فدائیان رهبر , janfadaclub

فدائیان رهبر

فدائیان رهبر , janfadaclub

فدائیان رهبر

13,293نــــفــــــر
عضو شده اند
13,293نفر عضو شده اند
89/01/13 00:42

نظر فقهی حضرت آیت الله خامنه ای در خصوص موسیقی استفتائات...

فدائیان رهبر
نظر فقهی حضرت آیت الله خامنه ای در خصوص موسیقی

استفتائات از محضر آیت الله العظمی خامنه ای(حفظه الله تعالی) در خصوص موسیقی و غنا

س 1128: ملاك تمییز موسیقى حلال از حرام چیست؟ و آیا موسیقى كلاسیك حلال است، بسیار مناسب است كه معیار آن را بیان فرمایید؟
هر موسیقى كه به نظر عرف موسیقى لهوى و مطرب كه مناسب با مجالس عیش و نوش است باشد، موسیقى حرام محسوب مى‏شود و فرقى نمى‏كند كه موسیقى كلاسیك باشد یا غیر كلاسیك. تشخیص موضوع هم موكول به نظر عرفى مكلّف است و اگر موسیقى این گونه نباشد بخودى خود اشكال ندارد.
س 1129: گوش دادن به نوارهایى كه توسط سازمان تبلیغات اسلامى و یا مؤسسه اسلامى دیگر مجاز اعلام شده‏اند، چه حكمى دارد؟ و استفاده از آلات موسیقى مثل كمان، ویولون و نى چه حكمى دارد؟
جواز گوش دادن به نوارها منوط به تشخیص خود مكلّف است كه اگر تشخیص دهد مشتمل بر غنا و موسیقى لهوى مناسب با مجالس عیش و نوش و خوش‏گذرانى و همچنین مطالب باطل نیست، گوش دادن به آن اشكال ندارد بنابراین تجویز آن توسط سازمان تبلیغات اسلامى و یا هر مؤسسه اسلامى دیگر به تنهایى دلیل شرعى براى مباح بودن آن نیست و بكارگیرى آلات موسیقى در موسیقى لهوى مطرب و مناسب با مجالس لهو و گناه جایز نمى‏باشد، ولى استفاده حلال از آنها براى اهداف عقلائى اشكال ندارد و تشخیص مصادیق هم موكول به نظر خود مكلّف است.
س 1130: منظور از موسیقى مطرب ولهوى چیست؟ و راه تشخیص موسیقى مطرب و لهوى از غیر آن چیست؟
موسیقى مطرب و لهوى آن است كه به سبب ویژگیهائى كه دارد انسان را از خداوند متعال و فضائل اخلاقى دور نموده و به سمت بى‏بندوبارى و گناه سوق دهد و مرجع تشخیص موضوع عُرف است.
س 1131: آیا شخصیت نوازنده و محل نواختن و یا غرض و هدف از آن در حكم موسیقى تأثیر دارد؟
موسیقى حرام، موسیقى مطرب و لهوى مناسب با مجالس لهو و گناه است و گاهى شخصیت نوازنده یا كلام همراه آهنگ یا مكان و یا سایر شرایط در اینكه موسیقى تحت عنوان موسیقى مطرب و لهوى حرام و یا عنوان حرام دیگر قرار بگیرد مؤثر است مانند اینكه بر اثر آن امور، منجر به ترتّب فساد شود.
س 1132: آیا معیار حرمت موسیقى فقط مطرب و لهوى بودن آن است یا اینكه میزان تحریك و تهییج آن هم تأثیر دارد؟ و اگر باعث حزن و گریه شنونده شود، چه حكمى دارد؟ خواندن و شنیدن غزلهایى كه به صورت سه ضرب و همراه با موسیقى خوانده مى‏شوند، چه حكمى دارد؟
ملاك آن ملاحظه كیفیت نواختن موسیقى با در نظر گرفتن همه خصوصیات و ویژگیهاى آن است و اینكه از نوع موسیقى مطرب و لهوى مناسب با مجالس لهو و گناه باشد، هر موسیقى كه به حسب طبیعت خود از نوع موسیقى لهوى باشد، حرام است اعم از اینكه مهیّج باشد یا خیر و موجب ایجاد حزن و اندوه و حالات دیگر در شنونده بشود یا خیر و هرگاه غزل‏هائى كه همراه با موسیقى خوانده مى شوند به صورت غنا و آواز لهوى مناسب مجالس لهو و لعب در آیند، خواندن و شنیدن آنها حرام است.
