2012-02-12T20:49:18+01:00 text/html 2006-07-03T04:00:00+01:00 مهدی واحدیان http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/19149/clubname/hadese_dar_jamee حبیب احمدزاده <br /> آقای ویل راجرز<br /> افسر ارشد نیروی دریایی آمریكا و ناخدای سابق ناو پاسور وینسنس<br /> اوایل غروب دیشب، ناوچه جنگی ما در این سوی كره زمین و در آب‌های خلیج فارس، كه شما و نیروهای تحت امرتان، شرجی بودن و رطوبت بالای آن را حتما هنوز به یاد دارید، آرام و با سرعتی كمتر از دو گره دریایی از مختصات (3، 56، 42، 26) در ساحل جزیره هنگام عبور كرد. در آن لحظات، سكوت همه ما را فرا گرفت و صفحه سونار(رادار زیر دریا) امواج الكتریكی برگشتی از قطعات منهدم شده ایرباس را كه بر سطح مرجان‌های دریایی آرام گرفته‌اند نشان داد. به طور حتم، هنوز اجزایی از یكصدوچند شهید مفقودالاثر غیر نظامی در میان آنان یافت می‌شود.<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> برای هر فردی غیر از شما، شاید توجه به واقعه‌ای كه سال‌ها از آن می‌گذرد، كمی عجیب باشد، ولی به طور حتم برای فرد شما، چنین نخواهد بود و اگر تعجبی دركار باشد، این است كه چرا یك نظامی ایرانی، هم‌درجه شما از این سوی كره زمین و هزاران كیلومتر بعد مسافت، تصمیم به چنین تماسی گرفته، تا مكنونات قلبی خود را به شما بازگو كند.<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> این گفته را به یاد دارید؟ «من سنگینی این بار را تا پایان عمر به دوش خواهم كشید.»؛ جمله‌ای كه فردای انهدام هواپیمای ایرباس، خبرگزاری‌ها از زبان شما بازگو كردند. این كلمات، سال‌هاست كه من را به عنوان یك ناخدای مسلمان شرقی، به فكر واداشته كه اگر در آن لحظه فاجعه‌آمیز در موقعیت شما قرار می‌گرفتم و دستور چنین شلیكی را می‌دادم، مسیر تفكرات، وجدان و آسایش روحی من در آینده، به كدامین سمت سوق داده می‌شد؟ برای شما هم كه چنین تجربه دهشت‌زایی را پشت سر گذارده‌اید، به عنوان یك انسان غربی، تنها مجبور به حدس و گمان هستم.<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> صراحت و صداقت، مبنای یك گفت‌وگوی واقعی را تشكیل می‌دهد. آیا شما همچون میلیون‌ها انسان دیگر، كه برای فرار از رودررویی با مشكلات خرد و كلان به مٌسُكٍن‌ها پناه می‌برید، برای فراموشی آن لحظه، به زیاده‌روی در مصرف قرص‌های خواب‌آور، الكل و یا حتی مواد مخدر پرداخته‌اید؟ و یا نه، دچار تفریط شده و برای نادیده گرفتن مسئولیت بزرگتان در چنین واقعه‌ای، كنج انزوا را برگزیده‌اید و به یاری مكاتب مردم‌گریزی همچون بودائیسم، ذن و… به عالم «نیروانا» پناه برده‌اید؟ و یا شاید همچون یكی دیگر از افراد ارتش آمریكا، كه در جنگ ویتنام، دستور بمباران مردم غیرنظامی روستایی را به وسیله بمب‌های ناپالم صادركرد، كشیش شده و هم‌اكنون در برابر صلیب آهنین و پیكر رنجور حضرت مسیح (ع)، زانو زده و به دعا مشغولید؟!<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> اگر آن جمله از صمیم قلب ادا نشده یا با گذشت زمان، به فراموشی نسبی سپرده شده باشد، شما اكنون در كنار خانواده‌تان، به راحتی زندگی می‌كنید و آن مدال شجاعت را كه در برگشت از آن مأموریت دردناك، رئیس جمهور ریگان، در جلوی چشمان همگان، در اسكله به سینه‌تان دوخت، در قابی مخصوص در بهترین نقطه منزلتان قرار داده (با آن‌كه هرگز دوست ندارم این جمله را در مورد هیچ انسان دیگری به كار ببرم) و بدان مدال خونین افتخار می‌كنید؟!<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> من در لابلای این مطالب، به دنبال اثبات گناه مسلم شما و افراد زیردستتان نیستم، بلكه آمده‌ام راه گفت‌وگو را پس از سال‌ها، به حقیقت آن ماجرا باز كنم؛ حقیقتی كه علت شلیك ناو فوق‌پیشرفته وینسنس به یك هواپیمای مسافربری بی‌دفاع در كریدور هوایی بین‌المللی را مشخص خواهد كرد و این كه آیا واقعا شما به عنوان كاپیتان و فرمانده كشتی وینسنس، از روی تعمد، دستور شلیك به هواپیما را صادركردید، یا همان‌ گونه كه دستگاه تبلیغاتی شما تا‌كنون وانمود می‌كند، یك اشتباه سخت و نرم‌افزاری در سیستم كامپیوتری ناو، باعث تشخیص ندادن هواپیمای ایرباس از یك فروند هواپیمای جنگنده شكاری تام كت ( f14 ) شده است؟ آیا حقیقت، تنها در همین دو پاسخ نهفته است؟ من به عنوان یك ناخدای نظامی، علت را در نكاتی دیگر جستجو می‌كنم.<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> شاید از گفته من در آغاز امر تعجب كنید، ولی دلیل اصلی دستور شلیك دو موشك استاندارد2 در سوم جولای سال 1988 بر خلاف همه تحلیل‌های یك‌بعدی تا به امروز، بر یك پایه استوار است كه دركوتا‌ه‌ترین كلمات می‌توان آن را ایدئولوژی «رویای آمریكایی» نامید.‌<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> بهتر است، برای درك بهتر این ایدئولوژی، كه امروزه در تمامی تار و پود زندگی شما آمریكاییان تنیده شده، به سال‌ها قبل برگردیم، تا كاركرد این رویای آمریكایی را دست‌كم در روش‌های نظامی شما بهتر ببینیم. آمریكاییان همیشه خود را قهرمان آزادی و دمكراسی جهان می‌دانند و این منجی افسانه‌ای در دو جنگ جهانی و پس از خسته شدن متحدین و متفقین، همچون ماتادوری در لحظه آخر، به میدان آمد و با فروكردن آخرین شمشیر، یك‌تنه، رهبر پیروز جنگ لقب گرفت و این رویای ناجی افسانه‌ای بودن، كم‌كم به عادت ثانویه ارتش شما تبدیل شد.<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> فراگیرشدن تلویزیون و پخش بی‌واسطه صحنه‌های خونین قتل‌عام «ویت كنگ‌ها» و روستاییان طرفدارآنان و نیز به آتش كشیدن كلبه‌ها با شعله‌افكن‌های دستی و همچنین بمباران شیمیایی مزارع برنج، با استفاده ازهواپیما‌های غول‌پیكر(ب52) كه برای جنگ با خرس شمالی(شوروی) ساخته شده بودند، برای ملت، دولت وا رتش شما، سرافكندگی بسیار شدیدی به بار آورد. سربازان آمریكایی، كه بنا بر ایدئولوژی (رویای آمریكایی) به جنگ رفته بودند، پس از فروكش كردن احساسات اولیه، به خود آمدند و مانند هر انسان بازی‌خورده، به دنبال مسببان این جنایت گشتند. اینجا بود كه طراحان میلیتاریستی شما به فكر افتادند تا از این بازتاب روحی و روانی سربازانتان جلوگیری كنند.<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> آنان به این نتیجه رسیدند؛ شلیك كن و فراموش كن( fire and forget ).<br /> با اختراع نسل جدیدی از سلاح‌های هدایت‌شونده، كه پس از شلیك به كنترل و هدایت آنان نیازی نیست، نسلی موسوم به« شلیك كن و فراموش كن» به وجود آمد كه افرادتان، كیلومترها دورتر از صحنه نبرد، موشك‌ها و بمب‌ها را رها می‌كردند تا پس از پشت سر نهادن فاصله‌ای دور، هدف را به نابودی كشند. با این نسل جدید، پنتاگون برای فرار از واقعیت و همچنین تلفات و خسارات، ستون‌های دیگری از ایدئولوژی (رویای آمریكایی) را به زعم خود بنا كرد. ولی این نسل از سلاح‌ها با ظاهری انسانی و فرشته‌گونه به مولودی شیطان ختم شد؛ نتیجه‌ای كه به زعم من، به این صحبت فیلد مارشال گورینگ، فرمانده لوفت وافه (نیروی هوایی آلمان نازی) در دادگاه نورنبرگ و در مورد آدولف هیتلر، بی‌شباهت نیست. می‌دانید او چه گفت؟ او گفت: «هیتلر در اویل كار، یك انسان بود، بعد یك فرشته و در پایان، یك شیطان مجسم شد».<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> شلیك كن و فراموش كن.<br /> سال‌هاست كه در دورترین نقاط جهان، ارتش آمریكا در هرگونه درگیری از این گونه سلاح‌ها استفاده كرده و خلبان یا توپچی آمریكایی، نتیجه عمل خود را مستقیم ندید و نمونه بارز استفاده شیطانی از این اختراع به ظاهر انسانی، شلیك ناو شما به هواپیمای ایرباس ایرانی است.<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> از زاویه‌ای دیگر به موضوع بپردازیم؛ شما و نفرات متخصص سیستم‌های راداری و موشكی ناو وینسنس، در مراكز آموزش نظامی و در پشت سیمیلاتورهای رایانه‌ای، بارها هدف‌های كاذب روی مونیتور را تنها با فشار یك كلید، منهدم و صدها و هزران بار این كار را تكراركرده‌اید، ولی نكته جالب آن است كه طراحان سیمیلاتور، تنها شما را در برابر یك پرسش برای شلیك یا شلیك نكردن قرار می‌دادند. اگر هواپیما یا ناو كاذب با ارسال علایم، خودی بودن را اطلاع می‌داد، شلیك ممنوع بود و در صورت نفرستادن علایم دستور شلیك صادر می‌شد.<br /> <br /> حال این پرسش مطرح است كه آیا طراحان شما، برای اهداف بی طرف و غیرنظامی نیز، مرحله سومی در تصمیم‌گیری در نظر گرفته بودند؟ پاسخ مسلما منفی است.<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> این گونه بود كه همه شما به نوعی بازتاب روانی؛ یعنی« شرطی شدن به شلیك» مبتلا یا معتاد شده‌اید؛ درست مانند فردی كه از تمرین بازی دركامپیوتر، پشت فرمان واقعی ماشین درخیابانی شلوغ قرار بگیرد. شما نیز در آب‌های خلیج فارس، به گونه‌ای شرطی شده، درون پیشرفته‌ترین ناو پاسور جهان، منتظر و گوش به زنگ حاثه‌ای بودید. آن همه تمرین‌های طولانی، شما را به عصبیتی رسانده بود كه هر نظامی دیگر را می‌رساند. همه شما، به گونه‌ای ناخودآگاه و غریزی به دنبال این موقعیت، بی‌تابی می‌كردید، تا دست‌كم در تفكراتتان از یك قهرمان خیالی در بازی‌های كامپیوتری، به یك قهرمان واقعی صحنه نبرد تبدیل شوید.<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> در همان سال‌ها كه ناوگان آمریكا به پشتیبانی كشور مهاجمی چون عراق در خلیج فارس جولان می‌داد، نفرات شما دور تا دور عرشه كشتی‌ها و حتی ناوهای هواپیمابر را با دوربین و سلاح سبك، نگاه می‌كردند، تا ما با قایق‌های كوچك فایبرگلاس خود، به آنان حمله‌ورنشویم. ناوگان آمریكا، خود را برای جنگی با سلاح‌های پیشرفته و همسان، همچون شوروی آماده كرده، ولی ناگاه این فیل عظیم‌الجثه، خود را در برابر مورچه‌ای در خرطوم، ناتوان می‌دید. تئوریسن‌های پنتاگون، هیچ نظریه‌ای برای ترساندن افراد شهادت‌طلب نداشتند. یك مه رقیق، تاریكی شب و كوچك‌ترین بازتاب نور بر سطح دریا، می‌توانست خطر بزرگی همچون یك قایق انتحاری شهادت‌طلب را برای شما تداعی كند و بدینسان، پس از ورود پیشرفته‌ترین ناو كامپیوتری جهان به آب‌های بسته خلیج فارس، هیولای مرگ از هر طرف خود را به شما نمایاند. موشك‌های سرگردان، قایق‌های كوچك عبوری، لنج‌های عادی ماهیگیری، واقعا كدام یك تهدید می‌شدند؟ می‌دانید چرا آن همه تبلیغات درباره پیشرفت تكنولوژی سلاح‌ها و ناوهای هواپیمابر در مقابل قایق‌های كوچك ما بی‌اثر شدند؟<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> سعی خواهم كرد، با مثالی مسأله را برایتان روشن كنم. شما حتما به عنوان یك دریانورد در شبی صاف، ماه و ستارگان چشمك‌زنش را در آسمان بی‌انتها دیده‌اید كه چگونه جشنی آرام و زیبا برپا كرده‌اند، ولی باید این را بپذیرید كه بیشتر ملت شما، سال‌هاست كه جهان را تنها از دریچه اینچ‌های تلویزیون رنگی می‌بینند و از این دریچه، تغذیه فكری می‌شوند. همین باعث شده‌ است تا جهان با عظمت خداوندی در چشمانشان خار جلوه كند.<br /> <br /> آیا ساعتی دچار بی‌برقی شده‌اید تا در شب و یا نور فانوس، خانه روشن كنید و تازه بفهمید كه برای نخستین بار و پس از مدت‌ها بدون واسطه‌ای به نام تلویزیون، چشم درچشم عزیزانتان دوخته‌اید؟ این نگاه با واسطه به جهان، یكی از دلایل عمده ترس و وحشت شما از مرگ و آینده است؛ یعنی ارتباط نداشتن صحیح با طبیعت و بالطبع خداوند، به همین علت، لحظه‌ای تنهایی و در خود رفتن را برنمی‌تابید. این ترس از مرگ و نگاه مادی، كه جزو اصلی دیگری از رویای آمریكایی است، خمیرمایه شلیك ناو وینسنس به هواپیمای مسافربری است.<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> از این جا بود كه فاجعه شكل گرفت. وقتی پرواز 655 ، با پانزده دقیقه تأخیر در ساعت10:17 صبح، از باند فرودگاه بندرعباس برخاست، شما در وضعیت جنگی قرار داشتید و دقیقا یك ماه و پنج روز از عزیمت شما از بندر «سان‌دیه‌گو» و ورود به آب‌های خلیج فارس می‌گذشت؛ یك ماه‌ وپنج روز كابوس كشیك‌های مداوم از عملیات انتحاری، مین و شاید غواص‌های انتحاری. افسر مربوطه، سراسمیه شما را در جریان قرارداد، مبنی بر این كه هواپیمایی را بر صفحه رادار دیده است. این جا بود كه فاجعه رخ داد. برخلاف گفته‌های شما، سیستم «ایجیزمارك» یا قلب كامپیوتری ناو وینسنس در اثر اخلال، هواپیمای ایرباس را كوچك‌تر از اندازه و به جای اف14، مشخص نكرده بود. در حقیقت، مجموعه‌ای از شرطی شدن بر اثر تمرین‌های غلط و استرس و وحشت، باعث شد تا پیش از شناسایی كامل هواپیما، دستور شلیك را صادركنید. در واقع، نتیجه‌ای كه رویای آمریكایی در برخورد با مرگ و واقعیت به دست می‌دهد، سبب شد تا شما، هواپیمای ایرباس را بر صفحه رادار به صورت یك هواپیمای جنگی در حال شیرجه بپندارید. <br /> <br /> حدیث زیبایی از نخستین امامان می‌نویسم؛ «آرزوهای دور و دراز، انسان را می‌فریبند و در لحظه برخورد با واقعیت، او را تنها گذارده، می‌رود». این شلیك، پایان زندگی290 زن ، مرد و كودكی بود كه در آن لحظه، حتی تصور چنین فرجامی را برای خود نداشتند، ولی آیا این پایان كار بود؟ دست‌كم برای شما خیر.<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> من نیزسال‌ها جنگیده‌ام، ولی پیش از آن، خواندن خاطرات سربازان شما، حقی برگردن من گذاشته، كه باید آن را در این جا ادا كنم. سال‌ها قبل از پوشیدن لباس نظامی‌گری، خاطرات سربازان از جنگ برگشته شما را می‌خواندم: سرگذشت افسر خلبانی كه بمب اتمی (پسركوچك) را بر فراز هیروشیما منفجر كرد، یا نفراتی كه در جنگ ویتنام، دهكده‌های مشكوك به حضور ویت‌كنگ‌ها را با مردمانش یك‌جا سوزاندند. وجه مشترك این خاطرات، آن بود كه پس از فرونشستن احساسات اولیه آن‌چه شعله‌ورتر و سوزان‌تر می‌گشت، ندامت و شرم از این عملكرد‌ها بود.<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> چرا ایدئولوژی« شلیك كن، فراموش كن» نتوانست، مشكلات ارتش آمریكا راحل كند؟ شما در این‌باره چه می‌پندارید؟ آیا پس از یك زندگی با چنین بار سنگینی به پاسخ آن دست نیافته‌اید؟ یكی از رؤسای جمهور شما جمله جالبی دارد: «پیروزی، هزار پدر و شكست، یك پدر بیشتر ندارد». پس از شكست عراق از متحدین و در جشن مجلسین آمریكا، همه سناتورها، نكته‌ای را گوشزد می‌كردند كه برایم بسیار جالب بود و آن، دم زدن از حضور خود در عربستان بود تا شریك پیروزی قرار گیرد؛ حضوری صدها مایل دورتر از قهرمان ماجرا. آیا آنان خود را در ماجرای غمبار شما نیز شریك كردند؟ آیا رئیس‌جمهور ریگان با نصب آن مدال بر سینه‌ات، در واقع، تو را تنها قهرمان این شكست ندانست؟ آیا تنها كسی كه همه این حاثه را به فراموشی سپرد، آقای رونالد ریگان نیست؛ آن هم به مدد بیماری «آلزایمر» (فراموشی) مغزی؟ حتما در این نكته با یكدیگر ‌هم‌‌عقیده‌ایم، كه سیاسیون شما آدم‌های جالبی هستند.<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> تجربه‌های گرانقدر سربازان شما، كه با روحی پریشان، سر بر بالین می‌گذارند و در لحظه بیداری، به یاد می‌آورند كه چه بار سنگینی را تا آخر عمر به دوش خواهند كشید، باعث شد، تا قبل از فشار ماشه تفكركنم؛ این تفكر كه به زودی احساسات و رویاهای قهرمان شدن، فرو می‌نشیند و انسان در محكمه وجدان، محاكمه می‌شود. یك سال زندگی در شهری محاصره شده و زیر آتش، به من فهماند كه در برابر دشمنی غدار،كه تنها زبان زور می‌فهمد، فلسفه آزمایشگاهی بودا، فریبی بیش نیست. وقتی در تمدن مكتوب5500 ساله بشر،تنها 129 سال بدون جنگ ثبت شده، با توجه به عمر كوتاه انسانی، چگونه می‌توان با فلسفه «هرگز شلیك نكن» زیست؟ آیا اگر بودا از قرنطینه خود دركوه‌های هندوكش و از فراز چند هزار سال گذر می‌كرد و در زمان حال، به جنگ داخلی سارایوو وارد می‌شد، می‌توانست به عنوان یك شهروند مسئول، در قبال كشتار هر روزه مردم شهرش، چهار زانو نشسته و به خلسه رود؟ و یا نه، به «رادووان كارادویچ» نامه می‌نوشت تا از نسل‌كشی دست بردارد؟ وقتی میهن من ایران، با همه سنن و اعتقاداتش، غافلگیرانه مورد هجوم همسایه غربی واقع شد، بین این دو تجربه مخیر ماندم؛ قهرمانی از نوع بودا، قدیس ماندن و به نوعی فرار از مسئولیت و یا نه پر‌شتاب درگیرشدن و چكاندن و در آخر، تبدیل شدن به قهرمان شكست خورده‌ای از نوع شما، ولی تجربه‌ای از فراز1400 سال توانست، تعادل و یكتا راه سعادت مطلق را به وسیله مذهب فراسویم قرار دهد.<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> ما مسلمانان امام و قهرمانی به نام حضرت علی (ع) داریم. در همان اوایل كه اسلام در شبه عربستان، شروع به نشر یكتا‌پرستی در میان بت‌پرستان كرد، لشكر بزرگی از بت‌پرستان شهر مدینه، محل اقامت پیامبر اسلام (ص) را محاصره كردند و بزرگ‌ترین جنگاور مشركان به نام عمروبن عبدود، از خندقی كه به دور شهركشیده بود، عبوركرد و مبارز طلبید. حضرت علی(ع) با آن كه جوان بود، به میدان شتافت. هیچ كس و حتی خود عمروبن عبدود، كوچك‌ترین گمانی نمی‌برد كه علی، زنده از این آوردگاه بازگردد. درگیری بین این دو آغاز شد. در آغاز نبرد، امام ما دركمال ناباوری همگان، حریف را بر زمین زد و سپس به كناری رفته و دقایقی بعد برگشته و دوباره نبرد تن‌به‌تن شروع و با مرگ عمروبن عبدود پایان می‌یابد. پس از نبرد، دلیل آن چند دقیقه توقف را پرسیدند. علی (ع) فرمود: هنگامی كه بر زمینش زدم، بر من آب دهان انداخت، لحظه‌ای عصبانی شدم و بدین دلیل، از جای برخاستم تا دشمن خدا را به دلیل ناراحتی نفسم نكشم، پس از رفع عبانیت، دوباره به نبرد مشغول شدم.<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> از این تجربه چه برداشت می‌كنید؟ لحظه‌ای تفكر بر پایه رضای خدا و هرگز نفس خود را در نظرگرفتن، اما لحظه‌ای كه نفرات شما در پل فرماندهی وینسنس، از اصابت موشك‌های رها شده هواپیمای مسافربری مطمئن شدند، دقیقا چنین جیغی كشیدند ( yoo hoo). آیا این شیهه شباهتی به صدای سواره‌نظام آمریكا در قتل‌عام سرخ‌پوستان و یا به داركشیدن سیاه پوستان توسط گروه‌های كوكلاس كلان كلان ندارد؟ بله ( yoo hoo ).<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> مجموع این تجربیات، به من و دوستانم آموخت كه برخلاف افراط‌كارانی همچون شما و تفریط‌كاری همچون بودا، تنها به دین و مذهب خود بیاویزیم و پیش از هر شلیك، تفكركرده و بعد ماشه را بچكانیم، تاپس از هشت سال حضور در جبهه دفاع، كه به حق مقدسش می‌شماریم، احتیاج به هیچ قرص خواب‌آوری نداشته باشیم. در زمان جنگ، چهار میلیون داوطلب به جبهه‌ها رهسپار شدند و در زیر سایه توجه به مذهب، كشور مقابل ما نتوانست، حتی یك مورد هتاكی جنسی به نوامیس خود را ابراز نماید و این یكی از بزرگ‌ترین دستاوردهای بشری در دفاع است، ولی در مقابل، با خروج سربازان آمریكایی از شرق دور، بنابر آمار رسمی دستگاه‌های سازمان ملل،000/20 فاحشه دركامبوج باقی ماندند و این یك ركورد واقعی توسط ارتش شما بود كه بر جای ماند.<br /> <br /> آقای ویل راجرز<br /> اكنون من در ساحل خلیج فارس و به یاد290 شهید بی‌گناه، كه اجساد بیش از صد تن آنان، هنوز در اعماق دریا آرمیده، این مطالب را برای شما می‌نویسم، به گرامیداشت قربانیانی كه به یقین، هرگز هالیوود به یادبودشان «تایتانیك» دیگری نخواهد ساخت. من در هر گذر از این مختصات كه چشمم به صفحه سونار می‌افتد، به شنا فكر می‌كنم و كاری كه می‌توانید برای كاستن از این بار گران انجام دهید. شاید بپرسید چگونه؟ به نظر من، كافی است، به تك تك افراد نظامی آمریكا، به دور از غریو و هیاهوی شهرها و چراغ نئون و سیاستمداران توخالی و پرمدعا، آسمان پر ستاره و طبیعت خداوند را نشان داده و تنها ابراز كنید كه خدای این طبیعت، بسیار بزرگ‌تر از آن صفحه تلویزیون و یا رادار است و در زیر سایه این خدا، انسان‌های دیگری نیز هستند كه قلب و احساس دارند و دلشان برای ابنا‌ی بشر، همچون خود می‌تپد، ولی دوست ندارند، حقیقت زندگی را در لذت‌جویی افراطی فراموش كنند. اگر این گونه پنداشته شود، هرگز ناو دیگری از سان دیه گو (مهد ساخت هواپیمای چارلز لیندنبرگ مشهور) به حركت درنمی‌آید، تا به جای پرواز فراموش نشدنی لیندنبرگ بر فراز اقیانوس، یكی از بزرگ‌ترین فجایع هوایی تاریخ را رقم زند. و بدین ترتیب، یقینا روزی فرا خواهد رسید كه با انجام این رسالت عظیم، سنگینی این بار بر دوش تك تك انسان‌ها قرار گیرد، تا مردی به نام «ویل راجر زنیز»، در زندگی‌اش لختی احساس آسودگی وجدان كند. پس به امید آن روز، خداحافظ.<br /> text/html 2006-06-30T04:00:00+01:00 مهدی واحدیان http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/18599/clubname/hadese_dar_jamee وقتی در بیست ‌و دوم فروردین 85، نادر شریعتمداری، عضو شورای شهر تهران، در نطق علنی خود به نوع پوشش زنان و عبور آنها از آن چیزی كه وی خط قرمز نامید انتقاد كرد، شاید نمی‌شد به‌آسانی حدس زد كه چندی بعد سخنانش بدل به موجی شود كه دامنة آن به مجلس شورای اسلامی هم برسد.<br /> تجمع 200 نفرة جمعی از زنان عضو خانواده‌های شهدا، ایثارگران و جانبازان در روزهای بیست و نهم و سی‌ام فروردین در مقابل مجلس شورای اسلامی در حالی برگزار شد كه تجمع‌كنندگان با سر دادن شعارهایی چون «مجلس حزب‌الله، كو قانون الهی» اقدام سریع مجلس شورای اسلامی را در جهت وضع قانونی برای مبارزه با بدحجابی خواستار شدند.<br /> با آنكه روند اتفاقات چنان سریع بود كه مشكل می‌توان سرچشمة واحدی برای آن جست‌وجو كرد، هستند كسانی كه مجموعة برخوردهای اخیر قضایی و اجتماعی را واكنشی هرساله در شروع فصل گرما و در اعتراض به پوشش آزادتر زنان در این فصل می‌دانند. واكنشی كه به‌نظر می‌رسد امسال، با روی كار آمدن دولتی اصولگرا، به سازوكاری قوی‌تر در كنترل نوع پوشش زنان در این تابستان مجهز شده است.<br /> فرمانده نیروی انتظامی تهران بزرگ، با اعلام اینكه از اول اردیبهشت با زنان و دختران بدحجاب برخورد می‌شود، پوشیدن شلوارك، روسری‌های كوتاه یا باریك و مانتوهای كوتاه و چسبان را از مصادیق بدحجابی برشمرد. در واقع، به ذكر دوبارة مصادیق بدحجابی در جامعه‌ای پرداخت كه بخشی از افرادش، با تغییر دوره‌ای مصادیق بدحجابی و راهكارهای مقطعی ارائه‌شده برای برخورد با آن، چاره را در بررسی مجدد چیدمان زیربناهای فرهنگی و اقتصادی كشور می‌دانند.<br /> جملة معروف: «اگر جوان‌ها امكان ازدواج داشتند این‌همه گناه وجود نداشت.» بازگوكنندة دیدگاه سنتی حاكم بر طیف وسیعی از این جامعه است كه هرچند به پوشش زنان و دختران جوان انتقاد دارند، همانند تعدادی از نمایندگان حتی اصولگرای مجلس هفتم، معتقد به برخورد انتظامی با بدحجابی نیستند.<br /> عماد افروغ، رئیس كمیسیون فرهنگی مجلس، به میان تجمع‌كنندگان در مقابل مجلس شورای اسلامی آمد و بر پیگیری طرح ساماندهی مد و لباس به‌عنوان راهگشای معضل بدحجابی تأكید كرد. عشرت شائق، نمایندة تبریز، نیز با حضور در این جمع، درحالی‌كه اعلام كرد مصادیق بدحجابی را محدود به زنان نمی‌داند، توضیح داد: «تا بحث بدحجابی مطرح می‌شود بلافاصله نگاه‌ها به سمت زنان معطوف می‌شود، گویی آقایان همواره مصون هستند. درحالی‌كه باید پرسید چه كسی و چرا این مصونیت اشتباه را به آقایان داده است.» وی افزود: «نمی‌توان پذیرفت مردان با هر مد و آرایشی كه تمایل دارند در جامعه حضور یابند و تا بحث برخورد مطرح می‌شود، فقط با زنان برخورد شود.» شائق در ادامه تأكید كرد كه به‌طوركلی برخورد را درست نمی‌داند و گفت: «اگر قرار است برخوردی با بدحجابی صورت بگیرد، باید مسئولان فرهنگی محاكمه شوند و پاسخگو باشند. جوانان اگر این سبك پوشش و آرایش را می‌پذیرند به‌دلیل تناسبی است كه این مدل‌ها با آرزوها و آرمان‌های آنان دارد.»<br /> با این‌همه، به‌نظر می‌رسد كه جدال اصلی در بحث حجاب و بدحجابی میان مسئولان و افرادی از اجتماع است كه یا معتقدند نحوة پوشش زنان بخشی از آزادی فردی و حریم خصوصی آنهاست یا زنان و دخترانی كه بدون در نظر گرفتن آگاهانة این پیش‌فرض‌ها، از آرایش و پوششی استفاده می‌كنند كه خواست باطنی آنان و غیرقابل پذیرش در نظر مسئولان است، همان مسئولانی كه بر برخوردهای انتظامی با زنان متخلف پافشاری می‌كنند.<br /> فریبا داوودی‌ مهاجر، با بیان اینكه هیچ معیار مشخصی برای تعیین حد حجاب وجود ندارد، می‌گوید: «مسئلة فروپاشی اخلاقی جامعة ما نه با كنترل حجاب حل می‌شود و نه با بگیر و ببند و بازداشت. چنانكه 25 سال كنترل و حجاب اجباری نه‌تنها نتوانست برای جامعة ما مصونیتی را كه طرفداران حجاب اجباری ادعا می‌كنند فراهم كند، كه اثری معكوس هم برجای گذاشت.»<br /> داوودی مهاجر می‌گوید: «من كه معتقد به حجاب اجباری نیستم اما معتقدان آن باید بدانند كه هرگز مسئله‌ای مانند پوشش، كه نیازمند شناخت و باور و دینداری است، با اجبار قابل اجرا نیست.» این فعال اجتماعی در حوزة زنان می‌افزاید: «من از همة كسانی كه تمام مصیبت جامعة ایران را در عرض و طول مانتوها جست‌وجو می‌كنند سؤال می‌كنم كه مردان در این میان چه نقشی دارند؟ مردانی كه گاهی نیم قرن از عمرشان گذشته است ولی با ماشین‌های گران‌قیمت خود در مقابل دخترانی هم‌سن و سال دخترانشان ترمز می‌كنند و به‌دلیل اینكه پول دارند می‌توانند جوانی و جسم دختر جوانی را بخرند. برای مقابله با این هوسرانی‌ها و مبارزه با مزاحمت‌های خیابانی چه طرح و برنامه‌ای هست؟ چطور است كه تمام مسئولان این دختران جوان را می‌بینند اما آسایش سلب‌شدة حتی زنان چادری را كه برای گرفتن تاكسی كنار خیابان ایستاده‌اند نمی‌بینند؟»<br /> داوودی مهاجر می‌پرسد: «چه طرحی برای مقابله با قاچاق زنان به كشورهای حاشیة خلیج فارس وجود دارد؟ برای مقابله با مردانی كه با اعمال خشونت خانگی زمینة فرار دختران را از خانه فراهم می‌كنند چه تدابیری اندیشیده شده است؟ آیا واقعاً ریشة همة معضلات اجتماعی در بدحجابی است؟»<br /> داوودی مهاجر همچنین معتقد است: «چگونه است كه به درخواست 200 نفر تجمع‌كننده، مبارزه برای حفظ ناموس تمام مردان این مملكت شروع می‌شود، اما درخواست 1000 نفر از زنان خواستار عدالت جنسیتی در پارك دانشجو برای مقابله با خشونت خانگی و فقر زنان و... با باتوم و مشت و لگد روبه‌رو می‌شود؟»<br /> فریبا داوودی مهاجر كه با هرگونه استفادة ابزاری از بدن زن مخالف است می‌گوید: «زنان را كالایی برای مصرف نمی‌دانم، نه در خانه و نه در فضای جامعه. اما معتقدم كه كالا نشدن هم با حجاب اجباری ایجاد نمی‌شود. بلكه نگاه زنان به خود و نگاه جامعه به زنان است كه چگونگی حضور اجتماعی زن را تعریف می‌كند.»<br /> <br /> موافقان برخورد انتظامی<br /> تجمع‌كنندگان معترض به بدحجابی روز دوم هم در مقابل مجلس گردهم آمدند و محمدرضا باهنر، نایب‌رئیس مجلس شورای اسلامی، در جمع آنها حضور یافت. او هم به پیگیری طرح ساماندهی مد و لباس اشاره كرد ولی گفت: «امید است با دولت حزب‌اللهی و اصولگرای آقای احمدی‌نژاد و مجلس هفتم، بخشی از قدم‌های اساسی برداشته شود و قوانین سلبی و ایجابی مربوط به حجاب اجرا شود.»<br /> علی‌اكبر ناصری، نمایندة بابل، هم در جمع معترضان خبر داد: «جمعی از نمایندگان متن تذكری را خطاب به وزیر كشور امضا كرده‌اند و خواستار برخورد قاطع نیروهای انتظامی با بدحجابی و بی‌حجابی كه در تعارض با امنیت اجتماعی است شده‌اند.»<br /> این نمایندة مجلس، به نقل از ایسنا، در پاسخ به سؤال یكی از رهگذران كه پرسید اگر فردا جمعی از خانم‌ها در مقابل مجلس تجمع كنند و خواهان تصویب قانونی برای آزادی حجاب شوند برخورد مجلس چیست، گفت: «مثل این است كه عده‌ای مقابل مجلس بیایند و بخواهند عرق بخورند و ورق‌بازی كنند و حشیش و هروئین توزیع كنند و بگویند مجلس باید از ما حمایت كند.» او در پاسخ به فرد دیگری كه گفت مگر مجلس خانة ملت و میزان، رأی ملت نیست؟ گفت: «اگر ملت بخواهد مقابل اسلام بایستد، رأی آن ملت ارزش ندارد.»<br /> از سوی دیگر، قوة قضاییه نیز وارد میدان شد. در بیست ‌و نهم فروردین‌ و درحالی‌كه تنها یك هفته از مطرح شدن بحث برخورد با بدحجابی در شورای شهر تهران می‌گذشت، جمال كریمی‌راد، سخنگوی قوة قضاییه، بدحجابی و بی‌حجابی را جرم مشهود برشمرد و گفت: «از آنجایی كه بدحجابی یا بی‌حجابی در جامعه جرم مشهود است، ضابط قضایی می‌تواند بدون نیاز به حكم قضایی برخورد كند و اگر پرونده‌ای در این رابطه تشكیل شد به دستگاه قضایی فرستاده می‌شود.» وی كه در جمع خبرنگاران سخن می‌گفت، خطاب به آنها متذكر شد كه این مسئله شامل برخی از حاضران در جلسه هم می‌شود. <br /> سخنگوی قوة قضاییه به شرح تبصرة مادة 638 قانون مجازات اسلامی پرداخت و گفت: «زنانی كه بدون حجاب شرعی در معابر و انظار عمومی ظاهر شوند به حبس از 10 روز تا دو ماه یا به 50 تا 500 هزار ریال جزای نقدی محكوم می‌شوند كه چون حبس كمتر از سه ماه است به جزای نقدی تبدیل می‌شود و در این مورد مجازات حبس اعمال نمی‌شود.»<br /> <br /> بدحجابی محل قانونی ندارد<br /> زهرا ارزنی، وكیل دادگستری، با بیان اینكه چیزی با ‌عنوان بدحجابی نداریم، به مصادیق مطرح‌شده از سوی سردار طلایی در مورد موارد برخورد نیروی انتظامی با پوشش زنان اشاره می‌كند و توضیح می‌دهد: «در واقع، در این تعریف، حجاب را به‌عنوان حجاب عرفی در نظر گرفته‌اند، یعنی اكثریت جامعه چه كسانی را بی‌حجاب می‌دانند. چون در غیر این صورت باید می‌گفتند هركسی به هر صورتی حجاب شرعی را رعایت نكند با او برخورد می‌شود، نه اینكه مصادیق مانتو تنگ و شلوار كوتاه و روسری كوچك را مطرح كنند.»<br /> عده‌ای نیز با نگرانی از اینكه مبارزه با بدحجابی دستمایة رفتارهای سلیقه‌ای شود، بحث لزوم ارائة تعریف مشخصی از بدحجابی را پیش كشیدند. بهمن كشاورز، حقوقدان و رئیس كانون وكلا، دربارة منبع حقوقی مبارزه با بدحجابی گفت: «هیچ چیزی تحت عنوان بدحجابی و جرمی تحت عنوان بدحجابی محل قانونی ندارد. اول باید بدحجابی تعریف شود و بعد، در صورت وجود مجازات و حكم قانونی، با كسانی كه مرتكب این جرم تعریف‌شده می‌شوند برخورد شود. درحال‌حاضر، با توجه به تعریف نشدن بدحجابی، عنوان كردن آن قانونی نیست.»<br /> هفتة آخر فروردین در حالی به اتمام رسید كه تجمع‌كنندگان در روز دوم اعتراض خود، با قرائت بیانیه‌ای، بدحجابی را عامل به مخاطره افتادن كیان خانواده برشمردند و خواستار چاره‌اندیشی نمایندگان شدند. آنها در پایان، در اولتیماتومی یك‌هفته‌ای به مجلس برای پیگیری خواستة خود، چهارشنبه ششم اردیبهشت‌ را برای حضور دوباره مقابل در اصلی مجلس شورای اسلامی به منظور مشخص شدن نتیجة پیگیری‌های نمایندگان مجلس انتخاب كردند. <br /> شایان ذكر است كه بسیاری از نمایندگان، بدون فوت وقت و از همان ساعات اولیة تجمع، دست‌به‌كار بررسی و تحقیق در این زمینه شدند و قرار شد طرح ساماندهی مد و لباس كه نزدیك به دو سال است مسكوت مانده دوباره در اولویت دستور كار مجلس قرار گیرد و آیین‌نامة اجرایی گسترش فرهنگ عفاف و حجاب، پس از بررسی در مجلس، از سوی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به تمامی دستگاه‌های دولتی ابلاغ شود.<br /> با این همه، بعد از هیاهوی چندروزه در جلسة هیئت داوران، در باب برخورد با بدحجابان، محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور با یادآوری ناكارآمدی شیوه‌های گذشته برای جلوگیری از بدحجابی، اتخاذ راهكار فرهنگی را مؤثر دانست و نه برخورد فیزیكی را.<br /> ... و بدین ترتیب، فضا دوباره به حالت قبل برگشت. فضایی كه معلوم نیست چرا طوفانی شد و چرا در عرض چند ساعت آفتابی!<br /> <br /> <br /> <br /> text/html 2006-06-10T04:00:00+01:00 مهدی واحدیان http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/15312/clubname/hadese_dar_jamee باید ورق زد. قصه‌های تلخ و شیرین را باید ورق زد؛ قصه‌هایی كه بدون جملة «یكی بود یكی نبود» شروع می‌شود؛ قصه‌هایی از 365 روز عمر همة ما كه در پروندة سال 1384 جا گرفته است.<br /> باید ورق زد برگ‌های این پرونده را تا پیش از آنكه گرد و غبار زمان روی آن بنشیند. یكی بود یكی نبود. غیر از «شهلا»، «عروس 20 ساله»، «فاخته»، «ماندانا»، «دل‌آرا» و...، خیلی‌های دیگری بودند كه می‌شد دربارة آنها چیزی نوشت.<br /> باید ورق زد تا دید چه گذشته است بر ما، در چهارمین سال دهه‌ای كه جامعه‌شناسان آن را دهة آسیب‌های اجتماعی نامیده‌اند.