روانشناسان , psy_logis

روانشناسان

روانشناسان , psy_logis

روانشناسان

1,324نــــفــــــر
عضو شده اند
1,324نفر عضو شده اند
85/01/3 08:30

واقعیت درمانی ( گلاسر ) واقعیت درمانی تعریف واقعیت...

روانشناسان
واقعیت درمانی ( گلاسر )
واقعیت درمانی

تعریف واقعیت درمانی كه مبدع آن گلاسر ( 1986 ) است از بسیاری جهات به گشتالت درمانی و درمان مراجع - محوری شباهت دارد . در همه ی نظریه های یاد شده نحوه ی دریافت واقعیت از سوی مراجع و شیوه ی ارزشیابی درونی او از واقعیت مورد تاكید قرار می گیرد . به نظر گلاسر ، مراجع در دنیای بیرونی ( دنیای واقعی ) و درونی خود زندگی می كند و دنیای واقعی بر رفتار فرد تاثیر نمی گذارد ، بلكه دریافت و ادراك او از دنیای واقعی بر رفتار او تاثیر گذار است . انسان آزاد است و توان انتخاب دارد و باید مسئولیت پیامد انتخاب های خود را به عهده بگیرد .

در این روش درمانی ، مواجه شدن با واقعیت ، مسئولیت پذیری و ارزشیابی در مورد رفتار های درست و نادرست مورد تاكید قرار می گیرد . فرد نه تنها در مقابل اعمال خود ، بلكه در برابر تفكرات و احساسات خود نیز مسئول است . فرد قربانی گذشته و حال خود نیست ، مگر این كه خود بخواهد . این رویكرد درمانی هم در مورد رفتارهای بهنجار و هم در مورد رفتارهای نابهنجار وهم در مورد تدوین شیوه های مناسب تعلیم و تربیت به كار می رود . یكی از نظریه های مشاوره كه در دهه های اخیر شهرت یافته ، نظریه واقعیت درمانی است كه عمدتا توسط ویلیام گلسر تدوین شده است . رویكرد گلسر یك رویكرد نسبتا صریح است كه به توان مراجع برای پرداختن به نیازهایش از طریق یك روند منطقی یا واقع بینانه اعتماد دارد . مشاوره از دید واقعیت درمانی صرفا یك نوع تعلیم یا كارآموزی ویژه است كه می كوشد به فرد آنچه را كه باید طی رشد طبیعی خود فرا گیرد، در یك مدت زمان نسبتا كوتاه بیاموزد .

گلسر ( 1984 ) عنوان می كند كه واقعیت درمانی … قابل كاربرد برای افراد دچار هر گونه مشكل روانی از آشفتگی خفیف عاطفی گرفته تا گوشه گیری جنون آمیز كامل است . این روش در مورد اختلالات رفتاری افراد جوان و سالمند و مشكلات مربوط به الكلیسم و مواد مخدر ، موثر و موفق است . این نظریه به طور وسیعی در مدارس ، موسسات تصحیحی ، بیمارستان های روانی ، بیمارستان های عمومی و مدیریت تجاری بكار گرفته شده است . تمركز این نظریه بر زمان حال و تفهیم ( این نكته ) به اشخاص است كه آنها اساسا" كنشهای خود را در تلاش برای ارضای نیازهای اساسی انتخاب می كنند . اگر موفق به این كار نشوند ، رنج می برند و باعث رنج دیگران می شوند . وظیفه ی درمانگر آن است كه آنها را به سوی انتخاب های بهتر و مسئولانه تر كه تقریبا همیشه وجود دارد سوق می دهد .

واقعیت درمانی برآن است كه اشخاص دو نیاز اساسی دارند كه اگر ارضا ء نشود باعث درد می گردند . آن دو نیاز عبارتند از :

1- نیاز به دوست داشتن و دوست داشته شدن.

2- نیاز به احساس ارزشمند بودن برای خود و برای دیگران .

