کلوب به حیات خود ادامه می‌دهد! بخوانید ...
آذربایجان ایران , iranian_azerbaijan

آذربایجان ایران

آذربایجان ایران , iranian_azerbaijan

آذربایجان ایران

458نــــفــــــر
پسندیده اند
458نفر پسندیده اند
بیشتر
89/06/20 18:05

تمدن ایرانی یک دروغ بزرگ است- مصطفی ملکیان تمدن ایرانی...

آذربایجان ایران
تمدن ایرانی یک دروغ بزرگ است- مصطفی ملکیان
تمدن ایرانی یک دروغ بزرگ است- بخش اول- مصطفی ملکیان
  این مصاحبه در سال 2005 انجام گرفته و حاوی نکات بسیار مهمی در نقد پروژه ایست که مهمترین سردمدارش حالا دکتر سید جواد طباطبائی استاد سابق دانشکده ما است.  پروژه طباطبائی که به صورت خلاصه تجدد ایرانی نامیده شده بر این مبنا استوار است که ایرانیان دارای تمدن عظیمی بودند که بعد از حمله اعراب و بعد تورکان دچار "انحطاط" شده است. و پروژه تجدد ایرانی تلاشی ایست برای یافتن بن مایه های تجدد از اعماق فرهنگ و تاریخ این مرزوبوم. تلاش اولیه دکتر طباطبائی که در قالب نظریه ایرانشهری در اولین کتابش نمایان میشود تقلایی ایست برای ساماندهی آرا افرادی چون غزالی و طوسی و غیره  که به زور می خواهد آن را فلسفه سیاسی در ایران بنامد. این تلاش البته باید یک پشتوانه تاریخی باستانی نیز داشته باشد. به این معنی که طباطبایی سعی میکند با توسل به چند سطر نامه موسوم به نامه تنسر این تلاش را پایه ریزی کند
http://en.wikipedia.org/wiki/Letter_of_Tansar
ملکیان این مصاحبه را در پاسخ به طباطبائی نوشته است  کسی که به قول ملکیان فکر میکند هگل ایران است
ملکیان استاد فلسفه دانشگاه تهران و صاحب نظریه عقلانیت و معنویت است
آقای دکتر، نظر شما در مورد پروژه ای که دکتر سید جواد طباطبایی و برخی دیگر از متفکران ایران، تحت عنوان تجدد ایرانی دنبال می کنند چیست؟
 من یك بار در مصاحبه با روزنامه فكر می كنم یاس نو، گفته ام كه مخالفم، البته مخالفم نه به این معنا كه منع فیزیكی كنم ولی به نظرم این پروژه، پروژه موفقی نیست، از دوجهت هم مخالفم (با خودشان هم البته در این مورد بحث كرده ام) من اساساً از نظر مبنایی قبول ندارم كه در مصائب و مشكلات ما جنبهobjective(بیرونی) داشته باشد كه بشود با تجدد (چه ایرانی، چه غیر ایرانی، چه بومی و چه غیربومی) تمام مشكلاتمان را حل كنیم . ما مسائل و مشكلاتsubjective (درونی ) داریم و آن مسائل و مشكلات را ما نه با تجدد ایرانی نه غیر ایرانی ، با هیچ چیز نمی توانیم حل كنیم و روش دیگری می خواهد، در واقع نوعی روانشناسی می خواهد، نوعی وظیفه شناسی می خواهد ، نوعی ارزش شناسی می خواهد، و نوعی به تعبیری انسان شناسی فلسفی و عرفانی می خواهد. با اینها هست كه ما می توانیم مشكلات انسان را حل بكنیم وبنابراین همه مشكلات ما از مقوله مشكلات بیرونی (مانند مشكلات سیاسی، اجتماعی، حقوقی و تعلیم و تربیت) نیست و فقط اینها نیست كه ما را به این حالت در آورده است، كه بگوئیم یك پروژه به نام تجدد درست می كنیم كه می آید این مشكلات بیرونی را كمابیش سامان می دهد. مشكلات اساسی ما در درون خود ما می باشد. همان چیزی كه گاهی از آن به اصالت فرهنگ تعبیر كرده ام و بنابراین اولین مشكلم با ایشان این است كه او به اصالت فرهنگ قائل نیست.