س 1133: غنا چیست؟ آیا غنا فقط شامل صداى انسان است یا اینكه شامل صداهاى حاصل از آلات موسیقى هم مى‏شود؟
غنا عبارت است از صداى انسان در صورتى كه باترجیع و طرب همراه بوده و مناسب مجالس لهو و گناه باشد كه خواندن به این صورت و گوش دادن به آن حرام است.
س 1134: آیا زدن بر ظرفها و سایر وسایلى كه جزء آلات موسیقى نیستند، در عروسى‏ها توسط زنان جایز است؟ اگر صدا به بیرون از مجلس برسد و مردان آن را بشنوند چه حكمى دارد؟
جواز این عمل بستگى به كیفیت نواختن دارد. اگر به شیوه متداول در عروسى‏هاى سنّتى باشد و لهو محسوب نشود و فسادى هم بر آن مترتّب نگردد، اشكال ندارد.
س 1135: دف زدن توسط زنان درعروسى ها چه حكمى دارد؟
استفاده از آلات موسیقى براى نواختن موسیقى لهوى و مطرب جایز نیست، امّا آوازخوانى در مجالس عروسى، بعید نیست براى زنان جایز باشد.
س 1136: آیا گوش‏دادن به غنا در خانه جایز است؟ اگر در فردى تأثیر نداشته باشد چه حكمى دارد؟
گوش دادن به غنا بطور مطلق حرام است، چه در خانه به تنهایى شنیده شود و یا در حضور دیگران و چه در او تأثیر بگذارد یا خیر.
س 1137: بعضى از جوانان كه تازه به سن بلوغ رسیده‏اند از مراجعى تقلید مى‏كنند كه فتوى‏ به حرمت موسیقى بطور مطلق داده‏اند هر چند از رادیو و تلویزیون دولت اسلامى پخش شود، حكم این مسئله چیست؟ و آیا اگر ولىّ فقیه گوش دادن به موسیقى حلال را اجازه داده باشد، آیا تجویز او بخاطر احكام حكومتى براى جواز آن كافى است یا اینكه آنان باید به فتواى مرجع تقلید خود عمل كنند؟
فتوى‏ به جواز یا عدم جواز گوش دادن به موسیقى از احكام حكومتى نیست، بلكه حكم شرعى فقهى است و بر هر مكلّفى واجب است در اعمالش به فتواى مرجع تقلید خود مراجعه كند. ولى موسیقى اگر مناسب با مجالس لهو و گناه نباشد و مفسده‏اى هم بر آن مترتّب نگردد، دلیلى بر حرمت آن وجود ندارد.
س 1138: مقصود از موسیقى و غنا چیست؟
غنا یعنى ترجیع صدا به نحوى كه مناسب با مجالس لهو باشد كه از گناهان بوده و بر خواننده و شنونده حرام است. ولى موسیقى، نواختن آلات آن است كه اگر به نحو معمول در مجالس لهو و گناه باشد، هم بر نوازنده و هم بر شنونده حرام است. و اگر به آن نحو نباشد، فى نفسه جائز است و اشكال ندارد.
س 1139: من در مكانى كار مى‏كنم كه صاحب آن همیشه به نوارهاى غنا گوش مى‏دهد و من هم مجبور به شنیدن آن هستم، آیا این كار براى من جایز است یاخیر؟
اگر نوارها در بردارنده غنا یا موسیقى لهوى مناسب با مجالس لهو و معصیت باشند، گوش دادن و شنیدن آن جایز نیست.ولى اگر مجبور به حضور در آن مكان هستید، رفتن به آنجا و كاركردن در آن براى شما اشكال ندارد ولى واجب است به غنا گوش ندهید هر چند به گوش شما بخورد و آن را بشنوید.