نیاز به احساس دوست داشتن و دوست داشته شدن شامل تمام اشكال محبت ، از دوستی تا عشق والدینی است . هر كسی نیازمند آن است كه محبت را در طول زندگی احساس كند . لازم است كسی را دوست بداریم و احساس كنیم مورد محبت هستیم . وقتی نتوانیم نیاز خود را به محبت یا عشق ارضاء كنیم ، از اضطراب ، ملامت خود ، افسردگی و خشم و احتمالا كناره گیری از جامعه رنج خواهیم برد . واقعیت درمانی بر رفتار فعلی تاكید دارد و لذا به تاریخچه گذشته ی مراجع تكیه نمی كند . وقتی مشاور از این رویكرد استفاده می كند ، برای مراجع نقش معلم و سرمشق را ایفا می نماید . واقعیت درمانی بر این فرض مبتنی است كه در سراسر زندگی ، یك نیاز روانی وجود دارد : نیاز به هویت كه شامل نیاز به احساس منحصر به فرد بودن ، مجزا بودن و متمایز بودن است . نیاز به هویت به عنوان محرك رفتار ، در تمام فرهنگ ها عمومیت دارد . واقعیت درمانی مبتنی بر این پیش بینی است كه مراجع مسئولیت شخصی سلامت خود را خواهد پذیرفت . قبول این مسئولیت به یك معنا ، به شخص برای حصول استقلال و یا بلوغی كمك می كند كه نتیجه ی آن اتكاء به حمایت درونی خود اوست . با اینكه بنا به بسیاری از نظریه های مشاوره ، لزومی ندارد كه مشاور متعهدانه عمل كند ، اما واقعیت درمانگر ، مراجع را به صورت عمل مسئولانه تحسین می كند و اگر عمل او مسئولانه نباشد ، مشاور عدم تایید خود را نشان می دهد .

واقعیت درمانی … برای مراكز آموزشی دلالت های مستقیمی دارد . گلسر اولین بار هنگامی كه با دختران بزهكار در مدارس دخترانه ونچورا وابسته به سازمان جانان كالیفرنیا كار می كرد ، به مشكلات یادگیری و رفتاری كودكان علاقمند شد . او به تاریخ نسبتا عمومی شكست آموزشگاهی این قبیل دختران توجه پیدا كرد و این یافته ها او را به سوی ایفای نقش رایزن در مدارس عمومی سوق داد . گلسر ( 1965 ) فرضیاتی برای كمك به حل مشكلات كودكان تدوین كرد كه آنها را در كتاب واقعیت درمانی خود توصیف كرده است . او در حالی كه به كار در مدارس ابتدیی عمومی ادامه میداد ، متقاعد شد به اینكه اشاعه آثار شكست در فضای اكثر مدارس ، اثر مخربی بر اكثر كودكان مدارس دارد . حذف شكست از نظام مدارس و پیشگیری بزهكاری ، به عوض صرفا" درمان آن ، به صورت دو هدف عمده ی او درآمد . گلسر ( 1969 ) معتقد است كه آموزش و پرورش می تواند كلید روابط انسانی موثر باشد و در كتاب مدارس بدون شكست ، برنامه حذف شكست، تاكید برتفكر بر تفكر به عوض كار حفظی ، طرح ایده ی مرتبط بودن برای برنامه ی درسی قرار دادن انضباط به جای تنبیه ، ایجاد محیط یادگیری ، یعنی جایی كه كودك بتواند تجارب موفق و منتهی به هویت موفق خود را به اوج برساند ، ایجاد انگیزش و درگیر شدن ، كمك به كسب رفتار مسئولانه دانش آموز و برقراری شیوه های فعال شدن والدین و جامعه در مدارس را عنوان كرده است .

كوری ( 1977 ) رویكرد واقعیت درمانی را اینطور خلاصه می كند : یك درمان فعال ، دستورالعمل ، آموزشی ، شناختی و رفتار – محورانه . اغلب از روش عقد قرار داد استفاده می شود و هنگامی كه قرار اد انجام شد ، درمان خاتمه می یابد . این رویكرد می تواند هم حمایتی و هم مواجهه أی باشد . از سئوالات چه و چطور ولی نه از سئولات چرا اسفاده می شد . مهم آن است كه برنامه ای تدوین شود كه مراجع را برای دست یافتن به ارضاء و گاه حتی برای تمیز و تشخیص مطلوب ، كمك كند.