ولی نكته دومی نیز وجود دارد كه فرض كنیم اگر از مشكل اول صرف نظر كنیم وجود دارد و آن اینكه تجدد ایرانی یعنی چه؟ من هم به لحاظ مفهومی و هم به لحاظ مصداقی، برایم ابهام دارد كه تجدد ایرانی به چه معناست؟ آیا منظور تجددی است كه ایرانی ها دارند كه این معنایش تجدد ایرانی نیست چون اگر تجدد ها فرقی نكند ولی یك تعداد از متجددان در ایران زندگی كنند و عده ای دیگر در ژاپن ، این فرقی نمی كند.
شاید هم می خواهید بگوئید تجدد ایرانی به این معناست كه مؤلفه های ایرانی بودن در آن تأثیر گذاشته اند و بنابراین تجدد ایرانی با تجدد ژاپنی متفاوت است ولی در این جا نیز چند مشكل پیش می آید: مشكل اول اینكه آیا تجدد می تواند مؤلفه های غیر متجددانه را در خود راه بدهد و در آن دخیل بشود؟ و بر فرض حل مشكل اول باید پاسخ داد كه مؤلفه های ایرانی بودن چیست؟ من هنوز منظور دكتر طباطبایی و كلاً ناسیونالیست ها را از ایرانی بودن نمی فهمم من این را در آثار دكتر سروش و یا شایگان نیزدیده ام كه گفته اند سه مؤلفه ای كه ما را می سازد ایرانی بودن، اسلامی بودن و مدرن بودنمان است. ولی من نمی فهمم این ایرانی بودن مؤلفه هایش چیست؟ ما ایرانی ها در چه چیزی فرق می كنیم با دیگران كه آن را مؤلفه های ایرانی می شماریم. بنابراین اولین اشكالم این است كه تجدد نمی تواند ایرانی بشود زیرا تجدد از آن رو كه تجدد است نمی تواند رنگ جایی را به خود بگیرد. و اگر هم فرض كنیم بتواند رنگی بگیرد چه رنگی را می توانیم ما ایرانی ها به تجدد بزنیم؟ اگر ایرانی بودن ما چه چیزی در ما ایجاد كرده است كه متفاوتمان كرده است با عربها یا ژاپنی ها ...
بنابراین من این پروژه را موفق نمی بینم، البته این به این معنا نیست كه تلاشهای دكتر طباطبایی بیهوده بوده است. این تلاشها ارزش آكادمیك خود را دارد و تحقیقاتی در فلسفه و حتی بالاتر از آن، تحقیقاتی در نوعی فلسفهء انسان نگری است. ولی از دل این پروژه تمدن ایرانی یا تمدن بومی یعنی مدنیت بومی و یا مدرنیتهء بومی بیرون نمی آید.
آیا نمی توانیم از مؤلفه های ایرانی؛ تاریخ آن نام ببریم؟
خوب منظور شماچیست؟ آیا می گوئید ایرانی ها جنگ كرده اند خوب ژاپنی ها نیز جنگ كرده اند؟ چه چیزی ما داریم كه فرق می كند …
مثلاً اسطوره های ما ….