<br /> یكی بود یكی نبود. غیر از قتل‌های سریالی زنان، قتل‌های دیگری هم به وقوع پیوسته بود؛ قتل‌هایی كه هركدام دستمایة خوبی برای خلق داستانی در وصف فرو غلتیدن آدم‌ها در گرداب خشونت بودند اما فرصت نشد تا به‌درستی ببینیمشان.<br /> باید ورق زد، مثل بازی. اگر از هر روز فقط یك ماجرا را داستانی كنیم، می‌شود 365 داستان. 365 روز، 365 ورق، 365 داستان. چاره‌ای نیست؛ مثل بازی باید ورق‌ها را بُر بزنیم و دستی بیرون بكشیم تا با آن بازی كنیم.<br /> یكی بود یكی نبود. غیر از حادثه، ماجراهای دیگری هم رخ داده بود اما چاره‌ای جز ورق زدن حوادث نبود چرا كه پاشنة آشیل طرح‌ها، تصمیمات كلان و رفتارهای ما در آن نمایان می‌شود.<br /> <br /> آس اول<br /> كدام ورق را رو كنیم تا بازی را از همین حالا ببریم؟ كدام داستان را بخوانیم تا ماجرا را همین الان تصویر كنیم؟ برگ اولْ حكمِ همان مشت اول را در دعوا دارد!<br /> یكی بود یكی نبود. آخرین پنجشنبة بهمن‌ماه بود كه سازمان هواشناسی وعدة سرد شدن هوا را داد. هیچ‌چیز به اندازة اینكه كسی در شب‌های سرد سال مأمنی برای صبح كردن نداشته باشد، ترسناك نیست. <br /> ثروتمندترین ارگان كشور بر سر یكی از املاك خود با یكی از فقیرترین ارگان‌های دولت كار را به دادگاه و مأمور قانون آوردن كشاند. آفتاب كه بیست‌وهفتمین روز بهمن را ترك كرد زنان و دخترانی كه در مركز «امیدوار» سازمان بهزیستی پناه گرفته بودند، بی‌پناه شدند. درست در همان روزهایی كه فرمانده نیروی انتظامی گفته بود فقط یك هزار زن ویژه در كشور وجود دارند كه از این تعداد 300 تا 500 نفر آنها در پایتخت به‌سر می‌برند، یك قاضی دادگستری به‌ نفع بنیاد مستضعفان رأی داد و مركز امیدوار، كه برای زنان و دختران آسیب‌دیده تدارك دیده شده بود، تخلیه شد.<br /> مثل همان ساده كردن مسئله در كمّی كردن تعداد زنان ویژه، قاضی دادگستری نیز چنان یك دعوای حقوقی مالك و مستأجر را خُرد دید كه نتیجه‌اش سردترین شب‌های سال را برای زنان و دختران پناه‌آورده به بهزیستی رقم زد.<br /> با ساده‌انگاری از كنار معضلی اساسی در شهرهای ما گذشتند و رفتند، درحالی‌كه زنان خیابانی همیشه معضلی برای جامعه معرفی شده‌اند و نیروی انتظامی گفته است كه می‌تواند ظرف 48 ساعت همه را جمع‌آوری كند!<br /> <br /> دورنمایی سیاه<br /> كتاب‌های تاریخ مدرسه یا سیاه‌اند یا سفید! ورق‌های پروندة حوادث سال، آن هم حوادث زنان، بی‌شباهت به كتاب‌های تاریخ مدرسه نیستند. قصه پشت قصه. داستان كنار داستان. بیایید از اینجا شروع كنیم. یكی بود یكی نبود. یازدهمین ماه سال كه به نیمه رسید فرمانده پلیس آمار 10 ماهه‌اش را ورق زد و آن را با آمار 10 ماهة سال قبل مقایسه كرد. سردار اسماعیل احمدی‌مقدم خبر داد: «وقوع جرایم به عنف در سال 1384 نسبت به سال قبل 10 درصد افزایش یافته است.»<br /> نشانة خوبی نبود. بجز او، فرمانده پلیس پایتخت نیز آمارهای وقوع جرم را ورق زد؛ مقایسه‌ای بین 10 ماهة نخست سال جاری نسبت به سال قبل. عدد و رقم‌ها از افزایشی قابل توجه خبر می‌دادند. وقوع یك هزار و 179 فقره جرایم به عنف در 10 ماهة نخست سال 1383 به یك هزار و 589 فقره در 10 ماهة اولِ سال 1384 رسیده بود؛ افزایشی... درصدی.<br /> جرایم به عنف در روایت دو فرمانده پلیس به صورت خرد و جزء‌به‌جزء نشان داده نشده بودند، اما كافی بود این آمار كنار داستان‌هایی چون «باغ خرمالو» و شخصیت تراز اول آن در روزنامه‌ها یعنی «روح سرگردان» بنشیند. روزنامه‌ها به جوانی به‌نام حسین لقب روح سرگردان داده بودند. او و همدستانش زنان و دختران را به‌عنوان مسافر سوار می‌كردند و به باغی در حاشیة جادة كرج می‌كشاندند و در آنجا مورد اذیت و آزار قرار می‌دادند.<br /> حالا، با وجود چنین داستانی، دیگر نیازی نبود همة ماجراهای سال را یك به یك تعریف كنیم. قصه، قصه، قصه، نون و پنیر و پسته. بازگفتن قصة زنی كه در شهرستان زلزله‌زدة بروات (در استان كرمان) به‌دست جوانی به گلوله بسته شد.1<br /> قصة ربوده شدن پزشك زنی در كرمان. قصة جان دادن دختركی 20 ساله زیر غلتك شهرداری در دارآباد تهران. قصة نوعروس 19 ساله‌ای از روستای آبشار شادگان (در خوزستان) كه از خانة شوهر 60 ساله‌اش گریخت و جانش را به تاوان این كار داد.2<br /> قصة مادرانی كه صبح نیمة آذر 1384 با سقوط هواپیمای 130ـC بی‌فرزند شدند و دیگر چهرة فرزندان خبرساز خود را ندیدند. قصة زنانی كه بی‌همسر شدند تا دو سقوط هواپیما در آذرماه و دی‌ماه بر سیاست‌های غلط مدیریت در هوانوردی ما مُهر تأیید بزند.<br /> قصة زنی كه در زندان رجایی‌شهر كرج كشته شد زیرا از دختران نوجوان و كم‌سن و سالی كه به‌عنوان بزهكار به آنجا برده می‌شدند، سوء‌استفاده می‌كرد.3<br /> قصه، قصه، قصه، نون و پنیر و پسته. شاید وقتی آیت‌اللهی، رئیس سازمان ثبت اسناد كشور، آمار 6 ماهة 4 واقعة اصلی (ازدواج، طلاق، ولادت و فوت) را مرور می‌كرد مرگ زنان در 6 ماهة نخست سال 1384 در مقایسه با 6 ماهة نخست سال 1383 به میزان 17/12 درصد كاهش نشان داده بود4، اما آمار بهشت زهرا نشانه‌ای دیگر به همراه داشت.<br /> سازمان بهشت زهرا در دسته‌بندی مشاغل فوت‌شدگان، در كنار شغل‌های مختلف، عنوان «خانه‌داری» را هم لحاظ كرده بود. زنان خانه‌دار با متوسط 79/29 درصد بیشترین میزان فوت‌شدگان را از نظر شغلی تشكیل می‌دادند. عامل اصلی مرگ در تهران سكتة قلبی ثبت شده بود.<br /> قصه‌ای شكل می‌گرفت، اگر هركدام از این نشانه‌ها تعبیر می‌شد. مثل وقتی كه فالگیری یك ورق از میان ورق‌های بازی بیرون می‌كشد؛ صورتكی كه می‌تواند تعبیر یك ماجرا شود.<br /> حتی اگر ورقی یك عدد را نشان بدهد هم كافی است تا به داستانی تبدیل شود. ناصر سراج، رئیس دادگاه‌های كیفری استان تهران، یكی از كسانی بود كه تصویری با همین عدد و رقم‌ها به‌دست داد. داستانی از به مسلخ كشیدن جان انسان‌ها. او خبر داد: «از فروردین تا 24 بهمن 1384، در مجموع 174 فقره پروندة قتل عمد در كل استان تهران تشكیل شده كه مربوط به 217 نفر قاتل و 189 نفر مقتول بوده است. در این میان، از مجموع قاتلان 22 نفر، معادل سهمی 13/10 درصدی، زن بوده‌اند و از مجموع مقتولان نیز 52 نفر زن بوده‌اند.5»<br /> البته آمار كشوری در این باره اعلام نشد. خیلی‌ها، خیلی از مسئولان، زیاد برایشان جذاب نیست عدد و رقم بدهند، مبادا داستانی تلخ گریبان میز و منصبشان را بگیرد. به همین دلیل هم رد داستان‌ها را باید در میان اخبار گرفت؛ از اخبار آمار گرفت و از آمارها تصویر كشید! مثلا ً خبرگزاری دانشجویان ایران در 11 ماهة نخست 1383 از مجموع اخبار خود 54 عنوان خبری را به «طلاق» اختصاص داده بود كه این میزان در مدت مشابه سال 1384 به 130 عنوان خبری رسیده است.<br /> قصه‌ها گاه در پسِ عنوان‌های اخبار پنهان می‌مانند، مثل پارسال كه دختری در نكا به طناب دار سپرده شد. خبری به چشم نمی‌خورد. عاطفه، همان دختری كه به سن قانونی نرسیده بود ولی قاضی برای او مجازات اعدام صادر كرد و بدتر از آن اینكه حكمش به اجرا درآمد. امسال اما دست‌كم هنوز ماجرای دختركی كه در اراك به اعدام محكوم شده راه به چوبة دار نبرده است؛ لیلا كه هنوز به‌درستی معلوم نیست قوة تمیز و عقلش سلامت تصمیم به انجام اقدامات او را تضمین می‌كند. شاید اگر آیت‌الله شاهرودی نبود زنان و دختران دیگری هم تابه‌حال اعدام شده بودند.<br /> در سالی كه گذشت، 17 زن به دستور رئیس قوة قضاییه و به مناسبت ولادت حضرت فاطمه عفو شدند.<br /> یكی بود یكی نبود. در ایران ما، بنا به آمار رسمی، 5 هزار و 112 زندانی مالی حبس می‌كشند كه آمار دقیقی از زنان آن اعلام نشده است.6<br /> البته آمارهای مركز آمار ایران می‌گوید كه 6/3 درصد از 136 هزار و 427 نفر زندانی در فصل تابستان امسال زن بوده‌اند و تعداد آنها در مقایسه با فصل بهار كاهشی 3/0 درصدی داشته است. اگر بخواهیم آمار دو فصل پایانی و سرد سال را بدانیم باید تا بهار آینده منتظر باشیم.<br /> قصه‌ها به روایت آمار، آن‌قدر كه قصه‌ها به روایت اشخاص جذاب هستند، دلپذیر نمی‌شوند. قصة حوادث هم وقتی «شهلا»یش زیاد می‌شود به چشم می‌آید؛ قصه‌هایی از «لژیونر»های حوادث زنان در آستانة پایان سال.<br /> <br /> لژیونرها<br /> دویدم و دویدم، چندتا خاتون دیدم، نه آبی بود، نه نونی... عجب حكایت غریبی.<br /> از میان آنها، همان زنان و دخترانی كه رنگ و روی صفحات حوادث آنها را نمایانده، یكی ممكن است بشود «شهلا» و كانون توجه همه.<br /> شهلا 3 سالی است كه به داستان‌های حوادث قدم گذاشته و فصلی بزرگ را به خود اختصاص داده است. او هنوز هم تنها متهم پروندة قتل همسر ناصر محمدخانی است. شهلا امسال چهارمین نوروز را در زندان اوین پشت سر می‌گذارد و گویا كمتر مثل زندانیان زن دیگر سختی می‌كشد. او در سال 1384 هم خبرساز شد. تا پای چوبة دار چند قدم فاصله داشت كه به دستور آیت‌الله شاهرودی، رئیس قوة قضاییه، به‌طور موقت از جدال با طناب دار نجات یافت.<br /> عبدالصمد خرمشاهی، وكیل مدافع او، در بهمن‌ماه خبر داد كه پروندة موكلش در شعبه‌ای از شعبات تشخیص دیوان عالی كشور در حال رسیدگی است. در سال 1383 نامة قاضی الهی‌زاده ـ كسی كه به جای فخرالدین جعفرزاده، قاضی صادركنندة حكم اعدام در شعبة 1156، نشسته بود ـ آن هم خطاب به رئیس قوة قضاییه بیشتر به یك جنجال خبری تبدیل شد اما دست‌كم در سال 1384 توانست فضایی بسازد كه پروندة این زن در دیوان عالی كشور بررسی مجدد شود. لژیونرهای زندان زنان همان‌هایی هستند كه خبرنگاران تقریباً بیش از سایرین از آنها پرس‌وجو می‌كنند. هركدامشان اینك شخص اول قصه‌ای ناتمام شده‌اند.<br /> یكی بود یكی نبود... زنی به‌نام فاطمه حقیقت‌پژو بود كه در سال 1380 در دفاع از ناموس دخترش تن به قتل همسر صیغه‌ای خود داد. او همچنان شب‌ها را با این اضطراب به صبح می‌رساند كه مبادا دوباره بی‌خبر به ‌سراغش بیایند و بدون خداحافظی با دو دخترش روانة چوبة دارش كنند.<br /> فاطمه هنوز هم می‌گوید: «اگر اعتراف نكرده بودم آنها نمی‌فهمیدند كار من است!» او خود همه‌چیز را به مأموران پلیس آگاهی گفته است و بدون وكیل مدافع محاكمه و به اعدام محكوم شده است.<br /> یكی بود یكی نبود... دختری بود كه در 20 سالگی پا در یك كفش كرد كه همسری جاافتاده می‌خواهد. نامش را گذاشتند «عروس 20 ساله». اینك، او 26 ساله است و همچنان انتظار رحم و شفقت خانوادة شوهرش به‌ویژه خواهرشوهر بزرگ خود را در زندان می‌كشد. كبری رحمان‌پور در نیمة آبان‌ 1378، پس از یك سال زندگی مشترك در بلاتكلیفی، درحالی‌كه عقد ازدواج او در هیچ دفترخانه‌ای به ثبت نرسیده بود، دست به قتل مادرشوهر 75 سالة خود زد. اینك، با وجود چند مرحله رسیدگی به پروندة او در شورای حل اختلاف دادگستری و تلاش عبدالصمد خرمشاهی برای جلب رضایت اولیای دم، كبری انتظار می‌كشد تا بلكه جمعی از وراث كه ثابت‌قدم‌تر تن به رضایت داده‌اند فرصتی دوباره به او ببخشند.<br /> یكی بود یكی نبود... دانشجویی بود كه در رشتة حقوق درس می‌خواند؛ نامش فاخته. او برای دفاع از آزادی خود مردی 80 ساله را به قتل رساند و اینك او نیز منتظر است، منتظر است تا بلكه فرزندان آن مرد جوانی‌اش را به او ببخشند.<br /> یكی بود یكی نبود... قصه‌ای از قصه‌های روز نهم اسفند 1382 به‌نام طیبه، زنی 24 ساله، آغاز شد. او نامادری دختربچه‌ای 7 ساله بود كه همان روز جسدش در حاشیة جنگل لویزان كشف شده بود. طیبه در آبان سال گذشته به اصرار قاضی منصور یاورزاده، رئیس وقت شعبة 74 دادگاه كیفری استان تهران، به اعدام محكوم شد اما به تشخیص دیوان عالی كشور فرصتی دوباره برای دفاع از خود یافت. <br /> این زن جوان در بهمن 1384 دوباره مقابل قضات شعبة 74، كه این بار به ریاست قاضی حسینی كوه‌كمره‌ای مشغول رسیدگی به پروندة او بودند، ایستاد و تأكید كرد: «من قاتل الهه نبوده‌ام».<br /> پروندة قتل الهه یكی از پرونده‌های جنایی است كه به سبب تساهل و تسامح در مرحلة تحقیقات مقدماتی پرسش‌های بی‌پاسخ بسیاری در آن است. فهیمه حاج‌محمدعلی، وكیل مدافع طیبه، در دفاعیات خود دوباره بر آزمایش سم‌شناسی، علت خونریزی داخلی الهه، زمان مرگ و... تأكید كرد. طیبه در پلیس آگاهی اعتراف كرده بود كه 30 قرص دیازپام را در آب‌میوه حل كرده و به الهه خورانده است؛ چیزی كه با آزمایش سم‌شناسی پزشكی قانونی همخوانی نداشت. اینك قاضی حسینی كوه‌كمره‌ای از پزشكی قانونی خواسته است تا دربارة این ابهام اساسی در پرونده نظر بدهد.<br /> در سال 1384، فصل لژیونرهای قصه‌های ما رونقی دیگر یافت! دو زن دیگر نیز به جمع لژیونرها پیوستند: فاطمه، قدیمی‌ترین زندانی زن، و دختر جوانی به‌نام دل‌آرا. دفاع از هر دو متهم را عبدالصمد خرمشاهی بر عهده گرفته بود تا او نیز در برجسته‌تر شدن قصة لژیونرها نقش داشته باشد! اما باز هم این آیت‌الله شاهرودی بود كه فرصتی برای بررسی دقیق پرونده‌ای داد تا پس از 13 سال از متهم اصلی رفع اتهام شود. قدیمی‌ترین زن زندانی، در سیزدهمین سالی كه حبس را تجربه می‌كرد، فرصت یافت بگوید: «من مرتكب قتل نشده‌ام.» آخرین روز بهمن 1384 آخرین روز حبس این زن شد و او با قرار وثیقه زندان را ترك كرد. آغازی برای آن كه بگوید در این مدت بارها دست به خودكشی زده ولی هر بار به شكلی نجات یافته است. <br /> فاطمه 13 سال فقط به‌خاطر همسرش لب به كام گرفته بود و شاهد وقایع تلخی در خانواده‌اش بود. او بازگشت تا بتواند یكی از نوه‌هایش را از خیابان‌ها به خانه بازگرداند. <br /> اما قصة دل‌آرا هنوز بوی تلخی می‌دهد. این دختر جوان كه به 18 سالگی نرسیده به اتهام قتل بازداشت شده و برخلاف رویه و عرف قضایی، كه می‌بایست در دادگاه اطفال به اتهامش رسیدگی می‌شد، در دادگاه عمومی محاكمه شده است.<br /> دل‌آرا متهم است كه دخترعموی 65 ساله و ثروتمند پدرش را به قتل رسانده. دل‌آرا مدعی است برای ازدواج با پسر مورد علاقه‌اش، امیرحسین، قتل این زن را به گردن گرفته زیرا تصور می‌كرده چون 18 ساله نشده به اعدام محكوم نمی‌شود.<br /> لژیونرها امسال یكی از همراهان خود را در جمع ندارند. افسانه نوروزی امسال دومین نوروز پس از حبس طولانی‌مدت خود را با فرزندانش می‌گذراند. او نوروز 1384 را در حالی گذراند كه خانه و سرپناه مناسبی نداشت ولی به‌هرحال پذیرفت كه در كنار همسر و دو فرزندش باشد. هر شرایط و هرجایی بهتر از زندان است. او مدعی بود در دفاع از ناموس خود مرتكب قتل شده است. افسانه نوروزی البته هنوز هم جزء لژیونرهاست، زیرا می‌تواند فصلی تازه در داستان‌های ما رقم بزند؛ داستانی كه بازگوید چگونه ما زندانیان خود را بدون هیچ حمایتی دوباره به همان بستری می‌فرستیم كه جرایم در آن روی داده‌اند.<br /> <br /> زنانه شدن فقر و بزهكاری در مقابل كاهش جرم زنان<br /> یكی بود یكی نبود... جایی بود روی زمین كه ایران نام داشت. زنانش در عرصة تحصیل و ورود به دانشگاه توانستند گوی سبقت را از مردان بربایند. اما درست در همین سال‌ها قرار شد ساعات كار زنان محدود شود. ساعات كار كمتر ابتدا در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مطرح شد و بعد در دستور كار مجلس قرار گرفت.<br /> حتماً می‌پرسید این قصه دیگر چه ربطی به قصه‌های ما دارد. ربط آن هم معلوم می‌شود. كارشناسان می‌گفتند زنان در عرصه‌های اجتماعی حضور فعالی پیدا كرده‌اند، ادامة تحصیل داده‌اند و می‌دهند و قطعاً در پی اتمام تحصیلشان بازار كار را می‌جویند. وقتی اشتغال به تناسب و البته در كمال صحت نباشد می‌شود بیكاری و بعد فقر!<br /> سردار توحید عبدی، سرپرست وقت معاونت اجتماعی نیروی انتظامی، نیمة دوم خرداد 1384 در میزگردی با عنوان دولت آینده و آسیب‌های اجتماعی كه در خبرگزاری ایلنا برگزار شده بود چنین گفته بود: «حضور زنان در عرصه‌های اجتماعی طی 25 سال گذشته هزار برابر شده و این مسئلة زنانه شدن فقر، بیكاری و بزهكاری را در پی دارد.»7<br /> او داستان زنانه شدن فقر و بزهكاری را این‌گونه ادامه داده بود: «حضور زنان در مراكز علمی و آموزشی به پدید آمدن خیل عظیم تحصیلكردگان بیكار منجر شده كه در 5 سال آینده با مطرح شدن بیكاری، فقر و بزهكاری آنان مواجه می‌شویم و این در حالی است كه در گذشته جرم و بزهكاری زنان در مقابل مردان قابل توجه نبود و حداكثر بین 8ـ9 درصد موارد را شامل می‌شد، اما روند رو به افزایش جرم زنان آغاز شده است.»8<br /> اما، درست 8 ماه بعد، مدیركل مركز آمار و اطلاعات زنان شورای فرهنگی‌ـ‌اجتماعی زنان قصة دیگری از آمارها تعریف كرد.