س 1140: موسیقى كه از رادیو و تلویزیون جمهورى اسلامى پخش مى‏شود، چه حكمى دارد؟ آیا این گفته كه حضرت امام«قدس سره» موسیقى را بطور مطلق حلال اعلام كرده‏اند، صحیح است؟
نسبت حلال دانستن موسیقى به طور مطلق به راحل عظیم الشأن حضرت امام خمینى«قدس سره» كذب و افتراء است. امام«قدس سره» معتقد به حرمت موسیقى مطرب و لهوى مناسب با مجالس لهو و معصیت بودند و نظر ما هم همین است، ولى اختلاف در دیدگاهها از تشخیص موضوع نشأت مى‏گیرد زیرا تشخیص موضوع موكول به نظر خود مكلّف است. گاهى نظر نوازنده با نظر شنونده تفاوت پیدا مى‏كند كه در این صورت موسیقى كه به تشخیص مكلّف لهو و مناسب با مجالس گناه است بر او گوش دادن به آن حرام مى‏باشد وامّا صداهاى مشكوك محكوم به حلیّت هستند و پخش از رادیو و تلویزیون به تنهایى دلیل شرعى بر مباح و حلال بودن آنها محسوب نمى‏شود.
س 1141: گاهى از رادیو و تلویزیون آهنگهایى پخش مى‏شود كه به نظر من مناسب با مجالس لهو و فسق هستند، آیا بر من واجب است كه از گوش دادن به آنها خوددارى نموده و دیگران را هم از آن منع كنم؟
اگر آنها را از نوع موسیقى مطرب و لهوى مناسب با مجالس لهو مى‏دانید، جایز نیست به آنها گوش دهید، ولى نهى دیگران از باب نهى از منكر منوط به این است كه احراز نمایید كه آنان هم آهنگهاى مزبور را از نوع موسیقى حرام مى‏دانند.
س 1142: گوش دادن و توزیع غنا و موسیقى لهوى كه محصول كشورهاى غربى است، چه حكمى دارد؟
در عدم جواز گوش دادن به موسیقى لهوى مطرب و مناسب با مجالس لهو و باطل، فرقى بین زبانها و كشورهاى محل تولید وجود ندارد. بنابر این خرید و فروش و گوش دادن و توزیع این نوارها در صورتى كه محتوى غنا یا موسیقى لهوى حرام باشند جایز نیست.
س 1143: خواندن به صورت غنا توسط هر یك از مرد یا زن چه از طریق نوار كاست باشد و یا از طریق رادیو و چه همراه موسیقى باشد و یا نباشد، چه حكمى دارد؟
غنا حرام است و خواندن به صورت غنا و گوش دادن به آن جایز نیست اعم از اینكه توسط مرد باشد یا زن و بطور مستقیم باشد یا از طریق نوار و همراه با نواختن آلات لهو باشد یا نه.
س 1144: نواختن موسیقى به منظور اهداف و اغراض عقلائى و حلال در مكان مقدسى مانند مسجد چه حكمى دارد؟
نواختن موسیقى مطرب و لهوى مناسب با مجالس لهو و گناه بطور مطلق جایز نیست حتّى اگر در غیر مسجد و براى غرض عقلائى حلالى باشد، ولى اجراى سرودهاى انقلابى و مانند آن همراه با نغمه‏هاى موسیقى در مكان مقدس و در مناسبتهایى كه آن را اقتضا مى‏كند، اشكال ندارد مشروط بر اینكه با احترام آن مكان منافات نداشته باشد و در مكانهایى مثل مسجد براى نمازگزاران مزاحمت ایجاد نكند.
س 1145: آیا آموختن موسیقى بخصوص سنتور جایزاست؟ ترغیب و تشویق دیگران به آن چه حكمى دارد؟
بكارگیرى آلات موسیقى براى نواختن موسیقى غیرلهوى، اگر براى اجراى سرودهاى انقلابى یا دینى و یا براى اجراى برنامه‏هاى فرهنگى مفید و برنامه‏هاى دیگر با غرض عقلائى مباح باشد، اشكال ندارد به شرط اینكه مستلزم مفاسد دیگرى نباشد و همچنین آموختن و یاددادن نوازندگى براى امر فوق فى‏نفسه اشكال ندارد.