ژاپنی ها هم یك سری اسطوره دارند، دقت كنید همة ما كه اینجا هستیم می توانیم صبح، صبحانه های متفاوتی خورده باشیم ولی این فرق چه اثری در باورهای من، احساسات و عواطف من و نیازها و خواسته های من می گذارد، بله ما با مغولها جنگ داشته ایم و در آمریكای لاتین هیچ وقت با مغولها جنگ نداشته اند، آنها با گروهی دیگر جنگ داشته اند كه ما هیچ گاه با آنان نجنگیده ایم ما یك زمان دین زرتشت داشته ایم و بعد به دین اسلام روی آورده ایم و كشوری دیگر مثلاً مكزیك یك زمانی دینی داشته است و زمانی دیگر دینی دیگر، من این موضوع را به صورت دیگری طرح می كنم: (؟ صدای ضبط شده واضح نیست) در قرن نوزدهم، نخستین روانشناسی بود كه روانشناسی ای به نام روانشناسی توده ها ابداع كرد و بعد این گسترش پیدا كرده و به شاخه های متعددی تقسیم شد كه یكی از آنها روانشناسی ملتهاست. و من می خواهم بگویم اگر شما معتقدید ایرانی ها روانشناسی متفاوتی با دیگر كشورها مانندآلمانی ها یا غیره دارند باید این را نشان دهید كه چه روانشناسی متفاوتی دارند و اگر معتقدید جامعه شناسی متفاوتی دارند باید این را هم نشان دهید. من هر چه به خودم رجوع می كنم می بینم نه فقط دكتر طباطبایی بلكه اساساً ناسیونالیست های خود ما نیزبر امر موهومی تكیه می كنند، ما هیچ تفاوت جوهری با عربها نداریم، عربها نیز هیچ تفاوت جوهری با آلمانها ندارند و … بله یك عده ای می گویند ایرانی بودن به این است كه مثلاً ما سیزده بدر داریم و‌آ‌لمانیها ندارند، این درست است ؛ خیلی چیزها ما داریم كه دیگران ندارند. ما كوه دماوند داریم ولی مثلاً ژاپن ندارد و آنها نیز متعاقباً چیزهایی دارند كه ما نداریم، ولی بحث بر سر این است كه اینها چه تأثیری در باورها و یا احساسات و عواطف و یا در نیازها و خواسته های ما می گذارد و تا چیزی تأثیری در این سه مورد نگذارد كاره ای نیست، می آید و می رود، مثل نسیمی كه از روی پوست بدن من رد می شود اما كاری با من نمی كند، من در اینكه تاریخ و اقلیم و جغرافیایمان فرق می كند شكی ندارم اما باید نشان دهید این فرقی كه ما در ناحیه تاریخی، جغرافیایی و یا هر چیز دیگری داریم این توانسته است رخنه كند به ساحت باورها ، به ساحت احساسات و عواطف و به ساحت نیازها و خواسته های ما و اگر این را توانستید نشان دهید آن اشكالی كه من گفتم مرتفع می گردد.
سنت های ما چه آقای دكتر؟ تعلیم و تربیتی كه ازناحیه این سنتها می بینیم؟
كدام سنت ها؟
مثلاً این كه من از بچگی با نام وذكر مصیبت امام حسین درگیر هستم. این كه اسلام شد و من كه با اسلام مشكلی ندارم، من اسلام و مدرنیته را می فهمم، با ایران و مدرنیته مشكل دارم.