<br /> ناهید رام‌پناهی گفت: «تعداد زنان دستگیرشدة جرایم مختلف در سال 1382، 3 هزار و 306 نفر گزارش شده كه این رقم نسبت به سال 1375 به میزان 3/62 درصد كاهش یافته است. همچنین درصد زنان دستگیرشدة جرایم مختلف نسبت به كل دستگیرشدگان در سال 1382 به میزان 4/6 درصد بوده كه نسبت به سال 1375 كاهش 9/8 درصدی نشان می‌دهد.»9<br /> نكته‌ای در این حكایت نهفته بود كه پذیرش آن را مشكل می‌كرد. نمی‌شد این برگ را در میان برگ‌های سفید قرار داد. مشكل هم از اینجا ناشی می‌شد كه نسبت فعالیت زنان با جرایم به‌درستی محاسبه نشده بود. مقایسة سال 1382 با سال 1375 هم مقایسة درستی نمی‌شود، به این دلیل كه فعالیت و حضور زنان در عرصه‌های اجتماعی با شروع دهة اخیر شدت یافته است. بزهكاری نیز معمولا ً در چنین فضاهایی، یعنی زمانی كه تراكم بالا می‌رود، روی می‌دهد. بهتر بود كه دست‌كم مقایسه بین سال‌های 1382 و 1372 صورت می‌گرفت تا توازنی برقرار می‌شد.<br /> <br /> باندهای زنان<br /> یكی بود یكی نبود... وقتی دو سه نفر جمع می‌شدند تا با هم كاری انجام دهند جمعشان می‌شد یك گروه. اما قصه‌اش وقتی جذاب می‌شد كه گروه كاری غیرمتعارف انجام دهد و از بد حادثه مدل آن كار غیرمتعارف هم جرم و بزهكاری باشد.<br /> قصة بزهكاریِ گروهی یكی دو سالی است كه در كشور برجسته‌تر شده است. پس از تشكیل ستادی با عنوان «ستاد مبارزه با جرایم باندی» در دادستانی و پلیس آگاهی، آماری نیز در پایتخت به دست آمد از وضع بزهكارانی كه به صورت باندی فعالیت می‌كردند.<br /> اما در این آمار جنس اعضای باندها تفكیك نشده بود. با این‌همه، برای آنكه قصة ما ناقص نشود، باز هم اخبار و گزارش‌ها فرصتی شد برای به‌دست آوردن آمار. البته این بار عدد و رقمی در كار نبود. جرم‌شناسان در تعریف جرایم باندی می‌گویند ارتكاب جرم به صورت جمعی، خواه جمع 2 نفر یا بیشتر باشد. خوب، این‌طوری قصة ما هم جور می‌شود. در تهران، مأموران پلیس آگاهی با جرایمی به‌نام «كیف‌قاپی» و «كف‌زنی» زنان مواجه‌اند كه دو یا سه نفره انجام می‌شود، مثل جرایم باندی كه یكی از روزنامه‌ها اسمش را گذاشت باند «پنجه‌طلاها».<br /> حكایت بزهكاریِ گروهیِ زنان گاه به همكاری مادربزرگ، مادر و دختر تبدیل شده است، مثل باندی كه در اتوبوس‌های شركت واحد در مسیر خیابان آزادی دست به كیف‌قاپی می‌زدند. اینك، قصه آن‌قدر جالب توجه شده است كه در سال 1384 مأموران زن پلیس آگاهی به صورت تخصصی روی این موضوع در پایتخت كار كنند.<br /> <br /> مادركشی<br /> قصة رستم و سهراب نیست، حكایت عجیبی است؛ اندك اما قابل توجه؛ ماجرایی كه ذهن هركسی را از میان دست‌كم 250 عنوان خبر به خود جلب می‌كند. ایسنا در 11 ماهة سال 1384 اخبار متنوعی از قتل منتشر كرد. در میان آنها فقط 4 عنوان خبری بود كه از قتل مادرانی به دست فرزندانشان حكایت می‌كرد.<br /> وقتی بشنویم كه قتل‌های خانوادگی یك‌چهارم كل قتل‌های كشور را به خود اختصاص داده‌اند تأمل در همین 4 عنوان خبری اهمیت می‌یابد. شاید اگر فردوسی به زمانة ما می‌آمد به‌جای فصل سهراب‌كشی تهمینه‌كشی را به نظم درمی‌آورد تا این برهة تاریخی در ایران ما فراموش نشود. مشكین‌شهر، تربت جام، دماوند و تهران شهرهایی بودند كه این ماجراها در آنها به وقوع پیوسته بود، با این توضیح كه در ماجرای دماوند دختری كه عقب‌ماندگی ذهنی داشت متهم پرونده بود.<br /> <br /> سیاه‌ترین برگ‌ها<br /> هرچقدر ورق‌ها را بُر بزنی باز هم نمی‌توانی از شرّ این ورق‌ها راحت بشوی. همه‌اش صورتك نخواهد آمد كه شانس تو را در بُرد افزایش بدهد. این ورق‌ها ورق‌های باختن هستند. چه بخواهی چه نخواهی رنگ خودكشی در میان این ورق‌ها پررنگ شده است.<br /> قصة خودكشی دانشجویان در پاییز 1384 زنگ خطری دیگر بود، همان كه آسیب‌شناسان و جامعه‌شناسان راجع به این سال‌ها گفته بودند.<br /> علی‌اصغر زارعی، مدیركل حراست وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، بود كه گفت: «از میان 28 دانشجویی كه اقدام به خودكشی كرده‌اند 7 نفر مرد و 21 نفر زن بوده‌اند.»10<br /> همین نشانه كافی است تا داستان بلند خودكشی را از میان ورق‌های پروندة سال 1384 بیرون بكشی. خبرگزاری دانشجویان ایران نتیجة جست‌وجو دربارة واژة خودكشی را این‌گونه اعلام می‌كند: 107 خبر در فروردین تا بهمن 1384 و 139 خبر در فروردین تا بهمن 1383. آیا خودكشی و اقدام به آن كاهش یافته است كه ایسنا كمتر در این باره گزارش داده است؟<br /> <br /> فرار به سوی مرگ<br /> خیلی از قصه‌ها را می‌شود این‌گونه آغاز كرد. خیلی از قصه‌های حوادثی این‌گونه آغاز شدند. <br /> یكی بود... یكی نبود... دختری بود كه در چنگ سه جوان گرفتار شده بود. راهی نبود. جایی كه نمی‌شد جیغ زد. جایی كه صدای فریاد و جیغ هم در هیاهوی ماشین‌ها، با آن سرعتی كه از زیر پل عابر پیاده می‌گذشتند، گم می‌شد. هر دو سوی پل عابر پیاده را بسته بودند؛ هر دو راهی كه به پایین پل عابر ختم می‌شد با آن چند جوان بسته شده بود. به هر طرف كه می‌رفتی چاره‌ای جز تسلیم زور شدن نبود. هرچه باداباد. این تصمیمی بود كه دختر جوان گرفت. میله‌های دیوارة پل عابر را گرفت و با جهشی جنون‌آمیز خود را به پایین پل وسط بزرگراه پرت كرد. صدای سقوط او، ترمز ماشین‌ها، فرار چند جوان، همه در هم پیچید و...<br /> این واقعه چند بار دست‌كم در تهران به چند شكل روی داد؛ فرار به سوی مرگ برای رهایی از تجاوز. لحظه‌ای كه جز این نمی‌توان تصمیمی گرفت، مثل ماجرایی كه 28 آبان 1384 در منطقة خیابان رودكی به وقوع پیوست. دختری دبیرستانی خود را از طبقة سوم ساختمانی پرتاب كرد! همسایه‌ها صدای جیغ‌های او را شنیده بودند. وقتی مأموران كلانتری 148 نواب تهران آمدند، دریافتند در طبقة سوم ساختمان سه جوان همة درها را بسته بودند تا دخترك راهی جز تسلیم نداشته باشد!<br /> ورق بزنید... برگ‌های این فصل پرونده را ورق بزنید... چیزی نیست جز یادآوری آمارهایی كه سردار اسماعیل احمدی‌مقدم، فرمانده نیروی انتظامی كشور، و سردار مرتضی طلایی، فرمانده پلیس تهران، مبنی بر افزایش جرایم به عنف در سال جاری اعلام كرده‌اند.<br /> ورق بزنید... یكی بود یكی نبود. جوانی به‌نام حسین بود كه به «روح سرگردان» ملقب شد. او و همدستانش در ظاهرِ مسافركش زنان و دختران را سوار می‌كردند و به باغی در اطراف تهران می‌بردند.<br /> گرچه كارشناسان مسائل جنایی‌ـ‌اجتماعی معتقدند به صرفِ افزایش یك جرم در طول سال نمی‌توان آن را مدركی برای تغییر وضعیت دانست اما بر این نكته تأكید دارند كه جرایم جنسی، آن هم از نوع خشن، نتیجة منطقی سیاست‌های غلطی است كه در جامعه اعمال شده است.<br /> محمدحسین فرجاد، آسیب‌شناس روانی‌ـ‌اجتماعی، در این باره می‌گوید: «از نظر آسیب‌شناسی، چنین اتفاقی طبیعی است و نتیجة منطقی یك‌سری رفتارها و اعمال در جامعه است. ما در ایران با محدودیت‌هایی در زمینة ارتباط و رفتارهای دیداری، گفتاری و... دو جنس مخالف روبه‌رو هستیم كه جرایم جنسی می‌تواند نتیجه‌اش باشد.»<br /> دكتر علی نجفی‌توانا، جرم‌شناس، نیز در تحلیل جمعی بودن وقوع این جرم می‌گوید: «از نظر آسیب‌شناسی جنایی، ارتكاب برخی جرایم صرفاً برای ارضای غرایز طبیعی نیست و ناشی از برخی محرومیت‌ها و برای انجام نوعی خودآزمایی، نشان دادن مهارت و حتی به‌دلیل اعتراض، خودنمایی و رقابت است.»<br /> دكتر ناصر فكوهی، دانشیار گروه انسان‌شناسی دانشكدة علوم اجتماعی دانشگاه تهران، نیز در این باره تأكید می‌كند: «ناچاریم بعضی اصلاحات رادیكال در مدیریت جنسیتی و روابط زن و مرد ایجاد كنیم.»<br /> حالا برگ‌های بسیاری هست كه دیگر نمی‌توانیم به‌سادگی آنها را از این رو به آن رو كنیم. بر برگ‌های شكواییة پروندة باندی كه به سركردگی «روح سرگردان» به زنان تعرض می‌كرده، افزوده می‌شود. ورق‌های دیگری به اوراق پرونده‌هایی این‌چنین افزوده می‌شود.<br /> باید ورق بزنیم. باید یك‌بار همه را ورق بزنیم شاید در اوراق پروندة سال آینده فصلی سفید داشته باشیم؛ فصل بازشناسی جنایات به عنف.<br /> <br /> قصة قتل‌های سریالی<br /> یكی بود... یكی نبود. قصه‌ای بود كه فرصت تكرارش به‌دست آمده بود. اصل قصه یكی بود اما روایت‌هایش متنوع بود.<br /> قصة قتل زنان. قصة قتل‌های سریالی زنان. سال 1383. آخرین روز اردیبهشت‌ماه كشف جسد زنی طناب‌پیچ‌شده در شرق تهران فرضیة قتل‌های سریالی زنان را كامل كرد. اما دیگر هیچ‌كس حاضر نشد در این باره حرفی بزند. اندكی بعد، مردی افغانی به نام نظیر ازبك دستگیر شد كه خود به‌تنهایی 5 زن را در محل سكونتش (یك ساختمان نیمه‌كاره در فرمانیه) پس از تعرض به قتل رسانده بود.<br /> قصه همان قصه بود؛ قصة قتل‌های سریالی زنان. 3 زن در تهران به قتل رسیدند. پلیس به‌سرعت یك زن و مرد را ردیابی كرد. متهمان دو جوان تحصیلكرده بودند به نام‌های علیرضا و اعظم. هنوز هم پرسش‌های بسیاری در این باره باقی‌ مانده است.<br /> علیرضا 29 ساله و فارغ‌التحصیل رشتة كشاورزی با همدستی اعظم 21 ساله كه دانشجوی رشتة علوم تربیتی بود، در تاریخ 26 آذر 1384 در میرداماد، 6 دی در شهرك غرب و 11 دی در سه‌راه ضرابخانه 3 زن میانسال را به یك شیوه، یعنی پس از بستن با ضربات چاقو به قتل رساندند.<br /> طناب قرمزرنگ و تعدد ضربات چاقو به همراه دیگر عوامل رد وقوع قتل‌هایی از نوع سریالی را پررنگ كرد. در همین اثنا، اخبار متفاوتی از قتل سرشاخه‌های گلدكوئیست نیز مطرح شد. گرچه پلیس تأكید كرد كه قتل‌های منتسب به علیرضا و اعظم جدا از آن ماجرا بوده اما هنوز پرسش‌هایی هست كه به‌درستی پاسخی نیافته‌اند.<br /> آسیب‌شناسی قتل‌های سریالی به‌ویژه در كشور ما نشان داده كه قاتلان معمولا ً با حسی قوی از نظر عاطفی یا حتی منطقی دست به ارتكاب جرم می‌زنند. حال آنكه، برخلاف افرادی چون مجید سالك‌محمودی كه در دهة 60 قریب به 40 زن را كشت، سعید حنایی در مشهد یا غلامرضا خوشرو در تهران، علیرضا چنین سابقه یا فلسفة قابل توجهی برای ارتكاب جنایت‌هایش نداشته است.<br /> در تحقیقات پلیس مشخص شد كه این دو قربانیان خود را از میان آگهی‌های نیازمندی‌های روزنامه‌ها انتخاب كرده‌اند و سپس در نقش خریدار خانه به محل خانة قربانیان رفته‌اند. چنین انتخاب گذری و بدون ارزیابی نمی‌تواند مبنای مناسبی برای قتل‌های سریالی باشد. قاتلان سریالی معمولا ً براساس درونیات خود قربانیان را برمی‌گزینند، درحالی‌كه در كار علیرضا انتخاب رنگی ندارد.<br /> <br /> آخر این شاهنامه<br /> یكی بود یكی نبود. روزهایی بود كه مثل روزهای دیگرِ پیش از آن گذشت. 365 روز سال 1384 نیز سپری شد. یكی بود یكی نبود. قصه‌ای كه خواندید كامل نبود، می‌توانست داستان‌های بسیاری را در خود جای دهد.<br /> داستان وكیلی كه 13 بهمن 1384 جسدش در خانه كشف شد. داستان آرزوی 28 ساله كه در خانة خود در شمس‌آباد جان باخته بود ولی هیچ‌گاه معلوم نشد خودكشی كرده یا كشته شده است. <br /> داستان آنها كه پای چوبة دار بخشیده شدند. داستان آنها كه مجازات شدند. داستان دختران و زنانی كه پا به سرابی گذاشتند و رفتند تا در كشورهای حاشیة خلیج فارس زندگی خوبی داشته باشند ولی نشد! <br /> قصه‌ای كه خواندید قصة سال 1384 بود ولی گزیده‌ای از همة داستان‌ها بود. بالا رفتیم، پایین آمدیم و... قصة ما راست بود.■<br /> <br /> <br /> پی‌نوشت‌ها<br /> 1) مدیر مدرسة شهید مطهری بروات. قاتل مدیر پیش‌تر برای مدرسه مزاحمت ایجاد كرده و با شكایت مدیر مدرسه در دادگستری محاكمه شده بود. او با به گلوله بستن مدیر مدرسه به‌نوعی انتقامجویی كرده بود.<br /> 2) ایسنا، 30 شهریور 1384، نرگس به ‌دست برادرانش كشته شد تا دیگر از خانة شوهر نگریزد. این دختر 19 ساله به‌وسیلة برق كشته شده بود. برادران نرگس با انداختن جسد او در حمام و اتصال سیم برق سعی كرده بودند ماجرا را خودكشی جلوه بدهند.<br /> 3) ایسنا، 15 آذر 1384، كد خبر 09815ـ8408<br /> 4) ایسنا، 9 آذر 1384، 72 هزار و 106 مورد از 173 هزار و 560 فقره فوت نیمة نخست سال مربوط به زنان بود كه در مقایسه با 6 ماهة مشابه سال 1383، كه 82 هزار و 95 مورد فوت زنان ثبت شده بود، كاهش 17/12 درصدی نشان می‌داد.<br /> 5) ایسنا،<br /> 6) ایسنا، 6 دی 1384، كد خبر 03547ـ8410<br /> 7) ایلنا، 17 خرداد 1384، كد خبر 203227<br /> 8) قبل<br /> 9) ایسنا، 24 بهمن 1384، كد خبر 13121ـ8411<br /> 10) روزنامة همشهری، شمارة 3930، 6 اسفند 1384، ص 13<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br />  سردار اسماعیل احمدی مقدم، فرماندة نیروی انتظامی: «وقوع جرایم به عنف در سال 1384 نسبت به سال قبل 10 درصد افزایش یافته است.»<br /> <br />  ناهید رام پناهی، مدیركل مركز آمار و اطلاعات زنان شورای فرهنگی و اجتماعی زنان: «درصد زنان دستگیرشدة جرایم مختلف نسبت به كل دستگیرشدگان سال 1382 به میزان 4/6 درصد بوده كه نسبت به سال 1375، 9/8 درصد كاهش داشته است.<br /> <br />  علی‌اصغر زارعی، مدیركل حراست وزارت علوم، تحقیقات و فناوری: «از میان 28 دانشجویی كه اقدام به خودكشی كرده‌اند 7 نفر مرد و 21 نفر زن بوده‌اند.»<br /> <br />  محمدحسین فرجاد، آسیب‌شناس روانی‌ـ‌اجتماعی: «ما در ایران با محدودیت‌هایی در زمینة ارتباط دو جنس مخالف روبه‌رو هستیم كه جرایم جنسی می‌تواند نتیجه‌اش باشد.»<br /> text/html 2006-03-03T05:00:00+01:00 مهدی واحدیان http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/1463/clubname/hadese_dar_jamee نه نامش را خواهم گفت، نه نام شهرش را. چه فرقی هم می‌كند؟ زهره باشد یا مرضیه یا فریده؟ در مشهد باشد یا جهرم یا ساری؟<br /> او زنی است مثل همة زن‌های ایرانی. در چارچوبی كه قانون برایش تعریف كرده می‌گنجد، و در همان چارچوب هم مجازات می‌شود.<br /> نگران است و پریشان از اینكه خانوادة مردی كه به‌دست او به قتل رسیده، با رسانه‌ای شدن ماجرا، خشمگین شوند. می‌ترسد. از همه‌چیز می‌ترسد. می‌گویم: «مگر بالاتر از سیاهی هم رنگی هست؟» نگاه امیدوارش را به من می‌دوزد. حرفم را پس می‌گیرم: «شاید هم هست!»<br /> <br /> امروز كه این گزارش را می‌نویسم یا به عبارتی، روایت‌گر داستان زندگی زنی دیگر می‌شوم كه قصة زندگی‌اش با حكمی سیاه و تلخ ـ «اعدام» ـ پایان می‌یابد، هنوز نمی‌دانم آیا همة كسانی كه ما نگارنده یا خوانندة روایت آنانیم، اگر جای ما بودند، چون ما به دادرسی می‌نشستند؟ و ما نیز اگر جای ایشان بودیم، آیا چون آنان كمر به قتل بنی‌بشری می‌بستیم یا تن به قضای ناخواستة تقدیر می‌سپردیم؟ نمی‌دانم، واقعاً نمی‌دانم! و آنچه امروز از آن می‌نویسم بسی بیشتر از دو روایت پیشین یعنی زندگی «عاطفه» و «لیلا» رنجم می‌دهد چرا كه این بار جانی در ازای جانی دیگر طلب می‌شود. <br /> مردی به ضرب چاقو به قتل رسیده و همة شواهد نشان می‌دهد كه به عمد. اما آن سوی خون و چاقو، زنی منتظر ایستاده كه مدعی است بهای خونش شرافتی است كه آن را نباخته، نبخشیده و نیز نفروخته است.<br /> گرمای تموز، تیغی است كه پوستت را می‌كَند. در ماشینی نشسته‌ام كه راننده‌اش می‌گوید حتی كولر ماشین هم تاب تحمل حرارت جاده را ندارد!<br /> می‌روم و بهانة رفتنم فقط تكه‌ای كاغذ است. یك حكم، حكم اعدام، اعدام یك زن! بیش از این اگر می‌خواهید، نمی‌توانم گفت. به او قول داده‌ام، به او و خانواده‌اش.<br /> حكم را بارها و بارها از كیفم بیرون می‌آورم و مرور می‌كنم. هر بار می‌خواهم كشف تازه‌ای از آن بیرون بكشم. اما نمی‌شود. صریح است، صریح و قاطع. دیوان عالی كشور نیز حكم دادگاه بدوی را تأیید كرده و بالاتر از آن، اذن اعدام نیز به‌طور مشروط صادر شده است.<br /> <br /> قصاص!