هدف های مشاوره :از اهداف اساسی واقعیت درمانی ، كمك به مراجع برای یافتن شیوه های موثر به منظور رفع نیازها و یادگیری شیوه ی كنترل زندگی توسط خود مراجع می باشد . درمان باید در چارچوب واقعیت به ارضای نیازهای اساسی منجر شود . دو نیاز اساسی انسان در رویكرد واقعیت درمانی همان طور كه گفته شد ، تبادل عشق و محبت و احساس ارزشمندی است . این دو نیاز در تشكیل هویت موفق فرد نقش مهمی دارند . در سایه ی امین این دو نیاز اساسی ، فرد قادر خواهد بود مسئولیت رفتارهای خود را به عهده گیرد . فرد با انتخاب بعد مسئولانه شخصیت خود میتواند هویتی موفق كسب كند .

فرایند مشاوره : همان گونه که اشاره شد اهداف اصلی واقعیت درمانی رشد مسئولیت پذیری و ایجاد هویتی موفق در فرد است . برای رسیدن به این هدف ابتدا باید به مراجع كمك كرد تا آگاهی خود را افزایش دهد . هنگامی كه مراجع نسبت به رفتارهای نادرست خود و شیوه های نامناسب كنترل محیط از سوی خود آگاهی پیدا كند ، برای یادگیری شیوه ها و رفتارهای جایگزین آمادگی بیشتری خواهد داشت . در فرایند مشاوره به مراجع كمك می شود تا میزان نزدیك بودن خواسته های خود را با واقعیت ارزشیابی كند ، رفتارهای را كه به بهبود زندگی منجر نمی شوند شناسایی و با كمك مشاور شیوه های مناسبی برای ایجاد تغییر در آنها اتخاذ كند . بنابراین در فرایند مشاوره ، اولین مرحله شناسایی رفتارهایی است كه مشاور در صدد اصلاح آن است . مشاور به گذشته ی فرد توجهی ندارد و از پذیرش انتقال می پرهیزد . تشخیص عبارت است از شناسایی رفتار غیر مسئولانه. در فرایند مشاوره، مشاور از مراجع می خواهد ، كلیه ی راه حل های احتمالی حل مسئله را بنویسد . سپس به بررسی و تجزیه و تحلیل راه حل های پیشنهادی مراجع می پردازد . مراجع با همفكری او می تواند از بین راه حل های مطرح شده مناسب ترین راه حل را برگزیند ( گلاسر 1989 ) . از آنجا یی كه در فرایند مشاوره از اصول یادگیری استفاده زیادی می شود نظریه های یادگیری به میزان زیادی مورد توجه مشاورانی است كه از این روش درمانی استفاده می كنند ( كری 1996 ) .

به منظور موفقیت فرایند مشاوره، مشاور باید مواردی را مورد توجه قرار دهد : 1 – ایجاد ساختار و محدودیت در جلسات درمان .

2 – احترام به مراجع و حمیت از او .

3 – تمركز بر نقاط قوت و استعداد های بالقوه ی فرد كه به موفقیت او كمك می كند .

4– رشد فرایند ارزشیابی خواسته های قابل حصول به شیوه ای واقع گرایانه . 5– آموزش مراجع به منظور شكل دادن طرح هایی برای ایجاد تغییر در رفتار .

به نظر گلاسر ( 1992 ) هنگامی كه مراجع متوجه شود رفتارهای فعلی او نمی توانند خواسته های او را تحقق بخشند ، می تواند رفتارهایی را انتخاب كند كه دستیابی به خواسته های او را تسریع می كنند . روش های ارائه شده از جانب مشاور به منظور تغییر رفتار او موثر واقع می شند . گلاسر و ووبولدینگ ( 1995 ) روش WDEP را برای استفاده در فرایند درمان توصیه كرده اند . هر یك از این حروف به مجموعه ای از راهبردها اشاره دارد : W بیانگر خواسته ها ( نیاز ها )، D بیانگر راهنمایی و عمل كردن، E بیانگر ارزشیابی وP بیانگر طرح ریزی است .