آقای دكتر اسطوره های ما چی؟ اینكه به ما یاد می دهند كه یكی از بهترین الگوی شما از نظر مردانگی رستم باشد…. و اینها در تعلیم و تربیت ما تأثیر می گذارد. مثلاً چكار می كند، عربها كه به جای رستم كسی دیگر را دارند چه فرقی می كنند؟ اگر این فرق را نشان بدهید همان اشكالی كه من دارم مرتفع می گردد. من نمی خواهم منكر امتیازمان بر دیگر ملتها بشوم، من می خواهم حتی منكر تمایزمان نیز با دیگر ملتها بشوم. فكرنكنید ملكیان آمده است كه بگوید ما بالاتر از دیگران هستیم. بلكه می خواهم بگویم متفاوت با دیگران نیز نیستیم. بله شما خواهید گفت اگر nعكس از یك ایرانی و یك ژاپنی و یك انگلیسی و …. بگیرند و كنار هم قرار دهند می فهمیم كه این ایرانی است و این ژاپنی و ….این من نیز قبول دارم اینها مثل جغرافیا و اقلیمی هست كه متفاوت است اما بحث این است كه آیا مثلاً این رنگ پوست اثر دارد در باورهای ما كه بعدبگوئیم مدرنیته ما هم تفاوتی داشه باشد و ... اگر ما بخواهیم این مدرنیته ایرانی بشود این مدرنیته یا باید باورها یا احساسات و عواطف و یا نیازها و خواسته های متفاوت با بقیه داشته باشد كه من این را منكرم…
عذر می خواهم استاد؛ در همین حوزه ای كه شما می فرمائید این تفكر دو قطبی قبل از اسلام به ذهن من آمد ، كه آن را ربط می دهند به طرز تفكر و باورهایی كه ما قبل از اسلام داشته ایم كه بخشی از هویت ایرانی ماست و یا اینكه حاكمان را با آسمان پیوند می زدند و فره ایزدی برای آنان قائلند .... دو تا جواب من دارم: اولاً چطور شده كه باورهای دینی قبل از اسلام را ما می گوئیم متعلق به ایرانی بودن ماست ولی باورهای دینی بعد از اسلام را متعلق به ایرانی بودنمان نمی دانیم ؟ چطور است كه ما هر چه باور زرتشتی و مانوی داریم متعلق به ایرانی بودن ماست ولی باورهای مسلمانی متعلق به ایرانی بودن ما نیست. چرا بحث خیر وشر و تفكر دو قطبی كه در آئین مانی و به صورت كمتری در آئین زرتشتی قرار دارد. جزء ایرانی بودن به حساب می آوریم؟ چرا باوری دینی كه متعلق به قبل از اسلام است جزء باروهای ایرانی بحساب می آورید ولی باورهای بعد از اسلام را جز باورهای ایرانی بودن خود نمی دانید؟… و در ثانی باورهای مثلاً دو قطبی خیر و شر ما را نیز كسانی دیگر مانند كاتارها نیز دارند…. و یا فره ایزدی كه شما فرمودید را حتی در عكسهایی كه از شاهان آمریكای لاتین است می بینیم، پشت سر آنها نیز این فرهء ایزدی هست …. این ها مثل این می ماند كه من در خانه ام بمانم و نگذارم بچه هایم اطلاعاتی از بیرون دریافت كنند و بعد به آنها بگویم من اولین فیلسوفم بابا جان! اولین الهی دانم، اولین هنرمندم، واین بچه ها كه فیلسوف یا هنرمند دیگری را نمی شناسند قبول می كنند ولی اگر مقداری اطلاعات به آنها داده شود می فهمند كه پدرشان نه تنها اولین نیست آخرین نیز نیست. ما تا خودمان هستیم به این صورت فكر می كنیم كه بله آقا ما یك چیزهایی داشتیم كه دیگران نداشته اند…
اصلاً به صورت جدی تری برای شما عرض كنم اینكه یك قسمتی از تاریخ ما را به ایران نسبت بدهیم و یك قسمت دیگر را به اسلام نسبت بدهیم این به چه دلیل است؟ چرا یك تكه از تاریخمان متعلق به خودمان است و بقیه متعلق به اسلام؟ … مگر اینكه شما قبلاً یك ارزش داوری بكنید كه هر چه اسلام داد بدبختی بود و چون انسان هم همیشه چیزهای بد را متعلق به دیگران می داند بگوید هر چه اسلام به ما داد متعلق به ما نبود و به ایرانی بودن ما ربطی ندارد و اگر ما ایرانی بودیم بسیار بزرگوار بودیم و ….
 ( صدای ضبط شده واضح نیست) ...