س 1146: گوش دادن به صداى زن هنگامى كه شعر و غیر آن را با آهنگ و ترجیع مى‏خواند اعم از اینكه شنونده، جوان باشد یاخیر، مذكر باشد یا مؤنث چه حكمى دارد؟ و اگر آن زن از محارم باشد، حكم آن چیست؟
اگر صداى زن به صورت غنا نباشد و گوش دادن به صداى او هم به قصد لذت و ریبة نباشد و مفسده‏اى هم بر آن مترتّب نگردد، اشكال ندارد و فرقى بین موارد فوق نیست.
س 1147: آیا موسیقى سنّتى كه میراث ملى ایران مى‏باشد، حرام است یا خیر؟
چیزى كه از نظر عرف، موسیقى لهوى مناسب با مجالس لهو و معصیت محسوب شود، بطور مطلق حرام است و در این مورد فرقى بین موسیقى ایرانى و غیرایرانى و موسیقى سنتى و غیر آن نیست.
س 1148: گاهى از رادیوهاى عربى بعضى ازآهنگهاى موسیقى پخش مى‏شود، آیا گوش دادن به آنها بخاطر علاقه به شنیدن زبان عربى جایز است؟
گوش دادن به موسیقى لهوى متناسب با مجالس لهو و معصیت بطور مطلق حرام است و علاقه به شنیدن زبان عربى مجوز شرعى براى آن محسوب نمى‏شود.
س 1149: آیا تكرار اشعارى كه بصورت آواز و بدون موسیقى خوانده مى‏شوند جایز است؟
غنا حرام است هر چند همراه بانواختن آلات موسیقى نباشد و منظور از غنا ترجیع صدا به نحوى است كه مناسب با مجالس لهو و فسق باشد، ولى صرف تكرار شعر اشكال ندارد.
س 1150: خرید و فروش آلات موسیقى چه حكمى دارد؟ و حدود استفاده از آنها كدام است؟
خرید و فروش آلات مشترك براى نواختن موسیقى غیر لهوى اشكال ندارد.
س 1151: آیا غنا در مثل قرآن و دعا و اذان جایز است؟
غنا صوتى است كه با ترجیع و طرب همراه بوده و مناسب با مجالس لهو و گناه باشد كه بطور مطلق حرام است حتّى اگر در دعا و قرآن و اذان و مرثیه و غیره باشد.
س 1152: امروزه موسیقى براى معالجه بعضى از بیماریهاى روانى مانند افسردگى، اضطراب، مشكلات جنسى و سرد مزاجى زنان بكار مى‏رود، حكم آن چیست؟
اگر احراز شود كه نظر پزشك متخصص و امین این است كه معالجه متوقف بر استفاده از موسیقى است، بكارگیرى آن به مقدارى كه معالجه بیمار اقتضا مى‏كند اشكال ندارد.
س 1153: گوش دادن به غنا اگر باعث تمایل بیشتر انسان به همسرش شود، چه حكمى دارد؟
مجرّد افزایش تمایل به همسر مجوّز شرعى براى گوش دادن به غنا محسوب نمى‏شود.
س 1154: اجراى كنسرت توسط زن براى زنان با علم به اینكه گروه نوازندگان نیز زن هستند، چه حكمى دارد؟
اگر اجراى كنسرت به صورت ترجیع مطرب(غنا) نباشد و موسیقى هم كه نواخته مى‏شود از نوع لهوى حرام نباشد، این امر فى‏نفسه اشكال ندارد.
