته باشد به فرش ماشینی و حتی کالاهای تزیینی دیگر پرداخته بود و هیچگونه تصویری از سیمای فرش استان ارائه نمیداد. بعلاوه آنکه مشخص نگردید تبلیغات نمایشگاه به عهده کدام شخصیت حقیقی یا حقوقی است؟ مجری؟ شرکت سهامی نمایشگاه؟  یا ...</P> <P>3-   تبلیغات ضعیف: از نظر تبلیغاتی دومین نمایشگاه بزرگ فرش دستتباف استان نه تنها نمره مثبتی نگرفت که نمره منفی نیز داشت. پوسترهای طراحی شده دومین نمایشگاه فاقد هرگونه جذابیت هنری بود و مشخص است که مجری محترم دقتی در طراحی این پوستر به عمل نیاورده است. برخلاف نمایشگاه اول تقریباً در سطح شهر پلاکاردی به چشم نمیخورد از بیل بورد و ... دیگر ابزار تبلیغاتی هیچگونه خبری نبود حتی ورودی نمایشگاه نیز آثاری که نشانگر برگزاری نمایشگاه فرش باشد مشاهده نگردید و این در حالیست که از غرفه داران محترم هزینه های تبلیغات اخذ شده بود. جمله معروفی است که اگر میخواهی کسی را خراب کنی از او دفاع بدی کن!! تبلیغات دومین نماشگاه بزرگ فرش دستباف بالاخص کتاب نمایشگاه همین مصداق را داشت و بیشتر در حد رفع تکلیف بود تا انجام یک حرکت هماهنگ به منظور کشاندن شهروندان مشهدی به نمایشگاه .</P> <P>4-   عدم برنامه ریزی: مشخص نشد که دومین نمایشکاه بزرگ فرش استان در راستای کدامین هدف برگزار میگردد اگر قرار بود که شهروندان مشهدی خرید فرش داشته باشند چرا در این راستا برنامه ریزی نگردید؟ و اگر هدف فروش فرش به تجار و صادرکنندگان بود چرا بر خلاف نمایشگاه اول در این نمایشگاه اثری از صادرکنندگان و تجار نبود؟</P> <P>5-   عدم استفاده از پتانسیل تسکلهای فرش: بالاخره معلوم نشد که علیرغم آنکه تقریباً تمامی تشکلهای فرش مایل بودند که مجری برگزاری دومین نمایشگاه فرش دستباف بودند و حتی در روزهای اول مطرح گردید که اجرای نمایشگاه به عهده  اتحادیه صنفی بافندگان مشهد می باشد چرا اجرای آن به شخص حقیقی (جناب آقای پرده شناس) واگذار گردید. لازم به ذکر است اتحادیه شرکت تعاونی فرش دستباف روستایی و اتحادیه صنف فروشندگان فرش مشهد آمادگی کامل جهت اجرای نمایشگاه را داشته اند.</P>