مطالب متنوعی را شما فرمودید و من باید آن را از هم باز كنم: یك نكته اشاره كردید به اینكه مثلاً ایرانی ها قبل از حمله اعراب یك آدمهای سرزنده و با نشاط بوده اند و بعد یك آدمهای خمود و دلمرده ای شده اند. من فرض می كنم كه واقعیت تاریخی درست گزارش شده باشد (البته فقط فرض است) و ما قبل از حملة اعراب خیلی با نشاط، فعال و چابك بوده ایم ولی بعداً دلمرده و خمود شده ایم. با فرض درستی این بحث چرا این چالاكی متعلق به ایرانی بودن است ولی خمودگی متعلق به ایرانی بودن نیست؟ چرا چالاكی دو هزار ساله را متعلق به ایرانی بودنمان می دانیم ولی خودگی بعد از آن را متعلق به ایرانی بودنمان نمی دانیم . یعنی چه ملاك منطقی برای این گفته وجود دارد …. در صورتی كه ایرانی در یك برهة تاریخی چالاك بوده و در دوره ای دیگر خمود، چرا یكی را به حساب ایرانی بودن و یكی دیگر را به حساب غیر ایرانی بودن می گذاریم؟
 ( صدای ضبط شده واضح نیست) .... پس معلوم می شود می خواهید بگوئید ایرانی غیر مسلمان، ایرانی است، و اگر این را بخواهید بگوئید منطق ندارد . به چه دلیل ایرانی غیرمسلمان، ایرانی است ولی ایرانی غیرمسلمان، ایرانی نیست؟
 ( صدای ضبط شده واضح نیست) .... ؟
خوب ایرانی قبل، كه این دین را نداشته چه دینی داشته است؟
زرتشتی
پس بگوئید ما یك عنصر زرتشتی گری داریم و یك عنصر اسلام، چون ایرانی بودن كه در هر دوی آنها بود، پس باید می گفتید ما سه عنصر داریم بر فرض مثال (كه البته نیز مشكلات خاص خودش را دارد.)، یك عنصر زرتشتیت ، یك عنصر اسلامیت ، یك عنصر مدرنیت، ولی شما می گفتید ایرانیت و من با این مشكل دارم . نكته دوم من نیز این است كه ایرانی ها چقدر زرتشتی بوده اند؟ ایرانی ها تا به حال هفت دین عوض كرده اند و چرا زرتشتی بودن ملاك است ؟ این یك ترجیح بلامرجع است.اما نكته سوم اینكه شما گفتید ما یك فرهنگ و تمدنی داشته ایم ، یكی از بزرگترین دروغهایی كه ما به تاریخ گفته ایم این است كه ما فرهنگ و تمدن عظیمی داشته ایم ، آخه عزیز من فرهنگ وتمدن مدرك می خواهد اگر یونانی ها یك كتاب از افلاطون نداشتند، یك كتاب از ارسطو و یا … نداشتند بنای پانتئن رانیز نداشتند، معماری های عظیم را نداشتند و بعد می گفتند كه ما یونانیها فرهنگی داشتیم كه نمی دانید چه عظمتی داشت و آب از لب و دهان همة ما هم راه می افتاد، ما انصافاً به آنها نمی گفتیم هر چیزی مدرك می خواهد؟ انصافاً شما از آن چیزی كه در قلمروی ایران می بینید، غیر از تعدادی بنا كه آنها را نیز همه مورخان گفته اند كه رومی ها برای ما ساخته اند مانند تخت جمشید كه مورخان گفته اند هخامنشیان تعدادی مهندسان و معماران رومی را آوردند و برای ما اینها را ساختند- اگر اینها را بگذارید- كنار شما یك اثر فلسفی به من نشان بدهید. یك اثر دینی بلند به من نشان بدهید. یك اثر هنری و یا عرفانی نشان بدهید، ممكن است عده ای بگویند همه اینها سوخته است ولی این را باید نشان بدهد كسی كه می گوید ما داشته ایم، یك پزشك تراز اول ماقبل از اسلام داشته ایم؟ ما یك فیلسوف تراز اول قبل از اسلام داشته ایم، یك هنرمند تراز اول … ما تمام چیزی كه از قبل از اسلام داشته ایم سه چیز است . یكی تخت جمشید و معمارهایی كه در آن قسمت وجود دارد كه آن را هم همه مورخان گفته اند كه رومیان ساختند كه حالا فرض كنیم ایرانی ها ساخته اند. یك مانی نقاش داریم كه آن هم نقاشی هایش باقی نمانده ولی به تواتر رسیده ایم كه نقاش بزرگی بوده و ما او را پیامبر نیز تلقی می كنیم و یكی هم دانشگاه جُندی‌شاپور (یا به تعبیر درست‌تر جَندی‌شاپور) كه می گفتند در آنجا رشتهء پزشكی خیلی قوی بوده است، البته این را هم می دانید كه وقتی مسیحیان مورد حمله واقع شدند، به طرف شرق عقب نشینی كردند و آمدند و جندی شاپور را ساختند و … حالا اینها را شما با یونان مقایسه كنید، ما صد ورق نوشته نداریم كه با فرهنگ یونان قابل مقایسه باشد حتی پنج ورق نیز نداریم ...