<br /> «با توجه به محتویات پرونده و ملاحظة گزارش‌های اولیه از محل رختشوی‌خانة بیمارستان و با مداقه در اظهارات و گفته‌های متهمان و عكس‌های مقتول و با عنایت به برگ معاینة جسد و ضربات متعددی كه به بدن الف. واقع شده، رأی دادگاه مبنی بر قصاص نفس خانم م. ع. فرزند ل. در رابطه با قتل عمدی الف. ی. طبق بند الف مادة 26 قانون آیین دادرسی كیفری ابرام می‌گردد. مشروط بر اینكه تقاضاكنندگان قصاص سهم‌الدیة صغیر را به‌گونه‌ای معتبر تضمین نمایند (وحدت رویة شمارة 31ـ20/8/65) كه این امر در دادگاه مغفول مانده و اعتراض در این خصوص غیرموجه و صحیح نمی‌باشد.»<br /> <br /> پشت پرده: خشونت خیابانی<br /> پانزده‌ساله بود كه شوهرش دادند. خودش می‌گوید: «خانواده‌ام تحقیق كافی نكرده بودند. او معتاد بود.» بعد از ازدواج خیلی زود زندگی‌شان به سمت آنچه از زندگی همة معتادان می‌دانید رفت.<br /> خانه‌ای كه زیر سنگینی دود می‌رود، به‌ندرت می‌تواند در خود گیاه مهر بپروراند. با این‌همه، چه می‌توانست كرد دختركی پانزده‌ساله با مردی كه دست بزنش سنگین بود و لحن آمرانه‌اش ترساننده!<br /> این زندگی هم مثل همة نمونه‌های دیگرش كه می‌شود در صفحة حوادث روزنامه‌ها پیدا كرد به سرانجامی نرسید. م. ع. از همسرش پس از تولد دو فرزند جدا شد. اعتیاد محرز بود و حضانت بچه‌ها به مادر سپرده شد.<br /> م. برگشت پیش پدر و مادرش تا با آنها دوباره به زندگی برگردد. می‌گوید: «كار می‌كردم. آرایشگاهی داشتم و زندگی‌ام می‌چرخید. تا اینكه سروكلة ح. پیدا شد. مشكلم با او از مزاحمت‌های خیابانی‌اش شروع شد، در حدی كه یك بار حتی مجبور شدم با سنگ به شیشة ماشینش بكوبم و آن را بشكنم. با ماشین تعقیبم كرده بود. من برادرهای غیرتی دارم. آبرو داشتم. می‌ترسیدم. اینجا محیط كوچكی است. همه همدیگر را می‌شناسند.»<br /> اما این خشونت‌های خیابانی، پشت پردة صحنه‌ای است كه كاركنان بیمارستانی در یك شهر شمالی، در روز 19 اسفند 79 شاهد آن بودند.<br /> <br /> شهری كه سه سال پیش را از یاد برده است<br /> حدود یك‌ونیم بعدازظهر به شهری می‌رسم كه م. ع. در آن زندگی می‌كرده است. وقتی سراغ او را از زندان مركز استان گرفته‌ام، در كمال تعجب شنیده‌ام كه به‌خاطر مرگ فرزند 12 ساله‌اش به مرخصی رفته است.<br /> تمام راه به این فكر می‌كردم كه وقتی فاجعه در خانه‌ای را می‌زند، با همة خدم و حشمش وارد می‌شود، یكی پس از دیگری!<br /> در شهر، كمتر كسی این زندانی محكوم به اعدام را به‌خاطر می‌آورد.<br /> مرد روزنامه‌فروش اداره‌ای را روبه‌روی دكه‌اش نشانم می‌دهد: «از آنجا بپرس! ادارة اطلاعات است.» با تعجب به او نگاه می‌كنم. نیاز دارم كه در ورای مناسبات اداری و انتظامی، حرف‌های مردم را بشنوم.<br /> بعد از پرس‌وجوی فراوان، بالاخره مردی در یك رستوران نشانی از خانوادة م. ع. می‌دهد، جایی در حوالی جنوب شهر.<br /> با یك ماشین دربست راهی می‌شوم. نشانی درست نیست. اما در محله‌های جنوبی، مردمی كه كنار در خانه‌هایشان عصرهای كش‌دار تابستان را می‌جوند، حادثه‌ای مثل قتل یك مرد به‌دست یك زن بیوه را بیشتر به ‌یاد می‌آورند. آنها نشانی دقیق‌تری می‌دهند و این بار آن كوچة تنگ كنار مسجد همان است كه دنبالش بودم. دروازه‌ای در بن‌بست، نشان خانة م. ع. است.<br /> منتظر مهمان نیستند، آن هم در بعدازظهر داغ یك روز تیرماه. با كمی تردید به گفته‌هایم گوش می‌دهند. هرچند كه رسم دیرین مهمان‌نوازی را از یاد نمی‌برد و به داخل خانه فرا می‌خوانندم.<br /> <br /> زمان می‌برد تا باور كنند آنچه خواهم نوشت تنها برای یاری آنهاست وگرنه بود و نبود یك خبر، در سیل اخباری كه بوی خون و طناب می‌دهند، چنان برایم حیاتی نیست كه 380 كیلومتر راه را برای شنیدن آن زیر تیغ تموز طی كنم.<br /> توضیح می‌دهم كه چرا آمده‌ام و در همة این مدت، م. چشمانش را به زمین دوخته است و پاسخ‌هایم را كوتاه و آرام می‌دهد.<br /> مرد میانسالی در خانه است كه خود را دایی م. معرفی می‌كند و او هم ظاهراً ترجیح می‌دهد كه دایی‌اش به جای او پاسخگوی چراهای بی‌پایان من باشد.<br /> <br />  اول از پسرت بگو، چرا و چطور از دنیا رفت؟<br /> ○ بعد از اینكه به زندان افتادم، بچه‌هایم پیش مادرم بودند. شوهرم آمد و گفت می‌خواهد آنها را ببرد. مادرم ترسید و بچه‌ها را داد. بعد از عید امسال در زندان شنیدم كه پسرم با گازگرفتگی مرده است.<br /> <br />  پزشكی قانونی این مسئله را تأیید كرد؟<br /> ○ ... (سكوت). فقط این را می‌دانم كه دوست نزدیك پسرم می‌گوید او این اواخر همه‌اش می‌گفت خسته شده‌ام، دوست دارم بمیرم.<br /> <br />  چندساله بود؟<br /> ○ 12 ساله.<br /> <br />  دخترت كجاست؟<br /> ○ پیش پدرش.<br /> <br />  مگر نمی‌گویی معتاد است؟<br /> ○ چرا، ولی چكار كند؟ من چكار كنم؟ الان هم مرخصی‌ام را تمدید كرده‌ام! پیش كی بماند؟ دو سال بعد از زندانی شدن من، پدرم هم فوت كرد. <br /> <br />  دخترت چندساله است؟<br /> ○ 15 ساله. هر روز زنگ می‌زند و گریه می‌كند كه بیا مرا ببر! اما مگر می‌توانم؟!<br /> <br />  اشتباه كردی، قبول داری؟<br /> ○ بله، قبول دارم. ولی الان این را می‌گویم. آن روزها فكر این چیزها را نمی‌كردم. تنها چیزی كه به آن فكر می‌كردم این بود كه خودم را بكشم و خلاص شوم. فكر می‌كردم اگر بمیرم بهتر از بی‌آبرویی است. شاید برای همین هم توانستم او را بكشم. وگرنه الان كه فكرش را می‌كنم حتی نمی‌توانم تصور كنم كه آدم كشته باشم! ولی آن روزها...<br /> <br />  اگر برگشتن به گذشته اذیتت نمی‌كند، می‌خواهم ماجرا را از زبان خودت بشنوم.<br /> ○ همه ‌چیز در حكم آمده. همه همان‌هاست.<br /> <br />  بله، ولی می‌خواهم خودت بگویی.<br /> ○ ح. مزاحم خیابانی من بود. راه و بیراه سبز می‌شد و می‌گفت باید با من بیایی، وگرنه آبرویت را می‌برم. تهدید می‌كرد. حتی می‌گفت برادرت را می‌كشم... اما من به او اعتنا نمی‌كردم. همان‌طور كه گفتم، یك بار هم عصبانی شدم و با سنگ به شیشة ماشینش زدم.<br /> <br />  این ح. چه‌جور آدمی بود؟<br /> ○ راننده بود. فقط همین را بگویم كه وقتی در زندان بودم، باور كنید بیشتر زنانی كه به جرم فساد به زندان آورده می‌شدند، با او ارتباط داشتند!<br /> یك روز برای تیروئیدم به بیمارستان رفته بودم. خودم دفترچه بیمه نداشتم و دفترچة دوستم همراهم بود. بیمارستان شلوغ بود. توی صف بودم كه مردی جلو آمد و خودش را الف. ی. معرفی كرد و گفت كه از دوستان برادرم است.<br /> <br />  خودت نمی‌شناختی‌اش؟<br /> ○ نه، گفت كه كارمند بیمارستان است و برای اینكه معطل نشوم می‌تواند دفترچه‌ام را زودتر ببرد و كارم را جلو بیندازد. دفترچه را به او دادم. رفت داخل اتاق. وقتی برگشت گفت فهمیده‌اند كه دفترچه مال خودت نیست و آن را نگه داشته‌اند. برگرد خانه و دو روز بعد بیا.<br /> رفتم خانه و دو روز بعد برگشتم بیمارستان. وقتی كه دیدمش گفت رئیس بیمارستان دارد ناهار می‌خورد و من می‌توانم تو را پیش او ببرم. حرفش را باور كردم و دنبالش راه افتادم. وارد اتاقی شدیم و پیش از آنكه بفهمم چه اتفاقی دارد می‌افتد، مرد قوی‌هیكلی دستش را روی دهانم گذاشت و لباس‌هایم را از تنم بیرون آورد. او ح. بود و من آنجا دانستم كه آنها با هم دوست‌اند.<br /> از من عكس گرفتند، با بدن نیمه‌برهنه. بعد رهایم كردند و تهدید كه: «حالا مجبوری با ما كنار بیایی!»<br /> <br /> دو ماه برزخی<br /> از آن روز تا روز 19 اسفند 79 دو ماه فاصله بود. م. می‌گوید: «تمام آن دو ماه به كشتن خودم فكر می‌كردم. فكر می‌كردم راحت می‌شوم از بی‌آبرویی و ترس. زندگی‌ام سیاه شده بود. هر لحظه فكر می‌كردم آنها عكس‌ها را چاپ می‌كنند و به مغازة برادرانم می‌اندازند! مهم‌ترین تهدیدشان همین بود. می‌گفتند عكس‌ها را در شهر پخش می‌كنیم و آبرویت را می‌بریم.<br /> خانم، اینجا شهر كوچكی است. همه همدیگر را می‌شناسند. بی‌آبرویی بزرگی می‌شد. دیگر فكرم كار نمی‌كرد. التماسشان كردم. اما آنها فقط یك شرط گذاشته بودند و آن هم تن‌فروشی من بود.<br /> <br /> روز قبل از حادثه الف. با من تماس گرفت و گفت بیا عكس‌ها را بهت پس بدهم. درست است كه من برای ح. كار می‌كنم ولی از او زرنگ‌ترم و فیلم‌ها را از دوربین درآورده‌ام. بیا می‌خواهم آنها را به تو پس بدهم. قسمش دادم و گفتم با خودم قرآن می‌آورم. به قرآن قسم بخور و با آبروی من بازی نكن. قول داد.<br /> اما روز بعد، چون به‌شدت از آنها می‌ترسیدم و مشكوك بودم، از شاگردم اریوان كه یك دختر عراقی است خواستم كه با من بیاید. یك شیشه اسید لوله‌بازكنی هم به او دادم كه اگر دید من با الف. درگیر شدم، به او بپاشد تا ما فرصت فرار یا دفاع داشته باشیم. دو چاقو هم برای احتیاط همراهمان برداشتیم.»<br /> <br />  فكر نمی‌كردید اینها برایتان دردسر می‌شود؟<br /> ○ من اصلا ً فكر نمی‌كردم. آن‌قدر ترسیده بودم كه شب و روز كابوس می‌دیدم. مثل دیوانه‌ها شده بودم. فكر می‌كردم بدتر از وضعیتی كه دارم چیزی نیست. فقط آن فیلم عكاسی را می‌خواستم و هیچ‌ چیز دیگری برایم مهم نبود.<br /> <br />  اریوان چند سالش بود؟<br /> ○ 16 سال.<br /> <br />  خودت هم 25 سال؟<br /> ○ بله. ما رفتیم سر قرار، یعنی رختشوی‌خانة بیمارستان، محل كار الف. اما برخلاف انتظارم دیدم او به‌جای اینكه به قولش عمل كند، رفته به سمت شاگردم و به او پیشنهادهایی می‌دهد. دیگر نفهمیدم چه شد. به او حمله كردم و چاقو كشیدم. اریوان اسید را به سمتش پاشید كه روی خودمان هم پاشیده شد. گلاویز شدیم و من چندین ضربه به او زدم. اریوان هم از پشت به او زد و...<br /> <br />  ... (سكوت و بهت من).<br /> ○ ... همین دیگر. وقتی ما را گرفتند، همة ماجرا را تعریف كردم. اما فیلم‌ها پیش ح. بود و او آنها را از بین برده بود. هیچ مدركی برای اثبات حرف‌هایم نداشتم و ما محكوم شدیم.<br /> <br />  ح. چه شد؟<br /> ○ او را هم گرفتند. از روی حرف‌ها و شكایت ما. اما من نه شاهدی داشتم و نه مدركی. فقط مسئلة مزاحمت‌های خیابانی او قابل اثبات بود كه سه ماه حبس برایش بریدند. <br /> <br />  حالا چكار می‌كند؟<br /> ○ شنیده‌ام برگشته سر كارش.<br /> <br />  چه كاری؟<br /> ○ راننده است.<br /> <br />  اریوان چه؟<br /> ○ زندانی است.<br /> <br />  خانواده‌اش كجا هستند؟<br /> ○ طبق حكم دادگاه، اگر او سهم دیه‌اش را بدهد آزاد می‌شود. خانواده‌اش بعد از تغییرات عراق، به كردستان برگشتند تا شاید بتوانند پولی جور كنند و او را از زندان آزاد كنند. اما آنها خیلی فقیرند و از وقتی رفته‌اند هنوز خبری نشده است.<br /> <br />  سهم دیة اریوان چقدر است؟<br /> ○ هشت میلیون تومان كه با پرداخت یك‌سوم آن هم می‌تواند از زندان آزاد شود... خانم، می‌توانید برای او كاری كنید؟ او واقعاً بی‌گناه است. به‌خاطر من آمد و برای كمك به من درگیر شد. زندان برای او خیلی بد است. او خلافكار نبود. خیلی دختر ساده‌ای است. الان سه سال است كه زندانی است و تا پول دیه‌اش را ندهد آزاد نمی‌شود.<br /> <br /> اعدام یا دیه!<br /> زهره ارزنی حقوقدان كه پروندة م. ع. را برای مشاوره مطالعه كرده است می‌گوید: «از نظر حقوقی، همة راه‌ها طی شده و م. حتی نیاز به وكیل ندارد.» وی در توضیح این مطلب می‌گوید: «بند ب از مادة 206 قانون مجازات اسلامی تصریح می‌كند كه "در مواردی كه قاتل عمداً كاری انجام دهد كه نوعاً كشنده باشد، هرچند كه قصد كشتن فرد را نداشته باشد، قتل عمد محسوب می‌شود."<br /> در این پرونده هم قتل، به‌خاطر وجود آلت قتاله همراه این خانم، از نظر حقوقی "با قصد قبلی" تعریف می‌شود. اما اینكه ایشان در چه شرایطی به آن درجه از اضطرار و اجبار رسیده كه به‌خاطر جلوگیری از آبروریزی با مقتول اتمام حجت كرده جای بحث دارد. شاید ایشان فقط برای تهدید یا احتمالا ً برای دفاع از خودش این ابزار قتل، یعنی چاقو و شیشة اسید را همراه برده باشد. اما اینها برای اثبات غیرعمد بودن قتل طبق قوانین جمهوری اسلامی (مادة 206 قانون مجازات اسلامی) كافی نیست.» ارزنی تنها راه كمك به این فرد را رضایت اولیای دم می‌داند: «اولیای دم می‌توانند رضایت غیرمشروط بدهند یا به‌خاطر رعایت صغار (مقتول سه فرزند چهارده، یازده و پنج‌ساله دارد) با گرفتن سهم دیه رضایت بدهند.»<br /> <br /> از سال گذشته تا امسال، با افزایش نرخ تورم، دیة مرد مسلمان از 22 میلیون تومان به 25 میلیون تومان افزایش یافته است. اینها را دایی م. ع. می‌گوید. او معتقد است تمام راه‌های حقوقی و قانونی طی شده و خانوادة مقتول كه خانواده‌ای اسم و رسم‌دار و آبرودارند، حاضر شده‌اند در ازای قصاص م. ع. دیة مقتول را دریافت كنند. آنها م. ع. را نبخشیده‌اند. اما شاید ریختن خون او را هم تسلای دل خود نمی‌دانند؛ از این رو، با پرداخت دیه‌ای به مبلغ روز دیة مرد مسلمان موافقت كرده‌اند.<br /> از مشاور حقوقی پرونده می‌پرسم: «شما با خانوادة مقتول هم دیدار داشته‌اید؟» می‌گوید: «خیر. من با خانم م. ع. (قاتل)، مادر و یكی از بستگانش دیدار كرده‌ام و آنها هم اعلام كرده‌اند كه توان پرداخت دیه را، كه تنها راه نجات این زن از اعدام است، ندارند.»<br /> <br /> آن روی سكه<br /> وقتی به شهر نه‌چندان وسیعی كه این پرونده به آن مربوط می‌شود رسیدم، پیش از قاتل، سراغ از مقتول گرفتم. او در آن شهر فرد شناخته‌شده‌ای نبود و شاید مرگ، با چهرة سرخ و سیاهش، مردم را با نام او آشنا كرد.<br /> متأسفانه، به‌دلیل شرایط خاص پرونده و حساسیتی كه در نوع انتقال خبر آن وجود دارد، امكان دیدار با خانوادة مقتول را نیافتم. اما شنیده‌ها از خانواده‌ای آبرودار و پدر و مادری موقر حكایت می‌كردند.<br /> شادی صدر، مدیر مؤسسة «راه توانمند زیستن» كه این پرونده از سوی كمیسیون حمایت از زنان و كودكان قوة قضاییه به آنها ارجاع شده، نیز از صورت نگرفتن ملاقات با خانوادة مقتول می‌گوید: «متأسفانه خانوادة خانم م. ع. اعتقاد داشتند كه این ملاقات‌ها ممكن است باعث وخیم‌تر شدن پرونده شود.»<br /> <br /> مرگِ منتظر!<br /> م. تا دم در بدرقه‌ام می‌كند. چادر سیاهی به سر كرده است. در هرولة یأس و امید می‌گوید: «فكر می‌كنید بشود كاری كرد؟»<br /> سعی می‌كنم نگاهم دلگرمش كند. می‌گویم: «من می‌نویسم. اگر حرف‌هایت محكمه‌پسند و قابل اثبات نیستند، مردم هم بخشنده‌اند و هم بخشاینده. به یاری آنها می‌شود امید داشت.»<br /> وقتی برمی‌گشتم، مرگ با طنابی در دست سر آن كوچة بن‌بست منتظر ایستاده بود. نمی‌دانم و از شما می‌پرسم: آیا می‌شود طناب را از دست مرگ به ‌در آورد؟<br /> text/html 2006-02-26T05:00:00+01:00 مهدی واحدیان http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/867/clubname/hadese_dar_jamee داستان این‌گونه آغاز شد: طناب سفیدی به دور گردن زنی جوان راه نفسش را بند آورده بود. تنها همان یك زن نبود، 30 زن بودند كه با طناب سفید به دور گردن خفه شده بودند. و هیچ‌وقت هم معلوم نشد كه بیشتر بودند یا نه.<br /> داستان قتل زنان منحصر به آن 30 زن نبود. گاهی طناب سفید، گاهی گره روسری و گاهی فشار دست بر گلو تكرار شد تا این سریال تكراری رقم بخورد. ضربانی كه هر بار، از سر بیماری و جهالت یا با انگیزه‌ای خیرخواهانه مثل پاكسازی جامعه یا... زنگ ساعت مرگ را به صدا درمی‌آورد.<br /> <br /> فقط زنانِ خیانتكار را شكار می‌كرد<br /> ساعت از 10 شب گذشته بود كه شبگرد كوی دانش شهر تبریز با زنی افتاده كنار خیابان برخورد كرد.<br /> سوز سرمای بیستم اسفند 1359 را با دمیدن در میان دست‌هایش دور كرد و به‌ خود جرئت داد نزدیك‌تر شود. تكانی به تن زن داد ولی او جسدی بیش نبود.<br /> شبگرد با عجله شمارة نزدیك‌ترین كلانتری تبریز را گرفت. مأموران ساعت 22:20 آن شب در صحنه حاضر شدند.<br /> همة ساكنان 6 متری سوم كوی دانش بیرون آمده بودند تا از چگونگی جان سپردن زنی در محل سكونتشان باخبر شوند.<br /> معاون دادستان تبریز نیز در صحنه حاضر شد و بالاخره جسد به پزشكی قانونی انتقال یافت. <br /> زنی با حدود 50 سال سن به‌دلیل خفگی جان سپرده بود. هفت روز پس از كشف جسد، حسین شوهر زن ضمن شناسایی او اعلام كرد كه همسرش نجیبه در روز بیستم اسفند، با همراه داشتن وسایلی از جمله جواهرات، برای مراجعه به عكاسی از منزل خارج شده و دیگر مراجعت نكرده است. بدین ترتیب رسیدگی به قتلی آغاز شد كه هیچ سرنخی در خصوص قاتل یا قاتلان آن یافت نشده بود.