س 1155: اگر معیار حرمت موسیقى، لهو بودن و مناسبت آن با مجالس لهو و گناه است، پس آوازها و سرودهائى كه باعث ایجاد طرب در بعضى از مردم حتّى كودك غیر ممیّز مى‏شوند، چه حكمى دارند؟ و آیا گوش دادن به نوارهاى مبتذلى كه در آنها زنان به صورت غنا مى‏خوانند ولى طرب‏آور نیستند جایز است؟ همچنین مسافرینى كه سوار اتوبوس‏هاى عمومى كه غالبا از این نوارها استفاده مى‏كنند مى‏شوند، چه تكلیفى دارند؟
چنانچه موسیقى یا آوازى كه با ترجیع و طرب همراه است از لحاظ كیفیت یا مضمون یا حالت خاص شخص نوازنده یا خواننده در خلال نواختن یا خواندن از نوع غنا یا موسیقى لهوى مناسب با مجالس لهو و معصیت باشد، گوش كردن به آن حرام است حتّى براى كسى كه او را به طرب نیندازد و تحریك نكند و اگر در اتوبوس‏ها و ماشین‏هاى دیگر نوار غنا یا موسیقى لهوى پخش شود، مسافرین باید از گوش دادن به آن خوددارى نموده و نهى از منكر كنند.
س 1156: آیا جایز است مردى غناى زن اجنبیه را به قصد لذت بردن از حلال خود گوش كند؟ آیا غناى زن براى شوهر و برعكس جایز است؟ و آیا این گفته صحیح است كه شارع مقدس غنا را به علت ملازمت آن با مجالس لهو و لعب و عدم انفكاك از آن دو حرام كرده و تحریم غنا ناشى از تحریم آن مجالس است نظیر تحریم تجارت و ساخت مجسمه كه فایده‏اى غیر از عبادت براى آن متصوّر نیست، بنابر این انتفاء مناط و علت حكم در این زمان ، مستلزم انتفاء حرمت است؟
گوش دادن به غنا كه عبارت است از ترجیع صدا به نحوى كه طرب‏انگیز و مناسب با مجالس لهو و گناه باشد، مطلقا حرام است، حتّى غناى زن براى شوهرش و بالعكس و قصد لذت بردن از همسر، استماع غنا را مباح نمى‏كند و حرمت غنا و مجسمه‏سازى و مانند آن، با تعبّد به شرع ثابت شده و از احكام ثابت فقه شیعه محسوب مى‏شوند و دائر مدار ملاكات فرضى و آثار روانى و اجتماعى نمى‏باشد، بلكه تا زمانى كه این عنوان حرام بر آنها صدق كند، حكم آنها حرمت و وجوب اجتناب بطور مطلق است.
س 1157: دانشجویان دانشكده علوم تربیتى باید در مرحله دروس اختصاصى در درس سرودها و آوازهاى انقلابى شركت كنند زیرا در آنجا قطعه‏هاى موسیقى را آموخته و بطور اجمالى با آنها آشنا مى شوند. وسیله اصلى فراگیرى این درس ارگ است، آموختن این درس كه جزء واحدهاى اجبارى است چه حكمى دارد؟ خرید و استفاده از وسیله مذكور براى ما چه حكمى دارد؟ و بخصوص خواهران نسبت به اجراى تمرین در برابر مردها چه وظیفه‏اى دارند؟
استفاده از آلات موسیقى فى‏نفسه براى اجراى سرودهاى انقلابى و برنامه‏هاى دینى و فعالیت‏هاى فرهنگى و تربیتى مفید، اشكال ندارد و خرید و فروش آلات نوازندگى و یاددادن و فراگیرى آن براى استفاده در امور مذكور اشكال ندارد و خواهران مى‏توانند با رعایت حجاب واجب و ضوابط شرعى در كلاس درس حاضر شوند.
س 1158: بعضى از ترانه‏ها در ظاهر انقلابى هستند و عرف هم آنها را انقلابى مى‏داند ولى نمى‏دانیم كه آیا خواننده، قصد خواندن یك ترانه انقلابى را داشته یا یك ترانه طرب‏آور و لهو را، با توجه به اینكه خواننده مسلمان نیست ولى ترانه‏هاى او ملّى و متضمّن جملاتى برضد اشغال و همچنین تحریك مردم به مقاومت است، گوش دادن به این ترانه‏ها چه حكمى دارد؟
اگر كیفیت آنها از نظر شنونده عرفا، طرب‏آور و لهوى نباشد، گوش دادن به آنها اشكال ندارد و قصد و نیّت خواننده و مضمون چیزى كه مى‏خواند در این باره تأثیرى ندارد.