و اما مطلب بعدی اینكه اصلاً ایران كجاست؟
شما كه اینقدر می گوئید ایران تاریخ فلان داشته، از كجا به بعد را می گوئید ایران و از كجا به بعد را می گوئید ایران نیست؟ از لحاظ جغرافیایی عرض می كنم؟ آیا افغانستان جزء ایران به حساب می آید؟ ماوراء النهر جزء ایران است؟ در زمان هخامنشیان ایران یك وسعتی داشته زمان ساسانیان یك وسعت دیگر داشته است؟ زمانها مادها و یا اشكانیان یك وسعت دیگر داشته ، زمان آل بویه یك وسعت دیگر داشته… روی هر كدام انگشت بگذارید و بگوئید این وسعتی كه در آن زمان بوده، ما می گوئیم این ترجیح بلامرجع است و منطق ندارد، مثلاً فرض كنید، الان ابن سینا را ما ایرانی به حساب می آوریم ولی جالب این كه در شوروی سابق نیز برای ابن سینا بزرگداشت می گرفتند چون معتقد بودند مال آنهاست، چرا؟ می گفتند كه ابن سینا درست است كه در همدان به دنیا آمده ولی تمام عالم و آدم می دانند كه تمام تحصیلاتش را در بخارا انجام داده است و بخارا نیز متعلق به ماست (متعلق به اتحاد جماهیر شوروی) ، خوب حالا ابن سینا بخارایی است یا ایرانی، بخارا كه اكنون جزء ایرانی نیست واصلاً این نزاع را با چه متدولوژی ای می توان فیصله داد؟ و یا مثلا ابوریحان بیرونی، بیرون كجاست؟ متعلق به خوارزم است و خوارزم كجاست؟ خوارزم الان در تركمنستان قرار دارد و حالا سؤال این است كه ابوریحان بیرونی ایرانی است یا غیر ایرانی؟
بله ممكن است شما بگوئید كه آن زمان جزء ایران بوده است ولی اگر آن زمان پادشاه زور داشته و توانسته آنجا را نگه دارد آیا این ایران می شود و بعد كه پادشاهی ضعیف آنها را از دست داد آنها نا ایرانی شدند؟ یعنی وقتی ما قفقاز را در زمان قاجار از دست دادیم قفقازی ها تا آن زمان ایرانی بودند ولی بعد از آن ناایرانی شدند و از ایرانی بودن افتادند؟ … ببینید متدولوژی تحقیق آكادمیك این نیست ، شما نمی توانید چیزی كه مرز جغرافیایی، تاریخی، روانشناسی و جامعه شناسی اش مشخص نیست را این چنین مورد تحقیق قرار دهید.
نكتة دیگر هم در سخنان شما بود و آن اینکه ما، رگه های تجدد را در تاریخ گذشته‌مان مانند آثار نظام الملك و یا روزنامه های صدر مشروطه ببینیم و بعد بگوئیم اینها ریشه ها و یا رگه های تجدد است و بعد بگوئیم ای ایرانیها تجدد چیز خوبی است چون گذشتگان شما هم داشته اند. بنده می گویم این هم بی منطق است . اولاً كه به قول قرآن وقتی پیامبران می آمدند وبه قومی را به هدایت دعوت می كردند آن قوم پاسخ می دادند آباء و نیاكان ما به این صورت بوده اند و چرا شما می خواهید این كار را بكنید، بعد قرآن می گوید حتی اگر پدر و مادرتان بی شعور نیز بوده اند شما نباید دست از آنها بر نمی دارید.