خواسته ها : به منظور كشف خواسته ها ، نیز ها و ادراكات مراجع ، مشاور از مراجع سئوال می كند ، خواسته های تو چیست ؟ برای پاسخ به این سئوال مراجع به شناخت ، تعریف و درك نیاز های خود نائل می آید . در این مرحله به مراجع فرصت داده می شد ابعاد مختلف زندگی خود نظیر آنچه را از خانواده ، دوستان و محیط كار انتظار دارد بشناسد . به این منظور می توان از انتظارات مراجع از خود و از مشاور كار را شروع كرد . در تمام مراحل درمان ، كشف و خواسته ها ، نیازها و ادراكات مراجع ادامه دارد . از طریق طرح سئوالات متفاوت می توان به این نیازها دست یافت . برای مثال می توان از مراجع پرسید : اگر می توانستی فردی باشی كه آرزوی بودن آن را داری ، فكر می كنی چگونه فردی بودی ؟ و یا اگر آن گونه كه می خواهی زندگی می كردی چه كارهایی انجام می دادی؟

راهنمایی و عمل كردن : واقعیت درمانی بر رفتار های فعلی و زمان حال فرد تاكید دارد و وقایع گذشته تا آنجا برای درمانگر یا مشاور مهم است كه بر رفتارهای فعلی فرد تاثیر گذاشته باشد . اگر مشكل ایجاد شده برای مراجع در گذشته ریشه داشته باشد ، مراجع باید بیاموزد كه چگونه مسائل گذشته را در زمان حال با توجه به نیازهای زمان حال خود حل كند در این مرحله مراجع یاد می گیرد ، زندگی خود را هدایت كند و بداند كه به كجا میرود و رفتارهای او چه تاثیری در طی این مسیر دارند . این مرحله مقدمه ی ارزشیابی رفتار را فراهم می سازد . واقعیت درمانی علاوه بر تغییر نگرش ها و احساسات بر تغییر رفتار نیز تاكید دارد .

ارزشیابی مشاور : مشاور از طریق طرح سئوالات مناسب مراجع را در جهت ارزشیابی رفتارهای خود یاری می دهد : رفتار شما در حال حاضر چگونه باشد ؟ آیا خواسته های شما واقع بینانه است ؟ چه رفتارهایی به شما كمك می كنند و چه رفتارهایی به شما آسیب می رسانند؟ یكی از وظایف مشاور مواجه كردن مراجع با پیامد های رفتار خود و قضاوت در مورد كیفیت عمل آن است . مراجع بدون طی كردن این مرحله ( خودسنجی ) قادر به تغییر خود نخواهد بود . فرایند ارزشیابی اعمال ، تفكرات و احساسات موجب مسئولیت پذیری مراجع می شود و به شناخت رفتارهایی كه موثر نیستند كمك می كند .

طرح ریزی : پس از این كه مراجع آنچه را در صدد تغییر آن است شناخت ، به دنبال كشف رفتار هایی است كه جایگزین رفتارهای نامناسب خود كند . این امر مستلزم طرح ریزی برنامه های مناسب است . با تلاش مراجع و مشاور برنامه هایی تنظیم می شوند . فرایند طرح ریزی ، افراد را در جهت كنترل موثر بر زندگی سوق می دهد . گلاسر ( 1992 ) اظهار داشته است مشاور و مراجع به منظور حل مشكل مراجع برنامه ای را طراحی می كنند ، ولی اگر در جریان عمل برنامه موثر وقع نشد با توافق یكدیگر به طراحی برنامه ی دیگری می پردازند . به نظر ووبولدینگ ( 1988 و 1991 )

ویژگی های یك برنامه ی خوب عبارتند از :

1– برنامه باید با توجه به محدودیت ها ، انگیزش ها و ظرفیت ها ی مراجع طراحی شود .

2– درك برنامه ی طراحی شده می بایست ساده و آسان باشد . بدین معنا كه برنامه در عین حالی كه اختصاصی ، قابل اندازه گیری و منسجم است باید از انعطاف پذیری نیز برخوردار باشد ، به طوری كه مراجع بتواند درك عمیقی از رفتار های خاصی كه منجر به تغییر او می شوند كسب كند .