<br /> از قتل نجیبه 6 ماه نگذشته بود كه در نقطه‌ای دیگر از ایران، جسد زنی كشف شد. گزارش پاسگاه اشتهارد كرج به معاون دادستان در روز 16 شهریور 1360 حاكی از كشف جسد زنی در آن منطقه بود.<br /> با انجام مقدمات كار مشخص شد كه زن 32 ساله است و مهین نام داشته. آثار خفگی چگونگی مرگ او را نشان می‌داد.<br /> بدین ترتیب كشف جنازة دو زن، كه هر دو نیز خفه شده بودند، توجه هیچ‌كس را جلب نكرد تا پروندة قتل‌های سریالی زنان در ایران 23 سال قبل رنگ جدی به ‌خود بگیرد. شیوة قتل‌ها و محل كشف اجساد هیچ تشابهی را نمایان نمی‌كرد ولی هر دو مقتول به‌دلیل خفگی جان سپرده بودند. اگر شیوة قتل در سه جنایت و بیشتر تكرار شود، این قبیل جنایت‌ها را «قتل‌های سریالی» می‌نامند.<br /> تا مدتی پس از شهریور 1360، هیچ جسدی از هیچ زنی در ایران یافت نشد كه به ماجرای كوی دانش تبریز و اشتهارد كرج شباهت داشته باشد. تا اینكه یك سال و اندی بعد دوباره این ماجرا یعنی «خفه شدن» یا «ناپدید شدن» زنان آغاز شد<br /> 24 بهمن 1361: پدری با شكایت به ادارة آگاهی تبریز از ناپدید شدن دختر و 2 نوه‌اش خبر داد. اختر 36 ساله به ‌همراه محمد 11 ساله و فرحناز 9 ساله ناپدید شده بودند.<br /> 5 اسفند 1362: كلانتری یك تبریز حدود ساعت 9 صبح جسد زنی 18 ساله را كشف كرد كه خفه شده بود. در تحقیقات مقدماتی معلوم شد كه نام مقتول معصومه بوده است.<br /> 7 خرداد 1363: با شكایت خانوادة دختری به نام فاطمه، معلوم شد كه وی ناپدید شده است. <br /> 25 شهریور 1363: مأموران كلانتری تهرانپارس تهران، ساعت 16:25 دقیقه در گزارشی به بازپرس ویژة قتل، خبر از كشف جسدی در خیابان 148 غربی آن منطقه دادند. هویت جسد در تحقیقات مقدماتی مشخص شد. زنی به نام فهیمه خفه شده بود.<br /> 3 تیر 1364: گروهان ژاندارمری آزادی تهران از كشف جسد زنی مجهول‌الهویه كه خفه شده بود و حدود 25 تا 30 سال سن داشت خبر داد.<br /> 11 تیر 1364: گروهان ژاندارمری شریف‌آباد قزوین در ابتدای جادة خروان با جسد زنی 28 ساله مواجه شد. مراتب كشف جسد به بازپرس ویژة قتل قزوین گزارش شد.<br /> 15 تیر 1364: جسد انیس، كارگر كارخانه، در جادة آستانه‌ـ رشت كشف شد. قتل این زن 35 ساله به بازپرس ویژة قتل لاهیجان گزارش شد.<br /> 29 تیر 1364: مأموران كلانتری جوادیة تهرانپارس ساعت 1 بامداد كشف جسد زنی 30 ساله را در كیلومتر 25 جادة آمل گزارش دادند. تحقیقات مقدماتی حاكی از آن بود كه متوفی چندی قبل كنار جاده با خود حرف می‌زده است!<br /> 5 مرداد 1364: مأموران ژاندارمری كن تهران از كشف جسد زنی به نام عشرت خبر دادند. <br /> 2 مهر 1364: مأموران پاسگاه مركزی كرج جسد زنی 55 ساله به نام فاطمه را حدود ساعت 18:30 كشف كردند. علت مرگ وی خفگی اعلام شد.<br /> 24 مهر 1364: مأموران آگاهی ارومیه به‌ دنبال ناپدید شدن زنی 25 ساله با 170 سانتی‌متر قد جست‌وجوی خود را آغاز كردند. این زن پروانه نام داشت و جسدش هیچ‌گاه پیدا نشد.<br /> 28 مهر 1364: مأموران ژاندارمری قریة «ایلانجیق» بخش نیر اردبیل ساعت 15 جسد زن مجهول‌الهویة 16ـ17 ساله‌ای را كشف كردند. علت مرگ خفگی تعیین شد.<br /> 15 آذر 1364: مأموران ژاندارمری بستان‌آباد جنازة یخ‌زدة پسربچه‌ای را در كنار جاده و جسد زنی 25 ساله به نام خدیجه را نیز در همان نزدیكی كشف و مراتب را گزارش كردند. از شوهر این زن به نام حجت‌الله بازپرسی شد.<br /> 28 آذر 1364: با كشف جسد كودك حدوداً 6 ماهه‌ای در ساعت 8 صبح در نزدیكی امامزاده طاهر كرج، ماجرا به پلیس گزارش شد. تحقیقات مقدماتی حكایت از آن داشت كه بچه متعلق به زن و شوهری به نام قدرت و منصوره است. اندكی بعد جسد منصوره نیز كشف شد. خفگی ناشی از فشردن گلو با طناب علت مرگ او تعیین شد. منصوره شوهر اولی هم داشت.<br /> 5 دی 1364: پلیس كلانتری 13 خیابان امیركبیر تهران تحقیقات خود را برای یافتن سرنخ‌هایی از قتل زنی به نام خیرقدم آغاز كرد. این زن ساعت 18:30 دقیقه با طنابی سفیدرنگ و نخی خفه شده بود. این زن 35 ساله برای سومین بار ازدواج كرده بود و مدتی بعد طلاهایش نزد مردی به نام سیروس تركه كشف شد.<br /> 8 دی 1364: پاسگاه كوهین‌دژ قزوین گزارشی داد مبنی بر كشف جسد زنی 25 ساله با مرگ به‌دلیل خفگی.<br /> 9 دی 1364: جسد زنی 25 ساله به نام كبری كه مدتی بود طلاق گرفته بود در كرج كشف شد. علت مرگ وی خفگی اعلام شد. پروندة وی بدون نتیجه به شعبة پنجم بازپرسی در تهران انتقال یافت.<br /> 17 دی 1364: جسد زنی 25 ساله در تاكستان كشف شد. تحقیقات تا حدود یك ماه بعد ادامه داشت. سرانجام در 14 بهمن 1364 جسد در همان تاكستان شناسایی شد. شوهرخواهر راضیه او را شناسایی كرد.<br /> 18 دی 1364: پلیس كلانتری 8 تهران تحقیقات خود را برای كشف راز قتل زنی 40 ساله به نام پروین آغاز كرد. وی نیز خفه شده بود.<br /> 25 دی 1364: ژاندارمری شریف‌آباد قزوین در حوالی كوندج زنی را یافت كه به‌دلیل خفگی جان سپرده بود. پزشكی قانونی، ضمن اعلام علت مرگ، سن او را نیز 30 سال تعیین كرد. تحقیقات بعدی بازپرس قتل حاكی از آن بود كه این زن فاطمه نام داشته و در فروشگاه قدس تهران به كار مشغول بوده است. فاطمه ساكن سعادت‌آباد تهران بود.<br /> 28 دی 1364: ژاندارمری تاكستان ساعت 9:30 صبح جسد زنی حدوداً 32 ساله را كشف كرد. در ادامة تحقیقات، بازپرس ویژة قتل تاكستان در روزنامه‌های كثیرالانتشار آگهی درخواست شناسایی جسد را داد. هویت جسد شناسایی شد. محبوبه معلم بود و خفه شده بود.<br /> 30 دی 1364: در قریة نرجة تاكستان، جسد زنی 25 ساله كه به گزارش پزشكی قانونی به‌ علت خفگی جان سپرده بود و قدش حدود 160 سانتی‌متر بود كشف شد.<br /> 8 بهمن 1364: ساعت 11:40 صبح مأموران ژاندارمری شهرك قدس تهران در چهارراه میخ‌سازی خیابان پاك‌نژاد جسد دختر 29 ساله‌ای را كشف كردند. علت مرگ وی خفگی تعیین شد. مردی 70 ساله كه خود را پدر ناهید معرفی كرده بود جسد را شناسایی كرد. تحقیقات بعدی نشان داد كه ناهید كارمند بیمارستان بود و روز قبل با همكارش سوار شورلت ایران سبزرنگی با سقف چرمی شده بودند. همكار ناهید به مأموران گفت كه مردی میانسال با سبیل و با لهجة آذری رانندة خودرو بود و شمارة آن نیز سریال ارومیه بود و رقم 95 یا 96 داشت.<br /> 11 بهمن 1364: جسد زنی 45 ساله كه با طناب سفیدرنگ یك متری خفه شده بود در بستان‌آباد كشف شد. پزشكی قانونی گزارش كامل خود را دربارة علت مرگ ارائه داد. مأموران ژاندارمری نیز در گزارش خود اعلام كردند كه شباهت زیادی بین این ماجرا و كشف جسد مجهول‌الهویة زنی در جادة كوره‌پزی وجود دارد.<br /> 12 بهمن 1364: مأموران ژاندارمری كن تهران جسد زنی را بعد از میدان دوم پونك كشف كردند كه بر اثر خفگی جان سپرده بود. فریدون شوهر دوم قدوس او را شناسایی كرد.<br /> 16 بهمن 1364: مأموران ژاندارمری كن بار دیگر در میدان دوم پونك جسد زنی 20 ساله به نام مریم یا عزیزه را كشف كردند. پزشكی قانونی در گزارش خود علت مرگ را خفگی با طناب سفیدرنگ اعلام كرد.<br /> 17 بهمن 1364: مأموران ژاندارمری اوین تهران جسد زنی حدوداً 40 ساله را كه با طناب سفیدرنگی خفه شده بود یافتند. پزشكی قانونی نیز مرگ به‌ وسیلة طناب سفید را تأیید كرد. هویت مقتول شناسایی شد. معصومة 41 ساله قبل از مرگ ماجراهایی را از آشنایی‌اش با یك مرد تعریف كرده بود.<br /> خواهر معصومه به مأموران گفت كه وقتی خواهرش سوار یك وانت‌بار بوده متوجه شده شورلت ایران سبزرنگی مجهز به بی‌سیم با رانندة لاغراندامی در تعقیب اوست. راننده كه حدوداً 32 ساله به‌نظر می‌آمد به معصومه گفته بود كه از طریق بی‌سیم ماشینش حرف‌های او و رانندة وانت را شنیده است. وی حتی كارتی هم به معصومه نشان داده بود.<br /> 24 بهمن 1364: مأموران گشت شعبة اول آگاهی به ریاست سرگرد فخار موفق شدند در میدان بهارستان تهران، شورلت ایران سبزرنگی را با سقف چرمی مشكی‌ و شمارة 27967، ارومیه‌ـ11 متوقف و شناسایی كنند. راننده میانسال بود و لهجة آذری داشت. مأموران در شروع جست‌وجو لباس‌های زنانة متعددی را در صندوق عقب خودرو كشف كردند. در ادامة جست‌وجو نیز تعداد قابل توجهی طناب سفیدرنگ یك متری از داخل موتور ماشین خارج كردند.<br /> بدین ترتیب ماجرای مخوف و پنهان قتل زنان شوهردار، كه بین سال‌های 59 تا 64 بدون هیچ ردپایی به‌وقوع پیوسته بود، با تلاش مأموران آگاهی مركز تهران به سرانجام خود نزدیك شد.<br /> مجید سالك‌محمودی اهل تبریز كه در سال‌های قبل فروشگاه لوازم تزئیناتی خانه داشت و مسافركشی نیز می‌كرد، در پی بروز اختلافاتی با همسرش كه معلم بود، از او جدا شد و در پی آن قتل‌های مخوف خود را یكی پس از دیگری رقم زد.<br /> یكی از مطلعان پروندة سالك‌محمودی می‌گوید: «مجید به‌دلیل كشیدن چك بدون محل 2 سال به زندان افتاده بود و بعد از آزادی از زندان، از ارتباط همسرش با پسرخالة خود آگاه شد. اینكه چرا این دو نفر را نكشت هیچ‌وقت مشخص نشد؛ ولی او به همین دلیل تمام زنانی را كه فكر می‌كرد و در عمل می‌دید به شوهرانشان وفادار نیستند به همین روش به قتل می‌رساند.»<br /> احمد محققی در كتاب خود با نام آخرین شكار قاتل (تهران: فراز، 1366، ص 213) دربارة مرگ مجید سالك‌محمودی كه در اختیار دادستانی وقت تهران بود می‌نویسد: «ساعت 21 و 30 دقیقة هشتم خرداد 65، درحالی‌كه عازم مأموریتی بودم و از خیابان‌های نزدیك دادسرا می‌گذشتم، پیام رسید كه فوراً با دادسرا تماس بگیرم. وقتی به دادسرا آمدم نگهبان گفت كه گویا یك نفر زندانی در زندان قصر خودكشی نموده است. با زندان قصر تماس تلفنی گرفتم. جانشین رئیس زندان سرگردی بود كه با ناراحتی بسیار اعلام نمود مجید در بند مجرد خودش را كشته است.»<br /> و در ادامه می‌نویسد: «از دماغ خون آمده و در ناحیة موهای سبیل خشكیده است. زبان كمی بیرون آمده و لای دندان‌ها گیركرده است. نواری از حاشیة پتو، به عرض تقریبی 6 سانتی‌متر، محكم به گردن او گره خورده و چشم‌ها نیمه‌باز هستند.»<br /> براساس گزارش بازپرس قتل وقت و دادستان عمومی و انقلاب تهران، مجید سالك‌محمودی پس از گرفتن آبگوشت افطاری خود، در همان فرصت صرف غذا كه دست‌ها و پاهایش را باز كرده بودند، خود را با طنابی كه از حاشیة پتوهای سلول درست كرده بود خفه كرد. شاید اگر ماجرای مجید و زنانی كه تعداد واقعی‌شان هیچ‌وقت معلوم نشد به‌درستی كالبدشكافی می‌شد، دیگر شاهد وقوع ماجراهای بغرنجی نظیر «خفاش شب» و «قاتل عنكبوتی مشهد» نبودیم.<br /> *<br /> فهیمه حاج‌محمدعلی، حقوقدان و وكیلی كه پیگیر قتل یكی از قربانیان مجید سالك‌محمودی بوده، می‌گوید: «در چنین جنایاتی مسئلة فرافكنی مطرح می‌شود. جنایتكاران با زیر سؤال بردن عفت قربانیان خود، سعی دارند تا نظر جامعه را نسبت به عمل خود عوض كنند و برگردانند. همة این جنایتكاران می‌خواهند القا كنند كه جامعه فاسد است و دامن زنان بیش از حد به فساد آلوده شده است و به همین دلیل خودشان دست به‌كار پاكسازی شده‌اند. اما نتیجة این اعمال جز تزلزل جایگاه زن و ناامنی او چیز دیگری نیست.»<br /> این وكیل دادگستری معتقد است: «جامعه رو به خشونت رفته است و هرچه خشونت افزایش یافته، در عمل، مجازات آن برای مردان كمتر شده است. مانند دیه كه تا میزان یك‌ سوم برای مرد و زن برابر است و از این میزان بیشتر برای مرد نصف می‌شود.»<br /> وی با اشاره به نقص قانون و بی‌ارزش بودن زن در جامعه می‌افزاید: «همیشه وقتی اتفاقی می‌افتد و حادثه‌ای رخ می‌دهد، گفته می‌شود این زن است كه تقصیر دارد؛ و چون همیشه در مظان اتهام است حمایتی از او صورت نمی‌گیرد. مثلاً همیشه با این پرسش‌ها مواجهیم كه چرا زن تنها بیرون رفت؟ یا چرا طلاق گرفت؟ ولی هیچ‌كس نمی‌گوید زن در هر شرایطی باید امنیت داشته باشد.»<br /> پروندة مجید سالك‌محمودی در سال 1365 در حالی برای همیشه بسته شد ‌كه پیش از آن دكتر محمد آشوری جرم‌شناس به دادستانی وقت تأكید كرده بود كه هرچه سریع‌تر این مجرم برای بررسی شخصیتی در اختیار آنان قرار گیرد.<br /> اینك هیچ‌كس به‌درستی نمی‌داند این مرد باهوش آذری‌زبان فقط با همان انگیزة انتقامجویی از همسرش دست به قتل زد یا مشكلی روانی هم این انگیزه را تشدید كرده بود.<br /> *<br /> فصل دیگر این داستان آغاز شده بود. داستان زنانی كه به‌درستی نفهمیدند قربانی چه گناهی شدند. نه گره طناب سفیدرنگ بود و نه آثار خفگی. این‌ بار اجساد سوخته‌ای در گرمای تند آفتاب حكایت جنایاتی تلخ را بازمی‌گفتند.<br /> این فصل داستان هم به قتل اختصاص داشت. قتل 8 زن و دختر جوان در غرب تهران.<br /> خفاشی كه شب‌ها قربانیانش را می‌سوزاند<br /> 11 سال بعد: كشف جسد زنی 45 ساله در مقابل پارك چیتگر تهران پلیس را بر آن داشت تا تحقیقات جنایی خود را برای كشف راز جنایت آغاز كند. <br /> خبر كشف جسدی در روز سیزدهم فروردین 1376 زنگ خطر شروع سالی بود كه جنایاتی هولناك در آن رقم می‌خورد!<br /> پزشكی قانونی علت مرگ را صدمه به ناحیة گردن اعلام كرد. البته جسد هنگام كشف، یك دست نداشت. گزارش پزشكی قانونی و پلیس به قاضی كشیك قتل تهران حكایت از سوزانده شدن جسد زن میانسال داشت.<br /> كشف این جسد سوخته سرآغاز ماجرایی بود كه همواره سؤالی را به ذهن متبادر می‌كند. اگر با این قضیه امنیتی و تهدیدمحور برخورد نمی‌شد و اطلاع‌رسانی صحیحی در مورد آن صورت می‌گرفت، آیا ده‌ها خانواده داغدار می‌شدند و هراس بر جامعه مستولی می‌شد؟<br /> شب‌های چهار ماه اول سال 76 در شهرك غرب، دهكدة المپیك، شهرزیبا و آریاشهر معنای دیگری به خود گرفت. غرب تهران بوی جسد سوخته می‌داد!<br /> 16 فروردین 1376: جسد سوختة زنی از باغی در كرج كشف شد. پزشكی قانونی علت مرگ را اصابت ضربات چاقو به ناحیة گردن و سینه تشخیص داد و وقوع سوختگی را پس از قتل دانست. جسد سوخته متعلق به زنی به نام عهدیه مرزی بود. توران نظری 3 روز قبل به همین شیوه كشته شده بود.<br /> 31 فروردین 1376: جسد سوختة زنی 43 ساله در جادة در دست احداث فرحزاد تهران كشف شد. پزشكی قانونی علت مرگ را پارگی قلب و گردن به وسیلة كارد عنوان كرد.<br /> 2 خرداد 1376: جسد سوختة زنی در منطقة اوین تهران كشف شد. علت مرگ به تشخیص پزشكی قانونی اصابت ضربات چاقو به گردن و سینه بود. جسد را خانوادة قربانی شناسایی كردند. الهه همتی‌نژاد، 24 ساله، برای عیادت خواهرش به بیمارستانی در تجریش رفته بود و شب، هنگام بازگشت جان سپرده بود!<br /> 8 خرداد 1376: مأموران پلیس تهران جسد سوختة 2 زن را در بلوار آسیا كشف كردند. قربانیان براساس نظریة پزشكی قانونی قبل از سوزانده شدن به قتل رسیده بودند. یكی از 2 جسد سن بیشتری داشت و با 27 ضربة چاقو به قتل رسیده بود و جسد كم‌سن‌تر خفه شده بود.<br /> خانواده‌های قربانیان اجساد را شناسایی كردند. اعظم ثابت‌نژاد به ‌همراه دخترش منیژه قهوه‌چی قربانی این خشونت شده بودند.<br /> 14 خرداد 1376: جسد سوختة دختر دانشجویی در بلوار اندیشة شهرزیبا در غرب تهران كشف شد. دست‌ها و پاهای قربانی بسته شده بود و علت مرگ سوختگی نبود.<br /> سرانجام نامزد قربانی در پی جست‌وجوهایش كه از شب حادثه شروع شده بود جسد را شناسایی كرد. مقتول پرند پرچمی دانشجوی سال پنجم دندان‌پزشكی همدان بود. <br /> 30 خرداد 1376: جسد سوزانده‌شدة زنی 55 ساله در بزرگراهی در دست احداث واقع در غرب تهران كشف شد. قدم‌خیر جهان‌فر قربانی دیگر این دور از جنایات بود.<br /> سرانجام، پس از قریب 80 روز تحمل سایة مرگ، غرب تهران گریزگاهی یافت و با فرار زنی به‌ همراه 2 فرزندش از خودرویی مسافركش كه قصد آزار و اذیت آنان را داشت، سرنخی از این ماجراهای هولناك به‌دست پلیس افتاد. هرچند كه هیچ‌یك از این اطلاعات در دستگیری اتفاقی قاتل مؤثر نبود. این دستگیری اتفاقی كه به‌دست نیروهای بسیجی در پونك صورت گرفت چنان از اصل ماجرا دور بود كه متهم در ابتدا خود را فرد دیگری معرفی كرد.