من اول سؤالم این است من فرض می كنم كه دكتر طباطبایی های ما بتوانند نشان دهند اجداد ما رگه های تجدد در آثارشان است خوب اولاً (صدای ضبط شده واضح نیست) و نكتة دوم اینكه همان طور كه رگه های تجدد را می توان در آثار گذشتگان نشان داد رگه های چند چیز دیگر را نیز می شود نشان داد، خرافه های ما اگر كم بوده؟ اگر پدران ما از اول خرافه داشته اند با هم باید قبول كنیم كه خرافه داشته باشیم؟ این كه منطق ندارد، ما اگر رگه های تجدد را بتوانیم در گذشتگانمان پیدا كنیم رگه های دهها چیز دیگر را نیز می‌توانیم پیدا كنیم، من الان رساله ای دارم در دوره دانشجویی كه در آثار ادبیات فارسی ما خرافه ها راجمع اوری می كند از زمان رودكی تا اول صفویه[…] ، چه آثاری كه پزشكان نوشته اند چه آثاری كه منجمان نوشته اند، چه آثاری كه عرفا نوشته اند و یا فیلسوفان ویا اهل كلام نوشته اند … باور كنید كه حجم آنها الان بدون مكررات پنج هزار و چهارصد صفحه شده است، ‌حالا اگر دكتر طباطبایی بگوید رگه های تجدد اینهاست من هم می گویم رگه های خرافات ما اینهاست، اگر ما بخاطر اینكه پدرانمان متجدد بوده اند باید متجدد بشویم، خوب پدرانمان خرافی هم بوده اند پس ما باید خرافی نیز بشویم؟ این كه پدرانمان به این صورت بوده اند كه منطق نمی شود كه ما هم به این صورت باشیم، رگه های صدها چیز دیگر هم در آنها وجود دارد مثل سنت، خرافات و یا ... و حتی چیزی كه می توان از آن تعبیر كرد به نوعی جهل گروهی ، كه الی ماشاء الله حتی در آثار ابن سینا هم وجود دارد.
و اما نكته ای دیگر هم شما اشاره كردید و آن اینكه یك فردی در ایران و یا همین اصفهان به دنیا می آید و بزرگ می شود و برادر او در آمریكا بدنیا آمده و بزرگ می شود و می گویید متفاوت بزرگ می شوند، این كه كاملاً واضح است اما بحث بر سر این است كه آیا مثلاً غروری كه شما مثال زدید … اگر شما بتوانید نشان بدهید كه هر ایرانی از آن رو كه ایرانی است مثلاً متواضع است و فروتن است و از آن طرف هر آمریكائی یا آلمانی غرور دارد، حرف شما درست است و یا چیزی داریم به نام ایرانیت كه یكی از مؤلفه های آن تواضع است، البته به شرطی كه نشان دهید این تواضع متعلق به اسلامیت یا مدرنیت ما نیست و بعد بتوانید نشان دهید كه در آمریكا همه غرور دارند، امامسئله بر سر این است كه این قابل تحقیق آماری نیست یعنی در آمریكا هم شما متواضع دارید و درایران هم شما متكبر دارید. در اینجا كسانی هستند كه تواضع را به چشم حقارت نگاه می كنند وتكبر را به شكل مثبتی نگاه می كنند و عكس این هم صدق می كند.
البته یك بحثی است و آن اینكه ما یك فردگرایی داریم یك خود محوری، و اینكه شما گفتید، استقلال به فردگرایی است نه به خود محوری، ما باید فردگرا باشیم ولی خود محور نباشیم… وفرق است بین فردی كه اعتماد به نفس دارد و فردی كه عجب دارد… .
ولی به هر حال اگر میتوانستیم نشان دهیم آمریكایی ها همگی به این صورت هستند و ایرانی ها همگی به صورت دیگر آن وقت می توانستیم بگوئیم یك مؤلفه ما ایرانی ها تواضع ماست و مؤلفه آمریكائی بودن مثلاً تكبر آنها …. ولی به این صورت نیست و در هر دو جا متكبر و متواضع وجود دارد…
البته نكته دیگری هم فرمودید و آن اینكه داوری اخلاقی هم متفاوت است، كه البته من این را قبول می كنم ولی این تفاوتش بخاطر ملیت ها نیست، بلكه تفاوتش بخاطر دیدگاههای اخلاقی است، یعنی در آمریكا نیز اگر كسی دیدگاه اخلاقی فضیلت محور داشته باشد تكبر را بد می داند ولی این دیگر بخاطر ملیت ها نیست …. هر كه دیدگاه اخلاقی فضیلت محور داشته باشد حالا هر كجای دنیا كه باشد، عجب را بد می داند و اگر دیدگاه اخلاقی دیگری، داوری اخلاقی دیگری.