3- برنامه باید در برگیرنده ی اعمالی باشد كه راجع تمایل به انجام آن دارد . مشاور باید مراجع را در شناخت طرح های كوچكی كه به ایجاد تغییرات مطلوب می انجامد یاری دهد .

4– برنامه های مناسب تكرارپذیر هستند و باید هر روز تكرار شوند .

5– بهتر است قبل از اجرای برنامه ، واقع بینانه بودن و قابل حصول بودن آن توسط مراجع و مشاور مورد بررسی قرار گیرد .

6– به مراجع توصیه می شود برنامه را برای خود تكرار و تاثیر آن را در تغییر زندگی مرور كند .

واقعیت درمانی به منظور مشاوره در زمینه ی فعالیت های اجتماعی ، آموزشی ، بازپروری ، مدیریت موسسات و رشد ارتباطات كاربرد دارد . این رویكرد در مدارس ، مراكز اصلاح و تربیت ، بیمارستان ها ، مراكز نگهداری كودكان بی سرپرست و مراكز مشاوره مورد استفاده قرار می گیرد . گلاسر ( 1986 ) اظهار داشته است واقعیت درمانی به منظور حل بسیاری از مشكلات روان شناختی مورد استفاده قرار می كیرد . این روش در مورد مشكلات هیجانی خفیف تا عمیق و در مورد كودكان ، نوجوانان ، بزرگسالان و افراد پیر نیز كاربرد دارد . به نظر گلاسر ، مهارت تكنیكی درمانگر بر كاربرد این روش تاثیر بسیاری دارد . اگر درمانگر مهارت كافی داشته باشد می تواند افسردگی مراجعان را درمان كند ، افراد معتاد را در جهت یافتن زندگی نو یاری دهد ، حس خود ارزشمندی را در نوجوانانی كه دست به خود كشی زده اند ، افزایش دهد ، با افراد مبتلا به معلولت های شدید به خوبی كار كند و معلمان و مشاوران مدرسه را با شیوه های مناسب رفتار با كودكان آشنا سازد . درمانگر ماهر می تواند با توجه به ویژگی و مشكلات مراجع شیوه ی خاص او را انتخاب كند ، شیوه ای كه به مراجع كمك می كند از طریق انتخاب رفتارهای مناسب و جایگزین كردن آن به جای رفتارهای مشكل ساز زندگی جدیدی را برای خود طرح ریزی كند . ( گلاسر 1986 )
99
    آخرین مطالب روانشناسان
    سرفصل های جدید رشته روان شناسی در مقطع کارشناسی  جدول... توهم خویشتن جملاتی از لکان (توهم خویشتن)لکان در یکی... توهم زبان توهم زبانآلن فیلسوف فرانسوی می گوید : «گفتار،... مدیتیشن ( Meditation) مدیتیشن مقدمه مدیتیشن یکى از... چرا به خدا ایمان داریم؟... نقاشی، زبان كودك نقاشی، زبان كودك است.... واقعیت درمانی ( گلاسر ) واقعیت درمانی تعریف واقعیت... دکتر محمد نقی براهنی زنده یاد دكتر محمد نقی براهنی... پرفسور سعید شاملو زندگینامه بنام خدا پروفسور سعید... دکتر علیرضا جزایری نام و نام خانوادگی : علیرضا جزایری... دكتر شكوه السادات بنی‌جمالی دكتر شكوه السادات بنی‌جمالی... دکتر سوسن سیف سابقه تحصیلی : 1ـ لیسانس روانشناسی... دکتر پریرخ دادستان نام و نام خانوادگی : پریرخ دادستان... كلارك لئونارد هال كلارك لئونارد هال (1952ـ1884) كلارك... اولریك نیسر اولریك نیسر ( ـ 1928) اولریك نیسر در... هربرت اسپنسر هربرت اسپنسر و فلسفه تركیبی (1903ـ1820)... زیگموند فروید زیگموند فروید و تحول روانكاوی (1939ـ1856)... فرانسیس گالتون فرانسیس گالتون (1911ـ1822) گالتون...