<br /> «یك افغانی 28 ساله به نام عبدالله عبدالرحمن كه تاكنون به 11 فقره قتل زنان اعتراف كرده است دستگیر شد.» (كیهان، 15 تیر 1376)<br /> با روشن‌تر شدن اصل ماجرا و تشریح جنایات، فرمانده انتظامی وقت ناحیة انتظامی تهران در برنامه‌ای تلویزیونی شركت كرد و در پاسخ به این سؤال گزارشگر تلویزیون كه چرا پلیس با پیدا شدن اجساد نخستین قربانیان، مردم را در جریان قرار نداده تا زنان و دختران دیگری قربانی نشوند، تیمسار سرتیپ یوسف‌رضا ابوالفتحی گفت: «نیروی انتظامی همیشه هشدارهای لازم را در هر موردی به مردم می‌دهد. البته از نخستین و دومین قتل‌ها ما خفاش ‌شب (مرد تبهكار) را شناسایی كرده بودیم و در تعقیب او بودیم، ولی او همیشه موقعیت خود را تغییر می‌داد.» (ایران، 6 مرداد 1376)<br /> بدین ترتیب، مرد سیاهپوشی كه نیروهای بسیجی او را بر حسب اتفاق ساعت 10 شب 5 تیرماه دستگیر كرده بودند لب به اعتراف گشود، اما هیچ‌گاه قتل‌ها را برعهده نگرفت.<br /> حمید گودرزی، رئیس شعبة 35 دادگاه عمومی تهران كه محاكمة وی را در مجتمع امام خمینی‌ره برعهده داشت، پیش‌بینی كرد كه دادرسی را به‌سرعت به پایان خواهد برد تا رأی دادگاه هرچه زودتر صادر شود. (ایران، 4 مرداد 1376)<br /> گودرزی در جلسة روز پنجم مرداد 1376 خطاب به حاضران گفت: «این خانم و دو بچه‌اش ]تنها كسانی كه از دست خفاش شب جان سالم به‌در بردند[ به‌دلیل وحشت زیاد الان در دادگاه نیستند. اینها وقتی متهم را در ادارة آگاهی دیدند، خانم غش كرد و نزدیك بود بچه‌ها زهره‌ترك شوند. آنها هم گواهی داده‌اند كه غلامرضا، خفاش شب‌های تهران، تنها بوده و حمید رسولی موجودی خیالی است. ما تمام حمید رسولی‌هایی را كه در قلمرو جمهوری اسلامی ایران بوده‌اند بررسی كرده‌ایم تا قصور نشود. ما می‌خواهیم فوری حكم دهیم و قضیه تمام شود.» (ایران، 6 مرداد 1376)<br /> غلامرضا خوشروی‌كوران، كه به «خفاش شب» تهران معروف شده بود، هیچ‌گاه اقرار به ارتكاب قتل‌های یادشده نكرد و در تمام مراحل بازجویی، محاكمه و حتی گفت‌وگوی تلویزیونی تأكید كرد كه همدستش به نام حمید رسولی قتل‌ها را مرتكب شده و او فقط سرقت می‌كرده و احتمالاً روابطی هم داشته است.<br /> خفاش شب روز 22 مرداد 1376 پای چوبة دار رفت درحالی‌كه روی كاغذ نوشته بود: «به هیچ‌كس بدهكار نیستم و از كسی طلبكار نیستم و از همه طلب بخشش دارم» و در شرایطی كه 500 ضربه شلاق خورده بود به‌دار آویخته شد.<br /> این بار نیز ساعت مرگ گذشت و در حالی یك قاتل سریالی زنان به مجازات مرگ رسید كه هیچ گره‌ای از معمای پیچیدة قتل آن زنان را نگشود.<br /> *<br /> وقتی نوبت به خفاش شب رسید، اندكی فرصت دست داد تا حداقل یك كارشناس با او به گفت‌وگو بنشیند. گفت‌وگو با جوانی كه، برخلاف مجید سالك‌محمودی كه فقط زنان متأهل را انتخاب می‌كرد، برایش تفاوتی نداشت كه قربانی‌اش چه شرایطی داشته باشد و فقط می‌خواست از جنس مؤنث باشد.<br /> خفاش شب كه فقط دو كلاس سواد داشت ولی به‌خوبی انگلیسی صحبت می‌كرد، از 9 سالگی از روستایی در اطراف قوچان به تهران آمده بود و نزد زنی بزرگ شده بود كه فقط دختر داشت. او وقتی با دكتر محمود گلزاری گفت‌وگو می‌كرد گفت كه چگونه از سرقت یك دوچرخه كارش به كانون اصلاح و تربیت كشید و بعد دوچرخه‌دزدی به سرقت ضبط خودرو و بعد به سرقت خودرو ارتقا یافت.<br /> او در گفت‌وگویی كه بخش‌هایی از آن را صدا و سیما پخش كرد گفت: «بعد از اولین قتل كه حمید رسولی ]همدستی كه هیچ‌گاه شناسایی نشد[ مرتكب شد، اعصابم خراب شد و تا یك هفته نمی‌توانستم غذا بخورم.»<br /> محمود گلزاری روان‌شناس به او كه بارها از روابط میان پسران در كانون اصلاح و تربیت و زندان قصر اظهار تأسف كرده بود گفت: «من فكر می‌كنم چون شما قامت بلند و استواری نداشتید و جثة كوچكی هم دارید، همواره آرزوی قوی بودن می‌كردید و حمید رسولی همان ایده‌آلی است كه شما از خود می‌جویید.»<br /> خفاش شب پاسخ داد: «تجاوز و قتل زنان نبوده است! من هنوز فكر می‌كنم آدم بی‌گناهی هستم، فقط دزدی كرده‌ام.»<br /> گلزاری از او پرسید: «احساس ناراحتی از اعمالت نمی‌كنی؟»<br /> خوشرو در پاسخ گفت: «یعنی شما می‌گویید من مرتكب قتل‌ها شده‌ام. من فقط به واقعیت رسیدم و چون به واقعیت رسیدم نمی‌توانم دروغ بگویم. بی‌گناهم و حتی اگر اعدامم كنید می‌روم بهشت چون فقط دزدی كرده‌ام!»<br /> با وجود گفت‌وگوی روان‌شناس با غلامرضا خوشرو، هیچ‌گاه منشأ روانی اعمال این مرد به‌درستی مشخص نشد.<br /> <br /> سومین فصل داستان قتل زنان با اجساد پیچیده در چادر مشكی آغاز شد. این‌ بار وقایع داستان در مشهد می‌گذشت.<br /> دو سال طول كشید كه برای قتل 19 زن فرصت زیادی بود... برای هیچ‌كس مهم نبود، چون آنها نه وجهة خوبی داشتند و نه كسی را برای دفاع و دادخواهی! داستان قتل‌های مشهد باز هم زنگ خطر تكرار سریال قتل زنان را به صدا درآورد...<br /> آنها را كشتم تا جامعه پاكسازی شود<br /> 4 سال بعد: ضلع شمال‌ غربی مشهد، جادة خروجی به سمت قوچان جادة مرگ نام گرفت. قتل‌های مشهد نیز همچون دو نمونة قبلی بدون هیچ ظنی به آماری عجیب تبدیل شد.<br /> 7 مرداد 1379: افسانه، زنی 30 ساله كه دختری 7 ساله داشت، پس از ثبت‌نام در ترم جدید رشتة علوم قرآنی به میدان شهید فهمیده رفت تا به خانه بازگردد. اما این آخرین حضور او در حاشیة میدان حسین فهمیده بود.<br /> دهة اول مرداد: چادری سیاه در بوته‌زارهای گوجه‌فرنگی حوالی جادة خین‌عرب. زنی 44 ساله خفه شده بود.<br /> مأموران آگاهی به هویت زن پی بردند. این زن لیلا نام داشت و 7 بار به‌دلایل مختلف بازداشت و مجازات شده بود.<br /> 11 مرداد 1379: حوالی جادة خین‌عرب موكتی لولـه‌شده توجه رهگذران را جلب كرد. پیكر بی‌جان زنی در آن پیچیده شده بود. پزشكی قانونی علت مرگ زن را انسداد مجاری تنفسی به ‌وسیلة روسری گزارش كرد. جسد چند روز بعد شناسایی شد. <br /> 14 مرداد 1379: ساعت 18:30، محلة سجادشهر مشهد. جسد زنی در یك گونی زردرنگ كشف شد. او هم خفه شده بود. مأموران دریافتند وی نیز یك فقره سابقة كیفری داشته است.<br /> 3 دی 1379: پس از وقفه‌ای 139 روزه، ساعت 9 صبح، 100 متر بالاتر از شركت ایران خودرو مشهد، چادری مشكی كه زنی در آن پیچیده شده بود كشف شد. معصومه پنجمین قربانی بود كه خفه شده بود و 2 بار نیز سابقة كیفری داشت. <br /> 16 بهمن 1379: ساعت 10:30 صبح، باز هم روبه‌روی ایران خودرو، جسد زنی پیچیده در چادر كشف شد. پروندة قتل سارا، 27 ساله و اهل مشهد با 3 فقره سابقة كیفری، كه به گزارش پزشكی قانونی با پارچه‌ای شبیه شال‌گردن خفه شده بود نیز در پوشة قتل زنان مشهدی جای گرفت. <br /> 29 بهمن 1379: جسد زنی 45 ساله به نام اعظم كه چندین ‌بار به‌دلیل اعتیاد و مسائل منكراتی بازداشت شده بود درحالی‌كه خفه شده بود حوالی جادة خین‌عرب كشف شد. خانوادة اعظم حتی توان پرداخت هزینة كفن و دفن او را هم نداشتند.<br /> 19 اسفند 1379: ساعت 7 صبح جسد زن 50 ساله‌ای به نام سكینه كه 5 فقره سابقة كیفری داشت در شمال شرقی مشهد كشف شد. جسد این زن نیز در چادری سیاه پیچیده شده بود. پزشكی قانونی علت مرگ را خفگی به ‌وسیلة روسری تشخیص داد.<br /> 23 اسفند 1379: جسد زن دیگری به نام خدیجه كه با روسری خفه شده بود در روستای دوست‌آباد حوالی مشهد كشف شد.<br /> 12 فروردین 1380: در حاشیة جادة قوچان‌ـ ‌مشهد، در جوار میدان شهید فهمیده و جادة خین‌عرب، جنازه‌ای پیچیده در چادر مشكی كشف شد. این زن 35 ساله اهل مشهد و مجرد بود و سابقة كیفری نیز داشت. <br /> 14 فروردین 1380: جسد مریم، 35 ساله و اهل مشهد با 6 بار سابقة كیفری، در چادرش درحالی‌كه خفه شده بود كشف شد.<br /> 15 فروردین 1380: جسد طوبی، 35 ساله و مجرد و اهل مشهد، در چادری پیچیده شده بود. طوبی نیز یك فقره سابقة كیفری داشت بر اثر خفگی جان داده بود.<br /> 24 فروردین‌ 1380: عذری 31 ساله مثل دیگر زنان به‌قتل‌رسیده خفه شده بود. جسد او در خیابان خیام شمالی مشهد كشف شد.<br /> 3 تیر 1380: جسد مریم 28 ساله در بلوار شهید موسوی مشهد و اجساد شیوا و زهرا نیز در نقاطی در همان نزدیكی كشف شد. هر سة آنها خفه شده بودند.<br /> 11 تیر 1380: جسد لیلای 20 ساله كه بر اثر خفگی جان سپرده بود در مشهد كشف شد.<br /> 17 تیر 1380: جسد منصوره 28 ساله كه او نیز خفه شده بود در مشهد پیدا شد.<br /> 24 تیر 1380: جسد محبوبه 18 ساله در جادة قدیم قوچان كشف شد.<br /> مرداد 1380: زهرا 33 ساله آخرین شكار قاتلی بود كه جراید او را «قاتل عنكبوتی» می‌خواندند.<br /> سرانجام پلیس مشهد سعید حنایی را، مردی متأهل كه گاهی با موتورسیكلت خود و گاهی با وانت‌بارش اجساد زنان را منتقل می‌كرد، دستگیر كرد. به روایتی 16 و به روایتی 19 زن به شیوة خفگی با روسری به‌دست این مرد به قتل رسیدند درحالی‌كه همة آنها دارای سابقة كیفری بودند.<br /> گرچه وكیل تسخیری سعید حنایی، با استناد به پروندة پزشكی سابق وی مبنی بر ابتلای موكلش به بیماری روانی، خواستار توجه به وضعیت روحی او شد، پزشكی قانونی به‌سادگی از كنار ماجرا گذشت.<br /> آزمایش ساده‌ای انجام گرفت و صرف مجنون بودن یا نبودن او گزارش داده شد و حنایی بدون بررسی ابعاد شخصیتی و روانی‌اش به دار مجازات آویخته شد.<br /> پیكان سفید ارابة مرگ بود<br /> این فصل این‌گونه آغاز شد: آنها 6 نفر بودند، سوار بر پیكانی سفید. گویی این فصل داستان حكایت ارابة مرگی را بازمی‌گفت.<br /> آنها 6 نفر بودند ولی هنوز هیچ‌یك مجازات نشده‌اند... داستان سریالی آنها قتل افرادی بود كه تشخیص داده بودند ریختن خونشان صحیح است.<br /> اینجا كرمان است. در اینجا نیز پیش از سال 1381 دو جوان 22 و 24 سالة كرمانی زنگ ساعت مرگ را به صدا درآورده بودند. در آذر 1380، وقتی زنان و دخترانی ربوده شدند، نخستین طنین‌های این زنگ به گوش رسید.<br /> امیرحسین 22 ساله و متأهل و علی 24 ساله و مجرد، به گفتة محمدمهدی انجم‌شعاع نمایندة مدعی‌العموم، از اواسط شهریور 1380 مرتكب اعمالی شدند كه رعب و وحشت و احساس ناامنی شهروندان را به ‌دنبال داشت. اقدامات متهمان، علاوه بر مجرمانه بودن، باعث مخدوش شدن اذهان مردم نسبت به تشكیلات اطلاعاتی، امنیتی و انتظامی شده بود. (نوروز، 26 آذر 1380)<br /> شاید اگر موضوع همان زمان به‌درستی بررسی شده بود، دیگر ماجرای قتل‌های محفلی كرمان را در سال 1381 و 1382 شاهد نبودیم. نه كارشناسی و نه حساسیتی در مطبوعات. صدای زنگ مرگ چه راحت در گذر زمان گم شد. <br /> *<br /> این بار 6 نفر بودند، سوار بر پیكان سفید. همان كه ارابة مرگ بود. آنها به شیوة خاصی قربانی می‌گرفتند. مراسم قربانی كردن هم شكل دیگری داشت. خود حكم می‌دادند كه چه كسی چگونه قربانی شود. آنان حتی حكم دادند كه اجساد در معرض حملة حیوانات وحشی قرار بگیرد.<br /> گرچه اینك آنها، پس از دو بار ارجاع پرونده به دیوان عالی كشور، توانسته‌اند از خانوادة 2 تن از قربانیان رضایت بگیرند، هنوز مشخص نشده است در چه حد و حدودی مرتكب این جنایات شده‌اند. حتی كسی به‌درستی نمی‌داند كه نخستین قربانی چه روزی و كجا به دام آنها افتاده است.<br /> این 6 نفر مدعی شده‌اند كه بسیجی‌اند و به‌دلیل ضعف قوای انتظامی و قضایی، خود دست‌به‌كار پاكسازی و اجرای عدالت شده‌اند.<br /> آنها هر بار دسته‌جمعی قربانی خود را كنار حوض آب، می‌بردند و سنگسارش می‌كردند یا در میان حوض آب، یكی از آنها بر كمر قربانی می‌نشست تا سر او در آب یارای نفس‌كشیدن نداشته باشد و بعد...<br /> 4 شهریور 1381: سرنشینان پیكان سفیدرنگی در كرمان به‌ در خانة جوانی رفتند. همسر علیرضا عباس شیرازی 25 ساله در این باره می‌گوید: «چهار نفر به‌سراغ شوهر 25 ساله‌ام آمدند و به بهانه‌ای او را با خود بردند و چند روز بعد جنازة شوهرم پیدا شد.» (اعتماد، 22 اردیبهشت 1382)<br /> 22 شهریور 1381: پیكان سفیدرنگی مقابل خانه‌ای در كرمان ایستاد و سرنشینان آن جوانی را سوار كردند و رفتند. اندكی بعد مصیب افشاری را دست و پا بسته به داخل گودالی پر از آب باران در محلة هفت‌باغ انداختند.<br /> مصیب كه توان هیچ كاری را نداشت خود را از خفه‌ شدن در آب رهاند ولی ضربات سنگ‌هایی كه به سویش پرتاب می‌شد توانش را گرفت. بااین‌حال هنوز جان داشت كه آن 6 نفر زنده‌به‌گورش كردند.<br /> 29 شهریور 1381: محسن كمالی دیگر قربانی ارابة مرگ سفیدرنگ بود. او را نیز به محلة هفت‌باغ منتقل كردند و سرش را در حوض یكی از باغ‌های آن منطقه فرو بردند و خفه‌اش كردند. جسدش نیز در بیابان‌های اطراف طعمة حیوانات شد.<br /> 31 شهریور 1381: سرنشینان پیكان سفیدرنگ جمیله امیراسماعیلی را به سر باغ پسته بردند. در آب حوض خفه‌اش كردند و جسدش را در كنار گودالی كه مصیب را در آن انداخته بودند انداختند و مقداری خاك رویش ریختند.<br /> مهر 1381: علی‌گواشیری به شیوة مشابه موارد قبلی جان سپرد. او جزو 13 قربانی كرمانی است كه هیچ‌كس قتل او را به گردن نگرفت و عامل یا عاملان قتلش نیز شناسایی نشدند.<br /> 28 آبان 1381: زنی میانسال به كلانتری چوپار كرمان مراجعه كرد و از ناپدید شدن دختر و دامادش خبر داد. وی گفت كه آنها برای خریدن خانه از كرمان خارج شده‌اند ولی تماسشان با خانواده به‌طرز مشكوكی قطع شده است.<br /> ده روز بعد مأموران آگاهی جسد زن و مردی را در اطراف كرمان كشف كردند كه حیوانات وحشی به آنها حمله كرده بودند.<br /> علت مرگ هر دو خفگی در آب تشخیص داده شد. بدین ترتیب شهره نیك‌پور و محمدرضا نژادملایری نیز به جمع قربانیان ارابة مرگ پیوستند.<br /> نیمة دوم سال 1381: زیبا شاهدوستی، زن میانسالی كه قبل از به آتش كشیده شدن خانه‌اش خفه شده بود، به جمع قربانیان كرمانی پیوست.<br /> وی یكی از 13 قربانی كرمانی است كه افراد ناشناسی به خانه‌اش رفته و او را خفه كرده بودند و برای رد گم كردن و از بین بردن اثر جرم، خانه را به آتش كشیده بودند.<br /> همسایه‌ها گفتند كه سرنشینان یك پیكان سفیدرنگ كه چهار نفر بودند به بهانة اجاره كردن یكی از اتاق‌های خانة این زن به دیدنش رفته بودند و صاحبخانه در را به روی آنها باز كرده بود. (اعتماد، 21 اردیبهشت 1382)<br /> قتل‌های كرمان در حالی در مطبوعات منعكس شد كه سردار جوركش، فرمانده انتظامی كرمان، اطلاعاتی را دربارة آنها فاش كرده بود. قتل‌های كرمان از آن ‌رو به پروندة «ساعت مرگ و قربانیانش» افزوده شد كه 3 زن به شیوه‌ای مشابه با حضور سرنشینان ارابة مرگ سفیدرنگ كشته شدند.<br /> با دستگیری 6 جوان 19 تا 22 ساله، ماجرای قتل 5 نفر از قربانیان روشن شد ولی 13 قتل همچنان مبهم ماند. این اولین بار پس از قتل‌های زنجیره‌ای سال 1377 بود كه یك جمع دست به قتل‌های سریالی می‌زدند.<br /> اعضای جوان این گروه مرگ، در كرمان در جلسات بازجویی اقرار كردند كه «ما می‌خواستیم با این كار فساد را ریشه‌كن كنیم.» (انتخاب، 15 اردیبهشت 1382)<br /> آنها همچنین گفتند: «ما ابراز پشیمانی نمی‌كنیم و از خانوادة مقتولان طلب عفو نمی‌كنیم.» (اعتماد، 20 اردیبهشت 1382)<br /> محمدحمزه مصطفوی، جوانی كه سركردگی این باند مخوف را برعهده داشت، در یكی از جلسات محاكمة خود گفت: «ما برای پاك كردن جامعه از فساد، افراد را شناسایی می‌كردیم و به قتل می‌رساندیم و هیچ اعتقادی هم به عملكرد قوة قضاییه و نیروی انتظامی نداریم!» (اعتماد، 3 خرداد 1382)<br /> سرانجام در اواخر اردیبهشت 1382، عاملان قتل‌های محفلی كرمان با حكم قاضی دادگاه این شهر به اعدام در ملأعام، 15 سال حبس و جریمة نقدی محكوم شدند. اما دیوان‌ عالی كشور، با نقض حكم، پرونده را بار دیگر به شعبة 10 دادگاه عمومی كرمان بازگرداند. (اعتماد، 22 اردیبهشت 1382)<br /> *<br /> صدای تیك‌تاك ساعت بلند و بلندتر شده است. داستان به فصل پنجمش رسیده است. عقربة ساعت، هر ثانیه را كه می‌پیماید صدایی به هیبت مرگ منتشر می‌كند.<br /> قتل زن‌ها دیگر خیلی سخت نیست. همة آنها آلت قتل خود را به همراه دارند: یك روسری، یك گره! <br /> داستان در فصل پنجم حول محور سرقت طلاهای زنان می‌چرخد...<br /> طلسم طلا زنان را قربانی كرد؟<br /> 2 اسفند 1381: پیكر بی‌جان زنی جوان كه با پیچیده شدن طناب به دور گردنش به قتل رسیده بود در باغ‌های اطراف اراك پیدا شد.<br /> پلیس توانست در تحقیقات خود رد مردی به نام ابوطالب را كه به كار تعمیر یخچال مشغول بود بیابد.