و اما آخرین نكته ای كه می خواهم بگویم كه درآن تأمل بكنید آن است كه آنكه فرمودید مؤلفه هایی در ایرانیت پدرانمان كشف بكنیم و آنها را راه بدهیم به تجدد و آن بشود تجدد ایرانی ، من گویم تجدد قوامش به یك سری امور است كه به ما اجازه نمی دهد هر چیزی را به آن بدهم، یعنی فرض می كنیم كه یك سری ویژگی هایی در ایرانی ها باشد، ولی تجدد اجازه نمی دهد كه آن را وارد كنیم، اگر آنها را وارد تجدد كردیم دیگر تجدد نیست. این جور نیست كه من هر چیزی را راه بدهم به تجدد و این سازگار باشد با تجدد، مثال اگر بخواهم بزنیم یكی از مؤلفه های تجدد عقلانیت است و یكی از مؤلفه های عقلانیت استدلال گرایی است . خوب خیلی چیزهایی كه در ایرانی ها هست اگر بخواهید در تجدد راه بدهید با عقلانیت ناسازگار است و بنابراین به این صورت نیست كه شما بتوانید هر مؤلفه ای را به آن تزریق بكنید. یعنی به صورت اسنفج نیست كه هر سوزنی به هر طرفش به آن وارد شود آن را قبول بكند… این خودش یك صلابتی برای خودش دارد…
من تقریباً می توانم بگویم نصف بیشتر این صحبتها را با خود دكتر طباطبایی نیز در میان گذاشتم ولی او به من گفت كه قانع نشدم، ولی وی نیز جوابی داد كه آن جواب هم مرا قانع نكرد كه البته این را جایی دیگر نیز گفته است وچون گفته است من عرض می كنم، ایشان گفتند: كه اگر این تحلیلها و مو از ماست كشیدن ها یك نظریه ای را باطل می كرد ، باید پنبة هگل دویست سال پیش زده شده بود ولی هگل هنوز هگل است در عالم و عظمت خودش را دارد و ایشان می گفتند، من هم به همین صورت می باشم ... من هم پاسخ دادم كه بله هگل بزرگ است اما نه برای من بلكه برای شما ...
99

    تبلیغات

    آخرین مطالب آذربایجان ایران
    امروز 16 خرداد تلوزیون استانی هم پس از اعتراضات دیروز... اهمیت استراتژیك شهرستانهای آزربایجانی قروه (قوروا)... آذر= خزر استاد پرویز یكانی زارع مورخ سرشناس  در باره... بیانیه تحلیلی و تند جمعی از دانشجویان دانشگاه آزاد... دستور تخریب میدان شهرداری سایین قالا (صائین دژ) توسط... تهران نگران حمله اسرائیل از طریق آذربایجان است !... مجلس در رأس همه امور آنتی آذربایجانی  مجلس در راس... بیانیه تشکیلات مقاومت ملی آذربایجان در رابطه با رد... آنان سعیدانند، عاشقان سرزمین «عاشیق»ها - ابوذر آذران... آسیب شناسی جریان تولید اندیشه در آذربایجان جنوبی... نوروز جشنی بسیار قدیمی تر از حضور پارسیان در ایران... تمدن ایرانی یک دروغ بزرگ است- مصطفی ملکیان تمدن ایرانی... تراژدی آزربایجان و سکوت سبزها - بخش پایانی- ابوذر... تراژدی آزربایجان و سکوت سبزها - بخش اول- ابوذر آذران... از رنجی که می بریم.... ضد بازجویی- بابک حبیبی   ضد بازجویی- بابک حبیبی  ... سبزها و زمینه سازی برای یک جنبش فاشیستی- بخش پایانی-... سبزها و زمینه سازی برای یک جنبش فاشیستی- بخش دوم-... سبزها و زمینه سازی برای یک جنبش فاشیستی- بخش اول-... گونئی و صدای عصیان ابنای وطن - مهندس ابراهیم رشیدی... فارسی "زبان ملی" همه ایرانیان نیست، زبان ملی قوم...