با عرض سلام و ادب
خداوند متعال یكی از مهم ترین ویژگی های انسان های الهی و پارسا پیشه را كظم غیظ و عفو از مردم می شمارد و می فرماید:
«الكاظمین الغیظ و العافین عن الناس والله یحب المحسنین»؛{ آل عمران.134} «مومنان در هنگام عصبانیت خشم خود را فرو می برند و ازخطای مردم در می گذرند وخدا نیكوكاران را دوست دارد.»
«كظم» در لغت به معنی بستن سر مشكی است كه از آب پر شده باشد و به طور كنایه در مورد كسانی كه از خشم و غضب پر می شوند ولی از اعمال آن خودداری می نمایند، به كار می رود.
«غیظ» به معنی شدت غضب وحالت برافروختگی و هیجان فوق العاده روحی است، كه بعد از مشاهده ناملایمات به انسان دست می دهد.
حالت خشم و غضب از خطرناك ترین حالات انسان است و اگر جلوی آن رها شود، در شكل یك نوع جنون و دیوانگی و ازدست دادن هر نوع كنترل اعصاب خودنمایی میكند و موجب می شود كه بسیاری ازجنایات و تصمیم های خطرناك از انسان صادر شود كه انسان یك عمر باید كفاره و تاوان آن را بپردازد.
غضب یكی از غرایز انسانی است و بهره های فراوانی برای انسان دارد و در دفاع از هویت و باورها و فرهنگ او نقش مهمی ایفا می كند.

شیوه های كنترل خشم :
برای فرونشاندن خشم و غضب راهكارهای مختلفی وجود دارد كه با انجام آن می توان از ضررهای بعدی عصبانیت جلوگیری كرد.
وقتی كه در حضور امام باقر(ع) سخن از غضب به میان آمد، حضرت فرمود؛ «همانا كه مرد خشمگین می شود و تا خود را داخل آتش نكند و به گناهی دست نیالاید آرامش نمی یابد و خشمش فرو ننشیند.
پس برای اینكه در هنگام خشم به كارهای ناشایست اقدام نكنید هرگاه شخصی خشمگین شد اگر ایستاده است فورا بنشیند تا پلیدی و وسوسه شیطان از او دور شود و هرگاه به خویشاوندش غضب كند، به نزد او برود و بدنش را مس كند؛ چرا كه خویشاوند اگر مس شود، آرامش یابد.»

در توضیح این حدیث، ما برای كنترل خشم و عصبانیت راهكارهای دیگری كه دانشمندان اخلاق و روان مطرح كرده اند نیز پیشنهاد می كنیم:
1- در آن حالت شخص به سیره انبیاء، اولیاء و صلحاء- كه خود را پیرو آنان می داند- توجه كند و در مورد آیات و احادیثی كه غضب بی جا را مذمت كرده اند، فكر كرده و از عواقبش برحذر باشد.

2- در هنگام خشم استعاذه نماید و با گفتن جمله «اعوذ بالله من الشیطان الرجیم» به خداوند عالم پناه ببرد.

3- با آب سرد وضو بگیرد و یا غسل نماید.

4- زمینه ها و بسترهای دیگر خشم را خود یا دیگران از میان بردارند مانند گرسنگی، تشنگی، خستگی، بی خوابی و...

5- فوائد شیرین و لذت بخش كظم غیظ را- كه بارها تجربه كرده- در نظر آورد.

6- از افراد بدخلق و عصبانی فاصله بگیرد و رفاقت نكند.

7- اعتقاد به قضا و قدر خداوندی را در وجودش تقویت كند و بداند كه گاهی پدید آمدن برخی حوادث ناگوار كه با میل باطنی او ناسازگار است، در اثر تقدیر الهی است. امام باقر(ع) در این زمینه فرمود:
در میان خلق خدا سزاوارترین كس به تسلیم در برابر قضای خدا كسی است كه خدای عزوجل را بشناسد و هر كه به قضا راضی باشد، قضا بر او وارد شود و خدا اجر او را بزرگ فرماید و هر كه قضا را ناخوش دارد، قضا بر او وارد شود و خدا اجرش را تباه سازد.»
8- انسان وقتی كه بر فردی ضعیف تر از خودش خشم می گیرد، فراموش نكند كه قدرت خداوند خیلی بالاتر از قدرت اوست و ممكن است مورد قهر و غضب و انتقام خداوند قرار گیرد. قرآن می فرماید: «آنها باید عفو كنند و چشم بپوشند، آیا دوست نمی دارید خداوند شما را ببخشد؟ و خداوند آمرزنده و مهربان است.» (نور.22)

9- سفارش به اطرافیان در مورد یادآوری عواقب شوم عصبانیت و تذكر نكات مؤثر.

نوشته اند كه در میان پادشاهان بنی اسرائیل عادتی مرسوم بود كه آنان را در حكومت كنترل می كرد؛ به این صورت كه در نزد هر یك از آنان حكیمی دانا بود و صحیفه ای به همراه داشت كه هرگاه پادشاه عصبانی می شد، آن حكیم، صحیفه را در مقابل او گرفته، به دستش می داد. در آن صحیفه نوشته بود: «بر زیردستان رحم كن! از مرگ بترس! روز جزا را فراموش نكن!» وقتی شاه آن را می دید، غضبش ساكن می شد.

چه زیباست افرادی كه قادر به كنترل خشم خود نیستند و همیشه بعد از عصبانیت پشیمان می شوند، چنین صحیفه ای تهیه كنند و به اطرافیان بسپارند كه در هنگام غضب آنان، علاوه بر ارائه آن صحیفه، آثار خوش خلقی و عاقب شوم بدخلقی و عصبانیت را به وی یادآور شوند تا در خانواده یا در اجتماع و یا در مراكز مهم به این وسیله خشم خود را كنترل نمایند. حتی یك حدیث، یك نكته و یا عبارتی در موضوع كظم غیظ با خط درشت، در محل زندگی نصب كنند كه دیگران او را به آن توجه دهند.

10-آخرین نكته اینكه بدانند انسان های عصبانی در میان مردم و عقلای عالم منفورند و بردباران عزیز و محترم.

دوستان بزرگوار شما می توانید سوالات دینی خود را در كلوب مركز ملی پاسخگویی به سوالات دینی مطرح و از پاسخهای كارشناسان این مركز بهره مند گردید.
http://www.cloob.com/clubname/pasokh