س 1159: جوانى بعنوان مربّى و داور بین‏المللىِ بعضى از ورزشها بكار اشتغال دارد. شغل او اقتضا مى‏كند كه به بعضى از باشگاههائى وارد شود كه غنا و موسیقى حرام در آنها پخش مى‏شود، با توجه به اینكه این كار مقدارى از هزینه‏هاى زندگى او راتأمین مى‏كند و فرصتهاى شغلى هم در محل زندگى او كم است، آیا این كار براى او جایز است؟
این شغل براى او اشكال ندارد هر چند گوش دادن به غنا و موسیقى لهوى براى او حرام است امّا در موارد اضطرارى جایز است داخل مجلس غنا و موسیقى حرام شود، ولى باید از گوش دادن به آن اجتناب كند و آنچه كه بدون اختیار به گوش او مى‏خورد، اشكال ندارد.
س 1160: آیا فقط گوش دادن به موسیقى، حرام است یا اینكه شنیدن آن هم حرام است؟
شنیدن غنا یا موسیقى لهوى و طرب‏آور حكم گوش دادن را ندارد مگر در بعضى از موارد كه شنیدن از نظر عرف گوش دادن محسوب مى‏شود.
س 1161: آیا نواختن موسیقى همراه قرائت قرآن با غیر از آلاتى كه استفاده از آنها در مجالس لهو و لعب معمول است، جایز است؟
تلاوت قرآن كریم با صداى زیبا و صوت مناسب با شأنِ قرآن كریم اشكال ندارد، بلكه امر راجحى است مشروط براینكه به حدّ غناى حرام نرسد، ولى نواختن موسیقى با آن، وجه شرعى ندارد.
س 1162: طبل زدن در جشن‏هاى میلاد و غیر آن چه حكمى دارد؟
استفاده از آلات نوازندگى و موسیقى به نحو لهوى و مطرب و مناسب با مجالس لهو و گناه بطور مطلق حرام است.
س 1163: آلات موسیقى كه دانش‏آموزان مدارس عضو گروههاى سرود آموزش و پرورش از آنها استفاده مى‏كنند چه حكمى دارند؟
آن دسته از آلات موسیقى كه در نظر عرف از آلات مشترك قابل استفاده براى كارهاى حلال محسوب مى‏شوند، جایز است بطور غیر لهوى براى مقاصد حلال بكار گرفته شوند ولى آلاتى كه عرفا از آلات مخصوص لهو محسوب مى‏شوند جایز نیست مورد استفاده قرار گیرند.
س 1164: آیا ساخت سنتور كه از آلات موسیقى محسوب مى‏شود و كسب درآمد با آن به عنوان شغل جایز است؟ آیا بهره‏گیرى از اموال و كمك به ساخت سنتور به منظور توسعه و تكمیل صنعت سنتورسازى و تشویق نوازندگان به نواختن آن جایز است؟ و آیا آموزش موسیقى سنتى ایرانى به قصد نشر و احیاى موسیقى اصیل جایز است؟
استفاده از آلات نوازندگى موسیقى براى اجراى سرودهاى ملّى یا انقلابى یا هر امر حلال و مفیدى تا زمانى كه به حد طرب و لهو مناسب با مجالس لهو و معصیت نرسیده است اشكال ندارد. همچنین موسیقى و تعلیم و یادگرفتن و ساختن آلات آن براى اهداف مذكور فى‏نفسه اشكال ندارد.
س 1165: چه آلاتى لهو محسوب مى‏شوند و استفاده از آنها به هیچ وجه جایز نیست؟
آلاتى كه نوعا در لهو و لعب بكار مى‏روند و منفعت حلالى دربرندارند.
س 1166: آیا گرفتن اجرت براى تكثیر نوارهاى صوتى كه محتوى امور حرامى هستند جایز است؟
هرنوار صوتى كه گوش دادن به آن حرام است، تكثیر و گرفتن اجرت براى آن هم جایز نیست.


منبع مطالب:پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)
99