<br /> بدین ترتیب، پلیس مردی 32 ساله را شناسایی و دستگیر كرد كه اعترافاتش پرده از برگزاری مراسمی برداشت. مراسمی كه در آن زنان و دخترانی به قتل رسیده بودند تا او و همدستش بتوانند به طلا و پول برسند.<br /> ابوطالب در اعترافات خود گفت: «من و یزدان در خیابان‌های اراك پرسه می‌زدیم و بعد از شناسایی طعمه‌هایمان، آنها را سوار می‌كردیم و به باغ‌های اطراف شهر می‌كشاندیم و بعد از سرقت طلاها و جواهراتشان، آنها را به قتل می‌رساندیم.» (ایران، 14 اسفند 1381)<br /> وی در ادامه اظهار داشت: «از سال 1380، 7 زن و دختر را كه بین 20 تا 40 ساله بودند كشته‌ایم.» (ایران، 14 اسفند 1381)<br /> در همة قتل‌هایی كه در اطراف اراك و شازند روی‌داده بود، قربانیان با گره روسری‌هایشان به قتل رسیده بودند. (ایران، اسفند 1381)<br /> همة این قتل‌ها در حالی صورت گرفته بود كه زنان روستایی برای فروش طلا و زیورآلات خود به دام شكارچیان افتاده بودند.<br /> محمدی، قاضی پرونده، اظهار داشت: «به لحاظ اینكه پروندة این جنایت نظم عمومی استان را به ‌هم ریخته و باعث جریحه‌دار شدن احساسات مردم و خانواده‌های قربانیان شده است، پرونده خارج از نوبت و به‌ صورت فوری رسیدگی خواهد شد.» شعبة بیست‌وپنجم دادگاه عمومی اراك با دستگیری این دو متهم به‌ قتل رسیدگی به پروندة آنان را آغاز كرد، ولی هنوز تكلیف نهایی ابوطالب و یزدان روشن نشده است.<br /> آنها كه فقط زنان را قربانی می‌كنند<br /> هر بار، چه با طناب سفید، چه با گره روسری و چه با دست، عقربة ساعت بر لحظة مرگ می‌ایستد و زنگ گوش‌خراش آن را به صدا درمی‌آورد.<br /> اما هر بار پروندة قربانی‌كنندگان خارج از نوبت و فوری رسیدگی می‌شود و مجازاتشان به‌‌فوریت به اجرا درمی‌آید و آن‌همه خشونت، تا اجرای مراسم دیگری از قربانی كردن، لابه‌لای روزمرگی گم می‌شود.<br /> هر بار گفته‌های دكتر فریدون غزنوی، استاد فلسفه و روان‌شناسی، به ذهن می‌آید: «تكرار این وقایع در مقاطع مختلف، با رابطة معناداری، بر تلاشی صحه می‌گذارد كه قصد درهم كوبیدن حساسیت‌هایی را دارد كه در بقای خانواده مؤثرند. وقتی دختر یا دختربچه‌ای آسیب می‌بیند، موجب متلاشی شدن خانواده می‌شود و تكیه‌گاه‌های آن فرو می‌ریزد و قربانی را با خویشتن خود بیگانه می‌كند.» (حیات نو، 2 آبان 1381)<br /> با گذشت یك دهه از به گوش رسیدن صدای زنگ مرگ در سال 1365، كه شكارچی دهة شصت زنان متأهل خفاش شب‌های تهران نام گرفت و بعد پای قاتل عنكبوتی مشهد به میان آمد و سپس جنایتكاران محفلی كرمان، این نكته برجسته می‌شود كه چه انگیزه‌ای این افراد را به این اعمال ترغیب می‌كرد؟<br /> تأملی در حرف‌های دو قاتل سریالی اول، یعنی مجید سالك‌محمودی و غلامرضا خوشرو بیش از هرچیز بر هوش و ذكاوت آنها تأكید دارد.<br /> مجید سالك‌محمودی پدرش را در 25 سالگی از دست داده بود و در كودكی فقط به مننژیت مبتلا شده بود. او 4 برادر و 3 خواهر داشت كه یكی از آنها را در تصادف از دست داده بود. <br /> وقتی پس از بررسی‌ صحنة قتل‌های اول تا بیست‌وهشتم، شروع به اعترافاتی در تاریخ 30 فروردین 1365 كرد، شب‌هنگام در بازجویی ساعت 21:30 دقیقه گفت: «جناب سروان، ننویس! من این را دروغ گفتم!»<br /> افسر ویژة قتل آگاهی پرسید: «شما كه می‌دانید هر حرفی بزنید ما پیگیری می‌كنیم و بعد معلوم می‌شود اظهارات شما صحت داشته یا خیر. پس چرا دروغ می‌گویید؟»<br /> مجید پاسخ داد: «من الان همین فكر را كردم و گفتم دیگر شما را این‌طرف و آن‌طرف نفرستم!»<br /> مجید سالك‌محمودی، در پاسخ به سؤال افسر پرونده در خصوص مرگ خدیجه یكی از قربانیان او، گفت: «من از زن‌هایی كه پایبند خانواده‌شان نباشند متنفرم!» (احمد محققی، آخرین شكار قاتل، ص 134)<br /> مجید با غلامرضا در همین ویژگی تفاوت داشت كه خفاش شب از میان زنان انتخاب نمی‌كرد و هركس را به دامش می‌افتاد قربانی می‌كرد؛ ولی مجید فقط زنان متأهل را می‌كشت. در ماجرای سعید حنایی نیز این مرد همه‌كس را به قتل نرساند. هركسی كه به‌زعم او باید پاكسازی می‌شد به قتل رسید. خودش در این باره گفت: «اگر دستگیر نمی‌شدم می‌خواستم تا 150 قتل دیگر هم مرتكب شوم و هیچ پشیمان نیستم.» (ایران،6 مرداد 1380)<br /> وی حتی زنانی را كه كشته بود به زباله‌هایی تشبیه كرد كه شهرداری جمعشان می‌كند و گفت كه او نیز برای جامعه با آنها چنین كرده است.<br /> محفلی‌های كرمان هم همین تصور را داشتند. خود را محق می‌دانستند و اعتقادی به عملكرد قوة قضاییه و نیروی انتظامی نداشتند.<br /> فهیمه حاج‌محمدعلی وكیل دادگستری در این باره می‌گوید: «قاتلان، با وجود سواد اندك و عدم اشراف بر قوانین و مسائل حقوقی، از مفاد مادة 226 قانون مجازات اسلامی و نوع مجازات زن و مرد آگاه‌اند و از آن سوء‌استفاده می‌كنند.»<br /> مادة 226 قانون مجازات اسلامی همان قانونی است كه می‌گوید: «قتل نفس در صورتی موجب قصاص است كه مقتول شرعاً مستحق كشتن نباشد و اگر مستحق قتل باشد قاتل باید استحقاق قتل او را طبق موازین در دادگاه اثبات كند.»<br /> عبدالصمد خرمشاهی وكیل دادگستری نیز دربارة این قتل‌ها می‌گوید: «احتمالاً برداشت غلط متهمان از پاره‌ای مواد قانونی از جمله مادة 226 قانون مجازات اسلامی، با توجه به دفاعیات و انگیزة ارتكاب جنایت، در وقوع این جنایات بی‌تأثیر نبوده است.<br /> شاید بتوانیم ماجرای سعید حنایی و قاتلان محفلی كرمان را با مادة 226 قانون مجازات اسلامی و تبصرة 2 بند ج مادة 295 قانون مجازات اسلامی توجیه كنیم و مشكل را بر دوش قانون بگذاریم كه ایجاد شبهه می‌كند.»<br /> در تبصرة 2 بند ج مادة 295 آمده است: «درصورتی‌كه شخصی كسی را به اعتقاد قصاص یا به اعتقاد مهدورالدم بودن بكشد و این امر بر دادگاه ثابت شود و بعداً معلوم گردد كه مجنی‌علیه مورد قصاص و یا مهدورالدم نبوده است قتل به منزلة خطای شبیه ‌عمد است. و اگر ادعای خود را در مورد مهدورالدم بودن مقتول به اثبات برساند قصاص و دیه از او ساقط می‌شود.»<br /> دكتر محمدعلی اردبیلی جرم‌شناس نیز معتقد است كه چنین قوانینی كه شائبة جرم‌زایی در آنها هست باید اصلاح شوند. وی از جمله كسانی است كه اعتقادی به مجازات شدید و اعدام ندارد.<br /> شاید می‌بایست این گفتة جبران خلیل‌جبران را در كتاب پیامبر به‌عنوان ماده‌ای از قانون تصویب می‌كردند كه «كشته هم از برای كشته شدنِ خود پاسخگوست، و دزدزده هم از برای دزدزدگی خود بی‌تقصیر نیست. راستكاران از خطای نابكاران بری نیستند و پاك‌دستان دستشان به گناه ناپاكان آلوده است.»<br /> پس بیراه نبود اگر به‌جای هر دادرسی سریع و خارج از نوبتی یا به‌جای هر مجازات شدیدی، اندكی فرصت تحلیل و موشكافی ماجرا به جامعه داده می‌شد. همان كاری كه جرم‌شناسان، جامعه‌شناسان و دیگر متخصصان باید می‌كردند. در این صورت شاید سریال قتل زنان تكرار نمی‌شد. وقتی فریدون غزنوی در تحلیل این ماجراها می‌گوید: «برجسته‌ترین مشخصة زن قدرت زایش اوست و همین سبب شده كه همواره در طول تاریخ مورد ظلم و ستم باشد و در مظان اتهام و سركوب قرار گیرد» باید به این نتیجه دست یافت كه پیش از هر مجازات شدیدی، كالبدشكافی عمیقی لازم است.<br /> غزنوی در ادامة این تحلیل خود می‌افزاید: «قربانی شدن زنان را می‌توان چنین تفسیر كرد كه با این كار جامعه عقیم می‌شود. هدف عقیم كردن جامعه از خلق انسان‌هایی است كه می‌توانند خود قربانی نابسامانی‌های جبری حركت زمان باشند.» <br /> *<br /> داستان ناتمام مانده است. نه طناب‌های سفید یك‌متری هست، نه اجساد سوخته، نه گره‌های روسری به دور گردن زنان چادرپیچ شده.<br /> داستان ناتمام مانده است. آن‌چنان در حال تكرار است كه تو گمان می‌كنی ناتمام رها شده. این‌بار نه قاتلی هست و نه فرضیه‌ای برای پذیرش تكرار...<br /> فصل بعدی داستان این‌گونه آغاز می‌شود: مأموران پلیس جسد زنی را در گوشه‌ای از شهر كشف كرده‌اند. <br /> 3 آذر 1382: مأموران كلانتری 124 قلهك تهران جسد زنی را در یك گونی كشف كردند. صاحب این جسد كه در بن‌بست لادن در خیابان قبا كشف شده بود به ‌وسیلة روسری قرمزرنگی خفه شده بود.<br /> 22 دی 1382: مأموران كلانتری 103 گاندی گزارش كشف جسد دختر جوانی را به بازپرس ویژة قتل دادند كه در یك گونی در یك كانال آب واقع در بلوار حقانی تهران رها شده بود.<br /> معاینات و بررسی‌های اولیه حكایت از خفگی دختر جوان به ‌وسیلة یك دستمال داشت.<br /> 7 بهمن 1382: مأموران پلیس كلانتری 138 جنت‌آباد تهران در ساعت 5:50 صبح جسد دختری را در محدودة پونك شمالی حوالی دانشگاه كشف كردند كه خفه شده بود. جسد این دختر 20 ساله نیز با طناب بسته شده بود.<br /> 7 بهمن 1382: بازپرسان ویژة قتل تهران فیلم صحنه‌های كشف جسد 3 زن را بازبینی می‌كنند تا وجوه مشترك آنها را بررسی كنند. <br /> 29 اردیبهشت 1383: هنوز فیلم صحنه‌های كشف جسد 3 زن بازبینی نشده است كه مأموران كلانتری 147 گلبرگ به بازپرس ویژة قتل تهران خبر داده‌اند كه جسد زنی 30 ساله، عریان و طناب‌پیچ‌شده، در خیابان 126 غربی تهرانپارس كشف شده است.<br /> 15 خرداد 1383: هنوز قاتل یا قاتلان 3 زنی كه در زمستان 1382 اجسادشان كشف شد شناسایی و دستگیر نشده‌اند... text/html 2006-02-23T05:00:00+01:00 مهدی واحدیان http://www.cloob.com/club/article/show/articleid/368/clubname/hadese_dar_jamee همین دیروز بود که عامل یکی از مخوفترین قتلهای زنجیره ای زنان پای چوبه دار رفت . در مطبوعات به او لقب ((خفاش شب)) را داده بودند چون فقط شبها کمین می کرد و پس از تجاوز در نهایت قصاوت قلب قربانیان نگون بخت را پس از آزار و اذیتهای فراون به قتل می رساند . درست خاطرم هست که روزی که در ملاء عام بعد از اجرای حکم 300 ضربه شلاق توسط بعضی از اولیای دم پای چوبه دار رفت می خندید !!! با زیر خاک کردن خفاش شب گمان کردم ریشه جنایتهای زنجیره ای برچیده شد و امنیت برقرار شده است اما دیری نپایید که سعید حنایی قتلهای زنجیره ای مشهد را راه انداخت و او که ادعا داشت قصد دارد زنان روسپی را نابود کند و فساد را ریشه کن ! با تجاوز به طعمه خود هم اغراض شیطانی خود را جامه عمل پوشانید و هم نیت خالص خود را اجرا کرد !!! با خود گفتم این دیگر آخری بود . اما مثل اینکه تا سه نشه بازی نشه !!! این دفعه وحشتناکتر از دفعات قبل بیجه ای ظهور کرد که در شناسنامه اش (( بسیجه )) به عنوان نام خانوادگی ذکر شده بود اما مصلحت بود که بیجه خوانده شود . این دفعه قربانیان زنان روسپی نبودند بلکه کودکان که ضعیف ترین قدرت دفاعی را دارند مورد ضربه قرار گرفتند . وقتی که خبر در جامعه منعکس شد واکنش مسئولان بسیار جالب بود . یکی می گفت در حوزه پاکدشت است و دیگری می گفت در حوزه قیام دشت است و آگاهی تهران بلاخره میانجی شد و رفع تکلف کرد و مشکل هم به حول و قوه خدا حل شد . بیجه تبدیل به یک قاتل پس فطرت ، رزل ، آدم کش ، جانی و ..... شد که نفرت عمومی را برانگیخت و عوامل زحمت کش نیروی انتظامی و ماموران اجرای حکم دادگستری قاتل را در ملاء عام دار زدند تا خانواده قربانیان این حادثه تلخ کمی از غم و اندوهشان کاسته شود . اما هنوز هم مادرهای این کودکان سیاه بخت چشم به در دارند و هر وقت هم که کوره خانه ها را می بینند داغ دلشان تازه می شود( خبر دیگر هم اینکه پرداخت دیه به این خانوادهها که هم غم از دست دادن عزیزی را دارند و هم غم نان ــــ که باید از بیت المال پرداخت شود ــــ هنوز تامین اعتبار نشده است!!! ) . در این فکر بودم که بعد از این حادثه حتما مسئولان امر چاره جویی کرده و مانع تکرار این گونه قتلهای زنجیره ای می شوند . همین سه قاتل نزدیک به چهل ، پنجاه نفر را روانه قبرستان کرده بودند و حتما چاره جویی شده که دیگر شاهد این قتلها نباشیم . کم کم باورم شده بود که همت عالی کار خودش را کرده است که از کرمان خبر رسید گروهی دیگر دست به جنایتهای محفلی زده اند و خودشان می بریدند و حکم را هم اجرا می کردند . ( البته قبل از اجرای حکم حتما باید استخاره بعمل می آمد ) . در این گیر و دار ناگهان یبجه ثانی ظهور کرد و بعد از آن خبر تجاوز به یک دختر معلول ذهنی توسط نزدیک به بیست نفر یا... ( آمار دقیق در دست نیست!!!)از اتباع محترم افغان باز هم جامعه را منقلب کرد . اینهمه جنایت بجز جنایتهای باندی بود که مثل قارچ در حال رشد است . باند آدم ربایی ، باند خرید و فروش و توزیع مواد مخدر ، باند کودک و نوزاد ربایی ، باند فروش اجناس عتیقه ، باند فساد و فحشا ، باند فروش سی دی های مبتذل و آلات قمار ، باندهای کلاهبرداری و اختلاس و ارتشاء و.... . تازه جنایتهای دیگر که جنبه فردی دارد و مثلا در یک نزاع یا یک سرقت یا یک دعوای خانوادگی و غیره قتلی صورت می گیرد هنوز حساب نشده (حتما اینها دیگر خیلی پیش پا افتاده است!!! ).<br /> به نظر می رسد علل و عوامل پیچیده ای دست به دست هم داده است تا این جنایتها شکل بگیرد و ما نیاز به کاراگاهان خبره نظیر هرکول پوارو و یا شرلوک هلمز و یا حتی همین خانم مارپل و دست آخر هم کاراگاه ولف ( شمسی و مادام هم بد نیست !) و ... داریم تا سرنخ ها را سریعتر کشف کنند و نگذارند که مثلا بعد از 28 فقره قتل ، قاتل را شانسی پیدا کنیم . اصلا علوم جنایی و کیفر شناسی و پلیس علمی و پزشکی قانونی به درد ما نمی خوره ! همین که ما حضور داشته باشیم و در دسترس باشیم کافی است ! تازه ما هزار تا مشکل دیگه هم داریم که فرصت اینها را نداریم . همین مساله هسته ای مگه مساله ملی نیست که الان چند سال داریم حلش می کنیم و یا تشکیل کابینه و انتخاب شهردار و سازمان ملل و شورای حکام و مسائل عراق و افغانستان و فلسطین به ما اجازه هم می ده که به این مسائل پیش پا افتاده برسیم !!! الان مهمترین معضل که ساعتها وقت برنامه های تلوزیون را گرفته مساله گلدکوئیست هستش که سرمایه داری را رواج می دهد و مانع اشتغال جوانان شده و اصلا بوی توطئه به مشام می رسه !!!<br /> گذشته از تمام این مطالب بزرگترین عامل جنایت در کشور ما وجود حداقل هفتاد درصد مردم زیر خط فقر است که راه حل ریشه ای برای پیدا کردن تمام سرنخهاست . وقتی بیکاری در جامعه تبدیل به یک بحران شده جای تعجب نیست که آمار دزدی همین طور افزایش یابد . فرار مغزها هم که دیگه کهنه شده !!! وقتی مغزهای متفکر کوچ کردند دیگران که شایستگی پست و مقام را نداشتند آمدند و شدند تئوریسن ، شدند دکتر .<br /> نداشتن شغل ، عدم تامین مسکن و حتی خانه اجاره ای برای آغاز زندگی مشترک ، عدم رغبت جوانان به ازدواج به دلیل مشکلات مالی ،افزایش سن ازدواج ، وجود فساد ادرای و رانت خواری در سطح کلان ، وجود اقتصاد بیمار و محتضر که آخرین نفسهایش را می کشد ، وجود تبعیض در جامعه به انواع مختلف ، فراهم کردن امکانات و امتیازات ویژه برای گروه خاص و اقل بدون داشتن لیاقت برخورداری از این مزایا ، خفقان و سرکوب اندیشمندان و مخالفان سیاسی ، برقراری یک حکومت تک صدایی ، ایجاد ناامنی در امر سرمایه گذاری ، بحران در بورس و فرار سرمایه ها ، داشتن سیاست یک بام و دو هوا در برخورد با مفاسد اقتصادی ، نبودن امکانات اولیه تحصیلی برای اقشار کم درامد ، هزینه های سرسام آور اقلام ضروری زندگی و حرف برداشتن یارانه ها ، پیشی گرفتن سیاست انزوا در جهان امروز و مقابل دیگر کشورها ایستادن ، باج دهی بر سر منافع ملی ، نداشتن سیاست مدون در ورزش ، افت شدید ارزش پولی کشور ، رشد اقتصاد دلالی و ریشه کن شدن اقتصاد تولیدی ، نبودن امنیت اجتماعی ، رشد جرم و جنایت به انواع گوناگون ، دور شدن جوانان از مذهب ، سیاست فرهنگی فاقد جاذبه و حتی دافعه ، وضعیت نشر و افزایش قیمت کتابها ، عدم پیش بینی حوادث و بلایای طبیعی و گرفتاری در بحرانهای شدید در موقع بروز این اتفاقات ناگوار، رشد بی اعتمادی در جامعه و حتی دنیا ، اقتصاد ساکن و.... از مواردی است که تا حل نشود باز هم شاهد گسترش فقر و فساد و به تبع آن جنایتهای رنگارنگ در جامعه خوایم بود (پس منتظر بیجه ثالث و رابع و خامس و ... هم باشیم ) . حال سیاستمداران ما و متولیان امر کی از خواب بلند می شوند خدا می داند ، فقط خدا کند خواب باشند و خودشان را به خواب نزده باشند ، چون آدم خواب را می شود بیدار کرد اما کسی که خودش را به خواب زده هرگز !!!